Ây Ai sao chép giọng Sơn Đen

 Ây Ai sao chép giọng nói

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Tuần rồi anh bạn học cũ Đà Lạt xưa, tiến sĩ Chử Nhị Anh nhắn tin, gửi cái video từ tấm ảnh xưa với giọng nói của mình khi trả lời ai hỏi khi xưa trên diễn đàn của trường Văn Học Đà Lạt cũ. Anh ta sao chép giọng của mình bằng trí tuệ nhân tạo. Thấy vui. Khi không thấy hình mình nói chuyện về tôn giáo bú xua la mua. Xem cờ líp.

 https://youtube.com/shorts/zDlcncKXjoU?si=bo0tjMDPqPsLXwlr

Anh ta kêu muốn mình thâu cho anh chàng giọng của mình, đọc mấy bài viết để anh ta sao chép (clone) giọng nói của mình để đọc cuốn sách Mực Tím Sơn đen do anh ta biên soạn 100 bài viết tiêu biểu của mình cách đây 10 năm tình cũ, khi mới bắt đầu kể chuyện đời xưa của Đà Lạt. Anh ta kêu là Ây Ai sẽ đọc cuốn này thành 19 tiếng đồng hồ. Kinh. Mới đó đã 10 năm mình bắt đầu kể chuyện Đà Lạt đời xưa.

Mình hỏi dùng giọng người khác được không vì mình cũng ngại ồn ào nhất là giọng mình không được trong lắm. Anh chàng cho biết là mượn giọng của ai khác đọc cũng được nhưng không đặc biệt bằng giọng của chính tác giả. Thế là phải chiều bạn hiền. Từ khi mình mua cái vườn bơ, sống ở thiên nhiên nên mình không thích ồn ào, đám đông. Nhưng có lẻ những chia sẻ của mình có chút gì đó nên anh bạn học xưa mới bỏ công, thời gian để thực hiện.

Như chuyện thực hiện cuốn Mực Tím Sơn đen cũng do ông thần tiến sĩ Chử Nhị Anh, tự động làm. Ông thần này quen soạn và in sách giáo khoa để dạy trẻ em sinh bên mỹ, học tiếng Việt. Từ mấy chục năm qua, mỗi hè ông thần đều bỏ công dạy mấy đứa trẻ, hè học tiếng Việt. Có dịch thơ của nữ sĩ Vi Khuê ra anh ngữ rồi in thành sách. 

Ông thần cho biết lý do biên soạn, sửa chính tả mấy bài viết của mình để thực hiện cuốn sách Mực Tím Sơn đen vì có nhiều bài mình kể về Đà Lạt, anh ta nhìn thấy hình ảnh của chính mình qua những bài viết, cũng như trải nghiệm cuộc đời tỵ nạn sau 75, lang thang qua nhiều nước để kiếm cơm. Những hoài bảo, suy nghĩ của mình cũng tương tự như ông thần và có lẻ đa số những người cùng thế hệ của mình ở hải ngoại. Do đó anh ta bỏ công sức ra làm.

Sau này có hai ông thần đọc bài mình viết trên Facebook, đề nghị để họ thực hiện Bờ Lốc Mực Tím Sơn Đen cho mình để dễ tìm bài với chủ đề. Thế là tự nhiên mình có sách rồi thêm bờ lốc do người khác tự làm. Nay lại có vụ Ây Ai đọc bài trên mạng cho ai buồn đời, không đọc được nhiều vì lớn tuổi, có thể nghe những bài mình viết về Đà Lạt,… dạo này mình được thiên hạ gửi tài liệu và hình ảnh xưa của Đà Lạt nên có lẻ hôm nào buồn đời mình kể Đà Lạt xưa qua những hình ảnh này.

Tuần rồi hơi bị cảm nên không thâu được. Hôm nay, buồn đời vì trời mưa không lên vườn nên đọc mấy bài. Hoá ra đọc mỗi bài dài độ 8 phút đến 10 phút. Thâu đâu tổng cộng là 60 phút đọc giọng Đà Lạt thay vì giọng phủ Quốc Oai, quê mình. Bài viết về Đà Lạt thì nên đọc giọng Đà Lạt. Giọng Đà Lạt thì thường hơi lớ lớ giọng Quảng và có chút giọng Huế. Nhớ anh bạn Yersin cũ, nay ở xứ Ban Mê Thuột, mình về Đà Lạt tính lên đó chơi nhưng thấy đường xá hơi lộn xộn nên điện thoại kêu chắc không có duyên gặp lại. Anh chàng kêu à nghe lại giọng Đà Lạt là vui rồi.

Dạo này bờ lốc có trên 1625710 lượt đọc, có được 2627 bài được đăng. Kinh. Xem ra trung bình mỗi bài được 618.85 lượt đọc

Đang phê phê vì trời Nam Cali đang mưa thì ông thần Nhị Anh nhắn tin kêu sẵn sàng chưa, phải lên máy điện toán vì Ây Ai muốn kiểm soát lại giọng của mình vì không thực hiện được trên IPhone hay IPad. Ông thần cho mình đường dẫn và mật mã để nhập vào tài khoản của ông thần và đọc vài câu để phần mềm có thể kiểm chứng là giọng của mình. Sau đó ông thần kêu là phải mất 8 tiếng đồng hồ cho Ây Ai làm quen với giọng của mình. Ngày mai là có thể sử dụng ứng dụng. Ông thần cho mình sử dụng một nhân vật khác do ông thần thực hiện, cứ đánh máy cái gì thì Ây Ai đọc lại với giọng của nhân vật này.

Mình chả biết gì nhưng về già có cái gì mới thì cũng nên mò mò một tí để đầu óc bớt teo lại vì mình thuộc dạng ngu lâu dốt sớm, nay làm nông dân không suy nghĩ nhiều nên có thể não bộ bị teo lại rồi ngớ ngớ như xưa. Biết đâu từ đây vài năm nữa sẽ đưa đến nhiều chuyện lạ khác. Mình có thử làm nhạc để ca tụng đồng chí gái sau 35 năm cải tạo mình, thấy cũng vui. Để hiểu cấu trúc chớ mình thấy cái gì không do mình tự làm thấy có gì hơi lộn xộn. Tương tự khi mình vẽ dù xấu cũng của mình vẽ. Để khi nào xong vụ này sẽ trình làng. Phiên bản đầu tiên. 

file:///var/mobile/Library/SMS/Attachments/88/08/DED071D3-AC55-4762-978E-797481793DF5/2-Me%CC%A3%20To%CC%82i.mp3

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

A small act (một cử chỉ nhỏ)

 $15 thay đổi một cuộc đời và vận mệnh một gia đình

 Vào những năm 1970, một cậu bé tên Chris Mburu sắp mất tất cả. Cậu là học sinh giỏi nhất trong trường học của mình ở vùng nông thôn Kenya, lớn lên trong một ngôi làng nhỏ tên Mitahato, trong một ngôi nhà đất không có điện cũng không có nước máy. Nhưng gia đình cậu nghèo đến mức không thể chi trả nổi khoản học phí khiêm tốn để cậu tiếp tục học tiểu học. Nếu không được giúp đỡ, Chris sẽ lớn lên chỉ để hái cà phê.

Cô giáo ở Thụy Điển bảo trợ một học sinh ở Kenya 

Cách đó hàng ngàn dặm, ở Thụy Điển, một cô giáo mẫu giáo tên Hilde Back đã ghi danh tham gia chương trình tài trợ cho trẻ em khó khăn. Bà bắt đầu gửi khoảng 15 đô la mỗi kỳ học để hỗ trợ một đứa trẻ mà bà chưa từng gặp một cậu bé ở Kenya tên Chris Mburu.

Số tiền nhỏ bé ấy đã giúp Chris tiếp tục đến trường. Bà Back tài trợ cho cậu qua tiểu học và vào trung học, năm này qua năm khác, không hề mong đợi bất kỳ điều gì đáp lại. Bà và Chris trao đổi thư từ. Bà hỏi về thầy cô của cậu, về môn học yêu thích. Cậu dần nhận ra bà không chỉ là một tổ chức bà là một con người thực sự quan tâm đến cậu. 

Chris không bao giờ quên bà. Cậu bé chăm học xuất sắc. Cậu lấy bằng luật tại Đại học Nairobi, tốt nghiệp thủ khoa. Cậu giành được học bổng Fulbright đến Trường Luật Harvard. Cậu trở thành luật sư nhân quyền quốc tế, dành sự nghiệp để chống lại nạn diệt chủng và tội ác chống lại loài người cho Liên Hợp Quốc.

Nhưng có điều gì đó day dứt trong lòng cậu. Cậu chưa từng cảm ơn đúng cách người phụ nữ đã làm nên tất cả. Thậm chí cậu còn không biết bà thực sự là ai. Năm 2001, Chris thành lập một quỹ học bổng để giúp những đứa trẻ giống như cậu, những đứa trẻ tài năng từ gia đình nghèo khó, nếu không sẽ không thể học quá tiểu học. Cậu nhờ Đại sứ Thụy Điển tại Kenya giúp tìm kiếm ân nhân bí ẩn của mình để đặt tên quỹ theo tên bà. Họ đã tìm thấy bà. Tên bà là Hilde Back.

Chris bay đến Thụy Điển để gặp bà lần đầu tiên. Cậu tưởng tượng một nhà từ thiện giàu có. Thay vào đó, cậu gặp một người phụ nữ khiêm tốn, ấm áp, 80 tuổi, sống cuộc đời giản dị, ngỡ ngàng khi biết có người nghĩ rằng bà đã làm điều gì đó đặc biệt. Sau đó, một nhà làm phim tài liệu tên Jennifer Arnold bước vào câu chuyện, và phát hiện ra một chi tiết mà Hilde chưa từng chia sẻ với Chris hay hầu như với bất kỳ ai.

Hilde Back không phải là người Thụy Điển. Bà là người Do Thái gốc Đức, sinh năm 1922. Năm 16 tuổi, khi trẻ em Do Thái bị cấm học trường công theo Luật Nuremberg của Đức Quốc xã, bà buộc phải chạy trốn sang Thụy Điển. Cha mẹ bà không thể đi cùng chính sách của Thụy Điển lúc đó không chấp nhận người tị nạn lớn tuổi. Cả hai bị gửi vào trại tập trung. Cha bà qua đời. Mẹ bà bị chuyển sang trại khác và không bao giờ được nghe tin tức nữa.

Hilde đã sống sót qua Holocaust nhờ một người lạ giúp bà trốn thoát. Bà bị tước đoạt giáo dục vì thân phận của mình. Và hàng thập kỷ sau, bà lặng lẽ trả lại bằng cách tài trợ giáo dục cho một đứa trẻ ở nửa kia thế giới một đứa trẻ lớn lên để chống lại chính loại hận thù đã hủy hoại gia đình bà.

Chris lặng người. Còn Hilde thì không hề biết rằng cậu bé bà tài trợ đã dành cả đời để chống lại nạn diệt chủng.

Năm 2003, Hilde đến Kenya dự lễ khai trương Quỹ Giáo dục Hilde Back. Bà được toàn bộ cộng đồng chào đón như một trưởng làng danh dự. Năm 2012, bà trở lại để mừng sinh nhật 90 tuổi, vây quanh bởi những đứa trẻ có cuộc đời thay đổi nhờ quỹ mang tên bà. Ngày nay, Quỹ Giáo dục Hilde Back đã giúp gần 1.000 trẻ em ở Kenya tiếp tục việc học. Những người thụ hưởng đã vào đại học trên khắp thế giới. Và họ đang bắt đầu đáp trả, hướng dẫn học sinh mới và quyên góp hàng tháng để tài trợ thế hệ tiếp theo, qua một nền tảng họ gọi là “A Small Act Jamii”.

Hilde Back qua đời ngày 13 tháng 1 năm 2021 tại Västerås, Thụy Điển. Bà hưởng thọ 98 tuổi. Câu chuyện của họ được ghi lại trong bộ phim tài liệu được đề cử Emmy “A Small Act”, ra mắt tại Liên hoan phim Sundance với tràng pháo tay đứng dậy và những khoản quyên góp ngay lập tức trong đó có cả từ Bill Gates. Chris từng nói: “Bạn không thể để thay đổi cả thế giới. Vì vậy đôi khi giúp đỡ một đứa trẻ cũng đã tốt lắm rồi.” Hilde đã giúp một đứa trẻ. Đứa trẻ ấy xây dựng một quỹ. Quỹ ấy đã giúp gần một nghìn đứa trẻ khác. Và những đứa trẻ ấy giờ đang giúp đỡ người khác.

https://en.wikipedia.org/wiki/A_Small_Act

Câu chuyện kể trên khiến mình nhớ đến những người lạ đã từng giúp mình và đã thay đổi cuộc đời của mình. Như ông cán bộ xây dựng nông thôn cạnh nhà tên Nhân, kêu mình vào nhà cho mình mượn sách Học làm người của Hoàng Xuân Việt đã thay đổi tư duy của mình, chăm học để đi du học. Qua pháp cũng gặp người pháp giúp đỡ sau những ngày Sàigòn đầu hàng, mới ngoi đầu lên được.

Sau này, mình hay đóng góp hàng năm quỹ học bổng của Bút Nhóm Lửa Việt. Lâu lâu đọc thư của các sinh viên ra trường thấy cũng vui vì mình chưa bao giờ gặp họ. Nhưng đã giúp thay đổi một đứa trẻ học xong đại học, có thể thay đổi cuộc đời và gia đình đứa bé. Năm ngoái có chị nào ở Seattle về Việt Nam có đi tìm người đại diện của Bút Nhóm Lửa Việt ở Việt Nam để trao tặng quà học bổng cho sinh viên nghèo. 

Ngày 6 tháng 3 năm 2026 đến, các thân hữu Bút Nhóm Lửa Việt, miền Nam Cali sẽ có buổi dạ tiệc nhằm gây quỹ cho Lưa Viet Organization, một tổ chức vô vụ lợi. Xin mời các anh chị thăm dự đông đủ. Ai cần thêm chi tiết thì xin liên lạc (xem tờ rơi). Xin cảm ơn các anh chị, một cử chỉ nhỏ có thể thay đổi một tương lai một đứa bé hiểu học. 

Ngày 6 tháng 3 năm 2026

Địa điểm: Lavender Hall,  14190 Beach Blvd, Westminster, CA 92863

Thời gian: 6:30 Chiều

Có những trẻ em tương lai còn đen hơn nữa. Đó là các trẻ em tây tạng sống ở Ấn Độ và Népal. Cha mẹ các em phần đông là nông dân hay làm nghề chăn nuôi. Chạy qua được tới Ấn Độ hay Népal em nào may mắn thì được tu viện lớn hoặc một trung tâm có parrainage cùa người nước ngoài nuôi dạy. Nhưng sức tiếp đón của trung tâm này có hạn. Một số cha mẹ vật lộn với đủ thứ nghề để cho con đến trường hầu hội nhập vào xã hội của nước đón nhận. Ở Pháp có hội Enfants du Tibet do một phụ nử Pháp ở Nantes điều hành. Mỗi khi có trẻ mới tới Népal bà kêu gọi tứ tung xin bảo trợ cho các em. Một bảo trợ viên gởi cho hội 30 euros/tháng. Được trừ thuế 65 %, coi như cho khoảng 10 euros/tháng mà một đứa trẻ tỵ nạn thóat mù chữ và hy vọng có được tương lai. 
Hoàn cảnh của người tỵ nạn tây tạng bi đát hơn các dân tộc khác. Họ mãi mãi mất quê hương và UNHCR hình như chẳng có chương trình nào trợ giúp cho họ. Hoàn cảnh của họ rất đáng được giúp đở.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Tại sao chúng ta ăn dầu thực vật?

 Tại sao ăn dầu thực vật?

Hồi nhỏ mình nhớ ở nhà ăn dầu đậu phụng, nấu ăn đều dùng loại dầu này hay tép mỡ rồi khi quân đội mỹ qua thì bắt đầu ăn dầu mua trong các thùng nhôm, đủ trò. Nhà nào trong xóm cũng bắt đầu mua ăn để đem cái không khí văn minh của người Mỹ vào trong gia đình khi đồ hộp của mỹ, coca cola bắt đầu xâm nhập thị trường Việt Nam, và qua mặt các chai nước cam vàng BGI của pháp để lại. Ngoài chợ hàng Bà Cáp bên cạnh bắt đầu bán dầu đậu nành thay thế cho dầu phụng.

Mấy năm gần đây, người ta lên án dầu ăn thực vật đã khiến sức khỏe người Mỹ te tua. Họ cho biết như sau:

1866: Hạt bông gòn được xem là rác thải nông nghiệp. Sau khi tách sợi bông, nông dân còn lại hàng triệu tấn hạt chứa dầu độc với con người. Gossypol, một chất trừ sâu tự nhiên trong cây bông, khiến dầu này không thể ăn được. Hạt chỉ được cho gia súc ăn với lượng rất nhỏ hoặc đơn giản là bị vứt bỏ. Mình đi Uzbekistan, được xem là vựa bông gòn của Liên Xô khi xưa được giải thích là liên xô trồng bông gòn để lấy hạt làm đạn dược.

1900: Procter & Gamble sản xuất nến và xà phòng. Họ cần chất béo rẻ. Mỡ động vật dùng được nhưng đắt. Dầu hạt bông thì dồi dào và gần như vô giá trị. Nếu có cách nào đó khiến giúp tiêu thụ được, họ sẽ có nguồn nguyên liệu rẻ vô hạn. Mụ vợ mình có cái tật hay mua ba cái nến về, kêu là thơm. Trên thực tế là toả ra khí độc không. Lâu lâu mình phải hốt một đống đem quăng.

Quy trình họ phát triển cực kỳ khắc nghiệt. Tách dầu bằng dung môi hóa học. Đun ở nhiệt độ cực cao để trung hòa gossypol. Hydro hóa bằng khí hydro nén để làm dầu đông đặc ở nhiệt độ phòng. Khử mùi bằng hóa chất để loại bỏ mùi ôi. Tẩy trắng để xóa màu xám.

Kết quả: Crisco. Dầu hạt bông kết tinh. Rác thải công nghiệp từ dệt may được biến bằng xử lý hóa học thành thứ gì đó trắng và rắn, trông giống mỡ heo. Họ đăng ký bằng sáng chế năm 1907, tung ra thị trường năm 1911.

Giờ họ gặp vấn đề. Không ai muốn ăn rác thải kỹ nghệ đã qua xử lý hóa chất. Bà nội bà ngoại khi xưa đều nấu ăn bằng mỡ heo và bơ như con người đã làm từ hàng nghìn năm qua. Crisco phải thuyết phục các bà nội trợ rằng chất béo truyền thống là chết người, còn thứ “bột nhão” dầu hạt bông hydro hóa này thì tốt hơn.

Chiến dịch marketing thật tài tình. Họ phát miễn phí sách dạy nấu ăn với các công thức được thiết kế riêng cho Crisco. Tài trợ các buổi trình diễn nấu ăn. Nhắm vào cộng đồng Do Thái, quảng cáo Crisco là kosher: không phải thịt cũng không phải sữa. Họ chạy quảng cáo trên tạp chí, ám chỉ rằng gia đình hiện đại, khoa học dùng Crisco, còn người quê mùa, lạc hậu thì dùng mỡ heo.

Nhưng cú đánh quyết định xảy ra năm 1948. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) chỉ có ngân sách 1.700 đô la. Họ là một tổ chức rất nhỏ. Procter & Gamble quyên góp 1,7 triệu đô la. Đột nhiên AHA có tiền, có ảnh hưởng, và có một nhà tài trợ lớn sản xuất dầu thực vật.

1961: AHA ban hành hướng dẫn ăn uống đầu tiên. Tránh chất béo bão hòa từ động vật. Thay thế bằng dầu thực vật. Các loại dầu được khuyến nghị: Crisco, Wesson và các dầu hạt khác. Xung đột lợi ích quá rõ ràng. Tổ chức đưa ra lời khuyên sức khỏe lại được tài trợ bởi công ty hưởng lợi khi mọi người làm theo lời khuyên đó.

Không ai tỏ ra bận tâm. Báo chí được trả tiền đưa tin các hướng dẫn như khoa học khách quan. Bác sĩ lặp lại cho bệnh nhân. Cơ quan chính phủ đưa vào chính sách. Dầu hạt bông công nghiệp, chiết xuất và hydro hóa bằng hóa chất, trở thành “tốt cho tim mạch”, còn bơ thì bị coi là “chất độc làm tắc động mạch”. Thế vào đó là magarine. Có lẻ dân mỹ ăn magarine nhiều quá nên nay trở thành MAGA hết. Chán Mớ Đời 

Những năm 1980: Các nhà nghiên cứu phát hiện chất béo trans, được tạo ra bởi hydro hóa, trực tiếp gây bệnh tim. Chúng làm tăng LDL, giảm HDL, thúc đẩy viêm và tăng nguy cơ đau tim hơn bất kỳ loại chất béo nào khác. Crisco, theo công thức ban đầu, cực kỳ có hại cho sức khỏe. Phải mất 70 năm điều này mới được chính thức thừa nhận.

Phản ứng của Procter & Gamble: Âm thầm thay đổi công thức, không thừa nhận sai lầm. Loại bỏ hydro hóa, tiếp tục bán dầu hạt, không bao giờ công nhận rằng sản phẩm “tốt cho tim mạch” của họ đã dành bảy thập kỷ gây ra chính căn bệnh mà nó tuyên bố ngăn ngừa.

Dầu hạt hiện đại vẫn còn đó. Dầu đậu nành, canola, bắp, rum… ở khắp mọi nơi. Cùng quy trình chiết xuất hóa học. Cùng tinh luyện ở nhiệt độ cao. Cùng vấn đề oxy hóa. Chỉ là không còn hydro hóa nên chất béo trans nằm dưới ngưỡng quy định.

Những loại dầu này oxy hóa rất nhanh khi đun nóng. Chúng tích hợp vào màng tế bào, tạo ra tín hiệu viêm trong nhiều tháng hoặc nhiều năm. Chúng giàu axit béo omega-6, thúc đẩy viêm. Chúng chưa từng tồn tại trong chế độ ăn của con người ở mức tiêu thụ như hiện nay. Có thể đây là khởi đầu cho căn bệnh thế kỷ: ung-thư.

Nhưng chúng quá rẻ và sinh lợi thêm ngành công nghiệp thực phẩm đã dành cả thế kỷ để thuyết phục mọi người rằng chúng tốt cho sức khỏe. Thừa nhận rằng rác thải công nghiệp dệt may không nên bị biến thành thực phẩm sẽ đồng nghĩa với việc phải thừa nhận 110 năm lời khuyên dinh dưỡng đã bị thao túng ngay từ đầu.

Bà nội bà ngoại của chúng ta nấu ăn bằng mỡ heo vì đó là thứ con người dùng suốt hàng thiên niên kỷ. Rồi Procter & Gamble cần bán giải pháp thay thế cho xà phòng và vô tình tạo ra sự thay đổi chế độ ăn lớn nhất trong lịch sử loài người.

Chúng ta đã đổi những chất béo động vật từng xây dựng các nền văn minh lấy rác thải nhà máy gây bệnh tật. Ngày nay, người Mỹ bắt đầu ăn lại bơ, mỡ, dầu dừa,…và tránh mấy loại dầu thực vật. Họ trở lại ăn dầu Olive,…

Chúng ta sống ở thời đại mà công nghệ quảng cáo quá mạnh, khiến chúng ta nghe lời bắt chước dù chưa biết ra sao và có thể đưa đến công ty xà bông thắng lớn và sức khỏe của chúng ta banh ta lông. Chán Mớ Đời 

Cám ơn bài viết của ông. Nhờ ông đen mà tâm hồn ông trong trắng nên ông đã hé lộ sự liên kết giữa giới kỷ nghệ gia , y khoa và truyền thông để tiêu thụ một sản phẫm độc hại cho sức khỏe con người. Thật ngở ngàng khi chính những vị BS chuyên khoa tim (AHA) và các ký giã bồi bút đã nhẫn tâm đi ngược lại sứ mạng của họ, bán lương tâm cho tụi kỷ nghệ gia để đầu độc con người qua nhiều thế hệ. Một vị sư ở CA tốt nghiệp dược sĩ ở Mỹ trong top 5, làm việc một thời gian trong ngành dược phẫm. Sau khi khám phá ra nhiều dân biểu có cổ phần trong những công ty dược và thuốc uống vào chửa bệnh này thì biến chứng phụ có thể tạo ra bệnh khác, Thầy nghỉ việc và bắt đầu những khóa tu thanh lọc cơ thể.
Khi cả thế giới đều hướng về lợi nhuận thì biết tin ai ?
(Tôi nhớ khi đi làm, vào những năm 80 có một bà đồng nghiệp có bằng cấp cao và ăn uống kỷ lưỡng, nói bà không dùng beurre trong bếp nữa mà thế bằng margarine ! )

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Nổi đau nhà giàu đứt tay

 Nổi đau nhà giàu đứt tay

Hôm trước có ông thần bà thánh nào chửi bọn nhà giàu Cali là ăn cơm dân Chủ thờ ma Cộng Hoà khiến mình buồn cười. Mình đoán chắc họ không quen hay bạn của một tên hay ả đứng trong số 1% giàu có nhất Hoa Kỳ. Người Việt có câu thuyền to thì sóng lớn, càng làm ra vẻ nhà giàu có thì bên trong chưa chắc là như vậy.

Mình quan sát ông Rich Dad của mình, lợi tức hàng tháng trên $300,000 nghĩa là mỗi năm trên 3.6 triệu mỹ kim mà ông ta ăn bận như người mỹ bình thường, lái xe mua lại của bà nào chồng chết. Đồng chí gái thấy ông ta lượm lon ngoài đường, đạp dẹp rồi đem về nhà để tái sinh. Bà vợ thì lái xe Subaru rẻ tiền. Được cái là mỗi năm bà ta đi chơi với bạn hay em út, bà đều trả tiền cho họ dù ăn bận xuềnh xoàng.

Tại sao năm 2026 này là mốc thời gian lo lắng nhất. Không những cho người Mỹ nghèo mà cả số đông 1% triệu phú tại Hoa Kỳ. Để giải thích thành phần 1% người Mỹ giàu có nhờ đâu họ trở nên giàu có. Từ 15 năm qua, 1 số người mỹ trở nên giàu có, họ không tiêu xài tiền của họ. Chỉ có nông dân như sơn đen mới làm. Ăn chắc mặc bền.

Lý do là nếu họ bán cổ phiếu trong trương mục của họ để mua nhà thì sẽ phải đóng thuế capital gains nhất là ai ở Cali là lãnh đủ. Thay vì bán cổ phiếu của mình, họ vào ngân hàng Chase hay loại nào to to và nói là muốn sống như vua nhưng không muốn bán cổ phiếu đang lên, sợ đóng thuế. Nhân viên ngân hàng sẽ nói nhất trí, đó là điều mà người giàu đều làm vì rất nhân văn và thông minh. Ngân hàng sẽ dựa vào trị giá cổ phiếu của họ, thí dụ tổng cộng 4-5 triệu. Họ sẽ cho vay 1 triệu để mua căn nhà và chút đỉnh khác để xài. Tiền lời mấy năm trước, xuống quá rẻ nên ai cũng mua nhà khiến nhà lên như rồng gặp nước.

Lấy thí dụ một người quen nhưng không thân lắm. Tên được đổi Frank. Ông ta có trên giấy tờ là 50 triệu vào năm 2021 khi bác Biden lên và in tiền xả lán. Dựa trên các cổ phiếu thị trường chứng khoán. Bà vợ xin nhắc lại bà vợ vì đàn bà là đầu mối sự bay đi tiền bạc. Bà vợ kêu là con bạn nói mua nhà ở Aspen để mùa đông cho con qua đó trượt tuyết cho sang vì ở Lake Tahoe, Big Bear thấy thường quá, không đẳng cấp của triệu phú như mình.

Rồi cuộc đời cái gì lên thì sẽ xuống. Giá thị trường của công ty từ 500 triệu chưa IPO, bổng nhiên được thẩm định lại còn $100 triệu xem như 20% trước đây. Ông Frank nhìn cổ phiếu của mình xuống te tua muốn đứng tim. Hoạ vô đơn chí, bổng nhiên điện thoại reo, ngân hàng gọi là các cổ phiếu của ông ta giờ chả có giá gì cả nên muốn ông ta trả mấy triệu tiền mượn để mua căn nhà ở Aspen. Ông Frank lâm vào tình cảnh là nhà ở Aspen bán không được vì chả có thằng tây nào mua. Nên nhớ là nhà xuống đầu tiên là khu nhà giàu rồi từ từ mới đến khu nghèo. Thường người mình nghĩ giàu có, họ mua đồ chơi vì nghe lời mụ vợ cho đẳng cấp, để ra đường có thể gọi thiên hạ biết Mẹ mày là ai không. Phần cổ phiếu thì bán không được vì tư nhân chưa ra IPO nên chả có thằng tây nào muốn rờ.

Khi có cổ phiếu như ông Frank 50 triệu mượn nợ với 7% thì mỗi năm, lợi tức phải làm ra 3.5 triệu để có thể sống sót.

Nhưng vấn đề khổ nhất là Commercial Real Estate (CRE) khắp nước mỹ đang banh ta lông. Muốn biết người giàu có để tiền ở đâu thì đừng có nhìn dưới giường của họ mà nhìn lên trời, các building chọc trời, văn phòng. Nếu họ mua các building chung với các người khác, bỏ người mướn văn phòng rồi lượm tiền cho thuê năm này qua tháng khác, tuy chả có gì thú nhưng tiền cứ vào như trứng gà. Khi xưa, mình cũng bị dụ mua mấy cái này, một cái cho ngân hàng thuê và một cái to đùng nhưng cứ thấy chúng kêu bán sau 17 tháng nên mình rút tiền luôn, mua nhà cho khoẻ. Không dính dáng với mấy tên nhà giàu nữa.

Ông Ron, chuyên đầu tư địa ốc mua một building, bỏ xuống 50 triệu và mượn ngân hàng 150 triệu để mua. Nay 2026, 40% building bị bỏ trống vì thiên hạ làm việc ở nhà. Người thuê muốn giảm giá nhưng điểm đau đầu mất ăn là maturity của nợ ngân hàng. Thường ngân hàng chỉ cho vay các nợ được xem là thương mại (commercial loan) từ 5-7 năm. Ông Ron phải tài tài trợ ngân hàng số nợ 150 triệu vì đáo hạn. Ngân hàng cho người xem building thì kêu 50 % bỏ trống , nay giá không phải là 200 triệu nữa mà 90 triệu. Ngân hàng cho vay dựa trên tiền mướn thu nhập mỗi tháng. Muốn tái tài trợ thì phải bỏ thêm 60 triệu, ngoài ra năm 2019 thì tiền lời nhất là dưới thời bác Biden quá rẻ mà nay muốn tái tài trợ thì từ 4% lên 8%.

Không có tiền 60 triệu để trả ngân hàng nên ông Ron giao chìa khoá cho ngân hàng và hát chuyện đôi ta buồn ít hơn vui. Báo WSJ cho biết năm 2026 có hàng triệu ức đô la phải tái tài trợ cho ngân hàng. Nên ai có tiền đầu tư để được gọi là Angel, silent partner khi đi dự party, xem như ngọng. Có người kể cách đây 5 năm bỏ nữa triệu để hùng mua cái gì đó, nay giá building xuống nên họ kêu phải bỏ thêm 50,000 nên ngọng.

Kỳ này, không có bác Biden, bác Kamala để in tiền. Bác Trump thì kêu cho chúng bây biết mùi tao bị khai phá sản 3 lần ra sao. Các triệu phú ăn cơm dân chủ thờ ma dân chủ, nay đang bị dính vào trường hợp này rất nhiều.

Đi ăn phở người nghèo nông dân như mình thấy giá phở lên như điên, CPI cho biết là 3% nhưng đối với 1% người giàu thì không phải 3% mà là 15-20%. Lý do? Những gì người giàu có nhu cầu gia tăng kinh khủng từ các zip code tại Hoa Kỳ như Montecito đến Star Island,… họ giàu có nên mua những biệt thự sang trọng giá cả 25 triệu, nhìn xuống đại dương thêm có vườn nho làm rượu. American Dream. Mình có quen anh chàng kia, mơ về một căn nhà hưu trí với vườn nho nên chạy xuống Temecula mua một căn nhà trên ngọn đồi với diện tích 2 acres. Căn nhà và xung quanh đã mất 1 acre nên còn lại một acre để trồng nho. Anh ta mua máy cày đủ trò để trồng nho. Mỗi năm trả thợ mất 25,000 tiền công, tưới nước này nọ nhưng năm bán nho được nhiều nhất là $1,500. Xem như 5%. Lỗ học gạch. Dân tình xuống mua nhà dưới khu vực này giờ ôm đầu máu hết, Temecula, nay các đồn điền trồng nho bỏ chạy như điên.

Buồn đời, một hôm nhận được thư của các công ty bảo hiểm kêu không bảo hiểm nhà của mấy bác nữa là ngọng. Từ 2 năm nay các công ty bảo hiểm bỏ chạy xứ Cali vì sợ nạn cháy rừng vì bác Newsom kêu cháy nhà bọn nhà giàu, đáng kiếp dù bác ở trong biệt thự 35 triệu. Nếu bác có nhà 20 triệu mà không có bảo hiểm thì xem như không mượn nợ được. Ngoài ra tiền bảo trì nhà. Lương của vị quản gia từ 180k lên 250k thêm xe cộ, mấy bà dọn phòng nấu ăn rồi mấy ông làm vườn,… xem như mỗi năm bay nữa triệu. Rồi trường học tư 70k cho mỗi đứa con, 3 đứa là bay 210k.

Đi party, thiên hạ nói mới bỏ 50k hay 100k đầu tư cho start-up AI nghe thấy hồ hởi, kêu tương lai Uber này nọ. Tuần này Microsoft đầu tư 100 tỷ cho AI và mất 367 tỷ mỹ kim, Amazon đầu tư cũng nhiều cho AI nhưng sa thải cả 10,000 nhân viên. Khi tiền lời gần như 0, các bác sĩ, nha sĩ, luật sư hồ hởi mượn tiền rẻ và đầu tư AI để được gọi venture capitalist. Sang trọng hơn. Cao cấp hơn. Năm 2021, họ cảm thấy giàu nên đầu tư vào 5-10 cái start up, chỉ cần trúng một cái là giàu no bụng. Nhưng rồi AI start-up banh ta lông rất nhiều. Nhiều công ty cần thêm tiền người ta gọi down round, nghĩa là họ phải bán cổ phiếu giá thấp hơn trước đây. Nghĩa là phần mình 100k, bổng nhiên còn lại 20K mà nếu start up nào cũng vậy là ngọng. Dân có sạn 0.01% giàu có đã bỏ chạy từ lâu nên họ không mất tiền.

Bây giờ đến vụ chia tài sản. Khi tình hình kinh tế tử tua thì tài sản xuống giá là dã te tua rồi. Nay đến phần mấy bà đòi chia của, kêu anh hết thời thì em xin vẩy tay chào nhau một lần cuối. Thống kê cho biết giới tuổi 50 tuổi lên ly dị gia tăng rất nhiều từ năm 1990. Mà ai nắm giữ tài sản nhiều nhất, tuổi 50 trở lên. (Còn tiếp)

Sau 1975 Má tôi phải "hiến" của cải cho nhà nước để được chứng nhận là "tư sản dân tộc" hầu tránh cho gia đình bị cưởng bức đi kinh tế mới. Mà dầu cho không hiến thì cũng bị tịch thu. Nhờ kính đáo "hiến" thêm cho ông chủ tịch phường nên gia đình còn được ở lại ngôi nhà của mình trong thành phố. Má tôi là một người coi trọng đại đức nên đồng tiền của bà làm ra là đồng tiền sạch, nhưng khi mất hết bà chỉ nói một câu : khi nào tiền muốn vào nhà mình thì nó đập cửa nó vào. Còn nếu nó muốn đi thì nó đội nón nó đi. Mình không cản được. Có lẻ nhờ cái tư duy cổ lổ xĩ này mà bà không đau khổ lắm.
Tóm lại được giàu hay bị nghèo không hoàn toàn do ta quyết định.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn