Tu thân tề gia trồng bơ tưới nước bán thiên hạ

 Tu thân Tề già 

“Khi bạn nhìn vào vực thẳm, vực thẳm cũng nhìn vào bạn.” (Quand tu regardes dans l'abîme, l'abîme regarde en toi.") Nietzsche.

Có người gửi mình bài báo này 

Có một tên bạn ở paris nói câu này mà hắn đọc ở đâu, kêu mình nên đọc ông thần này nhưng mình mượn về đọc được 1 trang là ngủ mất tiêu. Cái tính nông dân ngu lâu dốt bền nên càng theo thời gian, mình càng nhận ra nó đúng đến nổi không cần chỉnh. Nay ở tuổi 7 bó thấy quá đúng. Khi xưa mình hay cãi với tây đầm, qua mỹ thì cãi với mỹ nhưng rồi từ từ thấy Chán Mớ Đời. Nên từ đó ai chửi mình cũng lặng thinh, ai khen cũng không để ý lắm, sợ cái tôi bay quá ngọn cây bơ. Chợt nhớ người xưa hay nói Tu Thân Tề gia trồng bơ tưới nước bán cho thiên hạ. Nên mình làm vườn cho hết nổi buồn cô lựu.

Ai đó nói với mình đừng bao giờ cãi nhau với con lợn. Thắng hay thua đều bị dính bùn nên mình không bao giờ cãi nhau với thiên hạ trên mạng hay ngoài đời. Chỉ đối chọi hay đối thoại với đồng chí gái. Có một cái bẫy mà gần như tất cả những người thông minh, những người nhìn thấy sự vận hành sai lệch của thế giới đều rơi vào. Ngày nay các mạng xã hội là phòng thí nghiệm hoàn hảo cho điều đó.

Khi các người thông minh nhìn thấy một hệ thống không hoạt động, họ lên tiếng, tức giận. Họ kêu gọi, chỉ trích và rồi, từng chút một, không hề nhận ra, cả cuộc đời họ trở thành việc tố cáo. Điển hình thượng nghị sĩ Bernie Sanders của tiểu bang Vermont, cả đời ông ta đấu tranh, chống đối chính phủ Hoa Kỳ bất chấp dân chủ hay cộng hoà, từ từ ông ta trở thành chuyên gia chỉ trích và có tài sản ròng trên 8 triệu đô la dù chưa bao giờ đi làm. Nhưng cứ mở miệng là ông ta chia vẹt-bờ, đánh thuế mấy thằng nhà giàu. Cử tri rất vui mỗi 4 năm lại bỏ phiếu cho ông ta từ mấy chục năm nay.

Có một ông người nga, từng ở tù dưới Puchin, nay được thả. Ông ta kể ở âu châu, đi xe lửa 2 tiếng đồng hồ là có thể đến một nước khác trong khi ông ta đi tù, phải ngồi xe lửa đến 7 ngày mới đến trại cải tạo. 90% người nga chưa bao giờ rời khỏi đất Liên Xô trước đây. Ông ta kể có anh bạn kể là sáng thức dậy nghe đài hay truyền hình hoặc đọc báo là thấy bọn tây phương đang muốn tấn công Nga như thời Đức quốc xã. Vào sở thì nghe ông sếp, đồng nghiệp cũng nói chuyện này nên từ từ ông ta tự hỏi ông ta có điên không vì nghĩ ngược lại. Họ bị tẩy não bởi tuyên truyền cộng sản trước đây nay được chế độ Puchin sử dụng một cách tinh vi hơn. 3 chiều.

Tương tự chúng ta ở phương tây cũng dính vào trường hợp này nhưng tự nguyện. Chúng ta thức dậy mỗi sáng và việc đầu tiên làm là tìm xem có gì sai. Chúng ta lướt mạng để tìm “cơn phẫn nộ của ngày hôm nay”. Hôm nay tên Trump tuyên bố láo ra sao, hay hôm nay bác Biden nhớ nhớ quên quên gì. Bọn di dân ăn gian phúc lợi hay mấy tên Đá (ICE) đã bắn chết ai, phải báo cho người di dân lậu biết để họ trốn,… Chúng ta nuôi mình bằng sự lệch lạc của thế giới, trở nên lệ thuộc vào vấn đề vô hình trung chúng ta như các con ký sinh trùng sống bám vào các chuyện tiêu cực này. Giới truyền thông bán quảng cáo nên cứ bơm chuyện tiêu cực. Cho nên dạo này mình thích đọc tin tức về những gì tích cực, giúp đời thêm vui hơn. Còn chuyện thiên hạ chửi nhau thì không muốn đọc hay xem nữa. Ai Tag mình vào bài của họ thì mình đều không đọc. Mình chỉ thích tự chọn đọc cái gì mình thích còn bị ép buộc thì không bao giờ.

Và một ngày, chúng ta nhận ra mình đã trở thành chính thứ mà chúng ta từng lên án: cay đắng, cứng nhắc, bị nhốt trong một thế giới quan nơi mọi thứ đều hỏng hóc và chẳng có gì vận hành đúng. Chúng ta đã trở thành tấm gương của vực thẳm như Nietzsche đã nói trước đây. Chúng ta tự nhốt mình trong các silo tri thức riêng biệt, hay trên các toà cao riêng biệt.

Mình thấy rất nhiều người như vậy trên mạng xã hội. Có nhiều người trước đây mình rất thích đọc bài của họ, những người thông minh, phân tích đúng, chẩn đoán chính xác, lập luận vững chắc. Nhưng dần dần mình cảm thấy họ không hạnh phúc. Bởi vì họ đã dành quá nhiều thời gian nhìn vào những gì không vận hành như ý của họ, đến mức họ không còn thấy những gì đang vận hành. Vẫn luôn luôn bài cũ lập lại từ bao nhiều năm nay.

Như khi giao thủ với đối phương, khi xưa mình hấu đá, cứ tìm cách phát lực để áp đảo đối thủ nhưng đối thủ cũng găng lại thì không bao giờ áp đảo được đối thủ. Nay thì mình bình tỉnh hơn, giữ hơi thở và nương theo lực của đối thủ và từ từ sẽ lái theo ý của mình và phá được cái lực của đối thủ. Có lẻ tập tại Đông Phương Hội đã giúp mình giác ngộ cách mạng cái lực tạo bởi hơi thở như nước chảy róc rách, không bao giờ ngừng, khi bị vật gì cản thì nước sẽ tìm cách đi ngõ khác để tiếp tục chạy ra biển,

Người dành 10 năm chỉ trích tham nhũng chính trị sẽ bắt đầu thấy tham nhũng ở khắp nơi, kể cả nơi không có. Người Mỹ hay nói đưa cho ai cái búa thì người đó sẽ thấy đâu đâu cũng là đinh để đóng đinh.  Người dành 8 năm lên án bất bình đẳng sẽ thấy bất công trong mọi tương tác. Nhiều người cứ thích dành thời gian lướt mạng để fact check, bóc trần tin giả sẽ không còn tin ai nữa. Như Nietzsche đã tuyên bố:  “Vực thẳm đã nuốt chúng ta và chúng ta thậm chí không nhận ra.”

Người dành cả đời nói “hệ thống này hỏng rồi” mà không đưa ra giải pháp thay thế…sẽ trở thành một phần của chính hệ thống đó. Họ trở thành tiếng ồn. Họ nuôi dưỡng sự hỗn loạn mà họ tưởng mình đang chống lại. Như ông Sanders, từ 30 năm nay mình xem đài truyền C-Span để xem điều trình trước quốc hội Hoa Kỳ để xem Dân Chủ thực thi trước quần chúng. Ông ta chỉ có một bài hát là đánh thuế nhà giàu để chia cho các người nghèo. Trong khi đó ông ta có tài sản ròng trên 8 triệu.

Nếu có người nói: “Hệ thống này hỏng rồi và đây là thứ tôi xây dựng thay thế nó” mới là người thay đổi thế giới. Không phải bằng cách hét to hơn, chửi những người không quen mà bằng cách khiến hệ thống cũ trở nên lỗi thời. Hồi mình mới vào học nghành kiến trúc, ông Buckminster Fuller là thành tượng của sinh viên thời đó đã nói rất rõ:“Bạn không bao giờ thay đổi mọi thứ bằng cách chống lại thực tại hiện tại. Muốn thay đổi, hãy xây dựng một mô hình mới khiến mô hình cũ trở nên lỗi thời.” 

Nếu những người thông minh nhìn thấy sự sai lệch và muốn lên tiếng: Tôi hiểu bạn. Sự giận dữ của bạn là chính đáng, suy nghĩ của bạn có thể là đúng. Nhưng hãy tích cực. Hãy lạc quan. Không phải vì ngây thơ mà vì chiến lược. Bởi vì sự tích cực xây dựng, còn bi quan phá hủy. Tức giận sẽ khiến bạn cuồng tín, giận dữ càng ngày càng bị lôi cuốn vào sự mất mát của chính mình.

Và nếu chúng ta dành cả đời để phá cái sai mà không xây cái đúng, chúng ta có thể đúng về mọi thứ…nhưng không thay đổi được gì. Hãy nhìn vào vực thẳm nếu chúng ta cần nhưng đừng để nó nhìn chúng ta quá lâu. Hãy quay về phía ánh sáng và xây dựng.

Vì vậy mình thích tham dự các buổi họp hàng tuần của hội Lions International, nơi các người Mỹ trong cộng đồng, trắng mễ, da vàng họp mặt nhau, tổ chức quyên tiền để tài trợ các tổ chức xã hội trong thành phố hay hội Toastmasters quốc tế mỗi tuần vì tất cả các hội viên họp mặt, chung sức tổ chức buổi họp. Có người đến sớm, dọn bàn ghế, phủ khăn, sửa soạn đầy đủ rồi khi một diễn giả phát biểu, có người evaluator, phê bình cuộc nói chuyện và đưa ra cách giúp hội viên thêm ý kiến để lần sau diễn đạt khá hơn. Không có vụ chửi mày ngu như chó bú xua la mua hay bò đen bò vàng bò đỏ này nọ. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen

Nguyễn Hoàng Sơn 

80% motel tại Hoa Kỳ do người ấn độ làm chủ

 Motel Patel

Mỗi lần mình đi chơi liên bang tại Hoa Kỳ thường ngủ đêm tại các motel. Điểm đặc biệt là các motel này đa số có chủ là người Ấn Độ di dân. Buồn đời mình kiếm tài liệu đọc thì thất kinh vì thốn kê cho biết là 80 % các motel ở Hoa Kỳ đều do người Ấn làm chủ. Tương tự 90% các tiệm bán donut ở Cali đều do người Cao Miên, còn tiệm nail thì ai cũng biết là 90% các tiệm đều do người Việt làm chủ. Hôm nào buồn đời mình kể mấy vụ này.

Theo họ kể thì sự việc khởi đầu khi 120,000 người Mỹ gốc Nhật Bản bị Hoa Kỳ bỏ vào trại tập trung sau khi Nhật Bản đánh bom ở Trân Châu Cảng. Các cánh đồng, tiệm hay khách sạn của người Nhật di dân sang Hoa Kỳ từ bao nhiêu đời, bổng nhiên bỏ trống hay bán lại với giá bèo. Một ông gốc Ấn Độ mua một khách sạn đầu tiên từ người Nhật vì quá rẻ. Vùng Palo Verde ngày nay, đất đai khu vực này đều do người Nhật trước thế chiến thứ 2 làm chủ rồi họ bị bắt bỏ vào trại tập trung nên khi được thả thì bị Mỹ tráng chiếm đóng, mất hết. Khu vực Quận Cam mấy chục năm có nhiều gia đình người Nhật trồng dâu bán nay già, con cái làm bác sĩ, kỹ sư nên họ bán đất hết.

Đầu thập niên 1970, một kỹ sư từ Ấn Độ, tên Raj Patel, tốt nghiệp đại học Hoa Kỳ, làm việc cho một công ty mỹ, xem như đời lên hương. Vấn đề là ông ta ăn cà ri nhiều nên hay đột phá tư duy. Một hôm ông ta thấy có một motel để bảng bán giá $40,000 ở ngoại ô Sacramento. Cái motel cũ kỹ, sơn bị tróc, đền néon khi cháy khi sáng, bãi đậu xe đa phần vắng như chùa bà Ấn Độ. Chủ cũ chán đời nên chả chăm sóc còn du khách thì không dám ghé lại như ông Patel thấy đây là cơ hội toạ dựng sự nghiệp tại Hoa Kỳ, vùng đất hứa cua r những người dám làm chủ.

Ông ta không có khả năng mượn tiền theo ngõ ngân hàng Hoa Kỳ, vì dạo ấy ngân hàng mỹ ngại cho vay các di dân nhất là á châu. Thế là ông ta hỏi vợ còn bao nhiêu tiền bạc và hỏi họ hàng thân thích. Theo văn hoá của người Ấn Độ thì họ hàng, anh em cho vay gặp vợ chồng này để mua cái motel lịch sử đã khởi mào cho người Ấn Độ chiếm lĩnh các motel trên đất Mỹ. Thế là gia đình ông Patel dọn vào ở trong một căn phòng nhỏ phía sau phòng lễ tân. Motel trở thành nhà của họ, nơi kiếm cơm và tương lại của gia đình họ.

Ban ngày ông ta đi làm trưa chạy về Motel để phụ việc này nọ. Chiều tối và cuối tuần ông ta sửa chửa ống nước, phòng tắm, sơn phết. Trong khi đó thì vợ ông ta thay vì hát karaoke thì giặt ra, gối, làm kế toán,.. bà Inge mình quen, di dân từ Đức quốc năm 18 tuổi kể là khi xưa bà ta có một khách sạn nhỏ, bà ta phải tự sửa chửa ống nước, đủ trò nhưng làm ra tiền nhiều nên từ từ bà ta mua nhà cho thuê đến khi có 5 căn nhà ở Chino Hills thì bán cái khách sạn rồ dùng tiền đó mua thêm đến khi bà ta qua đời có 25 căn nhà. Bà ta chết chớ nếu không còn mua nhà nữa. Dạo đó nhà cho thuê trung bình $2000/ tháng, vì chi $40,000/ tháng mà bà ta hà tiện đâu tiêu xài gì nên mỗi năm lấy tiền thuê nhà mua thêm một căn khác.

Từ từ cái motel bắt đàu khá lên, các tài xế xe tải và du khách ít tiền ghé lại. Và thấy rẻ nhưng được đón tiếp ân cận như ăn cà ri cay nên họ trở lại. Từ một motel ít khách nay trở thành đông đúc thê là đời lên hương.

Thay vì tự mãn với thành công của mình, ông ta không tiêu xào dùng tiền vô như nước để sửa chửa tân trang lại motel, thay giường giới, bàn ghế mới, đèn đuốc tỏng phòng,… chỉ vài năm sau, motel của họ trở thành một tài sản vì đã trả hết nợ và tiền vào như suối cà ri.

Hôm nào mình sẽ kể chuyện đời ông Ted Ngoy, người cam miên, được xem là vua donut. Chính ông ta khởi đầu mua một tiệm donut rồi với văn hoá của người miên, ông ta đã mở thêm nhiều tiệm donut khác và giúp đồng hương mở tiệm donut mà ngày nay 90% các tiệm donut ở Cali do người cao miên làm chủ. Khi có tiền nhanh chóng ông ta tưởng là vua donut rồi nên lên Lá Vegas và cháy túi hết, bán tiệm bán đủ trò.

Với sự thành công của motel, ông Patel bắt đầu mượn tiền của ngân hàng mỹ để mua cái motel thứ 2, loại ma chê quỹ hơn. Như mình khi xưa mua nhà hư hại nhiều rẻ rồi sửa chửa lại. Kêu vợ lại dọn dẹp chùi lau, sơn phết vừa coi con, hai đứa chạy lòng vồng ngoài sân. Lúc nào cũng sống hà tiện, để dành tiền đê tân trang lại motel,…

Từ từ vợ chồng ông ta sở hữu một đống motel, rồi giúp họ hàng, đồng hương học nghề rồi mua motel cho họ. Cùng lúc đó, chính phủ Uganda của ông thần Imin Dada đuổi cổ bao nhiêu người Ấn Độ ra khỏi nước, nghe đâu 120,000 người. Mấy người này xin di dân qua Hoa Kỳ. Is trành tiếng anh nên vào làm phụ giúp các motel của đồng hương được. Rồi từ từ học nghề rồi đi mua motel.

Vào thập niên 1980, ông Patel chuyển đổi chiến lược. Từ chiến lược tự túc tự cường, ông chuyển đổi, và tham gia vào hệ thống các khách sạn vừa túi tiền, nên được tham gia vào các hệ thống đặt phòng. Việc giúp ông ta nâng giá tiền của mỗi đêm cao hơn trước.

Sau vài thập niên, con đường của ông Patel từ kỹ sư đến chủ motel, được cả ngàn người Ấn Độ khác nối bước tạo dựng cơ nghiệp tại Hoa Kỳ, vùng đất hứa của những người di dân với bàn tay trắng nhưng với ý chí làm việc chăm chỉ để đạt được giấc mơ của mình.

Người ta nói ông Patel đã bỏ nghề kỹ sư nhưng thật ra ông ta chỉ thay đổi một rường, sử dụng sự hiểu biết của mình để sửa chửa tân trang lại motel đầu tiên, làm bàn đạp để trở thành chủ nhân của 14 cái motel.

Mình có tên bạn gốc Ấn Độ kể là người ấn độ mua motel theo kiểu đầu tư vào Hoa Kỳ qua chương trình EB-5. Họ bỏ $500,000 mua cái motel rồi sau 5 năm có thẻ xanh rồi thì bán lại cho người đồng hương ở Ấn Độ. Nên không lỗ vì có thẻ xanh rồi vào quốc tịch cho cả nhà.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Nền Cộng Hoà Hoa Kỳ đang thành hình Đế chế

Đế chế Hoa Kỳ đang thành hình

Bao nhiêu chuyện dồn dập hơn một năm nay từ khi ông Trump lên nắm quyền khiến nhiều người muốn trở lại thời Tiền Trump. Người bênh kẻ chửi nên chả biết đường nào mà lần. Dù muốn dù không chúng ta đang chứng kiến cuộc thay đổi trật tự thế giới trong lịch sử. Các đế chế được thành lập rồi banh ta lông chỉ vì không cải tiến theo trào lưu của kỹ nghệ. Vài trăm năm sau, đầu thai lại sẽ được thầy cô dạy về giai đoạn này. Mình thấy cách tuyên truyền của họ rất hay, định hướng thiên hạ chửi nhau quá đỉnh để quên đi những gì họ làm thật sự. Sau đó lại kêu làm cách mạng này nọ.

Toà Bạch Cung đưa ra các đầu tư về điện tử tại Hoa Kỳ. Chúng ta không thấy hiện diện ở tiểu bang Cali. Ta thấy tiểu bang Arizona là lớn nhất, cho thấy Silicon Valley hết thời với các chương trình Xanh bú xua la mua. Mấy nhà máy này cần năng lượng mà giá năng lượng ở Cali đắt nhất Hoa Kỳ, và dân Cali rất hãnh diện tham gia cuộc cách mạng môi trường xanh khi đi dỗ xăng.

Từ khi ông Trump lên, mình thấy nhiều ông thần ả rập tuyên bố sẽ đầu tư vào Hoa Kỳ, gần đây bà thủ tướng Nhật Bản cũng tuyên bố sẽ đầu tư này nọ với những số tiền khủng mà mình không thể đếm hết được hay viết mấy con số ra. Câu hỏi mình đặt ra là lý do phải đầu tư vào Hoa Kỳ thay vì đầu tư vào xứ của họ. 

Người ở Việt Nam đầu tư theo chương trình EB-5 hay chi đó để hạ cánh an toàn thì mình còn hiểu đây các nước giàu to khác như Nhật Bản, Ả rập đều đem tiền vào Hoa Kỳ như Đài loan phải đầu tư xưởng chế tạo vi chip. Nếu nhìn xa hơn thì thấy DO Thái và xứ Ả Rập xù bà Đầm Pháp quốc về việc đầu tư để sản xuất phản lực cơ chiến đầu Rafale. Họ viện cớ này nọ nhưng thật ra không có lợi khi đầu tư vào Pháp quốc ngày nay. Để tiền đưa qua Hoa Kỳ cho chắc ăn. Tổng thống Macron tuyên bố sẽ thay thế hàng không mẫu hạm De Gaulle bằng một chiếc khác vào năm 2038. Với tiền bạc hôm nay thì có lẻ đến cuối thế kỷ mới làm xong.

Khi mình ở âu châu lương bổng tương đương bên Hoa Kỳ, nay GDP Hoa Kỳ lên cao trong khi âu châu Chán Mớ Đời 

Nước Mỹ đang cởi bỏ mặt nạ và hoàn thành quá trình biến đổi từ nền Cộng hòa sang Đế chế La Mã. Giai đoạn mà tướng Julius Ceasar đã vượt dòng sông Rubicon tiến về La Mã để lật đổ nền cộng hoà do các thượng nghị sĩ cầm đầu thành lập đế chế La Mã. Địa chính trị toàn cầu do đó bị đảo lộn. Mỗi thời kỳ biến động đều tạo ra những người thắng cuộc và người thua cuộc mới. Câu hỏi duy nhất quan trọng là: Châu Âu và Việt Nam cũng như các quốc gia khác có thể hưởng lợi như thế nào từ trật tự thế giới mới? 

Việt Nam đã hụt năm 1945, 1975 và ngày nay? Việt Nam có chương trình tăng gia kinh tế trong vòng 5 năm tới 10% mỗi năm. Họ tìm cách góp các tỉnh lại để hạn chế nền hành chánh quan liêu, thêm bỏ tù các ông thần bà nữ tham nhũng vào tù khiến chả có ai dám ký kết gì cả. Cáo kinh tế gia gọi Việt Nam là Trung Cộng +1 vì nghe nói 80% các công ty hiện nay sản xuất để xuất cảng đều của người Tàu. Hoa Kỳ sẽ dựa vào đó đánh thuế.

Người Mỹ đã đặt nền móng cho đế chế của họ ngay từ năm 1945 sau khi thế chiến thứ hai kết thúc với cuộc hội thảo tại Bretton Woods, Hoa Kỳ. Ý tưởng rất đơn giản, và giống như tất cả các nền thương mại hàng hải trước đó, từ Venice đến Anh, bao gồm cả Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Mình có kể vụ này rồi. Ai nắm quyền lực trên biển từ khi con người biết đóng tàu để di chuyển buôn bán là kẻ mạnh như các đế chế Venice, Hy Lạp, La MÃ, Bồ Đào nHa,… cứ hỏi các ngư dân Việt Nam đi đánh cá bị tàu lạ đâm lũng tàu. Đánh cá nhỏ thôi nhé chớ chở hàng hoá tiền nhiêu hơn thì bị đánh thuế là ngọng.

Hoa Kỳ là xứ sản xuất dầu hoả nhiều nhất thế giới nên không lo vụ dầu trung đông, nay có thêm dầu Venezuela

Trước khi Kha Luân Bố tìm mò đến Mỹ Châu, Nhà Minh bên Tàu đã có tàu bè to hơn tàu bè của ông Kha Luân Bố, đi khắp nơi dưới sự điều động của đô đốc Dương Hạ, mà ngày nay Trung Cộng mới cho đóng một hàng không mẫu hạm mang tên ông này. Điều chắc chắn là Trung Cộng sẽ không như nhà mInh, bế môn toả cảng nữa. Hải cảng cao miên Sihanoukville xem như là của Trung Cộng, và vài hải cảng khác trên thế giới còn biển đông thì họ xây đường bay trên mấy đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Căn cứ hải quân ở đây.

Hoa Kỳ bảo đảm an ninh hàng hải thông qua hải quân của mình và tạo ra một thị trường rộng lớn cho phép tất cả những ai muốn đều có thể mua sắm một cách hòa bình các hàng hóa và dịch vụ thiết yếu cho sự thịnh vượng của họ. Hai tuần trước, mình có ghé con kênh Panama thì mới thấy sự quan trọng của hàng hải.

Chúng ta thấy cuộc chiến hiện nay, Ba Tư phóng toả eo biển Hormutz là cả thế giới xón trong quần. Hoa Kỳ kêu mấy ông, mấy bà ngon thì đem tàu đến mà chở dầu về. Chúng tôi không làm sen đầm quốc tế không công nữa.

Di dân mang lại cho Hoa Kỳ rất nhiều giải Nobel. Hoa Kỳ chận đứng di dân bất hợp pháp nhưng những người tài giỏi hay giàu có trên thế giới đều sẽ được cho vào. Tuần này công ty Oracle đã sa thải 30,000 của họ qua email. Đồng thời nộp đơn xin 3,126 chiếu khán H1-B. Các nhân viên ngoại quốc sẽ được trả lương rẻ, và không kêu than như nhân viên người Mỹ.

Lời đề nghị này không hề tầm thường trong bối cảnh hậu chiến tranh thế giới đẫm máu, một phần do tranh giành tài nguyên gây ra. Chúng ta đã quên mất rằng, hơn một thế kỷ trước, trong thời đại các đế chế trên đất liền, khi năng lượng trở nên cần thiết, giải pháp hiển nhiên nhất là xâm lược một quốc gia sản xuất và sáp nhập nó vào đế chế của mình. Máu đổi lấy dầu mỏ. Một trò chơi khiến Anh quốc cũng như Pháp quốc đã trải nghiệm đẫm máu tại Điện Biên Phủ hay Algeria.

Do đó, Hoa Kỳ đã tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn về mặt khách quan, dựa trên sự hợp tác và thương mại thay vì cạnh tranh và chiếm đóng chiến tranh. Họ tạo dựng Ngân Hàng Thế Giới và International Monetary Funds để làm sức ép qua tài chánh. Cũng như bất kỳ chế độ cai trị trên biển nào, những thứ duy nhất mà Hoa Kỳ cần để duy trì quyền lực và sự bền vững của hệ thống là một hải quân hùng mạnh và các căn cứ được đặt ở những vị trí chiến lược trên khắp hành tinh (các tuyến đường thương mại và các trung tâm sản xuất chính).

Khôi nguyên Nobel người Mỹ gốc di dân rất nhiều, hút chất xám trên thế giới

Các quốc gia chư hầu, để đổi lấy quyền tiếp cận tài nguyên, chỉ cần giao dịch bằng đô la và tuân thủ luật pháp Mỹ. Trong những ngày đầu của Đế chế, Hoa Kỳ phải đối xử với các chư hầu của mình một cách tương đối khoan dung, vì toàn bộ mục tiêu là ngăn chặn chúng rơi vào tay đế chế Liên Xô cộng sản đối thủ. Như các nước Tây Âu, qua chương trình Marshall.

Trong những điều kiện thuận lợi này, các chư hầu của Mỹ-Tây Âu, khối các nước nói tiếng Anh, Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan, hầu như không nhận thức được sự lệ thuộc nhẹ nhàng và tinh tế của mình, mà quá bận rộn làm giàu cho bản thân bằng cách hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu dưới sự lãnh đạo của Mỹ. Âu châu có NATO canh gác cho họ như Cuba và Việt Nam cho thế giới ngủ.

Với sự sụp đổ của Liên Xô, mọi thứ đã thay đổi. Thứ nhất, Hoa Kỳ không còn phải đối xử đặc biệt tốt với các chư hầu của mình nữa, vì không còn sự cạnh tranh nào. Hơn nữa, không chắc chắn phải làm gì với bộ máy tình báo khổng lồ được thiết lập trong thời Chiến tranh Lạnh, tổng thống Bill Clinton đã giám sát việc tái triển khai nó trong cuộc chiến kinh tế nhằm mang lại lợi ích cho các công ty Mỹ. (Ngày nay, hầu như người ta đã quên rằng châu Âu và Nhật Bản từng có lợi thế công nghệ so với Mỹ trong nhiều lĩnh vực quan trọng cho đến đầu những năm 2000. Ai còn nhớ rằng năm 1990, 44% chất bán dẫn của thế giới được sản xuất tại châu Âu? Ngày nay, con số đó là 9%, và 0% trong số các chất bán dẫn thế hệ mới nhất cần thiết cho trí tuệ nhân tạo tiên tiến.)

Khi mình ở âu châu thì GDP cua râu châu ngang ngứa với mỹ ngày nay thì thua mỹ quá xa. Xem bài mình kể trước đây.

Trên hết, cán cân quyền lực trong đế chế sơ khai này đã thay đổi. Trong khi Hoa Kỳ chỉ chiếm một phần ba sản lượng của phương Tây khi Liên Xô sụp đổ (một phần ba GDP của châu Âu + các nước nói tiếng Anh + Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan), thì hiện nay con số này đã lên đến một nửa. Sự mất cân bằng ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn về quy mô thị trường tiêu dùng, đầu tư nghiên cứu và phát triển, ngân sách quân sự, tỷ lệ sinh, sản xuất và tiêu thụ năng lượng... tóm lại, mọi thứ cấu thành nên quyền lực. Nay Hoa Kỳ kêu NATO phải chi 5% ngân sách quốc gia cho quốc phòng. Có điều chắc NATO sẽ tự động giải tán vì âu châu không có tiền chi cho quốc phòng. Có một thanh niên trẻ đức kêu là thà làm culi cho Puchin còn hơn đánh Puchin.

Các căn cứ quân sự Hoa Kỳ trên thế giới, nghe nói có đến 770 căn cứ

Có nhiều lý do cho điều này, nhưng lý do quan trọng nhất là động lực tự nhiên của các đế chế, luôn ưu tiên trung tâm. Vốn chảy về nơi có lợi nhuận tốt nhất, và nhân tài chảy về nơi được trả lương cao nhất. Và những hiệu ứng này tự củng cố lẫn nhau. Từ 1945, biết bao nhiêu chất xám của thế giới đổ về Hoa Kỳ. có ông giáo sư người Ý Đại Lợi đoạt giải Nobel hoà bình về vật lý thì phải, được chính phủ Ý Đại Lợi o bế mười về cộng tác năng ông ta từ chối, kêu quá quan liêu nên ông ta mới bò qua mỹ.

Nếu chúng ta thêm vào đó thực tế là Hoa Kỳ đã trở nên độc lập về năng lượng nhờ dầu đá phiến, và thông qua hiệu ứng mạng lưới của các công ty GAFAM thống trị về công nghệ, thì mối quan hệ của họ với đế chế của mình đã trở nên khác biệt về căn bản: họ bắt đầu công khai coi thường các chư hầu của mình (do đó có biệt danh "Europoors") và đặt câu hỏi tại sao họ lại phải đối xử bình đẳng với các quốc gia kém xa họ về mọi mặt quyền lực.

Dân số Hoa Kỳ và âu châu và lợi tức

Về phần mình, các quốc gia chư hầu chỉ đơn giản nghĩ rằng họ đang tham gia vào một hệ thống thương mại do Hoa Kỳ dàn dựng. Họ chưa hoàn toàn hiểu rằng nền kinh tế của họ đang suy yếu khi các nguồn lực quan trọng, vốn và công nghệ của họ bị hút cạn về trung tâm của đế chế, ngay cả khi sức sống chính trị của họ đang suy giảm dưới sự bảo hộ thoải mái của chủ nhân Mỹ.

Các quốc gia chư hầu chỉ mới bắt đầu hiểu thực tế về tình hình của họ trong đế chế Mỹ. Sau đó, hai sự kiện đã thay đổi tất cả: sự trỗi dậy của Trung Quốc và cuộc khủng hoảng Covid.

Trung Quốc đại diện cho một đối thủ mạnh hơn nhiều so với Liên Xô trước đây. Với một tỷ dân, nước này đã nhanh chóng thu hẹp khoảng cách công nghệ bằng cách chiếm đoạt tài sản trí tuệ toàn cầu. Chiến lược này không phải là mới: tất cả các cường quốc đang lên đều đã sử dụng nó, từ việc Louis XIV bắt cóc các nghệ nhân Venice, đem về Pháp đến Hoa Kỳ thời hậu chiến.

Nhưng Hoa Kỳ, với 350 triệu dân, lại quá nhỏ để đáp ứng thách thức này. Thực tế, sự phức tạp của các nền kinh tế hiện đại lớn đến mức dường như quy mô phù hợp cho một cường quốc độc lập là khoảng một tỷ dân.  Đây là quy mô của liên minh phương Tây dưới sự thống trị của Mỹ. Ấn Độ sẽ là ngọn đuốc tương lai vì họ không cấm đẻ.

Hơn nữa, rõ ràng là những lĩnh vực phức tạp như sản xuất vi xử lý cần đến quang học của Đức, công nghệ in thạch bản của Hà Lan, các xưởng đúc của Đài Loan và kiến ​​trúc của California. Toàn bộ liên minh phải đóng góp. Nhưng đế chế thương mại sơ khai này đang sụp đổ: các quốc gia chư hầu đã già cỗi, hoạt động kém hiệu quả và ngày càng nghèo khó.

Hơn nữa, Covid-19 đã phơi bày những điểm yếu của nền kinh tế thị trường kiểu Mỹ sơ khai. Khi cuộc khủng hoảng Covid-19 ập đến, hệ thống bị tê liệt, chuỗi cung ứng bị gián đoạn, khiến vùng trung tâm nước Mỹ dễ bị tổn thương. Nỗi đau mà người Mỹ phải gánh chịu khi nhận ra họ thiếu các nhà máy để sản xuất hàng loạt khẩu trang hoặc vắc-xin trong nước và các nước chư hầu dám ưu tiên người dân của chính họ không nên bị đánh giá thấp. Nhớ Lua Viet Organization doạ đó phải nhờ bên Mễ may khẩu trang để phát cho các nhà thương và viện dưỡng lão.

Ý tưởng rằng Trung Quốc có thể tự chủ sản xuất trong khi Hoa Kỳ phụ thuộc vào thiện chí của các nước chư hầu vô ơn là ý tưởng then chốt đã thúc đẩy sự gia tăng các biến động địa chính trị mà chúng ta đang chứng kiến ​​ngày nay. Đây là điều mà Hoa Kỳ hiện tin tưởng: hệ thống đế quốc của chúng ta, dựa trên sự hợp tác tự nguyện, đã trở nên lỗi thời trong một thế giới mà chúng ta đang cạnh tranh trực tiếp với Trung Quốc. Nếu ai có dịp đi phi châu hay Trung Á sẽ thấy sự hiện hữu của Trung Cộng khắp nơi qua chương trình Vành Đai và Con đường.

Phản ứng ban đầu là phát động một phong trào lớn nhằm di dời và tái công nghiệp hóa lãnh thổ Mỹ, với áp lực rất lớn lên các quốc gia chư hầu để đưa các nhà máy của họ vào sự kiểm soát trực tiếp của đế quốc. Ví dụ, TSMC đã bị buộc phải mở nhà máy ở Arizona thay vì Đài Loan. Tất cả những người khởi nghiệp đều cảm nhận được trong ba năm qua rằng cách duy nhất để kinh doanh thành công ở Hoa Kỳ hiện nay là sản xuất tại địa phương.

Chúng ta hiện đang ở giai đoạn lịch sử thứ ba của sự thống trị của Mỹ, sau thời kỳ liên minh thương mại chống cộng sản, theo chủ nghĩa hàng hải và giai đoạn đơn cực bất ổn, hút máu. Đây là một động thái kinh điển khi một đế chế hàng hải bị suy yếu: thương mại hóa bá quyền thông qua hội nhập và bóc lột tài nguyên của các nước chư hầu.

Ý tưởng rất đơn giản: chuyển từ một tình huống quyền lực mềm cùng có lợi về mặt lý thuyết sang một chính sách tìm kiếm lợi nhuận. Đây là điều mà Đế quốc Anh đã cố gắng thực hiện vào năm 1932 với Hiệp định Ottawa, áp đặt các điều kiện thương mại rất khắc nghiệt lên các thuộc địa của mình, nhưng cũng là điều mà người Bồ Đào Nha thế kỷ 16 đã làm với hệ thống cartaz áp đặt lên tất cả các tàu thuyền ở Ấn Độ Dương, và điều mà Tây Ban Nha thế kỷ 17 đã làm, áp đặt một hệ thống hạm đội duy nhất và độc quyền thương mại nghiêm ngặt thông qua Seville.

Khi Hoa Kỳ lên tiếng về việc thiếu đầu tư quân sự từ các thành viên NATO, họ chỉ đơn thuần bày tỏ lo ngại về sự yếu kém của đế chế mình. Giờ đây, họ muốn hội nhập nó. Hoa Kỳ tuyên bố mấy nước kia muốn bảo trợ tàu dầu hoả qua eo biển Hormutz thì đem tàu đến mà đỡ còn không thì trả tiền cho Ba tư để được đi qua. Xăng đầu của họ sẽ gia tăng. Có nhiều người như Tiệp và Hung Gia Lợi kêu thôi mua dầu anh hai Puchin cho khoẻ đời cô lựu. âu châu kêu gào ủng hộ Ukraina chống lại Puchin xâm lược nhưng mua dầu khí của Puchin. Sự ngược đời là đó. Đúng hơn là đạo đức cách mạng của họ hơi hủ hoá.

Chúng ta phải xem xét ông Trump một cách nghiêm túc; Mục tiêu lịch sử của Hoa Kỳ thực sự là sáp nhập một cách vững chắc, chứ không chỉ một phần, Canada, Greenland và Panama vào đế chế Mỹ. Điều này không nhất thiết phải bao gồm việc sáp nhập hoàn toàn, nhưng ít nhất là củng cố sự thống trị thông qua các hiệp ước hà khắc, các thỏa thuận thương mại mất cân bằng nghiêm trọng và các căn cứ quân sự mới. Mình có kể Greenland sẽ thuộc về hay được kiểm soát bởi Hoa Kỳ.

Và rõ ràng, Anh Quốc cũng nằm trong tầm ngắm của họ. Nước này từng thịnh vượng như trung tâm tài chính của chính đế chế mình. Sau khi mất đi vị thế đó, Anh Quốc đã tự tái tạo mình thành trung tâm tài chính của Liên minh châu Âu. Giờ đây bị cô lập, tương lai khả dĩ và ngày càng có khả năng xảy ra của Anh Quốc là trở thành một lãnh thổ chính thức của Mỹ.

Làn sóng chinh phục thứ hai có thể nhắm vào các quốc gia mà những người châu Âu, thậm chí không hề nghĩ đến. Toàn bộ Nam Âu cũng nằm trong tầm ngắm, với Bồ Đào Nha và Ý dẫn đầu. (Sự đổ bộ ồ ạt của người Mỹ vào Bồ Đào Nha, tình bạn của Meloni với Musk... hôm nay là những tín hiệu rất yếu, ngày mai là những cám dỗ địa chính trị rất mạnh.)

Trong lịch sử, giai đoạn củng cố và thương mại hóa đế chế này chỉ hiệu quả trong ngắn hạn. Về trung hạn, nó khuyến khích các cuộc nổi dậy của chư hầu (sự độc lập của các thuộc địa Anh được thúc đẩy bởi Hiệp định Ottawa) và sự hình thành các hệ thống thay thế linh hoạt hơn (Hà Lan và Anh chống lại Bồ Đào Nha, Pháp và Anh chống lại Tây Ban Nha).

Đây là lý do tại sao giai đoạn lịch sử mà chúng ta đang trải qua sẽ vừa rất khó khăn vừa là một cơ hội to lớn cho Hoa Kỳ và Việt Nam. Nhưng chúng ta có sẵn sàng để đeo đuổi nó hay chỉ ra tuyên cáo vớ vẩn. Âu châu và Nam Hàn, Nhật Bản xem như hết phim vì không chịu đẻ. Nên tiền bạc đem qua Hoa Kỳ cho chắc ăn. Chớ lớ mớ ông Bắc Triều Tiên chạy qua là banh ta lông hết.

Mình không biết Hoa Kỳ chi tiền cho các nước trên thế giới qua các chương trình của cơ quan USAID, như chuyển đổi giới tính , DEI bú xua la mua khiến các xứ như âu châu chả thèm đẻ để rồi họ ngưng cái rụp, kêu không cho tiền tiếp. Nay âu châu có dân số bị lão hoá tương tự Trung Cộng, Nhật Bản, Nam Hàn. Mấy ông thần ăn Kim Chi chắc trong tương lai sẽ phải hoà giải với Bắc Hàn để có người đẻ. Viếng Nam Hàn thì khám phá ra họ có xây đựng nhà máy bên Triều Tiên, nhân công rẻ. Họ chỉ các bản đồ ở Bàn Môn Điếm. Nhờ vậy mà Triều Tiên sống lành sống mạnh. Không nên để đối thủ của mình nghèo đói quá mức, chúng sẽ nổi điên. Giúp chúng sống tạm là khoẻ đời cô lựu.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn