Gan và Huyền Thoại “Detox”

 Gan và Huyền Thoại “Detox”

Trong thời đại hiện nay, từ “detox” xuất hiện ở khắp nơi. Từ này bị lạm dụng và thương mại hoá khắp nơi như Nước detox, Trà detox, Juice cleanse, Liver cleanse. Ôi thôi đủ trò, cứ bật truyền hình lên là thấy hay trên mạng xã hội. Hoặc thân hữu gửi email. Những quảng cáo hứa hẹn “thải độc gan”, “làm sạch cơ thể”, “đánh thức hệ thống lọc tự nhiên” xuất hiện liên tục trên mạng xã hội và trong ngành công nghiệp bảo gìn sực khoẻ trị giá hàng tỷ đô la mỗi năm. Chúng ta tin sói cổ , mua về thử một hai ngày rồi quăng đó. Lâu lâu xem lại quá date nên liệng thùng rác. Thiên hạ thi đua detox để rồi vài tháng, thậm chí vài ngày lại bỏ dỡ dang khiến các công ty, bác sĩ làm tiền như người Mỹ. Chán Mớ Đời 

Phía sau tất cả những cường điệu ấy lại tồn tại một phần sự thật sinh học rất đáng chú ý. Gan thật sự là cơ quan trung tâm trong việc xử lý chất độc của cơ thể. Không có gan, con người không thể sống quá vài ngày. Nhưng điều khoa học nói về “detox” khác rất xa với phiên bản thần bí thường thấy trong quảng cáo, bán dịch vụ hay thuốc men để làm giàu.

Người á châu thường gen khiến khi uống rượu, mặt đỏ như trương phi. Nên người tây phương, họ pha chất hoá học để người á châu không bị đỏ mặt để bán rượu. Thường thì người á châu bị đỏ mặt khi uống rượu, dễ bị đau gan. Do đó cần hạn chế uống rượu thay vì dzô dzô 100%. Lý do là khi đau thì hành vợ con, nhà cửa bán hết để chữa bệnh.

Gan không hoạt động như một phép màu huyền học. Nó hoạt động như một nhà máy hóa học cực kỳ phức tạp, nơi hàng tỷ phản ứng sinh học diễn ra liên tục mỗi giây để giữ cho máu sạch, năng lượng ổn định và cơ thể tồn tại. Hiểu đúng về gan không chỉ giúp chúng ta tránh bị cuốn vào những lời quảng cáo thiếu cơ sở, mà còn giúp nhìn rõ hơn cách cơ thể con người thật sự vận hành. Để từ đó chúng ta có thể ăn uống cẩn thận hơn theo phương chí ăn để mà sống thay vì sống để mà ăn.

Gan là trạm trung chuyển lớn nhất của Cơ Thể. Mọi thứ chúng ta ăn, uống hoặc hấp thu cuối cùng đều đi qua gan. Sau khi thức ăn được tiêu hóa trong ruột, các chất dinh dưỡng được hấp thu vào máu và đi theo tĩnh mạch cửa đến gan trước khi được phân phối tới phần còn lại của cơ thể. Tương tự như khi nước từ đường được đưa vào nhà thì có cái máy lọc nước, trước khi đi vào các đường giống dẫn nước khác trong nhà. Nói cụ thể để dễ hiểu.

Điều này có nghĩa gan là “trạm kiểm tra biên giới” của cơ thể, quyết định: chất nào được giữ lại, chất nào được chuyển hóa, chất nào cần trung hòa, và chất nào phải bị đào thải. Gan đồng thời thực hiện hàng trăm nhiệm vụ khác: điều hòa đường huyết, dự trữ glycogen, tổng hợp protein, tạo cholesterol, sản xuất mật, chuyển hóa hormone, và xử lý thuốc men mà chúng ta cứ uống như điên hay các chất bổ sung. Trong nhiều khía cạnh, gan không chỉ là một cơ quan, nó là trung tâm hậu cần sinh học của toàn bộ cơ thể.

Trong văn hóa đại chúng, “detox” thường được mô tả như: “làm sạch độc tố tích tụ trong cơ thể. Nhưng trong y học, khái niệm này cụ thể và cơ học hơn nhiều. Cơ thể liên tục tạo ra: chất thải chuyển hóa, phân tử oxy hóa, hormone cũ, sản phẩm phụ từ vi khuẩn ruột, và các chất ngoại lai từ môi trường. Gan có nhiệm vụ biến các chất đó thành dạng ít độc hơn và dễ đào thải hơn. Quá trình này chủ yếu diễn ra qua hai giai đoạn sinh hóa lớn.

Trong giai đoạn đầu tiên, gan sử dụng hệ enzyme cực kỳ nổi tiếng gọi là: Cytochrome P450. Hệ enzyme này hoạt động như một “bộ công cụ hóa học”: cắt phân tử, oxy hóa, khử, hoặc thay đổi cấu trúc của các chất lạ. Điển hình khi nhậu, rượu được chuyển thành acetaldehyde, khi uống thuốc hay chất bổ sung, thuốc được biến đổi thành dạng khác, hay uống cà phê thì chất caffeine bị phân giải, nhiều chất độc môi trường được trung hòa một phần.

Điều nghịch lý là nhiều chất sau giai đoạn này lại trở nên độc hơn tạm thời. Điều đó có nghĩa giai đoạn đầu tiên chưa phải “detox hoàn chỉnh”. Nó chỉ là bước chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo.

Sau khi bị biến đổi, các phân tử sẽ bước vào giai đoạn hai. Gan gắn chúng với các phân tử khác như: sulfate, glycine, glucuronide,hoặc glutathione. Mình chỉ mới học được Glutathione còn mấy từ kia mới lạ nên để tìm hiểu thêm. Bác nào biết thì cho em hay hoặc có tài liệu. Sulfate thì mình biết vì sử dụng ở vườn giúp trái bơ nở lớn hơn.

Mục tiêu là giảm độc tính, tăng độ tan trong nước, giúp cơ thể dễ đào thải. Sau đó thận sẽ đưa chúng ra ngoài qua nước tiểu, hoặc gan tiết chúng vào mật để thải qua phân.

Đây mới là quá trình “detox” thật sự theo nghĩa sinh học. Không phải phép màu, không phải “flush toxins” như các quảng cáo bú xua la mua mà là hóa sinh học chính xác ở cấp độ phân tử. Chớ không phải ngồi thiền định.

Một trong những phân tử quan trọng nhất trong hệ thống này là: Glutathione thường được gọi là “chất chống oxy hóa chủ lực” của cơ thể. Gan sử dụng nó để trung hòa gốc tự do, giảm stress oxy hóa, hỗ trợ giai đoạn 2 detox, bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương.

Khi cơ thể chịu áp lực kéo dài từ rượu, viêm mạn tính, béo phì, thiếu ngủ, chế độ ăn siêu chế biến, hoặc bệnh gan, mức glutathione có thể giảm. Đó là lý do nhiều nghiên cứu hiện đại quan tâm đến dinh dưỡng hỗ trợ gan, NAC, silymarin, và các cơ chế chống oxy hóa. Điều này không có nghĩa các thực phẩm bổ sung là “thần dược”. Nhưng nó cho thấy sinh học phía sau các khái niệm này không hoàn toàn bịa đặt. Dạo này thay vì xịt thuốc cho chết, mình nhổ bằng tay các cây bồ công anh để lấy rể, phơi khô để uống. Mình đọc là rể của bồ công anh rất tốt giúp lá gan thải độc. Mình có thấy Mistle nhưng đọc tài liệu thì loại trên vườn của mình không tốt lắm. Cho nên đợi hết bồ công anh rồi tính sau. Bác nào muốn hái bồ công anh to đùng thì lên vườn em, tha hồi mà hái.

Gan còn tạo ra một chất vô cùng quan trọng: Bile (mật). Đi bác sĩ thử máu hay thấy vụ này để xem gan làm việc tốt hay không. Mật giúp tiêu hóa chất béo, hấp thu vitamin tan trong dầu, và đào thải một số chất thải khỏi cơ thể. Gan sử dụng cholesterol để tạo acid mật. Cholesterol không hoàn toàn là “kẻ xấu”. Nó là nguyên liệu sinh học thiết yếu. Chúng ta biết là lá gan mỗi ngày tạo 80% cholesterol giúp cơ thể hoạt động nên khi bác sĩ bắt uống thuốc trị cao cholesterol là nhằm cản trở gan tạo ra cholesterol, khiến giảm số lượng cholesterol. Đó là cái bẩy mà chúng ta không hiểu khi thấy lượng cholesterol bình thường nên ỷ y và cứ uống rượu, ăn bú xua la mua vào. Thường chúng ta không hiểu sự hoạt động của gan nên uống bú xua la mua để giảm cholesterol nhưng lại không hiểu sự thật về cholesterol.

Cơ thể cần cholesterol để tạo hormone, xây dựng màng tế bào, tổng hợp vitamin D, và sản xuất mật. Trong khi đó, chúng ta cứ nghe là phải giảm số lượng Cholesterol. Nên nhứo năm 1981, lượng cholesterol được xem là cao từ 300- 361 nhưng vấn đề các công ty dược phẩm không thể bán thuốc nên họ phải giảm hàm lượng xuống 200 như ngày nay để chúng ta hoảng tiều uống thuốc làm giàu cho công ty dược phẩm. Vấn đề không nằm ở bản thân cholesterol, mà ở sự mất cân bằng trong toàn bộ hệ thống chuyển hóa.

Mặc dù gan thật sự xử lý độc chất, ngành bảo gìn sức khoẻ thường phóng đại điều này thành những khái niệm mơ hồ như: “gan bẩn”, “gan tắc nghẽn”, “toxin backlog”, “sluggish liver”, không biết dịch ra tiếng Việt. Phần lớn các thuật ngữ này không phải chẩn đoán y học chính thức mà do các tay tổ quảng cáo hay các lớp học hay bán thuốc bổ sung này nọ. Mình thấy nhiều bác sĩ ngày nay cứ lên YouTube để bán thuốc bổ sung. Họ giải thích đơn giản vấn đề và thề chết sống trên thân thể mụ vợ là uống thuốc bổ sung này bảo đảm 3 tháng sau là hết bệnh, hết cholesterol.

Nếu gan thật sự suy giảm nghiêm trọng chức năng: xét nghiệm máu thường bất thường, men gan tăng, bilirubin thay đổi, hoặc xuất hiện bệnh lý rõ rệt. Điều này không có nghĩa mọi người đang tưởng tượng ra triệu chứng của mình như mệt mỏi, đầy bụng, sương mù não, ngủ kém đều là trải nghiệm thật. Nhưng việc gắn tất cả vào một “lá gan tắc độc tố” thường là sự đơn giản hóa quá mức của một hệ thống sinh học phức tạp.

Nhiều người thật sự cảm thấy khỏe hơn khi: uống milk thistle, ăn kiểu Mediterranean, bỏ rượu, hoặc theo các chương trình “liver support”. Có nhiều lý do hợp lý cho điều này. Thứ nhất, họ thường giảm thực phẩm siêu chế biến, ngủ tốt hơn, uống ít rượu, giảm cân, tập thể dục nhiều hơn. Tất cả những điều đó đều cải thiện chức năng chuyển hóa và giảm áp lực lên gan. Mình thấy mấy anh bạn nghe quảng cáo uống rượu giảm cholesterol này nọ nên ngày nào cũng khui một chai uống. Nay thì sợ rượu, bác sĩ cấm uống rượu. Vấn đề là khi chúng ta nghe quảng cáo nhất là hợp với tư duy của mình: thích uống rượu.

Sự thật thì trong hạt nho có chất revesratrol, giúp cơ thể kháng oxy nên trong rượu khi họ nghiền nát hạt nho thì có chất này. Vấn đè là phải bao nhiêu chai rượu đỏ mới có đủ chất này trong khi đó độ cồn sẽ hại gan. Nếu muốn revesratrol thì họ có bán chất bổ sung rẻ nhe bèo nhưng chất bổ sung phải ăn uống cộng trừ các thứ khác mới hiệu nghiệm còn không thì chỉ tốn tiền nhưng tật vẫn còn.

Thứ hai, một số hợp chất thật sự có hoạt tính sinh học như: Milk thistle, có nghiên cứu cho thấy: khả năng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan, và hỗ trợ một số bệnh gan nhẹ. Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay vẫn chưa đủ mạnh để xem nó như “phương pháp chữa gan toàn diện”. Dạo này mình nhổ rể cây của Bồ Công Anh mọc hoang trong vườn mình, phơi khô để uống như trà. Nghe nói rang một chút như cà phê.

Khoa học hiện đại khá nhất quán về điều này. Những thứ giúp gan mạnh nhất không phải các “detox cleanse” đắt tiền, mà là: hạn chế rượu, kiểm soát cân nặng, ngủ đủ, tập thể dục, ăn nhiều chất xơ, kiểm soát tiểu đường, và tránh viêm mạn tính kéo dài.

uống cà phê mức vừa phải lại liên quan đến nguy cơ thấp hơn của nhiều bệnh gan mạn tính. Điều này nghe ít “huyền bí” hơn rất nhiều so với quảng cáo nhưng lại có bằng chứng khoa học mạnh hơn đáng kể. Vấn đề là ngày nay, người trồng cà phê xịt thuốc sâu khá nhiều nhưng gần đây mình đọc một tài liệu về cà phê thì không đúng như các tên quảng cáo bán cà phê nói. Hôm nào rảnh mình kể vụ này. Đồng chí gái kêu uống cà phê để giúp trí nhớ này nọ, mình kêu đừng nghe họ. Bựa.

Điều kỳ diệu thật sự của gan không nằm ở các chương trình detox. Nó nằm ở khả năng phục hồi. Liver regeneration là một trong những hiện tượng đáng kinh ngạc nhất của sinh học con người. Gan có thể tái tạo mô sau tổn thương tốt hơn gần như mọi cơ quan khác trong cơ thể. Đó là lý do khi chúng ta giảm rượu, giảm cân, cải thiện giấc ngủ, và thay đổi lối sống thì có thể cải thiện xét nghiệm gan chỉ trong vài tháng. Cơ thể con người không hoàn hảo. Nhưng nó có khả năng sửa chữa phi thường nếu được giảm bớt áp lực liên tục từ môi trường hiện đại.

Gan không phải một “bộ lọc thần bí” bị nghẽn bởi “độc tố vô hình”. Nó là một cơ quan sinh học cực kỳ tinh vi, vận hành bằng hóa học, enzyme và năng lượng. Ngành chăm sóc sức khỏe thường đúng ở điểm: gan thật sự quan trọng nhưng họ thường sai ở chỗ; biến một hệ thống sinh học phức tạp thành một câu chuyện đơn giản để bán giải pháp đơn giản. Sự thật khoa học thường ít kịch tính hơn quảng cáo. Không có phép thanh tẩy thần kỳ, không có một loại viên bổ sung hay thuốc duy nhất giải quyết mọi vấn đề. Nhưng cũng không có nghĩa cơ thể bất lực. 

Gan của con người là một trong những cơ quan cực kỳ nhất từng xuất hiện trong tự nhiên, điều tốt nhất chúng ta có thể làm cho nó không phải là “detox” mà là ngừng bắt nó phải chịu quá nhiều thứ cùng một lúc như làm việc quá tải nhất là khi chúng ta về già như uống rượu, ăn nhiều. Hôm nào mình kể rõ thêm vụ gan. Đừng có xem quảng cáo hay bạn bè nói này nói nọ rồi bỏ tiền ra đi học detox thanh lọc gan này nọ. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Cô dâu đến từ chiến tranh

 Cô dâu á châu đến từ chiến tranh

Có lần đọc một bài báo Tây giải thích ngày nay, đàn ông tây rất thích về Á châu kiếm bạn gái hay vợ Á châu. Họ lập luận ngày nay phụ nữ Tây phương với chủ nghĩa nữ quyền, nam nữ bình đẳng khiến đàn ông Tây phương mất đi cảm giác cần phải bảo bọc cô gái. Họ tìm tố chất nữ tính ở các cô gái Á châu vì chưa bị hoàn toàn nữ quyền hóa. Chán Mớ Đời 

Có nhiều người tây phương về hưu, qua á châu sống với một cô gái trẻ hơn mình rất nhiều. Năm kia đi Phi Luật tân, thấy nhiều cô phi trẻ cặp với mấy ông tây già đi đầy đường, đông như quân phi. Hay sang Thái Lan cũng tương tự. Nhiều người lên tiếng chỉ trích này nọ nhưng các cô gái ít học ở làng quê ra thủ đô kiếm việc để nuôi gia đình. Làm vợ hờ cho một ông già, nấu cơm giặt áo quần này nọ, mỗi tháng được chút tiền kha khá hơn đi làm ô-sin gửi về nuôi gia đình.

Hôm trước xem đá banh giải vô địch túc cầu nữ Anh quốc khiến mình thất kinh. Thấy mấy cô bứt tóc giật đuôi gà của đối thủ, chặt chân còn hơn cầu thủ nam. Nghe nói phụ nữ mà chơi thể thao nhiều thì hay có vấn đề giới tính, bớt nữ tính, có nhiều người trở nên đồng tính vì hormone thay đổi này nọ. Có đọc bài nghiên cứu về vụ này nhưng thấy nhức đầu quá.

Mình thấy ở Hoa Kỳ ngày nay con lai khá nhiều. Đi ăn cưới thân hữu gốc người Việt, thấy cháu ngoại lai mỹ trắng khá đông. Đa số là các cô gốc á châu lấy chồng Mỹ trắng, ngược lại ít đàn ông Á châu lấy vợ Mỹ trắng. Không hiểu lý do. Có thể đàn ông gốc Á châu vẫn còn tính gia trưởng cổ hủ cũng có thể dạng người thấp hơn người Mỹ trắng. Hay họ cũng dính vào cái bệnh sợ phụ nữ da trắng với những tư tưởng nữ quyền trên hết rồi đến quyền chó, mèo cuối cùng mới đến chồng. Nói chung đầm về già thì già hơn phụ nữ á đông.

Theo dữ liệu và nghiên cứu của Pew khoảng 2015-2017 thì phụ nữ gốc Á châu lập gia đình với người Mỹ trắng cao nhất chiếm 11% cặp lấy nhau trên đất Mỹ. 11% thì rất nhiều. Nay có lẻ hơn nhiều. Không thấy nói đến ly dị, ai có số liệu này thì cho em xin. Chỉ biết năm 2009, có nghiên cứu cho rằng 59% tỷ lệ ly hôn giữa người Nam Á châu và phụ nữ da trắng. Còn nữ á châu với Mỹ trắng thì không có.

Thậm chí trên các mạng của các ứng dụng hẹn hò thì được biết các cô và các bà gốc Á châu có nhiều người muốn làm quen nhiều nhất. Chị thấy phụ nữ á châu có giá rất cao ở Hoa Kỳ. Hôm trước đi họp lớp Yersin Đà Lạt thì thấy một chị bạn không gặp lại từ COVID nay cặp với ông Mỹ vì Chán Mớ Đời với mấy ông á châu. Họ cho biết các cuộc hôn nhân đa chủng thì các cặp da trắng và á châu ít ly dị hơn các cuộc hôn nhân khác.

Người ta giải thích lý sự việc bắt nguồn từ đệ nhị thế chiến, chiến tranh Việt Nam và cứ tiếp tục với các ứng dụng, du lịch. Tương truyền là phụ nữ á châu, chăm sóc gia đình, nhẹ nhàng, ít đối choại hơn phụ nữ tây phương,… Mình đoán là có thể bắt nguồn từ vỡ kịch Opera Madame Buttefly hay Traviata, nói đến sự tận tuỵ với chồng con, gia đình của phụ nữ á châu, tạo nên một ý tưởng sai, ngộ nhận về phụ nữ á châu, chớ ai lấy vợ việt đều hiểu vụ này. Phụ nữ đen trắng vàng hay đỏ đều như nhau.

Mình có thân hữu lấy chồng mỹ trắng hay phi luật tân thì khi họp mặt thân hữu thấy mấy ông chồng ngồi ngơ ngơ ngáo ngáo khi thiên hạ nói tiếng Việt, cười ré om sòm. Nên mình hay nói chuyện với họ, có ông thần gốc Ý Đại Lợi nhưng sinh tại Hoa Kỳ nên tiếng ý cũng lơ bơ nhiều khi ông ta hỏi mình nói sao tiếng ý. Mỗi lần gặp ông thần thì ông ta thích nói tiếng ý với mình.

Trên thực tế thì người Mỹ da trắng thích lập gia đình với người Mỹ đồng chủng vì cùng văn hoá tương tự phụ nữ á đông cũng thích lấy chồng đồng chủng vì cùng văn hoá. Tưởng tượng lấy vợ việt cùng tiếng nói mà đối choại, phải đả thông tư tưởng hàng ngày rồi huống chi với người khác văn hoá. Giới trẻ sinh ra tại xứ này thì có thể hiểu văn hoá mỹ, chỉ khác nhau một tị là vặn hoá từ gia đình thôi nên cũng ổn. Mình có hai cô cháu lấy chồng ngoại quốc. Thấy chúng cũng vui vẻ sinh con rần rần, hay cháu lấy người gốc Nhật. Thế hệ mình còn nhìn sự khác biệt còn thế hệ con cháu thì chúng chả để ý.

Mình để ý các phim quảng cáo ở Hoa Kỳ, thường thấy một người Mỹ da đen thành đạt lấy vợ người da trắng. Không hiểu lý do. Cho thấy anh da màu mà kha khá đều muốn lấy mỹ trắng như được lên cấp. Từ đó họ hay nhận xét là các cô gái á đông lấy chồng mỹ trắng là muốn vươn lên gia cấp thống lĩnh cho đó. Có thể ác ý cũng có thể đúng một phần nào vì đầu óc người nô lệ da vàng. 

Cơn sốt vàng (yellow fever) thường được người tây phương nói đến khi nhắc đến người á châu vì khi xưa có bệnh truyền nhiễm do muỗi, có triệu chứng vàng da. Ngày nay người tây phương hay nói đến sự chú ý về phụ nữ á đông Yellow Fever. Một cách xem thường người á đông theo tiêu chuẩn thực dân mới.

Vào thế kỷ 19, khi người tàu, đa số đàn ông đến Hoa Kỳ làm phu, thợ đường rầy xe lửa. Đồng thời lại cấm đoàn tụ gia đình nên người Tàu không đem vợ con sang Hoa Kỳ được (Chinese exclusion act). Cũng có một số phụ nữ tàu sang Hoa Kỳ được và đa số phải phục vụ sinh lý cho người da trắng. Từ đó mới có ý tưởng phụ nữ á châu chỉ để hầu hạ, nấu ăn, phục tùng sinh lý. Nên năm 1875, có đạo luật Page Act, giới hạn phụ nữ tàu di dân vì sợ họ chài các ông mỹ trắng và phá vỡ hạnh phúc gia can người Mỹ trắng.

Hậu thế chiến thứ 2, quân đội Hoa Kỳ đóng ở nước Nhật Bản, nên có thể đã khai thác phụ nữ, phục vụ binh lính các nhu cầu sinh lý. Nhật Bản te tua, kinh tế khó khăn thì gặp kẻ thắng cuộc thì phải sống. Thêm hình ảnh Geisha làm tăng thêm hình ảnh phục tùng của phụ nữ nhật. Theo thống kê có đến 45,000-50,000 phụ nữ người Nhật lấy chồng binh sĩ mỹ khi họ đóng quân ở Nhật Bản.

Sau đó đến chiến tranh Triều Tiên và Việt Nam, đưa đến cảnh vợ hờ hay cô dâu từ chiến tranh. Sang Hoa Kỳ mình mới khám phá ra người đại hàn di dân sang Hoa Kỳ rất đông. Mấy cô lấy chồng lính mỹ rồi bảo lãnh gia đình sang rất nhiều. Hiện nay vẫn còn 30,000 binh sĩ mỹ đóng quân ở Nam Hàn nên con số phụ nữ đại hàn lấy chồng lính mỹ gia tăng.

Mình có xem một phim do Gregory Peck đóng kể chuyện khi ông ta đi lính đóng ở Napoli, Ý Đại Lợi thì có quen một cô gái ý rồi làm cô ta có con. Sau này ông ta nhận được thư của cô gái và tấm ảnh của đứa bé trai nên đưa cho vợ xem để xử lý.

Quân đội mỹ đóng quân ở Đức quốc cũng lấy vợ người bản xứ rất đông. Có người ở lại, có người qua mỹ. Có một bà người đức lấy chồng người Việt, dân Đà Lạt ở Seattle hay liên lạc với mình để hỏi thêm về Đà Lạt để bà ta viết tiểu thuyết chi đó. Có dạo đội tuyển túc cầu Hoa Kỳ phải mời các người con lai này, lai đen có, trắng có gia nhập hội tuyển Hoa Kỳ. Người Mỹ nhưng chả nói tiếng Mỹ được. Chỉ xổ tiếng đức.

Thêm lính mỹ đóng ở Phi luật Tân nên khi lính Mỹ ở Việt Nam đi phép thì họ bay qua Phi Luật Tân hay Thái Lan để giải quyết sinh lý nên từ từ Thái Lan sau này trở thành nơi mà đàn ông tây phương đi du lịch mà họ gọi là SEX-tourism, du lịch sinh lý. Mình nhớ hồi ở âu châu, nghe kể là mấy ông xứ Ba Tư, mấy xứ dầu hoả, tổ chức hàng tuần máy bay, bay qua Ba Lan để hưởng thụ vì dạo ấy còn chiến tranh lạnh. Dân Liên Xô nghèo đói.

Sau này lại nghe nói đám du khách tây hay đến Thái Lan, Phi luật Tân để tìm con trai còn bé hay con gái như ông tổng giám đốc DHL. Sau khi ông ta chết, để lại không biết bao nhiêu con rơi. Có xem phim tài liệu nói về mấy ông đàn ông pháp đi Thái Lan để kiếm Petit Garcon. Nói chung thì người tây phương có cái nhìn không công bằng với người á châu. Có lẻ khởi đầu từ tinh thần thực dân đối với thuộc địa.

Người vợ Nhật Bản sang Hoa Kỳ đụng phải sự kỳ thị khi ở xa các nơi có cộng đồng người Nhật. Thật ra phụ nữ Nhật Bản lấy chồng da trắng bị gia đình cấm cản đủ trò. Mình thấy mấy tấm ảnh các cô gái Nhật Bản ở Sàigòn, phục vụ trong các ổ thuốc phiện do người Pháp chụp nên đoán khi xưa Nhật Bản nghèo nên dân họ di dân sang Hoa Kỳ, hay Nam Mỹ. Ai ít tiền trả thì chỉ đến Hòn Ngọc Viễn đông. Đến Peru hay Chí Lợi, mình thấy người gốc Nhật Bản rất nhiều, cơm nước bị ảnh hưởng Nhật Bản. Gần đây thấy có nữ lực sĩ đánh quần vợt lai da đen, đấu cho Nhật Bản hay ông nhật nào lai da đen làm thủ môn cho đội tuyển Nhật Bản. Mà nghe nói người Nhật rất kỳ thị con lai không thua gì người Việt mình. Ngoại trừ khi muốn đi mỹ.

Sang Hoa Kỳ thì bị cơn sốt văn hoá nên có nhiều cặp tan rã nhưng có nhiều cặp bền vững với mối tình hữu nghị đến khi chết. Theo thống kê thì phụ nữ đại hàn lấy chồng lính mỹ ít hơn Nhật Bản. Đâu 28,040 người còn Việt Nam thì có độ 8,000 người nhưng di dân về quê chồng chỉ có độ 1,400 người. Trong khi đó lính mỹ ở Việt Nam có thời lên đến 500,000.

Họ cho biết năm 1970, chỉ có độ 1,400 phụ nữ Việt Nam lấy chồng mỹ theo chồng về Hoa Kỳ. Mình có biết một phụ nữ lấy chồng là lính mỹ; chị Lệ Lý Hayslip mà đạo diễn Oliver Stones đã đưa lên màn bạc. Có đọc cuốn sách của chị kể cuộc đời sinh ra ở Quảng Nam hình như làng Kỳ Là thì phải. Mình nhớ đám cưới mình chị ta mấy bài hát mà họ dạy cho học sinh ở làng. Buổi sáng thì hoan hô Thiệu Kỳ, tối thì mấy ông kẹ về bắt học tập đạo đức Bác Hồ, cho thấy sống ở vùng xôi đậu rất khổ.

Sau lớn lên một tí, chị ta được Việt Cộng cho canh gác lính Việt Nam Cộng Hoà. Tối thì lính Việt Nam Cộng Hoà rời làng ra tỉnh còn sáng sớm thì vào lại. Một hôm chị ta ngủ gục nên không báo động cho Việt Cộng nên toà án nhân dân cách mạng lên án tử hình chị ta. Số chị còn sống nên tên Việt Cộng được chỉ thị hạ sát chị ta, tiếc của trời nên đè chị ta xuống làm hổn rồi mệt quá lăn ra ngủ. Giúp chị ta trốn vào Đà Nẵng làm này nọ rồi đưa đến làm trong cái bar, gặp ông lính mỹ thương chị và lấy đem về mỹ. Ông chồng như đa số lính mỹ ở Việt Nam, bị PTSD sau đó tự tử chết.

Hôm trước mình kể một bác lớn tuổi, ở vùng xôi đậu nên tối Việt Cộng bò về kêu nấu cơm. Bác ta kêu to khẩu hiệu “đả đảo Thiệu Kỳ, mua cái gì cũng có, hoan hô Hồ Chí Minh mua cái đinh cũng xin giấy.” Bố chồng không theo Việt Cộng nên bị chặt đầu. Cho nên không nấu cơm là chống lại cách mạng thì chặt đầu. Cho nên cũng thông cảm với họ. Dân thường thì phe nào bắt làm gì thì làm nấy để khỏi bị giết. Ông cụ mình không theo vIệt minh nên du kích ban đêm bò đến nhà tìm cách giết nhưng ông cụ trốn được. Ông bà nội mình cứ tưởng bị việt minh thủ tiêu đêm hôm ấy nên lấy ngày ông cụ trốn làm ngày giỗ. Sau 75, ông cụ gửi thư về làng, ông bà nội mừng vì tưởng tuyệt tự. Có 3 ông con trai, 1 ông bị tây bắn chết, 1 ông liệt sĩ trên đường mòn Hồ CHí Minh và tưởng một ông bị việt minh giết khi xưa.

Trong lịch sử loài người, khi một đoàn quân thắng cuộc thì họ xem phe thua cuộc như đồ chơi, thích thì tha mạng còn không thì giết. Nghe nói các đoàn quân thắng cuộc thường hiếp dâm hay lấy vợ của kẻ thua cuộc. Mục đích là sinh con ra để chúng không oán hận và quên đi sự thua cuộc. Xem phim tài liệu của Đức quốc sau thế chiến thứ 2, mấy bà cụ kể bị hồng quân liên xô thay nhau hãm hiếp dù có trốn. Người ta kể tiếng cầu cứu hét vòng khắp nơi tỏng thành phố vì bị lính liên xô hãm. Mấy tháng liên tục như vậy trước khi cuộc họp của phe thắng cuộc tại Yalta.

Họ tính ra có trên 200,000 con lai tây với đức sau 4 năm bị quân đội Đức quốc xã chiếm đóng, xem như 80,000/ năm. Sau này người Pháp hay nói mấy cô người Pháp làm gián điệp nên phải ngủ với lính đức để thu thập tin tức. Thế kỷ 20, Mỹ thắng trận nên Nhật Bản phải có các hộ lý cho lính mỹ. Gái mà làm vậy thì khó ở lại Nhật Bản để kiếm chồng nên tên G.I., nào buồn đời xin cưới là nhất trí ngay để ra khỏi sự hẹp hòi của xã hội người Nhật. Tương tự như người Việt mình trong thời gian chiến tranh, có trên 500,000 binh sĩ mỹ hiện diện tại Việt Nam, thì chắc chắn họ cần hộ lý.

Thời tây người Việt hay kêu mấy bà lấy tây dù tạm thời là Me Tây, còn thời mỹ thì gọi là Me Mỹ thì phải hay Gái Bán Bar,. Nhìn lại thì thấy xã hội mình khắc khe quá, cũng có thể vì chống thực dân nên người ta ghét lây mấy bà lấy tây hay ở với tây. Thời mỹ thì mình thấy bớt hơn. Hàng xóm có chị một tên bạn đi làm cho sở Mỹ, cứ trưa thấy xe Jeep mỹ chạy đến đón và chiều đưa về. Mình có bà dì bà con, có ông bố làm quan của thời Bảo Đại cũng đi làm sở mỹ. Không thấy đá động gì cả. Có thể đi làm thôi. Có lần giỗ bên ngoại, mình có xuống nhà thấy hai ông mỹ to đùng được mời đến ăn giỗ để giải thích văn hoá truyền thống Việt Nam.

Ngày nay ở Hoa Kỳ mình thấy quen, ai lấy ai, da trắng da đen da dê thì kệ họ. Miễn sao là họ hạnh phúc bên nhau chớ cùng màu da lại cãi nhau mệt thở. Người việt ở Hoa Kỳ cũng ly hôn ná thở. Năm ngoái đi chơi ở Tajikistan, thằng bồ của con gái hỏi mình có ý kiến gì không vì chúng dự định năm nay làm đám cưới. Mình nói chỉ cần hai đứa hạnh phúc là mình vui rồi. Không có ý kiến gì cả.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Chuyện người hàng xóm mỹ

 Chuyện người hàng xóm mỹ

Hôm qua, mình đem mấy quả bơ qua sang cho bà hàng xóm đối diện nhà vì thấy bà trong ga-ra mở. Bà ta kêu là đồng chí gái đã đưa hôm qua rồi nhưng vẫn lấy thêm. Nhà to đùng mà chỉ có hai vợ chồng ở từ 40 năm qua. Có lẻ người hàng xóm thân thiện nhất của xóm này cũng là công an khu vực vì cái gì xảy ra trong xóm là họ đều biết trước và nói lại cho mình. Đi chơi thì nhờ bà ta canh dùm nhà, đem thùng rác vào.

Thở bằng mũi và miệng

Ai chết ai mới dọn tới hay dọn đi bà ta đều biết rõ ràng. Kinh. Ông chồng trước đây là cảnh sát viên còn bà ta làm giáo viên. Hai vợ chồng công chức nhà nước nên về hưu lương bổng thoải mái đi chơi đủ trò. Vào ga-ra thì khám phá ra các thùng giấy đầy nhóc mới hỏi bà ta. Bà ta cho biết ông chồng có hai lá thận bị hư nên mỗi ngày phải truyền mấy bịch nước chi đó vào người, tổng cộng là 9 bịch mỗi ngày. Tối ông ta ngủ cạnh nhà cầu tiêu để dễ đi tiểu. Hình như năm ngoái ông ta bị tông xe trên xa lộ, nằm bệnh viện mấy ngày. Đâu hai năm trước ông ta bị mỗ tim. Kinh. Sau đó thấy ông ta yếu và gầy hẳn xuống. Được cái là không tốn tiền mua mấy thùng nước truyền vào người. Cứ mỗi tháng có chiếc xe chở mấy trăm thùng đến, nhét đầy ga-ra.

Mình có anh bạn gốc Đài Loan, hôm trước đi thăm thấy te tua vì ăn uống phải truyền qua đường ống, trẻ hơn mình cả một con giáp. Cho thấy sức khoẻ rất cần thiết. Bệnh tật không đến cái rụp mà từ từ như mưa lâu thấm đất. Lúc bác sĩ phác giác ra thì đã quá muộn màng. Chán Mớ Đời 

Xem các phim tài liệu ngắn, thường là các bác sĩ hay tự xưng bác sĩ nói sơ sơ về vấn đề nào đó rồi rao bán thuốc. Bác sĩ bán thuốc kiếm nhiều tiền hơn chữa bệnh. Được cái là cũng học thêm chút gì về thông tin y tế. Từ đó mò thêm tin tức để đọc.

Vấn đề là mới xem ông bác sĩ này nói như vậy, phải làm thế này thế nọ thì kỹ thuật toán nó tung các video khác trên youtube, hay trên mạng về vấn đề mới xem thì thấy một bác sĩ khác nói trái ngược người đầu tiên nên mình chả biết đâu là bến bờ. Phải mò tài liệu sách vỡ lòng đọc cho hết Chán Mớ Đời. 

Há mồm khi ngủ. Mấy người Tàu cũng nói về vụ ngủ thở bằng mồm và bằng mũi 

Theo tài liệu của học trò giáo sư Feymann, đoạt giải Nobel về vật lý quantum thì có nhiều điều khá vui, giải thích được những thắc mắc. Điển hình tại sao về già thiên hạ hay đi tiểu đêm. Họ giải thích là trong ngày chúng ta hoạt động nên cơ thể đi đứng khiến chất lỏng chạy xuống chân nên khi đi ngủ thì nằm thẳng thì nước hay chất lỏng chảy ngược về thận khiến hai lá thận làm việc mệt thở và đưa đến mót tiểu. Họ khuyên trước khi đi ngủ ngồi trên sofa duỗi chân lên cao để nước chảy tuần tự về sẽ khiến mình mót tè trước khi ngủ. Có dạo mình thấy họ kêu ngủ phải bỏ cái gối dưới chân nhưng không giải thích nay thì hiểu sự việc nhưng họ nói và giải thích không như vật lý. Cứ nghe ai nói rồi bắt chước bỏ lên mạng để câu like hay view kiếm tiền từ YouTube hay Facebook.

Mình có anh quen, nha sĩ, lần đầu tiên đến nhà mình, đem theo chai whisky nhưng mình lại không uống rượu nên một mình anh ta chơi chai rượu. Kinh. Sau này quen thân thì anh ta giải thích là khi xưa ở Việt Nam, sau 75 uống rượu nấu của thiên hạ, không biết độ cồn bao nhiêu, không giới hạn như ở Hoa Kỳ nên hai lá thận xem như banh ta lông. Anh ta không uống nước vì thận lọc rất lâu nên chỉ uống rượu.

Mình đọc hai cuốn sách của một ông Mỹ và ái Nhĩ Lan bị vấn đề ngủ khó khăn. Lý do khi ngủ cái mồm của họ há to như cá sấu nên mất nhiệt và ngáy như Tây ba lô. Họ chữa được nhờ thở bằng mũi và tối ngủ thì dán cái mồm lại với băng keo. 1 ông được đại học standford thử nghiệm. Mình thử theo phương pháp của họ, công nhận không phải thức đêm và hay nhất là ngủ rất sâu. Sáng xem biểu đồ giấc ngủ, thấy rõ ràng khác với lúc trước. Lúc ngậm mồm lại thì sẽ có ít gas carbonique trong người, nên Oxygen từ mũi sẽ được đưa vào huyết quản nhiều hơn để nuôi các tế bào.

 Họ giải thích cơ thể con người được “thiết kế” để thở bằng mũi, không phải bằng miệng. Khi thở qua mũi, không khí được lọc, làm ấm và làm ẩm trước khi vào phổi. Quan trọng hơn, xoang mũi sản sinh ra Nitric Oxide, một phân tử giúp giãn mạch máu và tăng khả năng hấp thụ oxy vào máu. Ngược lại, khi thở bằng miệng, thì không khí đi thẳng vào phổi mà không qua xử lý. Thiếu Nitric Oxide sẽ không giúp giãn mạch máu khiến hiệu quả trao đổi khí giảm. Điều này dẫn đến một tình trạng giống như “thiếu oxy nhẹ” kéo dài suốt đêm, khiến cơ thể không được phục hồi tối ưu. Nên sáng ra vẫn cảm thấy mỏi mệt, ngủ chưa đủ.

Khi thở bằng miệng làm thay đổi cấu trúc đường thở khi ngủ; lưỡi dễ tụt ra sau và Đường thở bị thu hẹp. Điều này dẫn đến hiện tượng ngáy và, nghiêm trọng hơn, Sleep Apnea (ngưng thở khi ngủ). Vấn đề mỗi lần ngưng thở, dù chỉ vài giây: Não bị đánh thức để “khởi động lại” việc thở và chu kỳ ngủ sâu bị gián đoạn. Vụ này khá nguy hiểm, thay vì ngưng thở vài giây mà có thể ngưng thở luôn. Mình có vài thân hữu ngủ rồi đi luôn. Hậu quả là người ngủ không đạt được giai đoạn ngủ sâu (deep sleep) và ngủ REM, hai giai đoạn quan trọng nhất cho phục hồi thể chất và tinh thần. Có lần đi chơi với vợ chồng tên bác sĩ người Phi, anh ta đem theo cái máy để ngủ ban đêm. Kinh. Leo núi sơ sơ mà thấy anh ta chới với. Anh ta béo lắm.

Một yếu tố sinh lý quan trọng nhưng ít người biết là vai trò của CO₂ trong việc vận chuyển oxy. Khi thở bằng miệng, chúng ta thường thở nhanh và ngắn hơn, làm giảm nồng độ CO₂ trong máu. Điều này liên quan đến Bohr Effect, một cơ chế cho phép oxy tách khỏi hemoglobin để đi vào tế bào.

Khi CO₂ quá thấp: Oxy bị “giữ lại” trong máu và tế bào không nhận đủ oxy cần thiết. Nói cách khác, dù có oxy trong máu, cơ thể vẫn không sử dụng được hiệu quả, giống như có tiền trong ngân hàng nhưng không rút ra tiêu được.

Thở bằng miệng làm tăng tốc độ mất nước qua hơi thở, dẫn đến: khô miệng, khô họng và cảm giác khó chịu. Những yếu tố này gây ra các lần thức giấc ngắn trong đêm. Dù người ngủ thường không nhớ những lần tỉnh giấc này, chúng vẫn phá vỡ cấu trúc tự nhiên của giấc ngủ. 

Thở bằng mũi thường liên quan đến nhịp thở chậm và sâu, giúp kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm, trạng thái thư giãn của cơ thể. Ngược lại, thở bằng miệng có xu hướng: nhanh hơn và ngắn hơn.

Khoa chỉ mình cách thở bằng mũi khi đi bộ hay tập Hồng Gia hay Thái Cực Quyền thì thấy không mệt. Như năm ngoái mình đi bộ 375 km ở Ý Đại Lợi thì chả thấy mệt gì cả khi thở bằng mũi thay vì bằng mồm. Tương tự khi đi Thái Cực Quyền hay kéo nội công Hồng Gia, nếu mình giữ nhịp thở đều thì khi đối thủ tác động tay chân vào cơ thể của mình thì thay vì phản công, tinh thần của mình bình lặng, từ từ nhận thức được cái lực của đối thủ và sẽ bẻ cái lực của họ. Lý do là hơi thở không bị ngắt quảng vì khi bị ngắt quảng dù chỉ một tích tắc là mất lực và sẽ bị đối thủ đàn áp.

Dạo này mình kết nối được cả cơ thể khi kéo nội công Hồng Gia nhờ xương cụt được bẩy đúng khiến toàn khối cấu kết lại chỉ có đều là hơi mệt nhưng cố giữ hơi thở ở bụng thì ít mệt. Chớ trước đây khi mình thở vô ra đều thì toát mồ hôi nhiều còn nay thì ít hơn và ít mệt.

Mình chỉ lấy băng keo trong, cắt một miếng độ 1 inch (3 cm) rồi dán lên cái mồm của mình để khoá cái miệng lại rồi ngủ rồi. Sáng dậy thì lột ra, uống ly nước ấm với chút muối biển. Xong om

Hôm trước có chị tập ở Đông Phương Hội kêu “Đông Phương Hội giúp chị nhiều lắm”. Mình hỏi giúp về điều gì thì chị ta cho biết như ăn được ngủ được. Chị ta năm nay lên 83 tuổi mà sáng 5 giờ sáng dậy, lái xe một mình đi tập. Có một chị tập đâu cả năm rồi. Lúc đầu chị ta đến tập ho như thiên hạ hát karaoke ở Bolsa. Chị ta đi làm xa nên chỉ tập được 30 phút là chạy, hôm nào làm việc ở nhà thì có thể tập đến cuối giờ. Nay thì chị ta bớt ho rồi.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn