Con sãi lại quét lá đa

Con thầy chùa quét lá đa

Vào thập niên 1920, một nhà tâm lý học của đại học Stanford đã thành lập một chương trình nghiên cứu, theo dõi những đứa trẻ thiên tài trong suốt 50 năm. Tác giả cuốn sách “Blink” Malcolm Gladwell đã phân tích những gì ông phát hiện về thử nghiệm cuả viện đại học Standford như sau:

Con nhà giàu → thành công. 

Con nhà nghèo → thất bại.

https://en.wikipedia.org/wiki/Lewis_Terman

Không phải chỉ ở mức trung bình mà là thất bại thực sự. Những người có IQ thiên tài nhưng cuối cùng không tạo ra thành tựu đáng kể nào trong cuộc đời. Ông Gladwell từng nói chuyện 60 phút tại Microsoft để giải thích vì sao chúng ta đang hiểu sai về các yếu tố đưa đến thành công. Ai buồn đời thì xem đường dẫn sau đây:

https://youtu.be/EcMKLwVlpJk?is=zyp7ezu6NiOaU5WU

Nhà tâm lý học của đại học Stanford, giáo sư Lewis Terman. Ông đã cho 250,000 học sinh California làm bài kiểm tra IQ. Ông chọn ra nhóm đứng đầu 0,1%, những đứa trẻ có IQ từ 140 trở lên. Giả thuyết khởi đầu của ông rất đơn giản: những đứa trẻ này sẽ trở thành các nhà lãnh đạo trong học thuật, công nghiệp và chính trị trong tương lai. Kiểu các hạt giống đỏ của Liên Sô từng làm. Ông theo dõi họ trong nhiều thập niên. Kết quả chia thành ba nhóm:

• 15% đứng đầu đạt được danh tiếng và thành tựu nổi bật.
• Nhóm ở giữa có cuộc sống nghề nghiệp tương đối thành công, ở mức trung bình khá.
• Còn nhóm cuối cùng? Theo hầu hết mọi tiêu chuẩn, họ là những người thất bại mà người Mỹ hay gọi Losers. Họ không cho biết tỷ lệ của hai khối này.

Sự khác biệt không nằm ở tính cách, không nằm ở thói quen, không nằm ở đạo đức lao động mà rất đơn giản: Những thiên tài thành công xuất thân từ gia đình giàu có trong khi những thiên tài thất bại đa số xuất thân từ gia đình nghèo khó. Nghèo đói là một rào cản mạnh đến mức nó có thể biến một bộ não hiếm có trong hàng tỷ người thành một cuộc đời tầm thường, thậm chí dưới mức trung bình.

Mình lấy thí dụ: khi xưa mình có làm việc cho công ty của ông I.M. Pei, ông ta rất giỏi và thành công, nổi tiếng trên thế giới. Bố ông ta là chủ tịch ngân hàng quốc gia của Trung Hoà nên được du học. Sau khi đảng cộng sản dưới sự lãnh đạo của Mao trạch Đông cướp chính quyền thì ông bố di tản sang Hoa Kỳ với tài sản. Ông ta đầu tư nên quen khá nhiều người Mỹ giàu có và nổi tiếng nên giúp ông ta giỏi được khách hàng.

Khi mình đi học, đa số bạn đồng môn ngành kiến trúc đều con nhà giàu, nên sau khi ra trường có công ăn việc làm nhờ bố mẹ quen biết, gửi gấm cho các công ty kiến trúc hay tự mở công ty riêng vì có khách hàng từ hệ thống quen biết của bố mẹ. Mình thì doạ đó kiếm việc khó nên phải bò đi kiếm ăn ở nước khác như Thuỵ sĩ, Anh quốc. Như dạo mình làm việc ở công ty I.M. Pei, có cô bạn đồng nghiệp, mới ra trường, con gái của ông kiến trúc sư Mossad Safdie, người thiết kế 3 tòa nhà cao, Marina Bay Sands ở Tân Gia Ba, chỉ một cú điện thoại là cô ta được nhận ngay. Cô ta kể cho mình vì muốn làm việc ở New York, sau này cô ta về làm với bố. 

Còn không thì những người giỏi về chính trị, tham gia các đảng phái để tạo dựng một hệ thống quen biết. Sau này thân hữu nhờ mình nói chuyện về ngành kiến trúc cho con em họ thì mình hỏi bố mẹ cháu có giàu có không. Nếu không thì bỏ mộng làm kiến trúc sư vì chỉ làm thợ vẽ cho mấy ông chủ. Do đó mình bỏ nghề kiến trúc khi phát hiện ra sự thật. Đúng hơn là mình học kiến trúc vì nghĩ mai sau về Việt Nam, nhưng cuộc đời và chính trị đã đưa mình định cư luôn tại hải ngoại. Bỏ kiến trúc trồng bơ.

Có lẻ họ nhìn kết quả của những thử nghiệm này và sinh ra chủ nghĩa DEI để giúp mọi trẻ em, khác màu da, người lớn tuổi hay bị khuyết tật được nhiều điệu kiện để thành công như các học sinh thiểu số như gốc la-tinh, da đen được ưu tiên vào đại học trong khi học sinh gốc da vàng tuy là thiểu số, ít hơn gốc La-tinh và da đen, bị loại ngày vòng gửi xe vì họ nói học sinh á-đông học giỏi rồi. Để dành chỗ cho các người dốt hay kém may mắn hơn vì không phải da vàng hay da trắng.

Có một khái niệm gọi là “tỷ lệ hiện thực hóa tiềm năng” (capitalization rate) đặt ra một câu hỏi đơn giản: Trong số những người có khả năng làm được một điều gì đó, có bao nhiêu phần trăm thực sự làm được điều đó?

Ở khu vực trong thành phố Memphis, chỉ 1 trong 6 học sinh nhận được học bổng thể thao thực sự vào đại học. Nếu tỷ lệ hiện thực hóa tiềm năng trong thể thao ở đây chỉ là 16%, tưởng tượng tỷ lệ đó thấp đến mức nào trong các lĩnh vực khác. Nhưng còn điều kỳ lạ hơn, xem ngày sinh của đội khúc côn cầu trẻ Cộng hòa Séc năm 2007: 12 sinh tháng 1, 24 sinh tháng 2 và 26 sinh tháng 3…

11 trong số 20 cầu thủ sinh vào tháng 1, 2 hoặc 3. Điều này không chỉ xảy ra ở nước Séc. Hầu như mọi đội khúc côn cầu hàng đầu thế giới đều có mô hình tương tự. Các đội túc cầu hạng nhất cũng vậy. Tại sao? Vì ngày giới hạn độ tuổi cho các giải trẻ là 1 tháng 1. Khi lên 10 tuổi, một đứa trẻ sinh tháng 1 trưởng thành hơn gần 10 tháng so với một đứa trẻ sinh tháng 10. Điều đó có thể tương đương:

• Cao hơn 7–10 cm.
• Khỏe hơn.
• Phối hợp vận động tốt hơn.

Người lớn nhìn vào nhóm trẻ 10 tuổi, chọn ra những đứa “giỏi nhất”, cho chúng huấn luyện đặc biệt, tập luyện nhiều hơn và thi đấu nhiều hơn. Người ta nghĩ mình đang chọn tài năng. Thực ra chúng ta đang chọn những đứa trẻ lớn tuổi nhất trong nhóm. Sau đó, chúng ta trao cho chúng nhiều cơ hội hơn. Mười năm sau, chúng thực sự trở thành những người giỏi nhất. Đó là một lời tiên tri tự hoàn thành. Tỷ lệ hiện thực hóa tài năng khúc côn cầu của những đứa trẻ sinh vào nửa cuối năm gần như bằng không. Chúng ta đang bỏ phí một nửa nguồn tài năng tiềm năng chỉ vì một ngày, tháng mà chúng ta tự chọn trên tờ lịch. Những đứa trẻ nhỏ tuổi nhất trong lớp học có khả năng vào đại học thấp hơn 11%. 11% tiềm năng con người bị lãng phí chỉ vì cách chúng ta tổ chức trường học mà không tính đến mức độ trưởng thành sinh học.

Mình có kể vụ học sinh nam và nữ học chung khiến con trai thường não bộ chậm phát triển như nữ sinh. Mình nhớ học tiểu học trong lớp đa số là mấy cô học giỏi nhất ngoại trừ Trần Trọng Ân. Chỉ lên trung học thì mới bắt đầu ngang bằng nhất là đại học. 

Hôm trước, ở hội Toastmaster có mấy người lớn tuổi than phiền ngày nay, cháu của họ, chơi thể thao chả giỏi gì cả mà vẫn được phần thưởng, tượng đủ trò do bố mẹ mua đóng góp, khác với khi xưa. Lý do là mấy thập niên trước, tại học đường Hoa Kỳ, họ nghĩ phải cổ động các trẻ em để chúng cảm thấy hãnh diện để trở thành xuất chúng. Cho nên phần thưởng cuối mùa xem như chả có gì để khích lệ trẻ em học hành, hay chơi thể thao cho giỏi. Học không đủ điểm cũng được trao bằng tốt nghiệp trung học vì sợ bị bố mẹ học sinh thưa kiện. Chán Mớ Đời 

Mình nhớ hồi mấy đứa con còn nhỏ, muốn vào đại học cần phải có những sinh hoạt ngoại khoá như chơi nhạc, thể thao, hướng đạo nên mình cho chúng chơi thể thao, hy vọng được học bổng ở đại học. Sau này con mình bơi khá khá lúc bé, đứng đầu độ ở địa vị 10 vùng này nhưng sau khi quen với ông Bruce Furniss, có con bơi chung đội, ông này đoạt huy chương vàng thế vận hội cự ly 200 mét. Ông ta nói là vô đại học chỉ bơi cho đại học nên sinh viên chỉ học mấy môn dễ vì tập luyện ngày 4 tiếng đồng hồ, mà muốn đi thế vận hội thì chỉ họ tuyển 2 người cho mỗi môn bơi trong số 400,000 đứa trẻ tại Hoa Kỳ. Nếu bỏ 4 năm đại học mà cuối cùng không được gì cả thì về sau cũng chả có nghề gì cả ngoài đi huấn luyện trẻ em khác. Thậm chí đoạt huy chương vàng như ông cũng đi bán địa ốc. Chán Mớ Đời ở Hoa Kỳ chỉ chơi mấy môn được ưa chuộng nhất mới có tiền như bóng chuỳ, Football,.. còn bơi lội thì quên đi.

Giờ đến toán học. Học sinh châu Á thường vượt trội đáng kể so với học sinh phương Tây trong môn toán. Khoảng cách này lớn và ổn định qua nhiều thập kỷ. Một số người cho rằng đó là do di truyền. Ông Gladwell cho rằng không phải mà là do thái độ. Khi học sinh châu Á gặp một bài toán khó, các học sinh tin rằng nỗ lực sẽ giải quyết được vấn đề. Khi nhiều học sinh phương Tây gặp một bài toán khó, các em thường nghĩ: mình hoặc có năng khiếu toán học, hoặc không.

Bằng chứng là các bài kiểm tra toán quốc tế thường đi kèm một bảng khảo sát dài khoảng 120 câu hỏi về:

• Thói quen học tập
• Sự hỗ trợ của cha mẹ. Cái này thì mình có dính phải. Bố mẹ mình không được đi học khi xưa, lại cho mình đi học trường Tây nên không thể nào phụ giúp mình làm bài tập hay xem xét bài vỡ. Do đó phải trả tiền cho mấy người dạy kèm hè,.. sau này có con mình theo dõi chúng nên chúng học tập khá hơn mình khi xưa. Vì người dạy kèm đâu để ý nhiều lắm. Họ có nhiều học sinh khác lướp nên chỉ cho bài tập rồi họ ngồi vui vẻ đập ruồi.
• Thái độ học tập

Bảng khảo sát dài đến mức nhiều học sinh không hoàn thành nổi. Một nhà nghiên cứu tên là Erling Boe đã xếp hạng các quốc gia theo tỷ lệ học sinh hoàn thành bảng khảo sát này. Sau đó ông so sánh với bảng xếp hạng thành tích toán học. Hệ số tương quan là 0,98. Một con số cực kỳ cao trong khoa học xã hội. Ý tưởng là: Nếu muốn biết một quốc gia giỏi toán đến mức nào, có khi bạn chẳng cần hỏi câu toán nào cả. Chỉ cần xem học sinh của họ có thể ngồi tập trung vào một nhiệm vụ trong thời gian dài hay không. Nếu làm được, khả năng cao họ cũng giỏi toán. Năm nay học sinh mỹ đoạt giải toán trên thế giới, xem hình thì chỉ toàn là học gốc sinh á-đông.

Mình nhận thấy phụ huynh người Mỹ cổ động con cháu chơi thể thao nhiều hơn vì dễ kiếm tiền, nổi tiếng, giàu có. Phụ huynh ở trường là điên đầu với các môn thể thao mà con mình chơi, thậm chí đánh nhau trên sân cỏ.

Tại sao các nền văn hóa Đông Á lại có thái độ khác với nền văn hoá tây phương. Lý thuyết của cuốn sách của ông Gladwell: Nền văn minh lúa nước. Tổ tiên người Anh thời Trung cổ làm việc khoảng 1,000 giờ mỗi năm từ bình minh đến trưa, 5 ngày mỗi tuần, nghỉ mùa đông. Có nhiều ngày lễ trong khi đó, một nông dân trồng lúa ở miền Nam Trung Quốc hoặc Nhật Bản có thể làm việc tới 3.000 giờ mỗi năm. Trồng lúa không chỉ vất vả hơn trồng lúa mì. Nó tạo ra một mối quan hệ hoàn toàn khác với lao động. Có câu tục ngữ Trung Hoa: “Người làm việc từ sáng đến tối suốt 360 ngày trong năm sẽ không bị đói.” Tinh thần ấy được truyền qua nhiều thế hệ. Khi con cháu họ ngồi giải một bài toán vi tích phân, di sản về sự kiên trì ấy vẫn còn đó. Ngày nay chúng ta vẫn thấy người Nhật, người Tàu, Nam Hàn,.. làm việc như điên mà họ gọi 9-9-6. Nghĩa là làm việc từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày một tuần.

Bác nào buồn đời mua cuốn này đọc cho vui.

Ở Kenya có khoảng một triệu nam sinh từ 10 đến 17 tuổi chạy bộ từ 16–19 km mỗi ngày. Ở Hoa Kỳ, con số tương tự có lẽ chỉ khoảng 5.000 vì môn chạy bộ ít được yêu thích trong trường. Tỷ lệ hiện thực hóa tiềm năng chạy đường dài ở Mỹ dưới 1%. Ở Kenya có thể lên tới 95%. Sự khác biệt không nhất thiết nằm ở gen, mà nằm ở những gì nền văn hóa coi trọng và đầu tư sự chú ý vào. Hồi mình mới qua Tây, người Mỹ đánh quần vợt đoạt nhiều giải quốc tế như Jimmy Connors, John McCanroe, ông gì họ Arthur Ash, người da đen,… lý do là họ được đào tạo trong các trường huấn luyện tại Hoa Kỳ từ bé. Vì có cô bạn người Mỹ từ bé đã được gia đình có tiền gửi vào các tường huấn luyện này nên đánh tennis khá nhưng sau bị thương nên bỏ nghề. Nhưng rồi từ từ các người ngoại quốc có tiền, như người Nga, Á Căn Đình,.. cho con qua mỹ tập thì từ từ họ chiếm hết các giải quần vợt. Các tay bơi lội ngoại quốc đa số đều được các đại học Hoa Kỳ huấn luyện,… cô Ánh Viên của Hà Nội cũng qua Mỹ học tập để được huấn luyện đúng bài bản.

Mình đọc một tài liệu lý giải lý do người Na-Uy tuy dân ít mà lại đoạt nhiều huy chương vàng thế vận hội mùa đông. Lý do là xứ này có nhiều tuyết, văn hoá của họ không ở trong nhà mà ra thiên nhiên nên từ bé đã được huấn luyện chơi thể thao ngoài trời dù trời lạnh. Văn hoá đó đã khiến họ thi đấu thể thao mùa đông rất giỏi. Tương tự xứ Hoà-Lan có nhiều kênh nước và bằng phẳng nên vào mùa đông các con kênh bị đóng băng, nên dân họ ra đường và chơi trượt băng trên các con kênh nên họ rất giỏi và chiếm gần hết các huy chương về trượt băng. Nhưng cũng phải nhờ gia đình khá giả mới có tiền mua giày, áo quần ấm,.. mình cho mấy đứa con bơi vì là môn thể thao rẻ nhất Hoa Kỳ. Còn chơi Ice-hockey hay đua thuyền thì tốn khinh khủng.

Thiên tài chưa đủ, cần có những thức khác như: khoảng 30% doanh nhân Mỹ từng được chẩn đoán mắc chứng khó đọc (dyslexia) nghiêm trọng như mấy ông tỷ phú Richard Branson, Charles Schwab, John Chambers gặp khó khăn đáng kể trong việc đọc. Điều này không hẳn là ngẫu nhiên. Theo Gladwell, tinh thần doanh nhân của họ phần nào được hình thành từ chính khó khăn đó. Nếu từ nhỏ họ không đọc và viết dễ dàng như người khác, họ buộc phải:

• Học cách giao việc.
• Học cách giao tiếp bằng lời nói.
• Học cách giải quyết vấn đề.
• Học cách lãnh đạo.

80% doanh nhân mắc chứng khó đọc từng là đội trưởng đội thể thao ở trường trung học. Ở nhóm không mắc chứng khó đọc, tỷ lệ chỉ khoảng 30%. Khi bước vào đời, họ đã luyện tập suốt nhiều năm bốn kỹ năng cốt lõi của doanh nhân:

• Giao việc, uỷ nhiệm cho người khác
• Giao tiếp
• Giải quyết vấn đề
• Lãnh đạo

Nhiều người trong số họ không xem chứng khó đọc là trở ngại. Họ xem đó là lý do khiến họ thành công, một bất lợi đã được chuyển hóa thành lợi thế. Nhưng muốn được như vậy, cần có cha mẹ khá giả như ông bác sĩ Daniel Amen, vùng Nam Cali kể là khi cô con gái của ông ta than là học bài không được, khó tập trung. Hôm sau ông ta đem con gái vào phòng mạch để scan cái bộ não. Ông khám phá ra con giá bị ADD nên ông ta chữa cho cô con gái. Từ một học sinh bình thường, cô ta thở thành học sinh xuất sắc và được vào đại học danh tiếng nhất thế giới chớ gặp cha mẹ nghèo thì không có lúa giống để mà bán.

Điều ông Gladwell muốn chúng ta hiểu: Khi nhìn thấy sự khác biệt về thành công, chúng ta thường mặc định rằng nguyên nhân là do sự khác biệt về năng lực.” Nhưng chúng ta thường quên:

• Nghèo đói có thể bóp nghẹt tài năng. Mình nhớ Lua Viet Organization có tặng học bổng cho sinh viên nghèo, nhiều người được học bổng đã tốt nghiệp, có người tốt nghiệp y khoa. Nếu không có học bổng giúp đỡ thì chúng ta đã mất đi những người hữu dụng của cộng đồng.
• Môi trường có thể giới hạn tiềm năng. Khi sống trong một môi trường bị trù dập vì lý lịch thì khó mà tiến thân được điển hình ông giáo sư Montagnier, đoạt giải Nobel về y khoa, nhờ phát hiện ra HIV để có thể chữa trị nhưng sau đó ông ta khám phá ra điện giải về tế bào thì hội đồng y khoa Pháp cấm và bị trù dập nên phải chạy qua Trung Cộng để nghiên cứu thêm.
• Thái độ và văn hóa có thể quyết định kết quả.
• Những quy tắc tưởng như vô hại của xã hội có thể loại bỏ rất nhiều người tài.

Chúng ta thích tin rằng xã hội trọng dụng nhân tài hoàn toàn công bằng nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều. Lập luận về “tỷ lệ hiện thực hóa tiềm năng” mang lại một góc nhìn đầy hy vọng: Khi một nhóm người đang gặp khó khăn, đừng vội kết luận rằng họ kém năng lực.”

Rất nhiều vấn đề tưởng như do bẩm sinh hay di truyền thực chất chỉ là những tiềm năng chưa được khai thác đúng cách và điều đó có nghĩa là chúng ta hoàn toàn có thể thay đổi kết quả của con người, nếu chúng ta biết chú ý và tạo ra cơ hội phù hợp. Có nhiều người kể ở Việt Nam chả để ý, học cực dốt rồi khi sang được Hoa Kỳ, hay âu châu, bổng nhiên họ học khá lên, tốt nghiệp trường kỹ sư, y khoa đủ trò. Thiên tài là bẩm sinh nhưng thành tựu hay không còn phải dựa vào hoàn cảnh, môi trường. Có tài mà cha mẹ nghèo thì cuối cùng cũng làm công cho thiên hạ hay cuốc đất đến già.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Dạy con từ thủa về già

 Dạy con từ thủa về già 

“Anh Sơn! Anh ráng giúp thằng con cho mướn cái phòng đi, tội quá, lâu quá nó chưa cho mướn được.” Đó là lời mụ vợ kêu ca. Mình nói để nó tự học. Có kinh qua khó khăn nó mới hiểu và rút kinh nghiệm cho mai sau. Thế là hai vợ chồng khẩu chiến, đối choại cho vui cửa vui nhà. Mụ vợ thì thương con muốn giúp nó mà mình thì muốn giúp bằng cách dạy nó cái nghề với kinh nghiệm để sau này kiếm ăn. Từ ngày thằng con nhất trí theo mình học nghề. Có căn nhà ở Bolsa, cho người quen mướn còn dư một phòng, mình nói thằng con kêu thợ sửa chửa lại rồi cho thuê vì trước đây chỉ để đồ chật nhà. Muốn giúp nó xem thợ làm việc ra sao, phần nào trước phần nào sau.

Ông ăn mía đánh trận Điện Biên phủ

Nó đăng quảng cáo trên báo người Việt thì người Việt gọi hỏi lia chia. Vấn đề là tiếng Việt của nó như mỹ con nói tiếng Việt nên Chán Mớ Đời. Thiên hạ đến xem nhà đòi có cửa đi riêng khiến mình ngạc nhiên và bắt đầu hiểu tại sao có ông bạn mua căn nhà rồi chia ra làm 3 có lối đi riêng để cho thuê 2 phần và ở một phần. Thằng con xem Zillow hay Rentometer thì một căn phòng trong vùng này giá $1,200 nhưng người Việt cứ đòi rẻ hơn nên nó ngọng. Chả hiểu tại sao. Được cái là nó bắt đầu học tiếng Việt lại. Cuối cùng nó phải hạ giá mới cho mướn được.

Mình nói nó đừng mất công cho xem căn phòng, cứ nói một người mướn phòng cho thiên hạ xem phòng. Nói là muốn kiếm người hợp với họ nên họ rất thích nhận nhiệm vụ này. Họ sẽ thanh lọc trước dùm mình. Nay mình bắt chước người xưa, dạy cho con cái nghề mua nhà cho mướn như ông bà mình nói, để lại bạc vàng không bằng để lại cho con cái nghề để chúng kiếm ăn.

Đó cũng là một niềm hạnh phúc nho nhỏ khi con cái muốn học nghề của mình. Vì đa số đám trẻ hay mời mình đi ăn cơm để hỏi kinh nghiệm như mình khi xưa hay mời ông Rich Dad đi ăn mỗi thứ 4. Mỗi tuần tốn $10 ăn cơm trưa, học nghề ông ta nhất là kinh nghiệm.

Vấn đề phải kiên nhẫn để upload kinh nghiệm mình vào bộ não của hai đứa con và thằng rể. Mình không muốn rơi vào tình trạng như câu chuyện 1 người kia thấy con tằm khó khăn vượt ra khỏi cái kén để trở thành con bướm nên thấy tội nghiệp như mụ vợ, nên giúp tháo cái kén ra đến khi con bướm ra khỏi cái kén thì ngọng vì không bay được. Do đó mình chỉ quan sát, khi nó hỏi thì mình cho ý kiến, phải để nó trải nghiệm thất bại thì nói mới nghe, mới hiểu và rút kinh nghiệm cho mai sau. Chớ trẻ thì hăng như ngựa non hấu đá.

Phải giới thiệu chúng cho mấy người bạn của mình để chúng nói chuyện để học hỏi thêm. Nhiều khi họ nói chúng nghe chớ mình nói cùng một đề tài nhưng chúng bịt tai lại. Mấy đứa con chịu khó cuối tuần đi học mấy khoá về tài chánh. Được cái là đám bạn kêu chúng mày nên học từ bố chúng mày. Chúng nó có tư duy như mụ vợ, xem mình là nông dân thì dốt đặc cán mai nên không nghe. Đi học tham gia các nhóm đầu tư này nọ thay vì cuối tuần đi chơi uống rượu,…nhảy đầm như bố chúng. Chán Mớ Đời 

Hôm qua thằng rể kêu từ đầu năm đến nay nó rao bán lặt vặt mấy thứ không cần dùng nữa được $1,414.00. Vô làm rể nhà Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen, gặp phải bố vợ thuộc dòng keo kiệt nên phải học tính kiệt keo cho đúng thủ tục, để hợp rơ với bố vợ. Sau này sinh con đẻ cái mới thuộc dòng keo kiệt được.

Sáng nay, hai cha con chạy lên gần Apple Valley để phỏng vấn một cặp để cho mướn một căn nhà. Nhà trống nên mình kêu thằng con đem theo 1 cái bàn và 4 cái ghế để ngồi. Mình hỏi cặp này cho biết lý do mình phải cho họ mướn thay vì cho mấy người khác. Họ nói này nói nọ. Mình hỏi họ tính gì tương lai. Rồi nói với họ kiểu người Mỹ gọi là “sell the dream”. Mình nói nếu ông bà trả tiền đàng hoàng, không bao giờ trễ thì sau 3 năm, nếu muốn mua căn nhà tụi này sẽ bán và cho vay lại khỏi phải mượn tiền ngân hàng. Mình có 4 gia đình mướn nhà trước đây rồi mua luôn căn nhà. Rồi ngồi giải thích hợp đồng trước khi họ ký, mất cả tiếng để thằng con học nghề.

Có ông cựu lính mỹ tại Việt Nam đang tìm cậu bé mà ông ta cứu khi xưa. Ai biết thì cho em xin

Sau đó vào Costco, mua mấy Gift Card rồi kêu thằng con gửi tặng cho mấy người hàng xóm đã chỉ cho mấy người muốn mướn nhà xem căn nhà. Thằng con mới đầu hăng hái muốn tỏ ra ta là quản lý đòi kiểm soát và gặp mặt người muốn thuê nhà. Nhưng cứ lái xe đến tốn tiền xăng nhất là xăng dạo này lên như điên rồi chả ai đến cả vì họ lái xe ngang không thích căn nhà không có lối riêng nên lặn luôn. Cứ như đợi người con gái nhưng em cứ hẹn nhưng đừng đến nhé. Có trải qua tình huống này rồi nó mới thấy bố nó không ngu như nó tưởng. Nói nó cứ lâu lâu ghé thăm ông hàng xóm vì ông ta già, có thể thương lượng mua căn nhà của ông ta trước khi ông ta qua đời. Hôm nay sựt nhớ đến một tên quen khi xưa, hắn có kể là sau khi mẹ hắn qua đời sẽ bán nhà dọn đi đâu đó. Mình gọi cho hắn hôm qua, hỏi tình hình thì được biết bà mẹ qua đời năm ngoái, hỏi vụ căn nhà thì hắn nói đang vào escrow. Chán Mớ Đời 

Nên gọi điện thoại cho hàng xóm, cho biết mật mã để mở ổ khoá, nhờ họ mở cửa cho thiên hạ xem nhà. Nói với họ là muốn họ có hàng xóm tốt nên nếu người nào mà họ thích thì đưa cho họ đơn xin mướn nhà còn không thì khỏi cần. Họ sẽ thanh lọc trước dùm mình. Họ cho người ta xem nhà rồi ai họ có cảm tình, hỏi chuyện thì mới đưa đơn. Có 2 người gửi lại đơn. Mình kêu nó lấy mỗi người $30 để xét tín dụng của họ (credit report). Rồi hẹn sáng nay gặp nhau lần đầu để mình phỏng vấn cho thằng con xem. Đây lần đầu bằng anh ngữ vì đa số là bằng tiếng Tây Ban Nha vì đa số người thuê nhà của mình là người gốc la -tinh.

Thằng con có cái tính như mẹ nó. Mình cho thuê nhà thì nói làm quản lý thôi, chủ nhà ở xa tiểu bang khác. Do đó khi họ đòi sửa cái này phá cái kia nên mình có thể nói là để nói lại với chủ nhà xem, còn bây giờ thì trả tiền nếu không chủ nhà đuổi mình thì vợ nó cũng đuổi mình luôn. Họ đòi thay thảm thì tháng sau mình nói chủ nhà chưa có tiền, nếu anh chị muốn thì cứ bỏ tiền ra thay thảm màu anh chị thích rồi mỗi tháng được trừ $50 và tiền thuê nhà. Họ kêu mình dẫn đi mấy chỗ quen mua cho rẻ rồi họ vui vẻ lắm, ở thêm 10 năm nữa cho hết nợ tiền đã trả trước tiền thảm. Mỗi năm mình tăng giá thuê nhà. Mình có người thuê nhà trên 20 năm, trả hết tiền nợ ngân hàng cho mình. Mình đang tính tái tài trợ lại để dành tiền rồi sang năm nhà banh ta lông thật sự sau bầu cử. Chạy ra đi mua như năm 2009. Nhưng kỳ này thì chạy đi mua cho con. Kêu chúng để dành tiền để mua nhà. Hôm nay con gái và thằng rể chụp hình gửi đang soạn mấy thứ không cần thiết bán trên mạng. Mình nói cứ ráng mỗi tháng bớt chi tiêu mấy thứ đâu đâu độ $50 là một năm để dành được $600, bỏ vào cổ phiếu.

Hôm qua hai cha con đi ăn trưa, nó hỏi vụ một ông chuyên gia địa ốc nói cái gì mà mình chạy đi mua nhà. Nó nghe mình kể mà không nhớ rõ sự việc. Mình nói là ông địa ốc gửi cho mình cái email nói về ông Paulson, cựu bộ trưởng tài chánh của Hoa Kỳ dưới thời ông Bush mới nghỉ chức và bạn bè ông ta đứng ra mua lại ngân hàng Indy MAx với giá là 70% tài sản của ngân hàng này với điều kiện là chính phủ cho mượn tiền, bảo kê. Nghĩa là nếu họ bán nhà nào không có lợi mà dưới giá 70% thì đại khái một căn nhà giá tiền nợ là $100,000 thì họ mua có $70,000 rồi sau khi thanh lọc hết họ muốn bán rẻ mấy cái nợ có nhà ma chê quỷ hờn thí dụ $30,000 thì chính phủ bù cho họ $40,000.

Bố nghe vụ này thì kêu địa ốc của mình tìm các căn nhà có nợ của Indy Max bị ngân hàng tịch thu mà mua nên nhà xây cất mới thì mất độ $200,000 nhưng bố mua có $50,000 kể luôn đất như 2 căn nhà và 1 duplex ở San Bernardino giá nợ là $420,000 bố trả giá có $99,000. Lý do $99,000 vì dạo ấy Cali thiếu tiền nên ai bán nhà thì chính phủ Cali giữ lại 3.3% số tiền của giá bán, họ không giữ nếu giá bán là dưới $100,000. Đô đó khi bố trả $99,000 thì tên địa ốc nghĩ là bố ngu nhưng bố kêu cứ cứ nộp đơn vào. Không có ai mua bằng tiền tươi, nộp tiền trong vòng 1 tuần thì ngân hàng bán ngay.

Con phải hiểu là có được thông tin nhưng đa số không làm gì cả. Con đi dự tiệc gặp thiên hạ nói cái này cái nọ nhưng họ không làm gì hết. Con nghe thì tìm kiếm thêm chi tiết để mình đầu tư này nọ. Quan trọng là làm cái gì với tin tức mình thu thập được còn biết thì ai cũng có thể biết. Ngồi chém gió thì nó chả giúp mình gì cả.

Xui cái là có hôm mình đi làm về trễ người mướn nhà đến nhà trả tiền nhà, mụ vợ buồn đời kêu là nhà của tui nên lần sau mình thối thác sơn phết cho họ ăn tết thì người thuê nhà kêu vợ anh kêu nhà của anh. Chán Mớ Đời 

Khi xưa, mình nói nó học tiếng Tây Ban Nha ở trường nhưng nó chỉ học có 2 năm rồi bỏ, chạy đi học tiếng Nhật Bản lên đại học cũng chạy theo học tiếng Nhật. Nay cho mướn nhà gặp người gốc la-tinh nên chỉ nói tiếng Tây Ban Nha khiến nó ngọng. Nay mới thấy bố nó nhìn xa, nay phải học tiếng mễ lại. Người mướn nhà và người thợ toàn nói tiếng mễ nên Chán Mớ Đời. Nó cứ kể cho em gái nó cách bố thương lượng tiền bạc với thợ khiến nó cười lăn bò. Hy vọng nó sẽ học được cách thương lượng và chế thêm. Và quan trọng nhất là kiếm được thợ giỏi và tin tưởng. Hôm qua thợ gọi kêu phải thêm tiền để gắn cái hook-up cho máy giặt. Mình lấy điện thoại của thằng con rồi nhắn tin lại, đã nói trước là thay cái này trong giá tiền. Thợ kêu vậy muốn họ gắn cái cũ lại, mình nói ờ. Hôm nay thấy thợ gắn cái mới không chặt thêm tiền. Nói thằng con thấy chưa, nó đem quăng cái cũ thì nay tìm không ra thì phải thay cái mới cho mình. Thợ lúc nào cũng muốn xiết họng mình nên phải biết cách nói chuyện với họ.

Hôm qua, hai cha con chạy lên San Bernardino, gần Palm Spring xem 5 mẫu đất mà thiên hạ khi không gọi mình rồi cho không.  Năm ngoái có người muốn mua nhưng cuối cùng không thành. Mình cứ để đó nay con gái, thằng hôn phu và thằng con muốn đầu tư nên mình chạy lên xem lại để coi có thể xây nhà cửa rẻ rẻ để cho thuê. Gần đó họ đang xây cái motel 50 phòng. 

Mình coi lại cái dự án của tên người Việt nào nộp để xin xây chỗ camping gần Joshua National Park, cách 2 miếng đất độ 20 dặm. Thấy khả thí nên gửi cho hai đứa con và thằng rể. Mình nói sẽ cho chúng hai miếng đất này để chúng xây cất mấy khu camping. Mỗi khu vực có hàng raò bọc lại có một cái nhà vòm, tối có thể mở ra để ngắm sao trời, có phòng tắm bên ngoài, và Jacuzzi. Có chỗ để đốt lửa. Tối ngồi hát đánh đàn đời tôi cô đơn nên yêu ai cũng xây nhà , yêu ai cũng bán bơ.

Về nhà đồng chí gái hỏi đi đâu mình nói chạy lên xem coi xây cất ra sao vì gần đó, họ đang xây một cái motel trước nhà thờ to đùng. Vợ hỏi đất đâu ra, mình nói thiên hạ cho. Vợ hỏi tại sao họ cho. Mình nói tại vì Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen nên họ thích thì họ cho. Mụ vợ mình có quan niệm khá lạ. Mình đoán là bị ảnh hưởng của bạn bè của mụ. Vì mụ vợ có mấy người bạn ghét mình dễ sợ. Có người kêu sao mụ vợ lại có thể lấy mình, tên nông dân ngu lâu dốt bền. Hôm trước đi ăn cưới, gặp lại cái bà mà khi xưa đồng chí gái rủ bà ta đi ăn, để bà ta cho ý kiến về mình, mình phải trả tiền ăn mà bà ta kêu đồng chí gái đừng lấy mình. Nay gặp lại sau 35 năm vẫn chưa chồng, làm gái ế một đời đòi hỏi quá cao.

Mình mua nhà của người Mỹ rồi họ cho vay lại khiến mụ vợ chới với. Mụ kêu mình ăn nói vô duyên lại xấu xí mà sao thiên hạ lại bán nhà cho mình hay khu thương mại. Ông bán khu thương mại cho mình chưa bao giờ gặp mặt, cho vay lại 3.5 triệu qua điện thoại, cho vay 25 năm tỉnh bơ. Năm ngoái hai vợ chồng bay lên Alaska gặp mặt lần đầu để cảm ơn đã bán cho khu thương mại. Ông ta còn mấy miếng đất, đã có đào giếng rồi tính bán lại cho mình luôn nên nói là tháng 9 này ông ta xuống Cali sẽ bàn đến vụ này, bán và cho vay lại. 10 mẫu đất này mình có đến xem, có giếng ông ta đã đào rồi chỉ gắn ống bơm vào là xong. Chắc sẽ mua cho hai đứa con rồi sau này chúng xây nhà cho thuê, xung quanh đều xây nhà hết.

Mình nói xem 5 mẫu đất đang tính xây cất nhà cho thuê, mấy đứa con bỏ tiền ra, chúng dùng Roth-Ira LLC để xây cất. Mình cho chúng mấy mẫu đất để mấy anh em chung tiền xây cất. Mình hy sinh đời bố củng cố đời con. Mụ vợ kêu xa quá khiến mình nổi điên. Mình nói nếu mình mà nghĩ như mụ, không chịu khó chạy ra vùng Riverside, Los Angeles và san Bernardino để mua nhà thì ngày nay cả hai vẫn còn đi làm chớ không ngồi đánh đàn bú xua la mua. Phải dạy con chịu khó, đi xa thì sau này chúng nó mới khá chớ mở miệng ra kêu xa quá. Lười biếng thì làm sao mấy đứa con sau này chịu khó. Mình lái xe đi chớ mụ có bao giờ đâu. Nay phải dạy con chịu khó đi xa. Chớ mua nhà ở Quận Cam thì đâu có lời. Khi xưa bạn bè muốn giới thiệu cô cho tôi, tôi mà nói xa quá không đi thì có bao giờ gặp nhau để làm người tình ô-sin. Mình ở New York còn cô nàng ở Boston. Phải tốn tiền máy bay bay lên cuối tuần mới gặp nhau được.

Đang tính làm mobile home park, mua mấy cái mobile cũ kéo về rồi sửa chửa tân trang lại rồi bán cho ai đó, cho vay nên mỗi tháng vừa lấy tiền thuê chỗ và tiền cho vay. Kiểu này thì mấy đứa con cứ mỗi tháng bỏ túi mỗi căn độ $2,000, 5 mẫu thì có thể có thể làm được 20-30 mobile home thì cũng khoẻ đời tình anh bán bơ. Cũng có người xúi mình xây mấy căn nhà tròn vòm cầu, cho thuê kiểu AirBnB vì dân Los Angeles, cuối tuần thích chạy xuống vùng này để ngắm sao hay cho gia đình các người lính thuỷ quân lục chiến vì cạnh căn cứ quân đội mỹ. Mình leo núi Machu Picchu họ có cho ở trong một căn nhà kiểu này, tối nhìn sao trên trời.

Thế là lại cãi nhau như xưa. Mỗi lần mình nói mua nhà là mụ không chịu, kêu tiền đâu nên cuối cùng mình tự mua một mình qua title Holding trust cho khỏe đời. Sau khi mua, hỏi mụ có muốn đi xem không. Nhiều khi mụ chả muốn xem kêu xa quá, còn đi xem nhạc ở mấy casino thì chạy xa mấy cũng chạy. Chán Mớ Đời  May ngày nay thằng con biết nhà cửa mua ở đâu, người mướn nhà là ai nên lỡ mình có bị chuyện gì thì không lo nữa chớ trông vào mụ vợ là mệt. Mỗi lần hai cha con đi đâu là mụ hỏi đi tới nhà nào. Mất công trả lời mà mụ chả biết căn nào ra căn nào nên lâu ngày chả muốn nói nhiều. Chán Mớ Đời  (Còn tiếp)

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

ngạc nhiên lớn về chất béo

 Mấy hôm nay đồng chí gái sai dọn garage vì nhà có bố mẹ thằng hôn phu của con gái đến thăm nhân dịp đám hỏi thì tình cờ thấy cuốn sách của bà Nina Teicholz mang tựa đề “The Big Fat Surprise” nên nhớ lại đoạn đường vừa đi qua về sức khoẻ từ khi đọc cuốn sách này khiến mình thay đổi lối nhìn về truyền thông, chả tin thằng tây bà đầm nào nữa vì tất cả chỉ là họ được mua để nói lên những gì các công ty muốn tiếp thị.

Kim tự tháp về dinh dưỡng đã được thay đổi để tránh nạn béo phì nên theo chế độ mới.

Mình giác ngộ cách mạng như con cừu bị truyền thông định hướng với tuyên truyền quảng cáo về chính trị, xã hội và y tế. Từ đó mình chả thích bàn tán vì không muốn bị vào tròng của đám lợi ích.

Bà Nina Teicholz là một nữ nhà báo ở New York, theo đuổi chế độ ăn chay ít chất béo rất nghiêm ngặt, nhưng nó không thực sự mang lại hiệu quả như mong đợi như các quảng cáo. Tốn tiền mà thêm bực tức. Có tấm ảnh khi xưa của bà rất béo như người Mỹ trung bình.

Rồi một ngày, một tạp chí giao cho bà nhiệm vụ đi ăn và đánh giá các nhà hàng cao cấp ở Manhattan, New York, kiểu các tu-bơ ngày này cứ đi ăn rồi nhai nhai rồi nói ngon hay dỡ bú xua la mua được nhiều người xem thì càng được tiền. Bolsa bây giờ có nhiều người cứ quảng cáo vớ vẩn lấy tiền chủ quán khiến thiên hạ cứ bò đến ăn rồi chửi thề. 

Lần đầu tiên trong cuộc đời, bà bắt đầu ăn thịt nguyên chất béo, bơ và kem, tất cả các món có trên thực đơn trong tiệm. Kiểu phương pháp dinh dưỡng Keto ngày nay. Cái mất dạy là càng ăn các thức ăn được truyền thông cho là tạo ra chất béo, cholesterol, tiểu đường bú xua la mua thì bà cảm thấy khỏe hơn, đầu óc minh mẫn hơn, cơ thể ổn định hơn. Và số cân nặng mà bà đã vật lộn và tốn tiền với các chế độ ăn kiêng để giảm suốt nhiều năm bắt đầu giảm xuống. Thế lày nà thế lào?

Bà đột phá tư duy bắt đầu đặt câu hỏi về nguồn gốc thực sự của cuộc chiến chống chất béo của xã hội mỹ từ bao nhiêu năm qua được định hướng bởi truyền thông. Thế là bà ta bắt đầu hỏi vòng vòng, phỏng vấn các chuyên gia ngoài lề về sức khoẻ và dinh dưỡng. Bà ta như bị người bị tình phụ vì tin tưởng những điều trước đây là đúng nhưng khám phá ra thằng tình nhân nói láo nên bà tìm cách trả thù.

Sau 9 năm nghiên cứu với hàng trăm cuộc phỏng vấn và tất cả các nghiên cứu lớn về mối liên hệ giữa chế độ ăn và bệnh tim đều được bà đọc lại từ đầu và ghi lại những gì đã hiểu về cách tiếp thị có tổ chức của các công ty thực phẩm và dược phẩm với sự bắt tay của nhà thương và bác sĩ.

Năm 2014, bà xuất bản cuốn sách The Big Fat Surprise. Kết luận của bà rất đơn giản: bằng chứng buộc tội chất béo bão hòa chưa bao giờ thực sự được thiết lập một cách thuyết phục. Nó được mặc nhiên chấp nhận như một giả định, rồi sau đó được bảo vệ như một chân lý. Mình có kể vụ này rồi, ai buồn đời thì tìm trên bờ lốc.

Tháng 9 năm 2015, tạp chí y khoa The BMJ (British Medical Journal) đăng bài điều tra của bà về Ủy ban Tư vấn Hướng dẫn Dinh dưỡng Hoa Kỳ. Bà cáo buộc rằng nhiều nghiên cứu đã bị lựa chọn có chủ đích để phù hợp với kết luận mong muốn, các thử nghiệm ngẫu nhiên đối chứng bị bỏ qua, và một số thành viên ủy ban có nhận tài trợ từ ngành thực phẩm và dược phẩm. Theo bà, ủy ban này đã khuyến nghị một chế độ ăn mà chưa có thử nghiệm nào chứng minh được tính an toàn hoặc hiệu quả lâu dài.

Cuộc phản công của kỹ nghệ dược phẩm và thực phẩm về cuốn sách của bà xuất hiện chỉ sau sáu tuần khi cuốn sách ra đời. Tổ chức Center for Science in the Public Interest đã vận động một lá thư có chữ ký của hơn 180 nhà khoa học, yêu cầu BMJ rút lại bài báo của bà. Bức thư cáo buộc bài viết có 11 sai sót về mặt thực tế. Nhưng BMJ không rút bài.

Tạp chí đã tiến hành một năm đánh giá độc lập bởi các chuyên gia ngoài lề. Họ chỉnh sửa bảy điểm kỹ thuật nhỏ nhưng vẫn giữ nguyên luận điểm trung tâm của bài báo. Tháng 12 năm 2016, BMJ xác nhận bài viết vẫn được duy trì.

Trong phản hồi, bà Teicholz còn chỉ ra một điều khác: nhiều người trong số 180 người ký tên phản đối đã từng nhận tài trợ từ chính các ngành công nghiệp thực phẩm và dược phẩm mà bà đang chỉ trích. Mình nghe nói các thành viên của FDA Hoa Kỳ đa số là các cựu nhân viên của các công ty dược phẩm và thực phẩm. Họ được các công ty này làm áp lực để được vào các ghế này để giúp thuốc cũng như thực phẩm của họ được chấp nhận và phê chuẩn nhanh.

Kể từ khi cuốn sách được xuất bản, nhiều nghiên cứu tiếp theo đã được những người ủng hộ bà viện dẫn như sự xác nhận cho luận điểm của bà, bao gồm nghiên cứu PURE Study, nghiên cứu FASTER Study, và việc phân tích lại Minnesota Coronary Experiment. Đồng thời, các hướng dẫn dinh dưỡng chính thức cũng dần giảm bớt các cảnh báo mạnh mẽ về chất béo, dù hiếm khi công khai thừa nhận lý do.

Một nữ phóng viên đã buộc một tạp chí khoa học được bình duyệt phải công khai lựa chọn giữa dữ liệu mà bà đưa ra và hệ thống học thuật đã góp phần hình thành sự đồng thuận hiện hành. Cho thấy các học giả, chuyên gia chưa chắc đã đúng đắn vì miếng cơm manh áo, họ phải nói dối với công luận hay được trả tiền. Mình có xem một cuộc phỏng vấn một chuyên gia về dược phẩm và thực phẩm. Ông ta giải thích là khi công ty dược phẩm hay thực phẩm được tin một ai sẽ nói chuyện về đề tài nào đó không có lợi cho công ty nên sai ông ta hay người khác đến ngồi hàng ghế đầu. Sau phần diễn thuyết thì có phần đặt câu hỏi, ông ta chỉ cần đứng lên hỏi vài câu định hướng dư luận khiến các người đến dự hoang mang, bắt đầu dè dặt, không tin các dữ liệu được đưa ra bởi diễn thuyết gia. Xong om

Khi một hệ thống không thể bác bỏ lập luận của bà, họ có thể tìm cách khiến bà im lặng. Nhưng lần này, điều đó đã không thành công. Cuốn sách đã thay đổi sự suy nghĩ về dinh dưỡng cũng như bệnh tật tại Hoa Kỳ khiến ai đọc phải tự hỏi xem nhưng gì nghe thấy hay bác sĩ nói có nên tin hay không. Chúng ta không nên tin mù quáng vào vị bác sĩ mà có thể tìm hiểu thêm các thông tin ngoài luồng. Tiền bạc của chúng ta không nên gửi gấm vào các tay cố vấn tài chánh, phải tìm học hỏi thêm để có một cái nhìn đứng đắn thì về sức khoẻ tương tự chúng ta không nên bán cái cho bác sĩ vì chưa chắc vị bác sĩ này có một lương tâm như từ mẫu. Lâu lâu lại nghe một ông bác sĩ nào đó bị bắt vì ăn gian lậu Medicare hay chặt tiền bệnh nhân giả để lấy tiền chính phủ.

Cuốn sách bà hình như sau khi đọc cuốn này mình có kể rồi. Tiện đây xin tóm tắc như sau;

• Con người đã ăn các loại chất béo động vật như bơ, mỡ bò, phô mai và thịt đỏ trong hàng ngàn năm. Ta xem hình ảnh người Mỹ trước thập niên 70 thì đa số là gầy, không to béo như ngày nay sau khi ông thượng nghị sĩ MacGovern đã ra thông cáo khuyến khích người Mỹ chế độ dinh dưỡng cho người Mỹ. Mình đã có kể, tìm trên bờ lốc.
• Nỗi lo sợ về chất béo bão hòa xuất phát chủ yếu từ các giả thuyết khoa học chưa được chứng minh đầy đủ vào giữa thế kỷ 20. Người ta hay đúng hơn chính phủ tin tưởng hoàn toàn vào ông Ancel Keys, người có công sáng lập thức ăn khô trong thế chiến thứ 2. Ông này được chỉ định nghiên cứu về thực phẩm dinh dưỡng để khuyến khích người Mỹ nêu theo và được sự ủng hộ tiền bạc của các công ty thực phẩm và dược phẩm.
• Các chính sách dinh dưỡng của chính phủ Hoa Kỳ đã được đưa ra quá nhanh so với bằng chứng khoa học có sẵn.
• Khi người dân được khuyến khích giảm chất béo, họ thường thay thế bằng tinh bột tinh chế và đường, có thể góp phần làm gia tăng béo phì và đái tháo đường. Các công ty thực phẩm đã thay đổi chất béo để bỏ thêm đường giúp thực khách phấn chấn sau khi ăn thức ăn của họ và ghiền.

Một nhân vật trung tâm trong cuốn sách là Ancel Keys, nhà khoa học nổi tiếng với giả thuyết cho rằng chất béo bão hòa làm tăng cholesterol và gây bệnh tim. Bà Teicholz cho rằng ảnh hưởng của ông Keys đối với chính sách dinh dưỡng lớn hơn nhiều so với sức mạnh của các bằng chứng thời đó. Mình có kể vụ này rồi.

Một phần lớn cuốn sách không nói về thực đơn hay cách giảm cân, mà giống một cuộc điều tra lịch sử về nguyên nhân người Mỹ bị bệnh béo phì như ngày nay. Bà Teicholz truy tìm:

• Nguồn gốc của “thuyết chất béo gây bệnh tim”.
• Các cuộc tranh luận khoa học từ những năm 1950–1980.
• Vai trò của các trường đại học, hiệp hội tim mạch và cơ quan chính phủ. Bà cho biết các hiệp hội tim mạch đều nhận tiền cúng dưỡng từ các công ty thực phẩm ăn nhanh và dược phẩm. Nếu mở trang nhà của họ sẽ thấy quảng cáo của các công ty này trên trang nhà của họ. Những công ty dược phẩm và thực phẩm mà bác sĩ khuyến cáo có thể mang lại ung thư và bệnh tật.
• Cách các hướng dẫn dinh dưỡng quốc gia được hình thành với kim tự tháp dinh dưỡng.

Bà lập luận rằng sau khi một giả thuyết được chấp nhận ở cấp chính sách, rất khó để đảo ngược ngay cả khi xuất hiện dữ liệu trái chiều. Nhiều chuyên gia dinh dưỡng đánh giá cao công trình nghiên cứu lịch sử đồ sộ của bà Teicholz, nhưng cũng có nhiều người phản đối.

Những người chỉ trích cho rằng:

• Bà đôi khi diễn giải dữ liệu theo hướng có lợi cho luận điểm của mình.
• Bà đánh giá thấp vai trò của cholesterol LDL trong bệnh tim mạch. Ngày nay chúng ta biết là cholesterol có loại tốt và loại xấu nhất là cơ thể cần cholesterol hàng ngày để tạo ra hormone hay sinh tố điển hình là chúng ta phơi nắng để cholesterol tạo ra sinh tố D.
• Một số kết luận của bà vượt quá những gì dữ liệu thực sự chứng minh. Nói cách khác nhiều người kêu bà ta không phải khoa học gia, không có bằng cấp tiến sĩ về sinh vật học bú xua la mua nên không thể tin được.

Trong khi đó, những người ủng hộ cho rằng bà đã chỉ ra những điểm yếu thật sự trong nền tảng khoa học của các khuyến nghị “ít chất béo” trước đây. Điều đáng chú ý là sau khi cuốn sách ra đời, nhiều tổ chức dinh dưỡng lớn đã điều chỉnh lập trường của mình:

• Không còn giới hạn nghiêm ngặt cholesterol trong thực phẩm như trước.
• Thừa nhận rằng đường bổ sung và thực phẩm siêu chế biến là những vấn đề lớn đối với sức khỏe.
• Chuyển trọng tâm từ “ăn ít chất béo” sang chất lượng tổng thể của chế độ ăn.

Tuy nhiên, đa số tổ chức y khoa hiện nay vẫn không khuyến nghị ăn nhiều chất béo bão hòa không giới hạn. Họ thường khuyến nghị ưu tiên các chất béo không bão hòa từ cá, dầu ô liu, các loại hạt và quả bơ. Bơ thì hết mùa rồi, phải đợi đến giáng sinh, xem như 6 tháng nữa mới bắt đầu ăn được. Ai buồn đời thì em nghĩ nên mua cuốn sách của bà ta để đọc để hiểu thêm lịch sử và lý do bị bệnh béo phì dù có tìm cách giảm cân này nọ.

Từ ngày ông Trump lên và bổ nhiệm ông Robert Kennedy Jr., làm bộ trưởng y tế thì kim tự tháp Hoa Kỳ về dinh dưỡng đã thay đổi. Mình có kể trong bài trước đây.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn