Hiển thị các bài đăng có nhãn thể thao. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn thể thao. Hiển thị tất cả bài đăng

Bể khí hay khí hải


Khí bơ

Dạo này bạn bè kêu cái bụng mình sao to thế khiến mình lấy làm lạ vì đâu có lên cân mà cũng không béo vì bên hông không có dư chất béo gì cả. Quần khi xưa bận rộng 32 inches nay còn có 30 inches nên không hiểu lý do. Mình đoán có lẻ là bể khí gì đó vì khi tập thở bụng thì nó phình lên nên hỏi Khoa thì được xác nhận là tập thở lâu ngày thì cái bụng nó phình lên như phụ nữ có bầu 2-3 tháng. Ngay mụ vợ cũng kêu răng cái bụng bự như ri. 


Hồi mới tập thì Khoa kêu hít vô phình bụng ra rồi thở ra thì xẹp bụng vào. Từ từ thì kêu mài hơi thở vì thở ra thở vô thì có khoảng khắc hơi thở bị đứt khi chuyển từ hít vô và thở ra. Nay thì kêu để ý đến thắt lưng và ngay bụng khi tập nên cảm nhận khác khi đưa tay ra hay khi đối thủ giao thủ. Như Khoa cầm tay mình bẻ thì thân thể mình nhẹ nhàng trùng xuống, hơi thở đều đặng không còn bị vướng như trước đây, hơi thở bị ngắt đoạn và tay chân cố gồng cứng để choại lại lực của Khoa. Nay thì bình tỉnh hơn và từ từ tìm cách di chuyển tay chân của mình vì lực của toàn thân dẫn tay của Khoa đi.


Khoa giải thích trong cái hình âm dương, được chia làm hai, ta nhận thấy trong nữa phần âm có một cái 1 vòng tròn nhỏ của dương, tương tự trong 1/2 vòng tròn Dương có một vòng tròn nhỏ âm. Nhờ vậy mà âm dương được cân bằng do đó ráng mài hơi thở để từ từ chuyển qua hít vào và thở ra không bị gián đoạn. Nhờ đó mà khi đi bộ 375 cây số bên Ý Đại Lợi, leo núi mỗi ngày mình phải mài hơi thở nên không mệt lắm hay mỏi chân tay.


Đọc sách về võ thuật thì họ nói “tụ khí đan điền” gì đó nên mình đoán là khi Khoa kêu giữ hơi thở mài ở bụng và thắt lưng để khi đưa tay cũng như khi đưa chân ra chậm chậm để nhận thấy rõ cái lực từ bụng và thắt lưng được toả ra các tứ thân. Khi làm như vậy mình có thể điều thân, điều tức hơi thở và điều tâm, xem như cả 3 vì khi ý niệm mình không vững lo sợ đối phương mạnh hơn mình nên tìm cách chống đỡ gồng cứng thì mình mất lực. Lực bị gãy ngay cổ tay hay nơi vai. Có lẻ vì vậy họ gọi tâm thân đồng nhất. Nếu ba cái này mà không đồng nhất thì mình sẽ bất an và hơi thở sẽ bị gấp rút như khi bị đồng chí gái la. 


Mà nếu không mài hơi thở thì lực mình sẽ bị đứt đoạn ngay lúc chuyển tiếp hơi thở ra vô. Và tư thế của mình đều thả lỏng rơi cái mông xuống để trụ, tạo dựng cái đế để khỏi bị lực của đối phương chi phối. Khoa nói mình mất 20 năm để hiểu sự việc chớ đa số nhiều người mất cả đời đi tìm kiếm không ra. Lý do họ không tập mà chỉ ngồi đọc sách rồi suy diễn.


Nói chung thì dạo này mình tập thở chậm và sâu, tập trung ý thức vào bụng và thắt lưng, đi các động tác chậm và có kiểm soát đúng hơn là ý thức từng động tác khi tập Thái Cực Quyền hay Hồng Gia. Khi nằm ngủ mình hay thở thì độ 2,3 cái là đã ngủ nhưng có cảm nhận hai lá thận ấm khi điều hòa hơi thở. Khi giữ mài hơi thở thì cả thân người ấm lên. 


Trong cuốn "Surely You're Joking, Mr. Feynman", tiến sĩ Feynman, khôi nguyên  Nobel về Vật Lí Quantum, có nhắc đến giai thoại khi ông ta dạy đại học ở Ba Tây. Trước khi về Mỹ, ông ta được khoa trưởng, mời nói chuyện cho cả phân khoa; nhận xét của ông ta về ngành giáo dục của xứ BaTây.


Ông ta khởi đầu, nói với sinh viên: mục đích của buổi nói chuyện là để chứng minh; xứ Ba Tây không có giảng dạy Vật Lí. Ông ta nhận thấy trẻ em ở xứ này bắt đầu học Vật Lí sớm hơn trẻ em Hoa kỳ nhưng thực tế cho thấy xứ này không đào tạo được các nhà vật lí. Ông ta đơn cử câu chuyện về một học giả người Hy Lạp, dạy ngữ văn Hy Lạp cổ điển mà ngày nay, chính học sinh xứ này, ít người chịu học ngôn ngữ chết này.


Khi vị học giả được mời dạy môn này ở một nước khác ở Âu Châu thì khám phá nhiều sinh viên, ngay cả học sinh tiểu học đều thích học môn này. Có lần, trong kỳ thi tốt nghiệp, ông ta hỏi một sinh viên " Socrates nghĩ gì về sự liên hệ giữa Cái Đẹp và Sự Thật?" thì sinh viên này ú ớ. Ông ta hỏi lại " Socrates nói gì với Plato trong Symposium thứ 3?" thì sinh viên này trả lời bằng tiếng Hy Lạp cổ, thao thao bất tuyệt những gì Socrates đã nói với Plato. Third Symposium là tóm tắc những gì Socrates nói về sự liên hệ giữa sự thật và cái đẹp. Cứ như các học sĩ một là Khổng Tử cỏn, hai là Khổng tử viết, sau này thì Jean Paul Sartre đít như thế này, Simone de Beauvoir từ như thế kia.


Ông Feynman cầm cuốn sách vật lí xuất bản tại xứ này, cho sinh viên biết là trong cuốn sách, không thấy nói đến thí nghiệm, chỉ có học thuộc lòng. Ông ta lật một trang gặp từ Triboluminescence, rồi đọc tiếp "Triboluminescence: ánh sáng tỏa ra khi các chrystal bị đè nát." Ông ta hỏi các thính giả, đây có phải là khoa học? Không! Đây chỉ là một từ được giải thích bằng những cụm từ khác như trong tự điển. Nếu người soạn sách viết thêm, nếu lấy đường và dùng cái kềm để nghiền nát trong bóng tối thì sẽ thấy ánh sáng tỏa ra thì các học sinh có thể thí nghiệm ở nhà. Hiện tượng này gọi là Triboluminescence.


Ông ta nói là trong số sinh viên được ông giảng dạy năm vừa qua, chỉ có hai sinh viên, có đầu óc tư duy đột phá, ngoài ra các sinh viên khác chỉ học như vẹt tương tự sinh viên học tiếng Hy Lạp cổ điển, thuộc làu Symposium III nhưng không hiểu những gì Socrates nói với Plato. Trong phần đặt câu hỏi thì có hai sinh viên đứng dậy; một sinh viên kể là lúc trẻ, cha mẹ làm ăn buôn bán ở Đức nên đi học bên đó, mới trở về Ba Tây năm ngoái. Một sinh viên khác nói vì ở làng quê, không tới trường được nên anh ta học qua sách, tham khảo các sách Anh ngữ. Phương pháp giáo dục ở xứ Ba Tây là cách mình học tại Việt Nam từ bé đến tú tài.


Khi mới bắt đầu tập Hồng Gia và Khí Công thì mình có tìm tòi sách vở, tài liệu trên mạng để đọc. Cái khó là từ bé đến đại học thì mình học chương trình Pháp, ngoại trừ hai năm cuối của trung học là chương trình Việt nhưng học ban toán nên không cần Việt ngữ nhiều. Khi đọc sách báo Việt ngữ thì mình không quen lối viết của tác giả nên không hiểu tường tận cái ý của họ, nhất là họ dùng Hán tự khá nhiều.


Đọc các tài liệu về Võ học thì mình cảm thấy các tác giả, viết sách kiểu từ chương như "Triboluminescence, là ánh sáng tỏa ra khi các chrystal bị nghiền nát". Có nhiều người viết liên tu như 3rd Symposium nhưng chắc chắn khi hỏi họ:  Socrates nói gì về sự liên hệ của cái đẹp và sự thật thì chắc họ chỉ đứng như bò đội nón. Mình thấy nhiều người viết về khí, tập tiểu Chu Thiên, đại Chu Thiên,.. nhưng mình bảo đảm là họ chưa bao giờ chứng nghiệm được những gì họ viết. Họ nghe thầy của họ hay đọc sách báo rồi viết lại. Khi mình đọc cái gì chưa được kiểm nghiệm mà lại tin, cho đó là sự thật, tương tự như người ta đi tìm Lá Diêu Bông.


Cái khó thứ hai là một số đông tập võ, bị huyễn hoặc bởi tiểu thuyết kiếm hiệp của Kim Dung, nên có cái nhìn sai lệch về tập võ. Người tập võ cứ mong đạt được Võ công thượng thừa, tìm một bí kíp Võ công như Lâm Bình Chi, Nhạc Bất Quần,...nên vô tình chạy theo những cái gì chưa được kiểm nghiệm, chế biến xào nấu bởi các nhà văn hay dịch giả truyện kiếm hiệp.


Hôm trước có một chị mới vào tập ở Đông Phương Hội hỏi mình làm sao chỉ chị ta thế này thế nọ chớ loạng quạng quá. Mình giải thích là lúc mới tập chân tay của chị còn cứng ngắc chưa bị rả lõng ra thì có chỉ chị tập đúng thì chị vẫn làm không được vì tay chân còn cứng. Chịu khó nhẫn để tập. Lúc đầu mình tập cái hình thức rồi khi quen sẽ hướng dẫn thêm. Tương tự khi mới học một ngoại ngữ, chúng ta phải học A B C trước rồi từ từ ráp chữ để tập đọc. Mới vào đã muốn làm thơ như Huy Cận là ngọng. Phải học đọc rồi viết từ từ mới đến làm thơ đường, thơ muối. Chán Mớ Đời 


Dạo mới tập Nội Công Hồng Gia, ông thầy đi làm ăn ở VN, nên lâu lâu mới về. Ngày thường thì ít ai đến tập nhưng nghe ông thầy về thì võ đường chật như nêm,  không có chỗ để đứng. Mọi người đến, hy vọng được ông thầy chỉ cho vài chiêu mới như học được bí kíp của môn phái. Họ chạy theo, tìm kiếm một bí kíp "mì ăn liền" để trị bá bệnh hay trở thành một Độc Cô Cầu Bại, tương tự cô gái mới lớn, Mỵ Nương mơ tưởng một chàng trai, một vị hoàng tử khi nghe tiếng sáo của anh lái đò trên sông. Trong cuộc đời, nhiều người như Mỵ Nương, khi nghe tiếng sáo, tơ tưởng đến những cái không tưởng để rồi thất vọng khi gặp mặt Trương Chi.


Có lần mình thấy ông thầy chỉ mấy thế mới thấy quen quen. Mình hỏi thì ông thầy nói là chia ra nhiều thế để dễ tập. Mình đoán là thầy dạy lấy tiền cho nên phải chế mấy thế lại để tập khiến võ sinh nghĩ là học thêm các thế võ, giúp mình trở thành đệ nhất võ lâm.


Quá trình tập luyện như đi trên con đường từ A đến Z. Trên đường đi, nếu tình cờ thấy một cô gái đẹp hay một đóa hoa đẹp, chân vẫn bước đi tới nhưng đầu óc vẫn nghĩ đến cô gái hay đoá hoa mới phát hiện, vô hình trung mình lại mất cơ hội nhận thấy những cái đẹp khác đang diễn ra trước mắt. Có người nói với mình; nhìn lên trời, thấy một đám mây, vài phúc sau thì đám mây ấy sẽ bay mất, thì tại sao lại cố tìm đám mây đã biến dạng?


Dạo mình mới tập Trạm Trang Công thì thường nhận thấy một luồng khí nóng ở bắp vế nhưng ráng quên để tiếp tục nhận xét những hiện tượng khác trong cơ thể. Trong cơ thể của mình nhiệt độ trung bình là 92 độ, khi máu là chất lõng, được di chuyển sẽ tạo ra nhiệt năng như dòng sông chảy qua đập thuỷ điện, có lẻ vì vậy mình hay nhận ra những luồng khí nóng nhưng một thời gian sau thì quen nên không để ý lắm. Nếu mình nghĩ đó là khí lực rồi cứ cố gắng tìm kiếm nguồn năng lực đó trong cơ thể như tìm đám mây đã bay mất thì rất khó mà tập cho tới đích.


Mình có cái Duyên, gặp được nhóm Đông Phương Hội, giúp mình cởi bỏ những thông tin về Võ học, pha kiếm hiệp của Kim Dung. Mình bắt đầu lại từ đầu, kiếm đường rồi nghiền nát để xem có ánh lửa nào loé lên trong bóng tối để hiểu được hiện tượng này được gọi là Triboluminescence. Mình không muốn tìm bí kíp Võ công mì ăn liền, chỉ cần tập đều mỗi ngày. Mỗi ngày bỏ hai tiếng để tập, giúp thêm sức khoẻ để sau này trong tuổi già, không phải bị đau ốm như những người bệnh đến Đông Phương Hội, nhờ NLT chữa bệnh. Ngày cả các võ sư danh tiếng bolsa cũng nhờ Khoa chữa trị.


Tương tự, khi mới tập thì mình hỏi mấy người đi trước thì họ nói như thể là họ đã nghiệm hết nhưng dần dần mới hiểu là họ chỉ nghe người nào nói, rồi thêm mắm thêm muối vào rồi cứ dây chuyền, bổn sao thất lạc bản chính. Vì vậy mình thích tập ở Đông phương Hội, để tránh bị lôi cuốn theo những cái huyễn hoặc.


Hôm trước, mình đọc trên mạng có ông thần nào viết về Hồng Gia La Phù Sơn. Ông ta kể có 5 người học thành tài nên thầy cho xuống núi, gặp mấy người muốn làm nhà nên giúp họ bằng cách dùng Cương Đao Phạc Mộc, dùng bàn tay chặt cưa mấy miếng gỗ ra. Kinh 


Trong nhiều môn võ truyền thống, người ta tin rằng sức mạnh không chỉ đến từ cơ bắp. Lực phải xuất phát từ toàn thân. Đan điền đóng vai trò trung tâm kết nối thân trên và thân dưới. Ý nghĩa thực tế thường là:

  • Trọng tâm cơ thể ổn định.
  • Hông xoay đúng kỹ thuật.
  • Hơi thở phối hợp với động tác.
  • Toàn bộ cơ thể tham gia phát lực.

Khoa học hiện nay chưa tìm thấy bằng chứng cho sự tồn tại của “khí” như một dạng năng lượng vật lý riêng biệt lưu thông trong kinh mạch. Cái này chỉ cảm nhận và khi thực hiện còn cứ nói khơi khơi thì bù trớt. Cho nên nhiều người muốn tập cho đúng, quay video đủ trò nhưng làm sao họ hiểu được những gì làm dưới bộ quần áo, phác lực từ bụng. Chán Mớ Đời 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Nội Kình Nhất Chỉ Thiền

 Nội Kình Nhất Chỉ Thiền

Dạo này trời sắp vào đông nên Khoa nhờ mình hướng dẫn mọi người tập Nhiệt Thân Pháp của môn Nội Kình Nhất Chỉ Thiền mà mình có dịp tập đâu 15 năm qua nhưng chỉ tập vào mùa đông để tránh bệnh tật. Trong năm trời ấm thì tập Nhiệt Thân Pháp của nội công Hồng Gia và Thái Cực Quyền.

“Nội Kình Nhất Chỉ Thiền” (hay còn gọi đầy đủ là Thiếu Lâm Khí Công Nội Kình Nhất Chỉ Thiền) là một phương pháp tập luyện khí công cổ truyền xuất xứ từ chùa Thiếu Lâm (Phúc Kiến, Trung Quốc). Sau đó có ai đem sang Việt Nam truyền dạy, không nhớ tên. Sau 1954, lại di cư vào Nam nên dân miền nam mới biết môn này.


Thật ra mình chỉ tập có phần nhiệt thân pháp đã oải rồi mà nghe nói có nhiều thứ nên thấy hơi mệt. Khoa cho tập phần nhiệt thân pháp còn mấy môn khác thì không nhưng cũng có thể đã ứng dùng phương pháp tập này vào môn nội công Hồng Gia và Thái Cực Quyền khi tạo lực và hơi thở.


Mò tài liệu trên mạng thì hơi nhức đầu vì họ viết đủ trò. Mình rất sợ đọc những gì người Việt viết về mấy môn võ. Nhiều khi chỉ một phương pháp tập rất dễ nhưng người ta viết như một loại siêu võ thuật nào đó như bí kíp võ công trong phim chưởng nên mình không để ý. Chỉ tập theo cách Khoa hướng dẫn là khỏe đời. Điển hình mình thấy mụ vợ tập trên YouTube, có tên nào trẻ tự xưng là thầy, dạy bí truyện và mật truyền các thế tập. Nay vì muốn giúp đời nên chỉ dạy trên YouTube, sau đó cho Zalo để ai muốn mua thuốc Bắc, thuốc gia truyền gì đó. Xem thì thấy là nhiệt thân pháp căn bản của Dịch Cân Kinh mà mình có tập khi xưa. Chả có gì là đặc biệt.


Tuần vừa rồi, Khoa cho vài người tập xé cuốn niên giám. Có một chị 83 tuổi xé được cuốn niên giám dầy độ 1/2 inch khiến chị ta mừng quá. Về nhà thử lại xem không có Khoa quan sát có thể xé được không. Xé được nên mừng hết già luôn.


Sáng nay chị ta kêu tắm heo từ 1.5 năm qua vô hình trung sức khỏe của chị ta mạnh lên. Chị cho biết cảm ơn trời đất mỗi ngày lái xe đi tập vào 5:00 giờ sáng được là chị ta mừng. 


Chị ta nói tắm heo là để nhắc đến câu chuyện mình hay kể. Câu chuyện về một người muốn trở thành lực sĩ, nghe trên núi có ông thầy hướng dẫn khỏe mạnh trở thành lực sĩ nên lên núi tầm sư học đạo. Khi đến nơi anh chàng này đến cái chòi, thấy một thiền sư và trình bày ý nguyện muốn trở thành một lực sĩ. Thiền sư nhìn anh ta và kêu nhất tảng đá trước sân. 


Bằng mọi cách anh ta không bê hay di chuyển được cục đá to đùng. Sau đó thiền sư kêu anh muốn tập luyện thì tôi giao cho anh con heo con này. Bổn phận anh mỗi ngày bế con heo xuống núi và tắm heo ở bờ suối rồi bế lên núi lại không được bỏ xuống. Sáng đúng 5 giờ sáng thì bế heo xuống núi tắm rửa rồi bế về sau đó quét sân thu dọn, trồng rau cải ở vườn sau. 


Thế là mỗi ngày anh ta thức dậy sớm và đúng 5:00 giờ sáng bế con heo xuống núi, đem lại bờ suối tắm rửa rồi bế lên vai leo lên núi về. 


Ngày qua ngày anh ta cứ làm công việc bế heo xuống núi tắm rửa rồi leo núi sau đó trồng rau cải, chăm sóc cây cối. Một hôm anh ta chợt giác ngộ cách mạng là đã ở trên núi với thiền sư được hai năm mà ông ta chả truyền dạy võ công gì cả ngoài việc bắt tắm heo mỗi ngày nên anh ta đi hỏi thiền sư. Ông thần này chỉ cười rồi kêu anh ta ra ngoài sân bê tảng đá khi xưa anh ta mới đến ngày đầu tiên đã được kêu bê thử. 


Anh ta lo ngại vì nhớ khi xưa tảng đá rất to và nặng. Như một phép lạ, anh ta bê tảng đá lên như chơi nên ngạc nhiên hỏi thiền sư. 


Ông này chỉ cười há há, giải thích hai năm qua anh bê con heo xuống núi tắm rửa rồi leo lên núi lại. Anh chăm chỉ làm việc này mỗi ngày và quên một điều là con heo được anh chăm sóc nên to béo ra, nay nặng trên 2 tạ nên sức khỏe của anh cũng theo đó mà gia tăng lên theo mỗi ngày, theo trọng lượng của con heo. Không có chi là đặc biệt. 


Mỗi ngày thấy mọi người đến Đông Phương Hội tập. Cũng loay hoay vài thế như nội công Hồng Gia, đơn nội công số 1, có thời gian thì thêm đơn nôi công thứ 2 hay 3. Sau phần kéo nội công thì xả các chân tay. Nghỉ giải lao 5 phút thì tập Thái Cực Quyền, đứng Trạm Trang Công là mất 90 phút. Trước covid thì tập 2 tiếng đồng hồ, nay tập buổi sáng nên chỉ có 90 phút. Nhiều người đến tập, thấy chả có gì mới nên bỏ cuộc, đi tìm môn khác hấp dẫn hơn, huyền bí hơn. Họ quên là tập để có sức khoẻ thay vì trở thành người biết nhiều môn võ nhưng tập sơ sơ không đến nơi đến chốn.


Cứ tập đều đặn như vậy, ngày qua ngày sẽ thấy sức khoẻ đi lên, không có đi xuống là vui rồi. Con người rất thông minh nên chỉ muốn làm năng suất hưởng theo nhu cầu như các nước cộng sản thường reo rao nhưng trên thực tế, anh không trồng cây, chăm sóc thì cây khó ra trái.


Sức khoẻ là quý nhất là về già nhưng ít ai chịu bỏ ra 1 tiếng đồng hồ mỗi ngày để đi bộ hay chơi thể thao. Rồi cứ tọng thuốc bổ đủ loại nhưng cơ thể không di chuyển thì máu không lưu thông thì bù trớt. Như cái hồ nước mà không thanh lọc nước dơ. Chán Mớ Đời 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Nghiên cứu Harvard lý do tập Thái Cực Quyền khi lớn tuổi


Hôm trước mình kể vụ về già có vấn đề là bệnh loãng xương dễ bị gãy xương nếu bị ngã thì có nhiều người còm, kể sợ tốn điện nên tối thức dậy đi xuống cầu thang té lăn càng và một người khác kể tương tự ngồi xe lăn mấy tháng nay. Mình đang đọc tài liệu lý do người Nhật có xương chắt khi về già, nhờ ăn uống, chớ không phải uống chất bổ sung như người Mỹ. Thấy có lý hấp thụ dinh dưỡng vì chất bổ sung không hiệu nghiệm nhất là đa số sản xuất từ Trung Cộng. Hôm nào buồn đời mình kể.


Mình đọc thống kê tại Hoa Kỳ thì được biết tỷ lệ người già bị ngã và tử vong tại Hoa Kỳ là một vấn đề khá nghiêm trọng về y tế công cộng, đặc biệt khi dân số già đang ngày càng tăng. Mỗi ngày độ 10,000 người Mỹ thuộc thế hệ babyboom về hưu (sinh từ năm 1946 đến 1964). Mỗi lần nói chuyện với bà cụ ở Viêt Nam là hỏi có đi bộ không. Phải khuyến khích bà cụ vì nếu không cử động tay chân thì cơ bắp sẽ mất. Mình nhớ khi bị gãy chân 6 tháng không động chân, chân bị teo lại, bắp cơ đều mất tiêu. sau phải tập đi bộ trong hồ bơi mất mấy tháng mới có cơ bắp lại.


Dưới đây là các số liệu chính xác từ CDC (Centers for Disease Control and Prevention) và các tổ chức y tế lớn tại Mỹ:

Theo CDC (2024):

Khoảng 1/4 (25%) người Mỹ từ 65 tuổi trở lên bị ngã ít nhất 1 lần mỗi năm. Có bác quen nay chống gậy, kể là người em đi không chống gậy ngã bể đầu chết tươi nên nay bác phải cầm cái ba toong DEI cho chắc ăn. 

Mỗi năm có hơn 36 triệu vụ té ngã xảy ra ở nhóm tuổi này.

Trong số đó, khoảng 3 triệu người phải nhập viện cấp cứu. Xem như gần 10%

Khoảng 950,000 người bị gãy xương hông, phần lớn là do té ngã.


Tỷ lệ tử vong do té ngã

Năm 2021, có hơn 38,000 ca tử vong do té ngã ở người từ 65 tuổi trở lên tại Mỹ.

Tỷ lệ tử vong vì té ngã đã tăng hơn gấp đôi từ năm 2000 đến 2020. Xem như 20 năm.

Té ngã hiện là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do chấn thương ở người cao tuổi. Chúng ta cứ lo sợ ăn uống ung thư này nọ quên vấn đề chính là nguy cơ bị ngã rất cao khi về già. 

Dự đoán đến năm 2030, sẽ có hơn 52 triệu người cao tuổi bị té ngã mỗi năm nếu không có can thiệp hiệu quả.

Cứ 19 phút lại có một người già tử vong vì ngã tại Hoa Kỳ.


Vấn đề là hệ quả lâu dài sau khi ngã

95% gãy xương hông ở người cao tuổi là do té ngã. Trong số đó:

Khoảng 20% tử vong trong vòng 1 năm sau khi bị gãy xương hông.

50% không bao giờ hồi phục khả năng sinh hoạt độc lập.

Té ngã cũng có thể gây chấn thương sọ não, dẫn đến sa sút trí tuệ, trầm cảm, và mất khả năng vận động vĩnh viễn.


CDC đề nghị 4 biện pháp chính để tránh bị ngã:

1. Tập luyện thể chất phù hợp – như Thái Cực Quyền, cải thiện thăng bằng và sức mạnh.

2. Kiểm tra thị lực và thuốc uống định kỳ

3. Bổ sung vitamin D và canxi đúng cách. Mình có kể vụ này rồi

4. Sửa đổi môi trường sống: tránh sàn trơn, tăng ánh sáng, tay vịn cầu thang, v.v. Tốt nhất là nên ở tầng trệt, không có thang cấp xung quanh nhà dễ bị trợt ngã.


Ai tò mò thì đọc nguồn tham khảo chính:

CDC – Older Adult Falls Data

National Council on Aging (NCOA) – Fall Prevention

Mình có kể vụ nghiên cứu của đại học Harvard Medical School và các nguồn uy tín của Harvard về lợi ích của Thái Cực Quyền (Tai Chi). Ai buồn đời có thể tìm đọc bản đầy đủ tại trang Harvard Health Publishing hoặc tìm khóa học “An Introduction to Tai Chi” trên trang của Harvard.


Mình thấy nhiều người quen lớn tuổi hăng hái đi đánh pickleball, một loại thể thao đánh banh mình hay thấy trên các du thuyền. Cũng tốt nhưng mình không biết trong cơ thể có vấn đề gì nên không dám chơi các loại thể thao chạy rồi ngừng như chiếc xe đứng rồ máy rồi chạy cái ào để đánh trái banh. Vụ đánh quần vợt hay thấy mấy người đang chạy quỵ trên sân.


Mình thích tập nội công Hồng Gia và Thái Cực Quyền hơn. Nay đã trên 20 năm. Lúc đầu mình tập Thái Cực Quyền 8 thức rồi 24 thức rồi 36 thức nhưng rốt cuộc từ 15 năm nay chỉ tập có 8 thức. Tập đi tập lại vẫn chưa hoàn thục. Lý do càng tập càng khám phá nhiều trò như hơi thở phải đi kèm với các thức nếu không cái thế bị đứt đoạn và lực mất ngay lúc đó. Nội lực từ đâu xuất hiện, làm sao giữ cái nội lực ấy khi đi quyền. Hơi thở rất quan trọng giúp tạo ra khí lực. Mình có thể đi bài Thái Cực Quyền 8 thức nhanh trong vài phút lâu nhất là 62 phút. Xem như mỗi thức gần 8 phút, mồ hôi đổ như tắm. 


Harvard Health Publishing đã tổng hợp nhiều nghiên cứu cho thấy Thái Cực Quyền làm tăng sức mạnh cơ bắp, linh hoạt, cân bằng, và có thể giúp cải thiện giấc ngủ – từ năm 2022 đến thời điểm cập nhật gần nhất  .

Peter Wayne, tác giả cuốn “Harvard Medical School Guide to Tai Chi”, phân tích các thành phần chính tạo nên lợi ích của Tai Chi – ví dụ: nhận thức, thư giãn chủ động, hít thở tự nhiên, hỗ trợ xã hội… giúp giải thích cơ chế mang lại lợi ích sức khỏe   .


Tổng hợp hệ thống từ nghiên cứu quốc tế


Một bài tổng quan trên PMC (phát hành năm 2022) tổng hợp hơn 120 bài đánh giá hệ thống và hơn 500 thử nghiệm lâm sàng:

giảm nguy cơ té ngã ở người cao tuổi, cải thiện viêm khớp (osteoarthritis), Parkinson, COPD, cải thiện nhận thức ở người lớn tuổi . Mình nhớ có một chị, một hôm kêu mình lại rồi chỉ 10 ngón tay. Chị ta nói 6 tháng trước khi tập ở Đông Phương Hội, chị ta không có thể co giãn 10 ngón tay, nay vô tư. Rồi chị ta ngồi xuống đứng lên, kêu 6 tháng trước cũng đứng không nổi nay thì vô tư. Năm nay có một chị 83 tuổi vào tập, thấy chị ta tiến bộ. Tuổi hơi lớn nên trời tối hơi sợ nên chị ta đến trễ vào lúc 6 giờ để tập thay vì 5:30 sáng. có người bận đi làm nên họ đến tập đến 6 giờ rồi lái xe đi làm xa.

giảm trầm cảm, hỗ trợ phục hồi sau nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ, tăng chức năng nhận thức ở người tổn thương thần kinh  . Anh bạn rủ mình vào tập Hồng Gia, cũng lâm vào tình trạng này. Anh ta bị mỗ tim, đi đứng khó khăn, sau có anh bạn kêu vào tập nên 2 năm sau khoẻ mạnh, đi trượt tuyết ngon lành.

cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân ung thư, bệnh xơ cơ (fibromyalgia), kiểm soát huyết áp và giảm loãng xương  . Có một chú bác sĩ bị bệnh đủ thứ, vào tập thì thấy tiến bộ, sức khoẻ mạnh lên nhưng rồi covid đến ngưng tập vì võ đường đóng cửa. Nay thì xuống cấp lắm, phải đi lọc thận mỗi tuần, không đi tập nữa dù mình có đến nhà chở đi và chở về. Kêu chú biết địa chỉ rồi để tự lái xe.


Các nghiên cứu của Harvard gồm thử nghiệm dài hạn với nhóm người lớn tập Tai Chi hơn 5 năm  đều cho thấy việc luyện tập giúp cải thiện cân bằng và thăng bằng so với người không tập .


Harvard cho biết Tai Chi có thể giúp giảm huyết áp (giảm 7–32 mmHg cho systolic, 2–18 mmHg cho diastolic) và hỗ trợ phục hồi tim mạch đặc biệt với những người không thể tham gia phục hồi chức năng tim truyền thống  .


Cải thiện giấc ngủ: Một nghiên cứu gần đây tổng hợp 22 thử nghiệm lâm sàng cho thấy Tai Chi tăng tổng thời gian ngủ gần 1 giờ mỗi đêm và hiệu quả kéo dài đến 2 năm  . Đồng chí gái cứ rên là không ngủ được, mình kêu tập Thái Cực Quyền nhưng mụ không chịu. Mình thì ngồi đâu ngủ đó.


Trí tuệ & nhận thức: Một phân tích của 20 nghiên cứu cho thấy Tai Chi cải thiện chức năng điều hành não bộ (executive function), làm chậm tiến trình sa sút trí tuệ ở người lớn tuổi, thậm chí tăng thể tích vùng não và chậm tiến tới mất trí nhớ hơn so với nhóm chỉ tập giãn cơ hoặc đi bộ  . Ngoài ra, một phân tích rộng khắp hơn cũng xác định Tai Chi là loại bài tập nhẹ có lợi cho chức năng não bộ tổng thể  .


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn