Susan Sontag, đại nữ trí thức của thế kỷ 20

 Đại nữ trí thức của thế kỷ 20

Dạo ở âu châu, mình nghe ông Bernard Henry Levi, một triết gia tuyên bố là các triết gia đều mơ ngủ một đêm với bà Susan Sontag khiến mình như bò đội nón nên kiếm sách của bà này đọc. Nói cho ngày, đọc bà này thì rất nhức đầu tương tự đọc những triết gia khác. Lý do là tư duy nông dân như mình khó hấp thụ các tư tưởng lớn. Đọc để gặp tây đầm nói chuyện thì mình cũng nói cho họ biết có đọc cuốn này cuốn nọ nhưng chả hiểu gì cả. Khám phá ra bà này chả đẹp gì cả còn ở với bà nào đồng tính. Nên chả hiểu lý do đàn ông lại mê ngủ với bà này. Hóa ra bà ta là một đại trí thức của thế kỷ 20 nên đàn ông muốn lên giường với bà ta chớ chả phải vì sắc đẹp. Đó là ham muốn thống trị của phái nam.

Bà này có lần như bà Jane Fonda, bay sang Hà Nội để mục kích cảnh phi cơ mỹ thả bom ở miền bắc ra sao. Bà tài tử Fonda có cảnh ngồi trên dàn hỏa triển Sam bắn hạ các phi công Hoa Kỳ nên ngày nay, vào các hội người Mỹ, thường thấy nơi đi tiểu của mấy ông thường có dán cái Sticker Jane Hà Nội, để mấy ông nhắm chim tè lên hình của bà này.

Trở lại vụ bà Sontag, tiếng đức là Ngày CHủ Nhật. Bà này được xem là thần đồng vì mới 15 tuổi đã vào đại học Berkeley, được xem là thông minh xuất chúng. Bà ta sinh năm 1933 tại thành phố New York, bố bà ta qua đời năm bà lên 5. Bà mẹ rất khắt khao, ít nói. Bà Susan thích đọc sách, phát triển đầu óc tư duy khá vững vàn khiến bạn học không theo kịp.

Năm lên 14, bà ta khai mào mầm mống phản động, chống lại con đường dành cho phụ nữ như lập gia đình, nội trợ, sinh con để cái, những điều bà cho là phản động, phong kiến của chế độ cũ. Bà ta chỉ muốn bơi lội trong vùng sáng tạo vô biên. Bà học như điên,nhảy lớp và năm lên 15, bà ta vào đại học danh tiếng Berkeley.

Học được một năm thì bà chuyển trường qua đại học danh tiếng khác, Chicago. Bà ta theo học môn triết học, văn chương và thần học. Bà ta đọc sách rất nhiều, có lúc vài cuốn sách mỗi ngày. Bà tham dự các buổi giảng của những học giả danh tiếng và lên tiếng phản bác.

Vào năm 17 tuổi, bà ta lấy quyết định khiến bà ta hối tiếc một đời, lập gia đình với ông Philip Rieff, 28 tuổi, hơn bà 11 tuổi. Một giảng viên về xã hội học. Người ta đoán có lẻ bà ta muốn thoát khỏi vòng kiểm soát của bà mẹ. Cuộc hôn nhân thất bại hoàn toàn. Bà ta ly dị vài năm sau, khi người con lên 7 tuổi. Bà ta dọn về New York. Bà ta viết tiểu luận cho các báo, kiếm cơm trong khi đó nghiên cứu thêm về triết học âu châu.

Năm 1964, ở tuổi 31, bà ta xuất bản một tiểu luận trên tờ Partisan Review với nhan đề “Notes on Camp”. Bà ta nổi tiếng ngay tức thì. Người ta bắt đầu xem hình ảnh của bà, và nhắc đến những dòng chữ, tư tưởng của bà cũng như những chỉ trích, chê bai từ nam giới. Ai buồn đời, xin đọc bài này ở đây.

https://www.goodreads.com/book/show/36436100-notes-on-camp

Bề ngoài của bà ta được chú trọng, giới tính tình dục được mô phỏng, bựa ra trong khi giới trí thức nam chưa bao giờ được chiếu cố một cách tỉ mỉ trước đây. Mình đoán thời đó, ít có phụ nữ người Mỹ viết những bài tiểu luận có chiều hướng cao như bà. Bên pháp có bà Simone de Beauvoir, chỉ mới tập tành, lại ẩn mình sau ông Jean Paul Sartre. Với những lùng bùng từ truyền thông, bà ta chả để ý, chỉ tiếp tục cho ra đời những tiểu luận khác, nhất là tiên phong cho phụ nữ để đăng đàng trên nền văn chương của Hoa Kỳ.

Trong những thập niên tiếp theo, bà ta viết những bài luận định hình lại cách mọi người suy nghĩ về nghệ thuật, cách diễn giải, bệnh tật và sự thể hiện. Cuốn sách "Chống lại sự diễn giải" (Against Interpretation) lập luận rằng các nhà phê bình đang bóp nghẹt nghệ thuật bằng cách giải thích nó đến mức làm mất đi ý nghĩa. Tháng trước, đi chơi thấy trên mạng, có cô nào hoạ sĩ ở Việt Nam, viết bài chê ông thần nào phê bình về hội hoạ khiến thiên hạ nhảy đỏng đỏng. Cứ phụ nữ lên tiếng là mấy ông cho rằng không đáng đọc này nọ. Cuốn "Photography" đã xem xét cách hình ảnh định hình lại chính ý thức con người, và đã giành được Giải thưởng của National Book Critics Circle.

Năm 1968, bà ta bay đến Bắc Việt khiến nước mỹ nổi giận. Bà ta muốn chứng kiến bom của Hoa Kỳ đã làm gì cho người dân. Bà ta muốn đối diện với ngôn ngữ mà chính phủ Hoa Kỳ sử dụng để biện minh cho bạo lực. Và bà ta đã viết và phải trả giá cho sự việc. Bà ta bị gọi là kẻ phản quốc, bạn bè tránh mặt. Năm 1993, bà ta đến Sarajevo dưới các làn đạn của những người bắn sẻ.

Năm 1975, bà ta bị ung thư vú. Thay vì nằm đợi chết, bà ta tìm tòi thêm về cách chữa bệnh. Cuối cùng tìm cách chữa trị và sống sót. Đến năm 1998, ung thư lại xuất hiện, bà ta lại chông trả với bệnh tật. Bà ta thuật lại cuộc chiến đấu của mình qua “Illness as Metaphor”, nói về đạo đức của các xã hội về bệnh tật. Rồi nhất quá tam, căn bệnh này lại xuất hiện năm 2000 và bà ta qua đời ở tuổi 71.

Được cái là bà ta nêu gương cho phụ nữ ngày nay, có thể có chỗ đứng trên các diễn đàn mà không cần xin lỗi, hay nhúng nhường, hay muốn người khác khen tặng hay phải xin phép các nam đại trí thức khác. Bà ta cho chúng ta thấy tư duy là một hành động của tự do. Nhất là cho phụ nữ. Dạo này diễn biến bên Ba Tư, đồng chí gái kêu phụ nữ bị cấm cản không cho bận áo quần này nọ.

Thế giới đàn ông hay đa số phụ nữ cho rằng đàn bà phải vui vẻ, hổ trợ các  ý kiến ​​của người khác thay vì tin tưởng vào chính mình, hãy làm mọi thứ dễ dàng hơn, nhẹ nhàng hơn, yên tĩnh hơn. Bà Susan Sontag đã từ chối điều đó. Bà vào đại học năm mười lăm tuổi với niềm tin vững chắc vào trí thông minh của mình. Bà đã dành phần đời còn lại để chứng minh rằng việc tin tưởng vào trí tuệ của bản thân. Đó là một hình thức phản kháng.

Vive les Femmes!

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Nhận thức 2026

 Nhận thức 2025

Hôm trước có 2 cặp vợ chồng nha sĩ từ Boston và Dallas sang chơi, ngụ lại nhà mình, xem như đất lành 4 nha sĩ đậu. Kinh! Có người hỏi thấy trên mạng có lớp dạy dưỡng sinh, mỗi tháng trả $10. Có nên tập không. Mình cười nói thiên hạ đến Đông Phương Hội tập miễn phí, Khoa cầm tay chỉ mà họ còn chưa làm được huống chi trên mạng. Khi tập phải có người chỉ chúng ta xoay eo, bện gót chân ra sao, thở này nọ, dù ở bên cạnh nhưng đâu phải ai cũng làm được vì phải qua một quá trình tập luyện lâu dài mới nhận ra được. 

Đâu phải như trong truyện chưởng Kim Dung, lọt vào hang động rồi thấy bí kíp bú xua la mua, trở thành độc cô cầu bại. Thật ra tập qua mạng cũng được. Mình có anh bạn ở Ý Đại Lợi kể là khi xưa đau lưng lắm. Sau mò được cuốn băng video của Hồng Gia Việt Nam, phần nhiệt thân pháp. Hình như cuốn này do nhạc sĩ Ngọc Chánh quay thầy Lý Hồng Thái hướng dẫn. Anh ta cứ đứng lắc thân thể vậy mà sau này hết đau lưng. Anh ta chỉ tập thế này thôi. Rất giản dị nhưng phải kiên trì mỗi ngày. Có tập vẫn tốt hơn là không tập.

18 năm qua, mình có duyên gặp Khoa, và cứ đều đều mỗi ngày, Khoa hướng dẫn mình tập, không lấy tiền bạc gì cả. Qua các thân hữu mình quen được vợ chồng bác sĩ Chẩn, cho mượn võ đường tập chỉ lấy tượng trưng tiền điện để mọi người có thể tập miễn phí. Có người đóng góp thêm trả tiền điện. Ai muốn tập thì đến Đông Phương Hội. Dạo này có một chị thuộc nhóm Salut Les Copains đến tập. Nghe kể chị ta đọc bài của mình rồi tò mò ghé lại tập. Thấy chị siêng lắm. Có một chị khác 83 tuổi đến tập gần 1 năm nay, thấy chị ta tiến bộ nên cũng mừng. Chị ta vui khi thử xé cuốn niên giám dày cộm bằng tay không.

Hy vọng mấy chị này sẽ cố gắng tiếp tục vì thường đa số đến tập một thời gian lại bỏ cuộc vì thấy không có gì lạ. Chúng ta hay thích tìm những gì mới lạ. Có mấy người trước đây tập với Khoa, rồi bỏ đi học thêm với ai, lâu lâu gọi mình kêu tập thêm cái này với ông thầy tàu này nọ nhưng hỏi lại thì họ bệnh tật đủ trò. Ở tuổi 7 bó, chỉ cần tập có sức khoẻ là vui rồi, còn biết thêm mấy môn võ chi cho cực.

Mấy năm đầu thì không để ý nhiều về sự tiến bộ nhưng gần đây thì thấy rõ. Cơ thể mình bắt đầu kết nối với nhau rõ ràng hơn. Khi kéo nội công thì xoắn gót chân tay từ dưới lên tới cổ là cảm thấy một khối hoạt động, các cơ bắp gân đều làm việc. Mình không tập tạ nhưng vẫn có cơ bắp đầy đủ. Khi đi Thái Cực Quyền thì cảm nhận khí lực rõ hơn.

Đa số chúng ta mắc chứng bệnh là tập một thời gian rồi đi kiếm món nghề nào khác để tập thêm, cho biết nhiều thứ, kiến thức đầy bụng, đó là mình giỏi nhưng thật sự cốt lõi của sự tập luyện không phải là học nhiều thứ mà tự tìm hiểu về cơ thể của chính mình rồi từ từ kết hợp với cái tâm mới gọi là tâm thân đồng nhất. Có một vị lãnh đạo, cha già dân tộc nào đó kêu biết nói được “hello” bằng 28 thứ tiếng, nhưng đó chỉ chào hỏi thôi chớ khi người bản xứ trả lời, hỏi thêm thì ngọng. Như mình khi vào tiệm ăn tàu chỉ chào hỏi nói bao nhiêu người, xin lỗi vớ vẩn, kêu trà,… chớ phổ ký nói thêm là ngọng. Nhớ hôm đi Đài Loan, mình xổ được vài câu rồi cô tài xế lái xe nói lại một tràng là phải lấy điện thoại ra, mở ứng dụng để thông dịch. Chán Mớ Đời 

Có anh tây người đức tập với tụi này cũng trên 10 năm. Khi xưa ở Đức quốc anh ta tập Vịnh Xuân Quyền. Anh ta kể bị mấy tên đàn anh đánh tơi bời hoa lá. Anh ta sang Cali, lấy vợ người Việt, thấy Đông Phương Hội có tập Vịnh Xuân Quyền nên bò lại xin tập. Lúc đầu có tập Tiểu Niệm đầu này nọ nhưng từ từ chỉ tập nội công Hồng Gia. Tuy không phải môn anh ta mong tìm nhưng cứ tập theo ngày tháng. Lâu lâu Khoa chỉ riêng anh ta thêm cách tập của Vịnh Xuân Quyền. Có lần anh ta về lại võ đường Vịnh Xuân Quyền xưa. Anh ta so tay với các sư huynh thì ngạc nhiên là anh ta hạ hết mấy người này. Đúng hơn là họ không áp đảo được anh ta, anh ta dựa theo lực của họ để phá đòn. Anh ta thắc mắc là mấy người này cũng tập như anh ta trong 10 năm qua, anh ta ít tập VInh Xuân Quyền thì mấy vị đàn anh chắc chắn phải giỏi và khoẻ mạnh hơn anh ta. Đây anh ta hạ hết nghĩa là sao. Đó là cốt lõi của võ thuật, khi chúng ta hiểu cơ thể của chúng ta thì mới hiểu cơ thể của đối thủ và nương theo đó mà đối phó. Còn chính cơ thể mình còn chưa điều khiển được thì chỉ múa may như phim kiếm hiệp.

Vịnh Xuân Quyền giúp mình nhận thức ra cơ thể hoạt động khi Khoa cho tập bài Tiểu Niệm Đầu, được xem là bài nội công của Vịnh Xuân Quyền 45 phút thay vì 5 phút. Ngày nay khi tập ở nhà, mình kéo nội Hồng Gia mỗi thế một phút để tìm theo hơi thở để xoắn cơ thể chậm chậm. Lâu lâu mình thử lại bài Tiểu Niệm đầu thì thấy khác lạ so với thời mình mới bắt đầu tập Đông Phương Hội. Gân cốt đều bện vào nhau không rời rạc như xưa.

Hơi thở rất quan trọng vì nếu không có thì không có lực. Nhờ tập hơi thở mà mình đeo ba-lô, đi bộ bên Ý Đại Lợi 30-40 km mỗi ngày không mệt. Mà đi một lèo không nghỉ như xưa. Chỉ đi độ 30 phút hay 1 tiếng, dừng lại 2 phút, lấy bình nước ra uống rồi đi tiếp, chả cần dừng lại ăn snack này nọ như xưa, chả mệt mỏi gì cả. Sáng ăn sáng 7 giờ sáng xong thì 8 giờ lên đường, 3 hay 4 giờ chiều đến nơi, xem như đi bộ suốt 7, 8 tiếng. Đến nơi lấy phòng khách sạn, tắm rửa xong thì đi bộ ra phố chơi thêm 2 tiếng nữa mới ăn được vì ở Ý Đại Lợi, tiệm ăn mở cửa vào lúc 7 giờ tối. Xem như nhịn ăn 12 tiếng. Vẫn tỉnh bơ như người Hà Nội. Quên là mình theo chế độ dinh dưỡng OMAD (ăn mỗi ngày một bữa). Lý do là về hưu, tiền an sinh xã hội ít nên không dám ăn nhiều.

Dạo này Khoa kêu mình tập thả lỏng, nhẹ nhàng lại không gồng như xưa. Khi đi Thái Cực Quyền dạo này mình thấy có tiến bộ nhiều, tay chân không gồng như trước đây, thả lỏng cơ thể thì cảm nhận khí lực nhiều hơn trước đây. Lý do là khi gồng thì cơ thể bị khoá tại nhiều nơi nên bế khí. Khí lực như nước chảy, phải để nhẹ nhàng không chận lại. Càng chảy thì càng tạo lực mạnh hơn. Mình thấy Khoa bỏ trên Tik Tok đánh cái mộc nhân cũng như xỉa ngón tay như theo Nội KÌnh Nhất Chỉ Thiền nên mình tới sớm võ đường thử xem. Khoa chỉ cách chuyển động cơ thể để tạo lực thì Bình, chỉ dùng một thế của Thái Cực Quyền đánh cái mộc nhân bay xuống đất tuy không mạnh như Khoa. Rồi lấy ngón tay xỉa mộc nhân cũng ngã. Mộc nhân được bỏ nước bên trong cho võ sinh tập đấm đá nên nặng độ 100 lbs.

Vấn đề là rất khó giải thích qua ngôn từ, mình lại nông dân nữa. Nhưng khi Khoa nắm tay để mình hiểu sự khác biệt khi phản ứng lại lực của đối phương, tự động cơ thể mình bị động, bị khoá ngay cổ tay hay vai. Còn nếu mình Proactive thì tự động sẽ mở được, nhất là đối thủ không hiểu lý do mất lực của mình. Nhớ có lần có 2 ông thần nào bên Texas, nghe nói 20 năm Việt Võ Đạo, qua đến võ đường chơi. Khoa nói ông thần 20 năm Việt Võ Đạo nắm tay mình, mình chỉ nương theo lực của anh ta là bùm, mình đã tháo được ra. Anh ta kêu là bổng nhiên lực của mình biến mất rồi một nguồn lực ở đâu ào đến khiến anh chịu không nổi phải thả buông tay ra.

Từ dạo đó đến nay chắc cũng 7-8 năm, nay mình mới hiểu lý do mất lực rồi từ đâu ùa về. Khi đối tác cầm tay mình thì theo phản xạ mình sẽ phản lực lại. Nếu họ nắm tay mình thì sẽ có phản lực ngay cổ tay. Đối phương sẽ nhận ra lực của mình và sẽ tìm cách điều khiển, áp đảo hay phá nó. Lúc ông thần vovinam nắm tay mình thì mình không gồng lại mà dựa theo lực của anh ta như Khoa chỉ các hội viên thì ông thần vovinam chới với vì không biết dựa vào đâu để áp đảo mình. Khi mình lấy được bình tỉnh và nương theo lực của anh ta thì mình có thể xoắn nhẹ tay là có thể thoát khỏi tay cầm của anh ta. Nay thì tập thêm Nội Kình Nhất Chỉ Thiền nên càng dễ tháo gỡ. 

Hôm trước, vào võ đường thì Khoa kêu lại rồi nhờ một hội viên khoá tay mình. Anh này nghe nói dạy Hiệp Khí đạo, mấy đẳng. Anh ta cầm tay mình bẻ vặn bú xua la mua, mình nương theo tay của anh ta rồi xỉa nhất chỉ thiền là thoát. Sau Khoa mới giải thích là cuối tuần qua, anh ta mới đi học một khoá của Hiệp Khí đạo về khoá tay khoá cẳng gì đó. Không nói mình trước để xem mình làm sao. Ngu như mình chả biết anh ta có mấy đẳng Hiệp Khí đạo nên chỉ nương theo những gì Khoa chỉ tập rồi thời cơ chín muồi là xỉa nhất chỉ một cái là anh ta buông tay. Sau đó Khoa mới nói là anh ta dạy Hiệp Khí đạo mấy đẳng. Hú hồn, suýt bị võ sư vặn tay.

Bài Thái Cực Quyền 8 thức mình tập mỗi ngày từ 18 năm nay. Lúc đầu có học mấy bài Thái Cực Quyền 24 thức, 36 thức nhưng rồi chỉ tập 8 thức không mà 18 năm sau mới ngộ được sự việc. Đúng là nông dân ngu lâu dốt bền. Làm sao chuyển động trọng lực và khí lực của cơ thể khi di chuyển, tay tuy lỏng như vẫn cảm nhận được khí lực. Khoa giải thích cơ thể như cái lu nước nên khi di chuyển nhanh sẽ làm sóng sánh chất lỏng bên trong, do đó cần di chuyển nhẹ nhàng để tránh sóng sánh vì khi sóng sánh thì giống như cái lu nước bị văng nước ra ngoài thì khó đứng vững. Vô hình trung khi di chuyển nhẹ nhàng thì lại giúp cái tâm mình lắng xuống và theo dõi cơ thể của mình với lực đối phương, như họ nói Tâm Thân Đồng Nhất. Sẽ khó mà áp đảo chúng ta.

Hôm nay mình nói với Khoa là tập 90 phút mỗi ngày cảm thấy không đủ. Dạo trước, tập 2 tiếng nên có thì giờ tập đầy đủ như cuối giờ có thể đứng Trạm Trang Công 15 phút. Nay chỉ còn 90 phút vì tập buổi sáng, hội viên phải đi làm sớm. Có một chị hội viên mới vào cứ bị ho, tuy có đỡ ho hơn lúc mới vào tập. Mình hỏi ở nhà có tập Trạm Trang Công, chị nói không. Chán Mớ Đời 

Trạm Trang Công là cách tập giúp hàn khí được tống khỏi ra ngoài cơ thể mà không chịu tập, lại thấy chị ta uống lạnh với đá. Kinh. Đi Tân Gia Ba, Đài Loan, mình thấy ngay tại phi trường, họ có máy nước nóng để hành khách đem bình đến hứng đem lên máy bay uống. Không hiểu lý do người Mỹ uống nước toàn là bỏ đá. Cơ thể mình ở trong ấm mà cứ uống nước lạnh hay ăn đồ lạnh vào thì sẽ khiến nhiệt độ trong người thay đổi nhanh chóng. Cứ lấy cái ly đổ nước sôi vào rồi đổ nước đi thì cái ly ám, rồi bỏ mấy cục đá lạnh vào xem. Mình có xem một phim tài liệu, họ quay trong bao tử chuyển đổi ra sao khi ăn uống đồ lạnh vào. Từ đó hết dám uống nước đá lạnh. Lúc đó mới hiểu lý do người Tàu uống nước ấm nên vào tiệm ăn là kêu nước ấm, không tốn tiền.

Sáng nay mình quyết định dành 15 phút cuối để mọi người tập Trạm Trang Công. Chương trình thì mở đầu với nhiệt thân pháp của Nội Kình nhất chỉ thiền, sau đó kéo nội công Hồng Gia, kế đến nghỉ 1 phút uống nước rồi tập 15 phút Thái Cực Quyền 8 thức rồi 15 phút Trạm Trang Công, bonus 1 phút đứng tấn cho khoẻ đầu gối. Về già đầu gối hay bị yếu nên tập thêm món ông 30 này rồi chào lớp.

Sau đó, Khoa gọi nói có mấy người kêu tập theo chương trình này thích hơn vì có lẻ tập thêm Trạm Trang Công, giúp ấm người. Khi xưa, khi mới tập Trạm Trang Công, một thời gian sau, thấy khí chạy ngay cổ tay, cổ chân hay bắp vế, xương sống,… Khoa nói đừng để ý, chỉ ghi nhận thôi. Lý do là nếu mình để ý quá mấy vụ này thì sẽ không để ý đến những cái khác độc đáo hơn. Theo mình đó là hơi thở và nội lực. Nay Khoa chỉ mình chỉ cần nhẹ nhàng di chuyển ngón tay là đã thấy ấm tay, ấm người rồi.

Nhớ có lần leo núi Yosemite với thân hữu, đi chung có cặp vợ chồng ca sĩ quen, cô vợ đóng phim Vượt Sóng, chị ta hỏi mình sao chỉ bận có cái áo mong manh trong khi mọi người bận áo phông còn lạnh run. Lúc đó mình mới để ý. Tập ở Đông Phương Hội mỗi sáng vào lúc 5:30 sáng nên mọi người đều bận áo phông trong khi mình chỉ bận áo 3 lổ. Mình nói chả biết vì không lạnh. Chẳng bù lại khi xưa, mình lạnh, mùa đông năm nào cũng bị cảm ho bú xua la mua, uống thức cả tháng. Chân đau không leo cầu thang được. Có thể nói là sức khỏe ngày nay khá hơn ngày xưa rất nhiều. 

Cứ độ tháng 10 là mình mua mật ong hữu cơ nguyên chất của ông nuôi ong trong vườn, rồi ngâm với nghệ, gừng, nghệ, quế, ớt cayenne, tỏi và chanh. Khi nào thấy tỏi lắng xuống là biết dùng được. Sáng cứ múc một ít pha thêm nước sôi uống, ấm như tây.

Mình rất ngạc nhiên là đi hành hương bên Ý Đại Lợi năm vừa rồi. Lúc đầu sợ đi không nổi vì không tập luyện đủ nhưng rồi thấy đi 30-40 cây số một ngày như đi làm ruộng vậy thôi. Nghĩ lại nhờ làm vườn, mỗi lần mình vào vườn, là trong ngày đi bộ ít nhất 4 dặm, còn nhiều nhất là 9-10  dặm leo đồi.

20 năm về trước, qua Tây dự lễ kỷ niệm 60 năm thành hôn của ông bà mẹ nuôi mình ở Grenoble. Cả đại gia đình đi bộ có 2 cây số mà mình lết không nổi. Nay thì mỗi ngày trung bình 3 dặm. Tập Đông Phương Hội 90 phút, bơi 200 mét, tối đứng Trạm Trang Công 15 phút trước khi ngủ. Xong om

Đông Phương Hội tập mỗi ngày trừ cuối tuần. Từ 5:30 sáng đến 7:00 giờ sáng. Địa chỉ: 14871 Moran St

Westminster, CA  92683

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Giải phóng mặt bằng ế

 Giải phóng ế

Có người đọc bài rồi còm như sau: “Ông trời ! Sao ông tếu quá hà ! Đọc bài của ông riết rồi tui bắt ghiền 😃. Nhưng xin nói nhỏ: ông may mắn suốt đời có đồng chí, không hiểu cảnh cô đơn ra sao, nên ông mới méchant với bà chị như vậy. Có những người trên 95 ở trong viện dưỡng lão vẫn cua nhau, tìm với nhau. Họ chỉ cần một người ngồi gần, uống trà, trò chuyện với họ để cảm thấy chút ấm cúng. Ở trong chăn mới biết chăn có rận ông anh ơi ! Sự cô đơn nặng nề lắm.”

https://www.muctimsonden.com/2026/01/tien-su-cai-thang-mo-hang.html

Năm nay mình tự nhủ sẽ viết ngắn gọn lại nên có người kêu mình ác “méchant” với chị bạn. Để mình kể tiếp vụ này vì nó không đơn giản ngắn như cái kết mình kể lần trước.

Đây là Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Số là sau khi nói chị bạn nên đốt phong long để giải ế, nói theo thời nay ở Việt Nam là giải phóng cái ế. Hôm sau đang ở vườn thì có điện thoại reo, hoá ra chị bạn. Chị ta kêu đang đi mua gà luộc để cúng phong long mà hỏi mấy tiệm Việt Nam bán gà, họ đều kêu chỉ toàn là gà thiến. Mình nói người Việt với người Tàu chuyên cúng gà thiến. 

Lý do là khi xưa, ở Việt Nam người ta nuôi gà không như ở mỹ, họ thả ngoài trời cho gà tự đi tìm thức ăn. Vấn đề là họ nuôi một con gà trống thì có 10 con gà mái. Gà trống đạp 10 con mái nên mất sức. Em tập ở Đông Phương Hội 90 phút mà chỉ hao sức độ 290 calories, trong khi thả gà ra đá với đồng chí gái thì có mấy phút mất trên 1,000 calories. Do đó người ta phải thiến mấy con gà trống, chỉ nuôi một chiến kê để đạp mái, để gà mái sản xuất trứng gà có lòng nở gà con.

Chị chạy vào chợ mỹ, chúng không có thời gian thiến mấy con gà. Chúng tọng thực phẩm và thuốc nên con nào con nấy mập ú. Thế là chị ta chạy vào Albertsons mua về cúng. 

Chị ta mua hoa quả sinh hữu cơ, “Bio-Organic” và một con gà trống, đem về luộc. Sau đó đem đặt lên bàn thờ với đồ mả như mình dặn, ngoài chợ tàu nay bán đủ thứ. Nào là một tên cởi ngựa, Quan Công, đủ trò thêm một rương thỏi vàng và giấy tiền đô la bạc trăm. Chị gọi mình thì mình nói, ấy ấy, bỏ tên Quan Công ra. Chị ta nói người ta thờ Quan công nhiều lắm. Mình nói không được tên này là đồng tính, con hắn là con nuôi. Chị không nhớ ông Lưu Bị đi xa, kêu tên này ở nhà gác canh cho vợ ông ta ngủ dù biết bà vợ rất đầy nhiệt huyết với sinh lý. Tên này cầm đuốc đốt suốt đêm để tình nhân của vợ Lưu Bị thấy ông ta mà không dám bò lại.

Mấy ngày sau, chị ta gọi lại kêu cảm ơn em, đã giúp chị thoát ế. Mình nói phước chủ may thầy thôi chị. Rồi chị ta kể lại sự việc được cách mạng giải phóng mặt bằng ế ra sao. Em xin thuật lại đây:

Chị ta kể là sau khi bày cúng này nọ, chị ta đi tắm rữa cho sạch, xịt nước hoa Chanel cho thơm rồi bắt đầu thắp hương. Chị ta khấn : "Đốt vía đốt vận, vía lành thì ở, vía dữ thì đi". Chị ta lặp lại 7 lần vì đàn ông có 7 vía, phụ nữ có 9 vía. Bác giai nào muốn giải ế thì phải đọc khấn 9 lần thì mấy con ma cái còn vương vấn bên cạnh mới chạy đi.

Chị ta đợi hương gần tàn rồi mới lấy chai rượu Tequila ra đổ vào cái ly cho thổ thần đất đai. Để thổ thần chứng giám không cho cái thằng mở hàng trở lại đất này nữa. Bổng nhiên chị ta quên hỏi mình hôm ở tiệm ăn, phải khấn thổ thần đất đai ra sao nên gọi cho mình. Mình thì đang lo tỉa cây mà cứ bị kéo làm thầy cúng nhưng ông bà mình có nói xây 9 cái chùa không bằng cứu một người thoát ế nên dặn chị khấn như sau. Hỏi chị đi lấy giấy ghi lại cả lại quên. Sau đó mình nói chị ta ghi âm câu nói và viết thêm để khỏi phải hỏi đi hỏi lại hay gọi mình hoài.

"Hôm nay là ngày... tháng... năm..., gia chủ tên mỹ của chị, chớ nói tên Việt Nam ra họ không hiểu, ngụ tại địa chỉ nhà của chị, thành tâm sửa biện lễ vật kính dâng lên... Kính mời các Chư Thần, Ông Bà, các vị Khuất Mày Khuất Mặt, Cô Bác Đất Đai trong khu vực này thọ nhận...Gia chủ xin dâng hương hoa, quả phẩm, gạo muối, bánh kẹo, vàng bạc... với lòng thành kính nhất. Xin các ngài chứng giám, phù hộ cho gia đình bình an, làm ăn phát đạt, mọi việc hanh thông. Giúp con thoát ế, các chư thần đừng cho tiên sư cái thằng mở hàng bóc tem của con, không được lai vãng lại chốn này. Muốn vào phải khai báo sổ gạo, hộ khẩu, chiếu khán nhập cảnh. Lễ vật có điều sơ sót, kính mong các vị niệm tình tha thứ. Gia chủ xin cáo thỉnh lễ vật, xin mời các vị trở về an nghỉ". Chị phải nói thành khẩn. Sau đó rót rượu cho họ uống. Đợi nhang cháy hết, hóa vàng, hạ lễ và thụ lộc. 

Chị ta ghi chép xong xuôi đọc lại cho mình nghe rồi mình nhất trí rồi tắt máy. Bổng nhiên mình nhớ đến ông thầy địa lý kể là khi ở Nhật Bản, ông ta mua rượu whisky để cúng thổ thần đất đai thì không bắt được làn sóng mới nhớ sực là ở Nhật Bản nên phải chạy đi mua sake. Nên mình gọi lại hỏi rượu chị có trong nhà là loại rượu gì, chị ta kêu Mai quế lộ. Mình nói không được chị chạy ra tiệm rượu gần nhà mua chai rượu nhỏ thôi mua Tequila vì đất vùng này là của người mễ khi xưa nên thần linh thổ thần chỉ uống tequila. Khi họ đến vùng này gặp mọi da đỏ nên cho uống tequila nên thổ thần đất đai chỉ biết uống rượu Tequila.

Bổng nhiên mình sực nhớ, gọi lại hỏi chị biết tiếng mễ không, phải nói tiếng mễ nếu không thổ thần đất đai chả hiểu gì cả. Chị ta kêu không. Mình nói mở ứng dụng thâu tiếng của em rồi khi chị khấn với lòng thành bằng tiếng Việt rồi sau đó bậc cái này lên cho thổ thần đất đai nghe mới chứng giám “

Hoy es 8 de enero de 2026. El propietario, está J Nguyen, que reside en la dirección anterior, prepara sinceramente ofrendas para presentar respetuosamente... Invitamos respetuosamente a todas las deidades, antepasados ​​y espíritus de la tierra en esta área a aceptar estas ofrendas... El propietario ofrece incienso, flores, frutas, arroz, sal, dulces, oro y plata... con la mayor reverencia. Le pedimos que sea testigo y bendiga a nuestra familia con paz, prosperidad y éxito en todos los esfuerzos. Por favor, ayúdenos a escapar de la soltería, y que los espíritus prohíban que la primera persona que entre en este lugar regrese. Para entrar, uno debe declarar su libreta de racionamiento de arroz, registro de hogar y visa de entrada. Si hay alguna deficiencia en las ofrendas, humildemente pedimos su comprensión. El propietario solicita respetuosamente que se devuelvan las ofrendas y que se permita a los espíritus descansar en paz”.

Mấy ngày sau chị ta gọi điện thoại cảm ơn mình đã giúp chị ta thoát ế. Chị ta kể như sau. Sau khi cúng xong, lấy cốc rượu đổ xuống đất và khấn thổ thần đất đai, thì chị ta lấy cái thau bằng nhôm để ngâm chân nước muối vào buổi tối mùa đông. Chị ta lấy hàng mả bỏ vào trong đó đốt. Cái mất dạy là khói xông lên, chị ta bước qua bước lại cái thau vừa khấn vía xấu đi thì khói bốc lên trần nhà thì cái máy báo động chửa cháy réo in ỏi. Khiến chị ta chới với quýnh quáng chưa biết làm sao thì có tiếng đập cửa, chạy ra mở thì ông già hàng xóm người Mỹ đứng đó, hỏi tôi nghe tiếng còi báo động, rồi chạy vào nhà chụp cái thau vàng bạc, đem ra sân. Rồi mở cửa sổ này, lấy đồ quạt khói vương ra khỏi nhà như đuổi tà, đuổi vía đi khỏi nhà.

Chị ta cảm ơn rối rít, kêu tôi cúng ông bà đầu năm rồi phong tục nước tôi là cúng vàng đô la cho người chết để họ có tiền tiêu xài ở cỏi trên. Nhân tiện ông cứu tôi, thì xin nán lại dùng bữa cơm với tôi. Thế là ông mỹ già ở lại và câu chuyện không dứt. Ông ta mời chị đi nghe nhạc ở đại học Chapman này nọ. Ông ta cũng thích hát nên chị rủ ông ta đến tiệm ăn hát cho nhau nghe. Và còn tiếng đã vui trở lại. 

Quên giải thích, trong cuốn “Đoạn Tuyệt” của Nhất Linh, ông ta có kể khi Loan về nhà chồng thì bà Phán theo cổ hủ tục, lấy cái lò than để nơi cửa, trên nguyên tắc cô dâu phải bước qua để đốt phong long nhưng Loan là người cách mạng, không chịu, nên bước một bên đi vào nhà nên đem cái xui đến cho gia đình cuả bà Phán. Sau này đâm chết Thân, người chồng gia trưởng. Mình đọc cuốn này năm lớp 11 B, và thầy Phạm Văn An dạy nên nhớ, lấy vợ rồi không được gia trưởng vì lớ quớ là mồ côi. Bác nào có quen ai mới cứ để cái lò sưởi điện nhỏ ở cửa, khi nào có quen ai mới đến nhà thì cứ để cho họ bước ngang nhé. Đốt phong long, tây gọi là bruler le vent du dragon, còn mỹ gọi là Burn the Dragon’s wind. Xong om

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Thành công ở đời là gì.

 Thành công trong cuộc đời là gì 

Có lần con gái gọi điện thoại khóc kêu bị áp lực công việc nhiều quá, chống chọi với đồng nghiệp nam giới. Mình nói cuộc đời không phải chỉ có tiền bạc mà cần đến hạnh phúc gia đình, sức khoẻ cá nhân mới có cuộc sống quân bình và hạnh phúc. Người giàu có chưa chắc đã hạnh phúc. Nếu không thích công việc này nữa thì nghỉ, tìm việc khác nhẹ nhàng hơn, sức khoẻ về tinh thần của mình là quan trọng nhất.

Ngày xưa, bố đi làm 2 giờ là xong, đi đón con với anh con đi học ra, rồi chở về nhà ăn cơm, đi học đàn và các lớp ngoại khoá như bơi lội, nhảy híp hóp, đóng kịch. Bố làm ít tiền hơn nhưng vui vì tham dự các sinh hoạt của con. Nay về già bố làm nông dân cũng hạnh phúc, đâu cần phải ở nhà cao cửa rộng chạy xe xịn này nọ. 

Mình kể cho nó quyết định đúng đắn nhất của mình khi chúng còn bé. Có người kêu bán miếng đất 5 mẫu, có thể xây 20-40 căn nhà. Mình chạy lên Victorville để xem, thấy gần đó có tên đang xây mấy căn nhà bán, hắn nó lời mỗi căn $50,000 cách đây 30 năm về trước. Mình làm tính thì xây 40 căn, bỏ túi được 2 triệu sau 3-4 năm. Vấn đề là mình phải ở trên Victorville trong thời gian đó, ít gặp vợ con. Khi nào xong thì về lại Quận Cam, con mình như con của thiếu phụ Nam Xương, hỏi ai rứa là mình ngọng. Hai vợ chồng bàn với nhau đưa đến quyết định, có mắm, ăn mắm, có khoai ăn khoai, không mua miếng đất. Sau này mình xem lại miếng đất, có tên nào nhảy vào mua, hắn vẽ lại được thành phố chấp thuận và xoay qua bán dự án lời 1.2 triệu khiến mình giác ngộ cách mạng. Hồi đó không biết, cứ vẽ xin chấp thuận dự án xong là bán. Cho thấy nghề dạy nghề. Rốt cuộc mình nay không giàu có nhưng vẫn có đồng chí gái cùng một lứa lận đận bên đời.

Nói chuyện với mình xong thì nó có vẻ nguôi. Con gái giống đồng chí gái thích làm việc, muốn cho hơn người, mình thì thuộc dạng ngu lâu dốt bền từ bé nên chả bao giờ có tham vọng hơn người. Cuối cùng nó đổi sở, lương cao hơn mấy chục ngàn. Nhưng có vẻ nó thích hơn. Rồi một ngày nào đó lại mỏi mệt, gọi bố.

Vấn đề ở Hoa Kỳ, ở trường, học sinh bị định hướng lúc nào cũng phải giỏi hơn chúng bạn, lên trung học chúng phải học ngoại khóa tơi bời hóa lá để chuản bị vào đại học. ở Pháp, chỉ cần thi tuyển vào trường nổi tiếng là xong , ở Hoa kỳ, cần thêm các hoạt động ngoại khóa, rồi học bạ mấy năm đủ trò, cho nên con nít bị áp lực rất nặng nề, tự tử khá nhiều. Nay họ nói sinh viên tốt nghiệp đại học Harvard, có người mất cả năm mới tìm được việc làm.

Từ ngày nói chuyện với con gái mình tìm sách hay tài liệu gửi cho mấy đứa con đọc hay xem về đề tài thế nào là thành công trong cuộc đời. Hôm nay mình gửi chúng cuộc phỏng vấn giáo sư Clayton Christensen, cựu giáo sư trường MBA của Harvard. Ông này nói về lúc mới vào công ty làm việc. Ông Manager lại kêu chủ nhật này mọi người đồng ý sẽ vào công ty làm việc để chuẩn bị trình bày đồ án cho khách hàng hôm thứ hai.

Ông ta nói với Manager là tôi quên nói với ông là tôi đã hứa với Chúa là ngày chủ nhật, không đi làm (ông ta sinh ra tại tiểu bang Utah nên mình đoán ông ta theo đạo Mormon). Câu nói của ông ta khiến manager nổi điên. Ông Manager hỏi nhà thờ ông ra sao, chớ nhà thờ tôi thì nhiều khi tôi làm sai đạo đức cách mạng, rồi xin gặp ông cố đạo, ông ta nghe tôi thú tội, tự kiểm điểm sau đó thì xá tội.

Một tiếng sau, ông manager trở lại, nói vậy thì thứ 7 vậy. Ông lại trả lời tôi quên nói với ông là tôi hứa với vợ tôi là ngày thứ 7, tôi dành trọn thời gian cho gia đình lại khiến ông Manager nổi điên. Ông giáo sư này nói là chúng ta thường hay làm những việc hơi trái với đường lối của chúng ta vạch ra, tự an ủi chắc không sao, rồi cúng tiền cho nhà thờ này nọ để xem như mình đã giải tội.

Chúng ta cứ cố gắng làm cho được nhiều tiền rồi dùng tiền đó mua thuốc để uống giúp chúng ta mạnh khoẻ. Từ ngày mình có con, mình chưa bao giờ đi uống cà phê với thân hữu, rượu mình không uống nên không cần phải xã giao. Ai quen đều biết mình không uống rượu, hút thuốc nên họ chẳng mời. Ngày nay, thân hữu mình đều rệu hết vì thuốc lá, và rượu bia. Nay gặp họ, chả thấy dô dô gì nữa, ai cũng uống nước ấm.

Có lẻ seminar mà mình được công ty gửi đi học do ông Steven Covey, tác giả cuốn sách "The 7 habits of highly effective people" thực hiện là quan trọng nhất. Họ dạy mình 4 Quadrant để sống làm việc và bồi dưỡng đạo đức với gia đình. Ngày nào cũng mở cuốn chỉ nam ra xem nên cuộc đời mình thay đổi từ đó. giúp mình về hưu ở tuổi 55.

Ông Christensen dạy tại đại học Harvard chương trình MBA. Ông ta có nhắc đến lý thuyết mà nhóm của ông ta nghiên cứu. Tại sao Nhật Bản thành công vượt bực rồi tắt ngúm. Tại sao các công ty nổi tiếng một thời như Lucents Techologies, Nortel,…về truyền thông, làm tiền như nước rồi bị các công ty khác mua lại. Các ban giám đốc đâu có ai có ý định là diệt cho bằng được công ty của mình. Nói cho đúng họ là nạn nhân của sự thành công của họ.

Các chuyên viên , giám đốc đều giỏi cả, họ bỏ tâm trí để bán buôn nhiều hơn, năm này bán lời hơn năm ngoái, này nọ. Họ chỉ chú tâm đến lợi nhuận trước mắt mà quên đi cái nhìn xa, viễn kiến cho 5, 10 năm tới. Trong khi một công ty như Cisco mới mở tiệm, từ từ họ lên đánh văng hết mấy công ty khét tiếng. mình có theo học vài lớp của đại học Tân Gia Ba qua mạng, giới cao cấp của xứ này họ nghiên cứu chương trình phát triển của quốc gia họ trong 50 năm tới, nghĩa là 2075.

Viết tới đây khiến mình nhớ đến công ty Kodak. Họ làm tiền nhiều quá, đến nổi khi một chuyên viên của họ đệ trình máy ảnh kỹ thuật số (digital camera), họ bỏ qua một bên, vì đang làm tiền, bá chủ thế giới về bán phim chụp hình để rồi sau này bị phá sản khi máy chụp hình kỹ thuật số ra đời.

Ông ta nhấn mạnh là chúng ta chỉ nhìn cái lợi trước mắt. Ông ta điển hình là con cái. Khi chúng còn bé, chúng làm khó dễ không chịu nghe lời này nọ nhưng chúng ta vẫn bình tỉnh nuôi nấng, dạy dỗ chúng đến 20 năm sau, nhìn lại chúng ta có thể tự hào đã dạy dỗ đứa con nên người, trở thành một người hữu ích cho xã hội. Chớ tưởng tượng như cặp vợ chồng vừa bị thằng con sát hại ở Hồ Ly Vọng.

Ông ta nói đến ngày lên gặp Chúa để interview vào thiên quốc. Chúa không nói đến tiền bạc , vàng vòng, nhà cửa, châu báu của chúng ta có mà hỏi chúng ta đã làm gì để giúp đỡ tha nhân trọn cuộc đời chúng ta. Một khi chúng ta rời cỏi đời này, tiền bạc chúng ta bỏ công sức để làm ra, nhà cao cửa rộng để rồi cũng bỏ lại sau lưng.

Ông ta nói rất đúng tại sao chúng ta cứ phải chạy theo tiền bạc, chức danh. Xã hội Hoa Kỳ thúc đẩy chúng ta phải mua cái ví Louis Vuitton, chiếc xe Mercedes hay ở nhà khu sang trọng vì đó là hình ảnh do Hồ ly Vọng bán cho chúng ta, các quảng cáo thúc đẩy chúng ta chạy làm 3 job để có tiền mua sắm này nọ, tạo dựng công ăn việc làm cho mọi người, giúp kinh tế đi lên nhưng chúng ta phải trả giá rất cao. Tỷ lệ ly dị Hoa Kỳ trên 50%, con cái bơ vơ, bị cha mẹ kéo qua kéo về khiến chúng bị khủng hoảng tinh thần, chơi sì ke ma tuý.

Ông Christensen có kể, ông ta học MBA ở Harvard ra thì có truyền thống là họp lớp cứ 5 năm thì phải. Mấy lần họp lớp đầu tiên thì ai nấy đều vui vẻ, khoe vợ đẹp con thơ, công ăn việc làm quá xuất sắc nhưng đến lần thứ 4, 5 là thấy đa số ly dị, phải nuôi con của người vợ hay chồng mới cưới trong khi con mình thì theo mẹ chúng đến tiểu bang khác, ít khi gặp. ông ta khôgn nghĩ bạn học cùng khóa có ý định ly dị, sống xa con cái nhưng vì họ không tuân theo các nguyên tắc đạo đức của họ như ông đã thực hiện mấy chục năm qua. Ngày chủ nhật là dành cho nhà thờ, thứ 7 dành cho gia đình. Bao nhiêu trong chúng ta có thể thực hiện được điều này.

Mình gửi cho mấy đứa con sách của ông này để chúng đọc, để có cái nhìn bớt sai lệch về cuộc đời. Chúng ta không cần phải có quyền cao chức rộng, cứ tà tà cũng hạnh phúc. Mình về âu châu, thăm các người bạn xưa, thấy họ sống thoải mái, có thể không có nhà cao cửa rộng như bên mỹ, được cái là họ đi chơi mút muà lệ thuỷ, tà tà. Họ ít bị stress như người sống tại Hoa Kỳ. Ít ly dị như bên Hoa Kỳ. Chúng ta có quyền lựa chọn cuộc sống vì chỉ có quyền định nghĩa thế nào là hạnh phúc, thành công ở đời. Chán Mớ Đời

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn