Gan và Huyền Thoại “Detox”

 Gan và Huyền Thoại “Detox”

Trong thời đại hiện nay, từ “detox” xuất hiện ở khắp nơi. Từ này bị lạm dụng và thương mại hoá khắp nơi như Nước detox, Trà detox, Juice cleanse, Liver cleanse. Ôi thôi đủ trò, cứ bật truyền hình lên là thấy hay trên mạng xã hội. Hoặc thân hữu gửi email. Những quảng cáo hứa hẹn “thải độc gan”, “làm sạch cơ thể”, “đánh thức hệ thống lọc tự nhiên” xuất hiện liên tục trên mạng xã hội và trong ngành công nghiệp bảo gìn sực khoẻ trị giá hàng tỷ đô la mỗi năm. Chúng ta tin sói cổ , mua về thử một hai ngày rồi quăng đó. Lâu lâu xem lại quá date nên liệng thùng rác. Thiên hạ thi đua detox để rồi vài tháng, thậm chí vài ngày lại bỏ dỡ dang khiến các công ty, bác sĩ làm tiền như người Mỹ. Chán Mớ Đời 

Phía sau tất cả những cường điệu ấy lại tồn tại một phần sự thật sinh học rất đáng chú ý. Gan thật sự là cơ quan trung tâm trong việc xử lý chất độc của cơ thể. Không có gan, con người không thể sống quá vài ngày. Nhưng điều khoa học nói về “detox” khác rất xa với phiên bản thần bí thường thấy trong quảng cáo, bán dịch vụ hay thuốc men để làm giàu.

Người á châu thường gen khiến khi uống rượu, mặt đỏ như trương phi. Nên người tây phương, họ pha chất hoá học để người á châu không bị đỏ mặt để bán rượu. Thường thì người á châu bị đỏ mặt khi uống rượu, dễ bị đau gan. Do đó cần hạn chế uống rượu thay vì dzô dzô 100%. Lý do là khi đau thì hành vợ con, nhà cửa bán hết để chữa bệnh.

Gan không hoạt động như một phép màu huyền học. Nó hoạt động như một nhà máy hóa học cực kỳ phức tạp, nơi hàng tỷ phản ứng sinh học diễn ra liên tục mỗi giây để giữ cho máu sạch, năng lượng ổn định và cơ thể tồn tại. Hiểu đúng về gan không chỉ giúp chúng ta tránh bị cuốn vào những lời quảng cáo thiếu cơ sở, mà còn giúp nhìn rõ hơn cách cơ thể con người thật sự vận hành. Để từ đó chúng ta có thể ăn uống cẩn thận hơn theo phương chí ăn để mà sống thay vì sống để mà ăn.

Gan là trạm trung chuyển lớn nhất của Cơ Thể. Mọi thứ chúng ta ăn, uống hoặc hấp thu cuối cùng đều đi qua gan. Sau khi thức ăn được tiêu hóa trong ruột, các chất dinh dưỡng được hấp thu vào máu và đi theo tĩnh mạch cửa đến gan trước khi được phân phối tới phần còn lại của cơ thể. Tương tự như khi nước từ đường được đưa vào nhà thì có cái máy lọc nước, trước khi đi vào các đường giống dẫn nước khác trong nhà. Nói cụ thể để dễ hiểu.

Điều này có nghĩa gan là “trạm kiểm tra biên giới” của cơ thể, quyết định: chất nào được giữ lại, chất nào được chuyển hóa, chất nào cần trung hòa, và chất nào phải bị đào thải. Gan đồng thời thực hiện hàng trăm nhiệm vụ khác: điều hòa đường huyết, dự trữ glycogen, tổng hợp protein, tạo cholesterol, sản xuất mật, chuyển hóa hormone, và xử lý thuốc men mà chúng ta cứ uống như điên hay các chất bổ sung. Trong nhiều khía cạnh, gan không chỉ là một cơ quan, nó là trung tâm hậu cần sinh học của toàn bộ cơ thể.

Trong văn hóa đại chúng, “detox” thường được mô tả như: “làm sạch độc tố tích tụ trong cơ thể. Nhưng trong y học, khái niệm này cụ thể và cơ học hơn nhiều. Cơ thể liên tục tạo ra: chất thải chuyển hóa, phân tử oxy hóa, hormone cũ, sản phẩm phụ từ vi khuẩn ruột, và các chất ngoại lai từ môi trường. Gan có nhiệm vụ biến các chất đó thành dạng ít độc hơn và dễ đào thải hơn. Quá trình này chủ yếu diễn ra qua hai giai đoạn sinh hóa lớn.

Trong giai đoạn đầu tiên, gan sử dụng hệ enzyme cực kỳ nổi tiếng gọi là: Cytochrome P450. Hệ enzyme này hoạt động như một “bộ công cụ hóa học”: cắt phân tử, oxy hóa, khử, hoặc thay đổi cấu trúc của các chất lạ. Điển hình khi nhậu, rượu được chuyển thành acetaldehyde, khi uống thuốc hay chất bổ sung, thuốc được biến đổi thành dạng khác, hay uống cà phê thì chất caffeine bị phân giải, nhiều chất độc môi trường được trung hòa một phần.

Điều nghịch lý là nhiều chất sau giai đoạn này lại trở nên độc hơn tạm thời. Điều đó có nghĩa giai đoạn đầu tiên chưa phải “detox hoàn chỉnh”. Nó chỉ là bước chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo.

Sau khi bị biến đổi, các phân tử sẽ bước vào giai đoạn hai. Gan gắn chúng với các phân tử khác như: sulfate, glycine, glucuronide,hoặc glutathione. Mình chỉ mới học được Glutathione còn mấy từ kia mới lạ nên để tìm hiểu thêm. Bác nào biết thì cho em hay hoặc có tài liệu. Sulfate thì mình biết vì sử dụng ở vườn giúp trái bơ nở lớn hơn.

Mục tiêu là giảm độc tính, tăng độ tan trong nước, giúp cơ thể dễ đào thải. Sau đó thận sẽ đưa chúng ra ngoài qua nước tiểu, hoặc gan tiết chúng vào mật để thải qua phân.

Đây mới là quá trình “detox” thật sự theo nghĩa sinh học. Không phải phép màu, không phải “flush toxins” như các quảng cáo bú xua la mua mà là hóa sinh học chính xác ở cấp độ phân tử. Chớ không phải ngồi thiền định.

Một trong những phân tử quan trọng nhất trong hệ thống này là: Glutathione thường được gọi là “chất chống oxy hóa chủ lực” của cơ thể. Gan sử dụng nó để trung hòa gốc tự do, giảm stress oxy hóa, hỗ trợ giai đoạn 2 detox, bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương.

Khi cơ thể chịu áp lực kéo dài từ rượu, viêm mạn tính, béo phì, thiếu ngủ, chế độ ăn siêu chế biến, hoặc bệnh gan, mức glutathione có thể giảm. Đó là lý do nhiều nghiên cứu hiện đại quan tâm đến dinh dưỡng hỗ trợ gan, NAC, silymarin, và các cơ chế chống oxy hóa. Điều này không có nghĩa các thực phẩm bổ sung là “thần dược”. Nhưng nó cho thấy sinh học phía sau các khái niệm này không hoàn toàn bịa đặt. Dạo này thay vì xịt thuốc cho chết, mình nhổ bằng tay các cây bồ công anh để lấy rể, phơi khô để uống. Mình đọc là rể của bồ công anh rất tốt giúp lá gan thải độc. Mình có thấy Mistle nhưng đọc tài liệu thì loại trên vườn của mình không tốt lắm. Cho nên đợi hết bồ công anh rồi tính sau. Bác nào muốn hái bồ công anh to đùng thì lên vườn em, tha hồi mà hái.

Gan còn tạo ra một chất vô cùng quan trọng: Bile (mật). Đi bác sĩ thử máu hay thấy vụ này để xem gan làm việc tốt hay không. Mật giúp tiêu hóa chất béo, hấp thu vitamin tan trong dầu, và đào thải một số chất thải khỏi cơ thể. Gan sử dụng cholesterol để tạo acid mật. Cholesterol không hoàn toàn là “kẻ xấu”. Nó là nguyên liệu sinh học thiết yếu. Chúng ta biết là lá gan mỗi ngày tạo 80% cholesterol giúp cơ thể hoạt động nên khi bác sĩ bắt uống thuốc trị cao cholesterol là nhằm cản trở gan tạo ra cholesterol, khiến giảm số lượng cholesterol. Đó là cái bẩy mà chúng ta không hiểu khi thấy lượng cholesterol bình thường nên ỷ y và cứ uống rượu, ăn bú xua la mua vào. Thường chúng ta không hiểu sự hoạt động của gan nên uống bú xua la mua để giảm cholesterol nhưng lại không hiểu sự thật về cholesterol.

Cơ thể cần cholesterol để tạo hormone, xây dựng màng tế bào, tổng hợp vitamin D, và sản xuất mật. Trong khi đó, chúng ta cứ nghe là phải giảm số lượng Cholesterol. Nên nhứo năm 1981, lượng cholesterol được xem là cao từ 300- 361 nhưng vấn đề các công ty dược phẩm không thể bán thuốc nên họ phải giảm hàm lượng xuống 200 như ngày nay để chúng ta hoảng tiều uống thuốc làm giàu cho công ty dược phẩm. Vấn đề không nằm ở bản thân cholesterol, mà ở sự mất cân bằng trong toàn bộ hệ thống chuyển hóa.

Mặc dù gan thật sự xử lý độc chất, ngành bảo gìn sức khoẻ thường phóng đại điều này thành những khái niệm mơ hồ như: “gan bẩn”, “gan tắc nghẽn”, “toxin backlog”, “sluggish liver”, không biết dịch ra tiếng Việt. Phần lớn các thuật ngữ này không phải chẩn đoán y học chính thức mà do các tay tổ quảng cáo hay các lớp học hay bán thuốc bổ sung này nọ. Mình thấy nhiều bác sĩ ngày nay cứ lên YouTube để bán thuốc bổ sung. Họ giải thích đơn giản vấn đề và thề chết sống trên thân thể mụ vợ là uống thuốc bổ sung này bảo đảm 3 tháng sau là hết bệnh, hết cholesterol.

Nếu gan thật sự suy giảm nghiêm trọng chức năng: xét nghiệm máu thường bất thường, men gan tăng, bilirubin thay đổi, hoặc xuất hiện bệnh lý rõ rệt. Điều này không có nghĩa mọi người đang tưởng tượng ra triệu chứng của mình như mệt mỏi, đầy bụng, sương mù não, ngủ kém đều là trải nghiệm thật. Nhưng việc gắn tất cả vào một “lá gan tắc độc tố” thường là sự đơn giản hóa quá mức của một hệ thống sinh học phức tạp.

Nhiều người thật sự cảm thấy khỏe hơn khi: uống milk thistle, ăn kiểu Mediterranean, bỏ rượu, hoặc theo các chương trình “liver support”. Có nhiều lý do hợp lý cho điều này. Thứ nhất, họ thường giảm thực phẩm siêu chế biến, ngủ tốt hơn, uống ít rượu, giảm cân, tập thể dục nhiều hơn. Tất cả những điều đó đều cải thiện chức năng chuyển hóa và giảm áp lực lên gan. Mình thấy mấy anh bạn nghe quảng cáo uống rượu giảm cholesterol này nọ nên ngày nào cũng khui một chai uống. Nay thì sợ rượu, bác sĩ cấm uống rượu. Vấn đề là khi chúng ta nghe quảng cáo nhất là hợp với tư duy của mình: thích uống rượu.

Sự thật thì trong hạt nho có chất revesratrol, giúp cơ thể kháng oxy nên trong rượu khi họ nghiền nát hạt nho thì có chất này. Vấn đè là phải bao nhiêu chai rượu đỏ mới có đủ chất này trong khi đó độ cồn sẽ hại gan. Nếu muốn revesratrol thì họ có bán chất bổ sung rẻ nhe bèo nhưng chất bổ sung phải ăn uống cộng trừ các thứ khác mới hiệu nghiệm còn không thì chỉ tốn tiền nhưng tật vẫn còn.

Thứ hai, một số hợp chất thật sự có hoạt tính sinh học như: Milk thistle, có nghiên cứu cho thấy: khả năng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan, và hỗ trợ một số bệnh gan nhẹ. Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay vẫn chưa đủ mạnh để xem nó như “phương pháp chữa gan toàn diện”. Dạo này mình nhổ rể cây của Bồ Công Anh mọc hoang trong vườn mình, phơi khô để uống như trà. Nghe nói rang một chút như cà phê.

Khoa học hiện đại khá nhất quán về điều này. Những thứ giúp gan mạnh nhất không phải các “detox cleanse” đắt tiền, mà là: hạn chế rượu, kiểm soát cân nặng, ngủ đủ, tập thể dục, ăn nhiều chất xơ, kiểm soát tiểu đường, và tránh viêm mạn tính kéo dài.

uống cà phê mức vừa phải lại liên quan đến nguy cơ thấp hơn của nhiều bệnh gan mạn tính. Điều này nghe ít “huyền bí” hơn rất nhiều so với quảng cáo nhưng lại có bằng chứng khoa học mạnh hơn đáng kể. Vấn đề là ngày nay, người trồng cà phê xịt thuốc sâu khá nhiều nhưng gần đây mình đọc một tài liệu về cà phê thì không đúng như các tên quảng cáo bán cà phê nói. Hôm nào rảnh mình kể vụ này. Đồng chí gái kêu uống cà phê để giúp trí nhớ này nọ, mình kêu đừng nghe họ. Bựa.

Điều kỳ diệu thật sự của gan không nằm ở các chương trình detox. Nó nằm ở khả năng phục hồi. Liver regeneration là một trong những hiện tượng đáng kinh ngạc nhất của sinh học con người. Gan có thể tái tạo mô sau tổn thương tốt hơn gần như mọi cơ quan khác trong cơ thể. Đó là lý do khi chúng ta giảm rượu, giảm cân, cải thiện giấc ngủ, và thay đổi lối sống thì có thể cải thiện xét nghiệm gan chỉ trong vài tháng. Cơ thể con người không hoàn hảo. Nhưng nó có khả năng sửa chữa phi thường nếu được giảm bớt áp lực liên tục từ môi trường hiện đại.

Gan không phải một “bộ lọc thần bí” bị nghẽn bởi “độc tố vô hình”. Nó là một cơ quan sinh học cực kỳ tinh vi, vận hành bằng hóa học, enzyme và năng lượng. Ngành chăm sóc sức khỏe thường đúng ở điểm: gan thật sự quan trọng nhưng họ thường sai ở chỗ; biến một hệ thống sinh học phức tạp thành một câu chuyện đơn giản để bán giải pháp đơn giản. Sự thật khoa học thường ít kịch tính hơn quảng cáo. Không có phép thanh tẩy thần kỳ, không có một loại viên bổ sung hay thuốc duy nhất giải quyết mọi vấn đề. Nhưng cũng không có nghĩa cơ thể bất lực. 

Gan của con người là một trong những cơ quan cực kỳ nhất từng xuất hiện trong tự nhiên, điều tốt nhất chúng ta có thể làm cho nó không phải là “detox” mà là ngừng bắt nó phải chịu quá nhiều thứ cùng một lúc như làm việc quá tải nhất là khi chúng ta về già như uống rượu, ăn nhiều. Hôm nào mình kể rõ thêm vụ gan. Đừng có xem quảng cáo hay bạn bè nói này nói nọ rồi bỏ tiền ra đi học detox thanh lọc gan này nọ. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Sự thật chữa bệnh tiểu đường

 Sự thật bệnh tiểu đường

Tình cờ đọc một bài nói về tiểu đường thấy có cái nhìn khác nên tóm tắc lại đây:

Khi một người đàn ông mắc bệnh tiểu đường qua đời tại Hoa Kỳ, bác sĩ pháp y không ghi “tiểu đường” trên giấy chứng tử. Họ ghi nhồi máu cơ tim, hoặc đột quỵ, hoặc suy thận, hay nhiễm trùng huyết từ một bàn chân bị nhiễm trùng. Tiểu đường gần như không bao giờ là nguyên nhân tử vong chính thức dù trên

 thực tế nó hầu như luôn là nguyên nhân thật sự.

Đây kim tự tháp mới về dinh dưỡng cho người Mỹ từ năm 2025 đến 2030. Chúng ta thấy đảo ngược lại, tinh bột ít nhất thay vì như xưa. Thịt rau thì cần ăn nhiều hơn.

Nó liên quan đến nơi mà bệnh tiểu đường gây ra thiệt hại thực sự. Và một khi chúng ta hiểu được điều đó, sẽ hiểu vì sao các loại thuốc như metformin, statin và Ozempic chưa từng thực sự “chữa khỏi” cho ai vì ai uống mấy loại thuốc này là uống cả đời đến khi chết chớ không bao giờ khỏi bệnh này và vì sao một giải Nobel trao vào tháng 10 năm 2021 có thể quan trọng với cá nhân chúng ta hơn bất kỳ loại thuốc nào bác sĩ từng kê toa.

Bệnh tiểu đường loại 2 thực sự là gì. Không phải định nghĩa trong sách giáo khoa mà là bản chất thật của nó. Tiểu đường loại 2 là một bệnh của mạch máu được ngụy trang thành bệnh đường huyết. Chúng ta thường nghe nói vì máu có đường nhiều. Đây lần đầu tiên mình nghe họ giải thích cách khác.

Có anh bạn bác sĩ , bình dân học vụ cho mình về cholesterol như sau: anh ta giải thích là khi ăn thì bộ tiêu hóa nghiền nát thức ăn và chuyển vào huyết mạch để dẫn đến các tế bào để nuôi dưỡng. Thức ăn không bị xay nát hoàn toàn nên có những mảnh nhỏ lưu chuyển trong huyết quản. Những mảnh nhỏ này va chạm phía trong nội mô của mạch máu tạo ra những mảnh bể như ống nước phía trong bị rác rưới làm bể. Cơ thể tự động sẽ đem chất béo đến để vá các chỗ bị vỡ và từ từ các chất béo bồi đắp như phù sa. Như con sông chảy thì bên lở bên bồi rồi lâu ngày sẽ khiến các mạch máu bên trong nội mô bị cholesterol bồi đắp qua năm tháng sẽ thu nhỏ diện tích lại phía trong khiến máu lưu chuyển khó khăn đưa đến tình trạng áp huyết cao. Và từ đó em làm dâu nhà người bệnh hoạn đủ trò xẩy ra. 

Có ông bác sĩ phi luật Tân giải thích lý do ông ta trị cholesterol nghẹt là vì thông thường y khoa hiện đại cho uống thuốc giúp máu loảng để thông qua các mạch máu bị bồi đắp cholesterol nên không giải quyết vấn đề. Ông ta cho bệnh nhận húp nước ớt cay khiến cơ thể nóng lên và giúp nở giãn các mạch máu giúp máu lưu thông dễ dàng. Và khi máu chảy được có thể làm lở các chất béo bám trong huyết mạch như con sông làm đất lở một bên. Sau này mới hiểu là trong ớt có chất capsaicin. Mình tìm trên mạng thì AI cho biết như sau:

Promotes Vasodilation: Capsaicin stimulates the release of nitric oxide in your body, which relaxes the muscles in your blood vessels and widens them for smoother, easier blood flow.

Reduces Plaque & Cholesterol: Studies indicate that capsaicin may help clear away artery-narrowing lipid deposits. It has also been associated with lowering triglycerides and increasing "good" HDL cholesterol.

Thins the Blood: It can encourage fibrinolytic activity, which helps dissolve fibrin (a protein involved in clotting) and naturally prevents excessive blood clotting. [1, 2, 3, 4]

Đa phần người ta bị nghẹ van tim là vì bị vôi đóng trong mạch máu khiến máu không bơm về tim được. Do đó người ta phải thông tim gắn stent. Xin nhắc lại vôi nhé chớ không phải cholesterol. Mình có kể vụ này rồi. Lý do là khi cơ thể chúng ta ăn vào các chất có acid nhiều thì tự động cơ thể phải bảo hòa pH nên  lấy vôi ở xương chúng ta để bồi đắp đưa đến tình trạng loảng xương. Và vôi bị đưa vào huyết quản nhiều nên hay bị đóng gần van tim. Do đó họ khuyên nên uống nước và ăn các thứ có chất Alkaline để bảo hoà pH. Đừng có uống sữa vì nghĩ có calcium vì sữa có nhiều chất acid. Thương người ta nghe uống sữa vì có calcium nhưng thật ra muốn tạo cơ thể cần có nhiều chất cộng với ánh sáng mặt trời mới tạo ra Calcium. Mình có kể vụ này rồi.

Chúng ta ăn ớt không được thì ăn gừng. Mỗi sáng uống chút gừng cho ấm bụng và giúp giãn nở mạch máu. Sáng mình hay uống loại tỏi, ớt, gừng, quế, nghệ ngâm với mật ong khi thức giấc giúp khí huyết lưu thông rồi đi tập ở Đông Phương Hội. 

Đường huyết cao chỉ là triệu chứng có thể đo được. Nó là con số trên kết quả xét nghiệm, là thứ mà A1C theo dõi. Là mục tiêu mà mọi loại thuốc trong phác đồ tiêu chuẩn đều cố hạ xuống. Đó là cái nguy hiểm chữa bệnh bằng phương cách này.

Nhưng tổn thương thật sự, thứ lấy đi bàn chân, thị lực, thận, khả năng sinh lý, và cuối cùng là mạng sống lại xảy ra ở lớp sâu hơn một tầng. Trong lớp lót của những động mạch nhỏ nhất trong cơ thể. Trong một lớp tế bào mỏng gọi là nội mô (endothelium), bao phủ mặt trong của mọi mạch máu từ động mạch chủ cho tới các mao mạch nuôi dây thần kinh ở ngón chân. Trong khi đó người ta tìm cách giảm cholesterol mà cơ thể cần mỗi ngày để hoạt động bình thường. Lá gan nghe nói tạo 80% chất béo mà cơ thể cần cho mỗi ngày trong khi đó bác sĩ muốn chúng ta uống thuốc giảm chất béo. Não bộ chúng ta được xem 90% là chất béo. Nếu gom các sự việc này thì cho thấy chữa bệnh cholesterol cao là khá lạ lùng. Nhất là năm 1981, chỉ số trung bình cholesterol của người Mỹ được xem là cao là 361, ngày nay họ giảm xuống 200 khiến 40% người Mỹ bị bệnh cao mỡ. Lý do họ giảm xuống 200 vì các công ty dược phẩm muốn bán thuốc và nuôi bệnh nhân cả đời.

Bài học đầu tiên ở trường y khoa, một bệnh nhân lành bệnh là mất đi một khách hàng

Nội mô, xét theo diện tích bề mặt, là cơ quan lớn nhất trong cơ thể chúng ta. Nếu trải phẳng ra, nó có diện tích gần bằng một sân tennis. Và nhiệm vụ của nó là sản xuất một phân tử nhỏ gọi là nitric oxide, phân tử báo cho mạch máu biết khi nào cần giãn ra để máu lưu thông. Nitric oxide giữ huyết áp ổn định. Nó đưa oxy và dưỡng chất đến thần kinh, thận, mắt và cả mô cương dương. Nhớ khi xưa, có lần đọc cuốn South Beach Diet thì tác giả có nói đến Niacin, nên mình có uống thì khi đi thử máu lại thì độ cholesterol giảm rất rõ. Lý do là Niacin giúp giản nở các mạch máu, cứ thấy người nó rần rần vì mạch máu giản nở ra giúp máu lưu thông. Sau này mình đọc tài liệu về niacin thì được biết niacin giúp được bệnh trầm cảm. Bác nào về già buồn đời thì uống thử niacin xem có bớt Chán Mớ Đời, sẽ không lên mạng chửi bới ma-gà hay dân chửi này nọ. 

Khi nội mô khỏe mạnh, nitric oxide lưu thông tốt giúp bàn chân chúng ta ấm, thận lọc tốt, mắt nhìn rõ. Giúp đàn ông vẫn hùng hổ bên cạnh vợ mình trên giường. Tim bơm máu mà không phải gắng sức. 

Nhưng đây là điều mà 5, 10, 15 năm đường huyết cao gây ra cho lớp nội mô đó: đầu độc nó. Các phân tử glucose tăng vọt rồi tụt xuống trong huyết quản mỗi ngày, làm hư hại vật lý các tế bào nội mô trong những vi mạch. Chúng gây ra hiện tượng glycation, tức “đường hóa” protein. Và gây ra stress oxy hóa về căn bản giống như hiện tượng rỉ sét của đường ống nước bằng gan.

Thường mỗi lần mình mua một căn nhà cũ cho thuê, việc đầu tiên là thay hệ thống ống nước làm bằng gan. Lý do là ống nước làm bằng gan thì lâu năm bên trong bị rỉ sét và hay bị xì khiến hư hao rất nhiều.

Nội mô ngừng sản xuất nitric oxide. Mạch máu không thể giãn ra. Máu ngừng đến các dây thần kinh ở bàn chân, đó là lý do chúng bỏng rát lúc 3 giờ sáng. Máu ngừng đến các bộ lọc trong thận, đó là lý do creatinine của chúng ta tăng dần. Máu ngừng đến mô cương, đó là lý do chúng ta không còn “phong độ” như trước. Ngày nay người ta cho mấy ông uống viagra, là giúp nitric oxide giúp máu được bơm mạnh trong cơ thể nên con chim mới được bơm máu thì mới hành lạc được. Máu ngừng đến các tế bào cảm quang trong mắt, đó là lý do bạn thấy đốm mờ bay trước mắt. Máu ngừng đến những động mạch nhỏ nuôi cơ tim, đó là lý do đàn ông tiểu đường bị nhồi máu cơ tim với tần suất cao gấp nhiều lần người không bị tiểu đường. Do đó cần phải tập thở đúng cách, thở bằng mũi để giúp tạo ra nitric oxide.

Tất cả chỉ là cùng một căn bệnh. Rối loạn cường dương, tổn thương thần kinh, bệnh võng mạc, suy thận. Nguy cơ đau tim. Chúng không phải năm biến chứng riêng biệt, mà là năm khuôn mặt của cùng một vấn đề, mạch máu bị tổn thương và nội mô bị đói dưỡng chất vì không được đưa vào các tế bao một cách bình thường.

Bệnh viện Mayo thừa nhận điều này ngay trên trang dành cho bệnh nhân của họ. Cleveland Clinic cũng vậy. Cụm từ “tổn thương mạch máu” xuất hiện ngay trong đoạn đầu tiên của cả hai trang nhà của hai bệnh viện này. Bác sĩ biết điều này. Họ đã biết từ thời còn học y khoa ở đại học.

Không có một loại thuốc nào trong phác đồ điều trị tiểu đường tiêu chuẩn nhắm trực tiếp vào nội mô. Metformin không làm điều đó. Statin không. Glipizide không. Ozempic cũng không. Thuốc ức chế ACE và thuốc chẹn beta có thể giảm áp lực trong những mạch máu đã hỏng, nhưng chúng không sửa chữa lớp lót. Phác đồ tiêu chuẩn chỉ quản lý các con số trong khi bộ máy thật sự, cơ quan khổng lồ quyết định chúng ta có giữ được bàn chân, thị lực, thận và đời sống tình dục hay không bị phá hủy âm thầm.

Và rồi, khi một biến chứng xuất hiện, họ kê thêm một loại thuốc khác để quản lý thêm một con số khác. Đó không phải điều trị. Đó là “nhà thuốc di động”  và chúng ta đã được điều trị ở trên đó nhiều năm rồi.

Khởi đầu với metformin, rồi họ thêm statin, rồi thuốc huyết áp, có thể hai loại vì loại đầu tiên làm bệnh nhân ho. Rồi có thể thêm glipizide vì metformin “không còn đủ giúp insulin nữa”. Rồi thuốc chẹn beta vì bác sĩ tim mạch thấy lo ngại. Rồi có thể là mũi tiêm Ozempic, giá mấy ngàn đô cho đến khi chúng ta thấy tin tức về các vụ kiện liệt dạ dày trên truyền hình hay mạng xã hội và ngừng dùng. Chúng ta bắt đầu hoang man.

Có thể ngay lúc này, sáng nay, bệnh nhân đã uống năm viên thuốc trước cả ly cà phê đầu tiên. Khi đi bộ như lời bác sĩ dặn, bắt đầu nghe tiếng thuốc lạch cạch trong người và cuộc trò chuyện với bác sĩ mỗi lần tái khám đều giống nhau. A1C lại tăng. Huyết áp lại tăng. Thêm một loại thuốc nữa nhé, ba tháng sau quay lại. Đó là cách nuôi bệnh nhân của bác sĩ. Mình có nói chuyện với một bác sĩ trong gia đình, anh ta kêu nếu mình không cho thì họ đi bác sĩ khác, mà bác sĩ khác thì họ cho nên thôi cho dù biết không giúp được gì. Nay về già nên người anh họ kêu, không cần nuôi bệnh nhân nữa nên ai xin liều mạnh hơn thì lắc đầu. Bác sĩ lạng quạng là bị rút bằng nếu không theo đúng quy trình chữa trị hay có thể bị thưa kiện. Nếu làm đúng quy trình thì còn được châm chước còn không mất bằng nên nhiều khi họ biết vấn đề nhưng vì manh cơm manh áo nên ngậm miệng. Nghe nói có ông bác sĩ không chịu chữa trị theo quy trình vì thấy không cải thiện được sức khoẻ của bệnh nhân nên chữa theo lối dinh dưỡng thì bị rút bằng, cấm hành nghề phải ra toà bú xua la mua mới có bằng hành nghề lại. Tên gì mình quên mất tiêu. Có dạo đọc cuốn sách của ông ta. Để tìm xem

However, medical regulators like the Australian Health Practitioner Regulation Agency (AHPRA) strictly enforce a doctor's scope of practice. While it's rare, there have been high-profile cases—such as the 2016 investigation into Tasmanian orthopedic surgeon Dr. Gary Fettke—where medical boards have investigated a doctor for providing nutritional or dietary advice to patients, though these disputes have historically been resolved in the doctor's favor. [1, 2]

 Bác sĩ cứ thêm thuốc này, thêm thuốc kia rồi thêm thuốc nọ. Không bao giờ bớt. Không bao giờ chữa lành. Không bao giờ kết thúc. Chỉ thêm một viên nữa. Và một viên nữa. Và một viên nữa. Mãi mãi. Hoa Kỳ có cái lạ khác với âu châu là cho phép quảng cào thuốc trên đài truyền hình. Nếu để ý thì từ ngày mình về hưu, cứ thấy quảng cáo trên đài truyền hình về thuốc trị cao máu, cao đường, cao đủ thứ nhưng thời gian độ 50% là họ nói về các hệ ứng phụ. Nếu có chuyện gì thì báo cho bác sĩ ngay và ngưng uống thuốc mà họ quảng cáo. Thấy thuốc mới thì bệnh nhân đi tái khám hỏi bác sĩ. Vui lòng bệnh nhân đến vừa lòng bệnh nhân đi nên bác sĩ kê toa thuốc mới.

Có lần mình nói chuyện với ông 8 Bolsa. Ông này mới mổ tim ngất ngư con tàu đi, bà sống chung sợ quá vẫy tay từ giả ông ta trước khi lên bàn mỗ. Chúa thương nên ông ta sống sót, khoẻ lại đi làm tiếp khiếp bà vợ chưa cưới muốn nối lại duyên trước khi mỗ nhưng ông ta từ chối. Rồi cứ nghe bác sĩ uống thuốc. Một hôm ông ta vừa xong liều thuốc thì nghe cái cạch, giật giật nơi cổ, chới với nên gọi dược sĩ. 5 phút sau bác sĩ của ông gọi lại liền dù chiều tối. Bác sĩ kêu để tui cho ông loại thuốc nhẹ hơn. Kinh. Ông 8 bình dân học vụ là thuốc cho người Mỹ với cái tạng to đùng còn mình Việt Nam mà dọng vô liều lượng quá cao thì hơi mệt nên sau này ông ta bẻ phân nữa thuốc để uống thì đỡ hơn. Một hôm ngồi xuống thì ông ta đứng dậy không nổi nên nhớ có đọc bài mình viết về mật ong. Nên gọi nhờ mua dùm cho một bình mật ong. Và từ đó em làm dâu nhà người, ngày ngày ông ta uống mật ong thì khoẻ đứng lên đứng xuống bình thường như xưa. Đi làm đứng cả ngày.

Bác sĩ không phải người đưa chúng ta ra khỏi cái máy uống thuốc này. Tác giả bài viết nói điều đó một cách cẩn trọng, vì tôn trọng bác sĩ. Phần lớn bác sĩ là người tốt đang làm việc trong một cỗ máy hư hỏng. Hệ thống y tế và điều trị bị thương mại hoá.  Nhưng phải nói thật về cách cỗ máy đó vận hành như sau.

Bác sĩ có 7 phút cho bệnh nhân. Có thể 12 phút nếu may mắn. Họ được đào tạo bốn năm y khoa và ba đến năm năm nội trú trong một hệ thống dạy rằng tiểu đường là bệnh tiến triển chỉ có thể kiểm soát, chứ không thể đảo ngược. Mình nhớ có lần đến văn phòng bác sĩ gia đình, thấy tấm bích chương kêu bệnh tiểu đường là một loại bệnh nan y không bao giờ chữa được. Xin nhắc lại kiểm soát, không phải chữa lành. Thế là bác sĩ bó tay chấm còm trước khi gặp bệnh nhân. Đường cao uống thuốc không biết thuốc khác và cứ thế như dòng sông không bờ bến. Nếu anh chữa theo cách thức dinh dưỡng thì bị rút bằng như ông bác sĩ ở Úc Đại Lợi.

Năm 2018, một bác sĩ chuyên khoa tên là Sarah Hallberg, giám đốc y khoa của chương trình đảo ngược tiểu đường Virta Health, đã có nói chuyện ở tổ chức TED Talk mang tên “Đảo ngược tiểu đường type 2 bắt đầu bằng việc bỏ qua các hướng dẫn.” Bài nói đã được xem hơn 12 triệu lần. Xem đường dẫn https://youtu.be/da1vvigy5tQ?si=GEbLLj703C5nipS6 

 Lập luận của bà rất đơn giản: các hướng dẫn tiêu chuẩn đang khiến bệnh nhân tiểu đường của bà ngày càng bệnh hơn. Phác đồ “ăn cân bằng cộng tăng thuốc từ từ” là một cái máy chạy bộ. Việc đảo ngược thực sự là có thể nhưng chỉ khi bỏ qua giáo điều mà bà từng được dạy. Ai buồn đời thì theo đường dẫn để xem https://youtu.be/5MIP8ALFic4?si=gDk0q7LXo3AZNfgP

Bac sĩ Hallberg qua đời vào tháng 3 năm 2022. Trong các cuộc phỏng vấn cuối đời, bà cảnh báo rằng hệ thống sẽ không thay đổi nhanh. Rằng những bác sĩ được đào tạo theo mô hình cũ vẫn sẽ tiếp tục kê phác đồ cũ. Rằng chính bệnh nhân sẽ phải tự dẫn dắt bản thân. Nói một cách khác chúng ta cần tìm hiểu thêm về bệnh này để giúp chúng ta khoẻ mạnh thay vì nghe lời bác sĩ đã được huấn luyện theo đường lối kê toa thuốc.  Ai buồn đời thì đọc đường dẫn về dinh dưỡng cho 2025-2030 được thời chính phủ Trump. Ăn chất đạm nhiều hơn thay vì tinh bột từ từ mấy chục năm trước. Nhờ ông Robert Kennedy Jr., bộ trưởng y tế đối chọi với đám công ty thực phẩm và dược phẩm. Ông này bị báo chí và đại biểu đánh tơi bời nhưng thực hiện được việc này khiến mình cảm phục.

https://www.cacfp.org/2026/01/08/2025-2030-dietary-guidelines-for-americans-released/

Mình nói điều này vì bà ấy sẽ không quay lại, đã qua đời và cũng không có nhiều bác sĩ như bà ấy. Có thể chỉ vài trăm “bác sĩ rời khỏi hệ thống” khi lớn tuổi không cần kinh tế nữa trong toàn bộ thế giới nói tiếng Anh. Trong khi riêng Mỹ có 37 triệu người tiểu đường, xem như 10% dân số, chưa kể 11% có thể bị tiểu đường. Chúng ta sẽ không gặp được một bác sĩ như bà Hallberg. Chúng ta sẽ gặp bác sĩ gia đình có 11 phút cho chúng ta, đọc dữ liệu trên màn hình mất 5 phút và một bệnh nhân khác đang chờ ngoài phòng khám. Bác sĩ gia đình mình sau khi xét kết quả thử máu của mình kêu mình nên uống thuốc tiểu đường. Mình hỏi lý do vì kết quả bình thường, ông ta nói là để phòng ngừa. Bác sĩ và nhà thương có quota mỗi năm để có bao nhiêu bệnh nhân uống thuốc. Sự thật về y khoa ngày nay là lương y như kế mẫu.

Vì vậy mình sẽ phải tự dẫn dắt bản thân, tự tìm hiểu thêm về cơ thể, không phải sa thải bác sĩ. Không phải bằng cách ngừng thuốc nếu bị bệnh. Không phải bằng bất kỳ điều liều lĩnh nào nghe trên mạng xã hội. Mình thấy họ quảng cáo đủ trò phép tiên để bán thuốc bú xua la mua. Mà bằng cách học điều mà hệ thống chưa bao giờ được thiết kế để dạy mình quyết định về sức khoẻ cho 20 năm tới. Có nhiều bác sĩ ngày nay quảng cáo thuốc đủ trò. Cứ nghe đến thuốc là không nên mua. Vì bán thuốc mau giàu hơn là bác sĩ.

Vào tháng 10 năm 2021, một nhà nghiên cứu tên là David Julius tại Đại học California, San Francisco, đã được trao giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học. Ông chia sẻ giải thưởng với Ardem Patapoutian. Khám phá của họ là một “cánh cổng” phân tử cực nhỏ trên bề mặt tế bào người gọi là TRPV1, thụ thể transient receptor potential vanilloid 1.

TRPV1 là thứ khiến thức ăn cay tạo cảm giác nóng. Nó là thụ thể phản ứng với capsaicin hoạt chất trong ớt cayenne. Nhưng đó không phải lý do nó giành giải Nobel. Nó giành giải vì những gì TRPV1 làm bên trong lớp nội mô của mạch máu. Các bác sĩ ngày nay đều khuyến khích chúng ta ăn ớt cay cayenne vì lý do này. Mình ngâm ớt cayenne với mật ong, tỏi, quế, nghệ để uống mỗi ngày khi thức giấc. Khiến mình nhớ đến ông bác sĩ phi luật tân chữa bệnh tiểu đường, cao cholesterol bằng ớt trước khi khám phá này được trao giải Nobel. Có thể ông bác sĩ chả biết gì về TRPV1 nhưng vì theo cổ truyền của xứ ông ta họ sử dụng ớt để trị bệnh cao mỡ.

Năm 2010, một nhóm nghiên cứu do tiến sĩ Dachun Yang dẫn đầu đã công bố một bài báo trên tạp chí Cell Metabolism, một trong những tạp chí khoa học danh giá nhất thế giới. Tiêu đề là: “Hoạt hóa TRPV1 bằng capsaicin trong chế độ ăn cải thiện khả năng giãn mạch phụ thuộc nội mô và ngăn ngừa tăng huyết áp.”

Nói đơn giản: capsaicin liều thấp dùng lâu dài trong chế độ ăn kích hoạt thụ thể TRPV1, từ đó khởi động một chuỗi phản ứng dẫn đến tăng sản xuất nitric oxide từ các tế bào nội mô lót mạch máu. Đó cũng chính là phân tử nitric oxide, thứ từng mang về giải Nobel Y học năm 1998 cho các bác sĩ Louis Ignarro, Robert Furchgott và Ferid Murad.

Hai giải Nobel riêng biệt; năm 1998 và 2021 đều chỉ vào cùng một con đường sinh học. Một thụ thể cụ thể trên tế bào nội mô, được kích hoạt bởi một hợp chất thực phẩm cụ thể, dẫn đến sản xuất một phân tử tín hiệu cụ thể, giúp phục hồi chức năng của cơ quan lớn nhất và bị tổn thương nhiều nhất trong cơ thể người tiểu đường.

Năm 2023, tiến sĩ Arpad Szallasi công bố một bài tổng quan toàn diện tóm tắt các bằng chứng, bao gồm cả một nghiên cứu dịch tễ học tại Trung Quốc trên hơn 9.000 tình nguyện viên, cho thấy lượng capsaicin trong chế độ ăn có liên quan đến tỷ lệ cao huyết áp thấp hơn. Đồng chí gái ăn ớt cay nhiều nên ít nổi nóng. :)

Nghiên cứu này không phải thuốc chữa tiểu đường. Nó không thay thế việc làm việc với bác sĩ của chúng ta. Bằng chứng mạnh nhất hiện nay chủ yếu đến từ nghiên cứu trên động vật và nghiên cứu cơ chế sinh học. Các thử nghiệm lâm sàng trên người về capsaicin vẫn đang tiếp tục phát triển. Bất kỳ ai nói rằng một viên thuốc tiên mềm có thể “chữa khỏi” hoặc “đảo ngược” tiểu đường đều đang nói láo, và chúng ta nên đóng trang của họ ngay lập tức.

Nhưng điều mà các nghiên cứu này thực sự ủng hộ còn quan trọng hơn nhiều so với một lời quảng cáo thần kỳ khác. Đó là: có tồn tại một con đường phân tử thật sự, được khoa học xác nhận và được giải Nobel công nhận, giúp hỗ trợ chức năng của các mạch máu mà bệnh tiểu đường đã tấn công suốt nhiều năm. Một con đường mà gần như chắc chắn bác sĩ của chúng ta chưa từng được đào tạo, vì các trường y thường cập nhật giáo trình chậm từ 20 đến 30 năm. Một con đường liên quan đến thực phẩm chứ không phải bằng sáng chế và đó cũng là một lý do khiến không có công ty dược nào bỏ ra 400 triệu USD để biến nó thành thuốc.

Tác giả đưa ra các loại thức ăn giúp nội mô như:

Củ dền đỏ giàu nitrate tự nhiên, chất cơ thể chuyển hóa qua một con đường khác để tạo nitric oxide. Một phân tích tổng hợp năm 2017 trên tạp chí Advances in Nutrition cho thấy bổ sung củ dền giúp giảm huyết áp tâm thu trung bình 3,55 mmHg. Mình nghe nói ăn củ dền rất tốt nhưng không hiểu lý do nay thì mới hiểu.

Berberine thường được gọi là “metformin của tự nhiên.” Một thử nghiệm năm 2008 trên tạp chí Metabolism cho thấy dùng 0,5 gram berberine ba lần mỗi ngày giúp giảm HbA1c khoảng 2 điểm phần trăm ở bệnh nhân tiểu đường type 2 mới chẩn đoán, hiệu quả tương đương metformin. Hôm đi du thuyền qua Panama, mình phải mua berberine đem theo để uống vì lên tàu ăn quá cỡ sợ đường lên.

Quế, một phân tích tổng hợp năm 2024 gồm 28 thử nghiệm ngẫu nhiên với hơn 3.000 bệnh nhân tiểu đường type 2 cho thấy bổ sung quế giúp giảm đường huyết lúc đói 15,3 mg/dL và HbA1c 0,56%. Mình có kể vụ ông mỹ khuyên mình ăn mật ong với quế vì mẹ ông ta dặn. Ai buồn đời thì tìm trên bờ lốc.

Nghệ kết hợp với BioPerine để tăng hấp thu một phân tích tổng hợp năm 2024 gồm 18 thử nghiệm ngẫu nhiên trên bệnh nhân tiểu đường type 2 cho thấy curcumin giúp giảm đường huyết lúc đói 11,5 mg/dL và HbA1c 0,54%, đồng thời giảm các dấu hiệu viêm. BioPerine giúp tăng hấp thu curcumin khoảng 20 lần.

Táo gai (hawthorn),  một loại dược liệu hỗ trợ tim mạch trong y học dân gian châu Âu từ thời Trung Cổ, nay đã được xác nhận qua các thử nghiệm lâm sàng hiện đại. Được dùng trong công thức để hỗ trợ toàn bộ hệ tim mạch mà nội mô nuôi dưỡng.

Nhân sâm đỏ Hàn Quốc, nhiều thử nghiệm ngẫu nhiên do các nhóm nghiên cứu tại Toronto dẫn đầu cho thấy cải thiện nhẹ đường huyết lúc đói và độ nhạy insulin ở bệnh nhân tiểu đường type 2. Thầy thuốc bắc hay hỏi khi mua sâm đỏ vì nói ai bị áp huyết cao thì không nên uống. Nay thì hiểu lý do, lại là cần uống để giãn nở các nội mô, giúp máy lưu thông dễ hơn. Chán Mớ Đời 

Vitamin D3 kết hợp K2 thiếu D3 rất phổ biến ở đàn ông tiểu đường, và các phân tích tổng hợp cho thấy việc bổ sung ở người thiếu hụt giúp cải thiện nhẹ độ nhạy insulin. K2 là dưỡng chất phối hợp giúp cơ thể đưa canxi vào xương thay vì để lắng đọng ở thành động mạch điều đặc biệt đáng lo ở bệnh nhân tiểu đường dễ bị vôi hóa mạch máu. Loại này mình uống từ 7 năm nay hàng  ngày để giúp xương chắt. Đồng chí gái nói bác sĩ nói bị loảng xương nên dạo nầy mình đưa K2 cho mụ vợ uống.

Và vitamin E như lớp chống oxy hóa cuối cùng bảo vệ các chất béo không bão hòa trong viên nang mềm và hỗ trợ khả năng chống oxy hóa chung trong máu.

Như bà bác sĩ Sarah Hallberg, đã qua đời giải thích; ai cũng biết là tinh bột làm tăng glucose lượng đường nhưng theo tiêu chuẩn dinh dưỡng của FDA thì vẫn bắt người Mỹ ăn tinh bột nhiều nhất. Cho thấy có gì không ổn trong ngành y tế do chính phủ đưa ra. Lý do là các công ty dược phẩm và nông phẩm lobby để họ bán thuốc và ngủ cốc.

Tóm lại mình thấy giảm ăn tinh bột nhất là đường. Ăn ớt và quế thêm để giúp hạ glucose và giúp giãn nở các nội mô giúp máu lưu thông. Uống và ăn vitamin K2 để giúp có calcium, xương chắc nhất là tránh ăn chất acid vì cơ thể muốn bảo hòa pH của mình sẽ lấy calcium từ xương để bảo hoà, sẽ đưa đến bệnh loảng xương. Ai buồn đời thì tìm trên bờ lóc mình có kể vụ này rồi. Nên chịu khó đọc tài liệu ngoài luồng thay vì nghe các cổ máy bán thuốc trên mạng hay truyền hình. Hôm trước có người hỏi mình về vitamin K2 mà khi xưa mình có kể nên mình gửi cho họ cái link này để ai buồn đời thì đọc. Ông này là khoa học gia, bị nghẹt van tim, bác sĩ cho sống độ 6 tháng nhưng ông ta không nghe lời bác sĩ và đọc tài liệu và tự chữa bệnh nay sống nhăn răng từ 10 năm nay.

https://www.k-vitamins.com/index.php?page=vitamin-k-value-calculator

Hôm qua mình đi dự buổi họp về đầu tư địa ốc. Gặp lại nhiều người quen, thấy một tên mỹ quen, rất giỏi, thành công lắm, dạy lớp này nọ mà hắn bây giờ béo như bò mộng. Mình hỏi sức khoẻ dạo này ra sao, ông thần kêu đầu gối có vấn đề. Ông ta nặng trên 300 cân anh thì đầu gối nào chịu cho nổi. Mình có lần đi cruise với nhóm đầu tư địa ốc. Thấy ông thần cứ ngồi ăn khi không có họp. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn