Hiển thị các bài đăng có nhãn Lịch sử. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Lịch sử. Hiển thị tất cả bài đăng

Tại sao bắt Maduro?

 Tại sao Maduro?


Sáng nay mới thức giấc xem tin tức thì thất kinh. Lực lượng đặc nhiệm của Hoa Kỳ đã bắt sống “tổng thống và phu nhân” Maduro. Nhanh chóng và khó tin. Phải đọc tin tức từ toà Bạch Ốc mới biết là không phải Fake News. Theo hình thì dàn cảnh là DEA bắt ông Maduro được xem là trùm ma tuý.

Lùng bùng từ ngày ông Trump lên kêu Maduro là đứng đầu tổ chức buôn cocaine bú xua la mua. Rồi bắn tàu chở cocaine này nọ nhưng mình tin là chỉ dàn cảnh để săn con mồi khác. Sự thật theo mình vụ Hoa Kỳ can thiệp vào Venezuela không phải ma túy, không phải khủng bố, không phải “dân chủ”. Chính quyền Mỹ đã tuyên bố không can thiệp vào dân chủ hoá các nước nữa, mà quay về với châu Mỹ với chủ nghĩa Monroe vì mấy anh ba tàu xâm nhập khắp nơi ở Nam Mỹ và Trung Mỹ. Ngay khi ông Trump vừa lên ngôi là ông Rubio, ngoại trưởng bay đến Panama, 24 tiếng sau là nước này không cho phép Trung Cộng sử dụng con kênh và để công ty BlackRock điều hành. Có lẻ tân ngoại trưởng Rubio đã nhắc nhở các lãnh đạo xứ này về vụ tướng Omar Torrijos lãnh đạo Panama đã bị rớt máy bay vì không nghe lời mỹ cách đây vài chục năm.


Đọc sách ông Kissinger viết về vụ các ông vua ả rập chơi sang, lên giá dầu khiến dân mỹ phải xếp hàng cả mấy cây số để đổ xăng. Ông Kissinger kêu có thể phải đổ quân chiếm đóng mấy giếng dầu nên đã ký thoả thuận với Saudi Ârabia vào năm 1974. Nước này đồng ý viện trợ cho Việt Nam Cộng Hoà nhưng đã quá trễ.

Tướng Omar Torrijos và cận vệ rớt máy bay như tướng Đổ Cao Trí

Thỏa ước với mấy ông ả rập là bán dầu phải sử dụng mỹ kim nên người ta kêu Petrodollar. Hệ thống petrodollar đã giúp nước Mỹ giữ vị thế cường quốc kinh tế thống trị suốt 50 năm qua sau khi ông Nixon khơi khơi không chịu giữ 35 mỹ kim với 1 lượng vàng như đã ký kết tại hội nghị quốc tế Bretton Wood trước khi thế chiến thứ 2 chấm dứt. Hiệp ước kinh tế toàn cầu này đồng ý sử dùng đồng đô la là tiền chính thức trong các giao dịch thương mại toàn cầu. Nghĩa là anh A ở Á châu muốn bán con búp bê cho anh tây ở Âu châu phải lấy tiền mỹ kim. Nên anh mỹ tha hồ in tiền xài mua hàng rẻ từ bao nhiêu năm nay. Tạo dựng giác mơ Mỹ trên mồ hôi nước mắt của thế giới.


Anh Nhật Bản và Trung Cộng làm ngày chưa đủ tranh thủ làm đêm để sản xuất đồ bán cho anh mỹ. Anh mỹ in tiền qua các trái phiếu trả cho mấy anh này. Hoa Kỳ nay có nợ trên 35 ức mỹ kim, hơn cả GDP hàng năm. Nay anh Nhật Bản và Trung Cộng muốn bán trái phiếu của họ thì kinh tế của Hoa Kỳ sẽ banh ta lông. Lý do đó mà mình lo ngại năm 2026.


Từ từ mấy thập niên qua, chúng ta thấy các nước mạnh khác Hoa Kỳ đã hợp nhau thành lập BRICS, họ giao dịch với nhau không sử dụng đô la. Năm ngoái Venezuela vừa đe dọa chấm dứt nó.


Ông Noriega từng là nhân viên CIA

Mình thấy câu tuyên bố của cựu tư lệnh Bắc Đại Tây Dương, tướng Wes Clark, khi ông ra tranh cử tổng thống Hoa Kỳ. Ông cho biết sau vụ khủng bố 9/11, ông ta được triệu về Ngũ Giác Đài họp. Sau đó có ông tướng khác kêu ông ta vào văn phòng, và trình bày chương trình chiếm đóng 7 nước có đầu hoả ở trung đông. Ngày nay, chúng ta thấy có 6 nước này đã bị bom, chỉ còn Ba Tư là chỉ mới bị bỏ bom sơ sơ và đầu năm nay đã thấy dân tình xuống đường biểu tình này nọ. 7 nước này đều có dầu hoả và không không muốn lệ thuộc vào Hoa Kỳ.


Trường hợp Venezuela thì được xem là nước có dầu hoả nhiều nhất thế giới. Venezuela có 303 tỷ thùng dầu trữ lượng đã được chứng minh, nhiều hơn cả Arabia Saudi, chiếm 20% tổng lượng dầu của toàn thế giới. Các công ty dầu hoả bỏ tiền vào khai thác nhưng ông thần Chavez, chơi khăm, quốc hữu hoá các giếng dầu, xây dựng một xã hội chủ nghĩa khiến mấy ông thần mõ dầu nổi điên, tìm cách hạ bệ, đảo chánh ông này. Có lần quân đội đảo chánh nhưng ông Chavez nói sao đó khiến quân đội theo ông ta. Khiến các công ty dầu hoả Hoa Kỳ nổi điên. Mình nghĩ ông Chavez bị đầu độc chết. Ai ngờ ông Maduro lên ngôi cũng khư khư không chịu thay đổi thế là các công ty dầu hoả càng lúc càng điên nhất là ông thần Maduro chơi trò nộp đơn xin gia nhập BRICS để:


Venezuela đang chủ động bán dầu rẻ bằng nhân dân tệ Trung Quốc, không phải đô la. Năm 2018, Venezuela tuyên bố sẽ “không phụ thuộc vào đồng đô la”. Họ bắt đầu chấp nhận nhân dân tệ, euro, rúp, bất cứ thứ gì TRỪ đô la để bán dầu. Mình đi Peru, CHí Lợi và Á Căn Đình thì thấy dân Venezuela đông như quân Nguyên. Bị cấm vận nên dân xứ này đói, bỏ chạy xứ khác kiếm ăn.


Họ xây dựng các kênh thanh toán trực tiếp với Trung Quốc, bỏ qua SWIFT hoàn toàn và họ đang nắm trong tay đủ lượng dầu để tài trợ cho quá trình phi đô la hóa trong nhiều thập kỷ. Có lẻ vì vậy NATO muốn cho Puchin nhảy vào Ukraina, để bị sa lầy, không cọ cựa được nữa nên đi đong anh Syria. Nay DO Thái chiếm ngọn núi cao nhất cảu Syria, đặt radar để chận các vụ bắn vào xứ họ.

Nên mua cổ phiếu của mấy công ty này


Toàn bộ hệ thống tài chính Mỹ được xây dựng từ năm 1971 trên một thứ duy nhất: Petrodollar. Năm 1974, Henry Kissinger đã đạt một thỏa thuận với Saudi Arabia, bù lại họ sẽ bảo vệ chính quyền của họ. Tất cả dầu mỏ bán trên toàn cầu phải được định giá bằng đô la Mỹ. Đổi lại, Mỹ cung cấp bảo vệ quân sự. Nếu nhìn bản đồ, chúng ta thấy các căn cứ quân đội Hoa Kỳ nằm đầy vùng này, để bảo vệ quyền lợi Hoa Kỳ và các chính quyền của mấy ông ả rập. Nên nhớ mấy mỏ dầu này từng thuộc vào đế chế Ottoman. Anh quốc gây thế chiến thứ 1 để đá mấy ông Thổ Nhĩ Kỳ ra khỏi mấy xứ có dầu. Mình có kể vụ này rồi.


Thỏa thuận duy nhất này đã tạo ra nhu cầu nhân tạo đối với đồng đô la trên toàn thế giới. Mọi quốc gia trên Trái Đất đều cần đô la để mua dầu. Điều này cho phép Mỹ in tiền không giới hạn, trong khi các nước khác phải lao động để kiếm nó. Nó tài trợ cho quân đội, cho nhà nước phúc lợi, cho thâm hụt ngân sách mà năm nào quốc hội Hoa Kỳ đều tranh cãi mỗi 3 tháng.


Petrodollar quan trọng với bá quyền Mỹ hơn cả hàng không mẫu hạm và có một mô thức rõ ràng đối với những nhà lãnh đạo thách thức nó. Điển hình năm 2000: Saddam Hussein tuyên bố Iraq sẽ bán dầu bằng euro thay vì đô la. Năm 2003, Hoa Kỳ nhảy vào Á Phủ Hãn như răn đe nhưng Sadam Hussein phớt lờ nên bị xâm lược. Dầu mỏ Iraq ngay lập tức quay lại giao dịch bằng đô la. Saddam bị treo cổ. Vũ khí hủy diệt hóa học không bao giờ được tìm thấy vì chúng chưa từng tồn tại.


ông Gaddafi, một fan cứng của Nasser, bắt chước ông ta đá đít ông vua của xứ lybia, lên ngôi, thấy cấp bậc đại uý hèn quá nên tự phong Đại tá như ông ông đại tá De Gaulle, thấy hèn quá nên tự phong làm tướng. Năm 2009, ông đột phá tư duy đề xuất một đồng tiền châu Phi được bảo chứng bằng vàng, gọi là “đồng dinar vàng”, dùng cho giao dịch dầu mỏ. Các email bị rò rỉ của chính ngoại trưởng Hillary Clinton xác nhận đây là LÝ DO CHỦ YẾU cho cuộc can thiệp.


Trích email: : "This gold was intended to establish a pan-African currency based on the Libyan golden Dinar." (Lượng vàng này được dự định để thiết lập một đồng tiền toàn châu Phi dựa trên đồng dinar vàng của Libya.)


Năm 2011: NATO ném bom Libya. Gaddafi bị làm nhục và giết hại. Libya hiện có các chợ nô lệ công khai. “"We came, we saw, he died!" (Chúng tôi đến, chúng tôi thấy, hắn chết!), ngoại trưởng  Clinton cười trước ống kính. Đồng dinar vàng chết theo ông ta.


Và năm nay, ông bà Maduro đang uống champagne vì được hai đàn anh Puchin và Tập cật Bình kêu đừng lo, có các anh đây thằng Mỹ không dám đụng đến sợi lông của em. Cứ tiếp tục bán dầu cho anh thì hải quân mỹ chận bắt chiếc tàu chở dầu cho Trung Cộng, dưới lá cờ xứ khác.


Với lượng dầu GẤP NĂM LẦN Saddam và Gaddafi cộng lại, ông Maduro đang tích cực bán dầu bằng nhân dân tệ và xây dựng hệ thống thanh toán nằm ngoài sự kiểm soát của đô la. Buồn đời ông ta nộp đơn gia nhập BRICS và hợp tác với Trung Quốc, Nga và Iran. Ba quốc gia đang dẫn đầu làn sóng phi đô la hóa toàn cầu. Đây là thách thức petrodollar và bị thay đổi chế độ. Lần nào cũng vậy, lịch sử đã chứng minh.


Stephen Miller (cố vấn an ninh nội địa Mỹ) đã nói thẳng điều đó hai tuần trước:“American sweat, ingenuity and toil created the oil industry in Venezuela. Its tyrannical expropriation was the largest recorded theft of American wealth and property." (Chính mồ hôi, sự sáng tạo và lao động của người Mỹ đã tạo ra ngành dầu mỏ ở Venezuela. Việc tước đoạt độc tài của nó là vụ trộm tài sản và của cải Mỹ lớn nhất từng được ghi nhận.) Việt Cộng gọi là cưỡng chế.


Ông ta không hề che giấu sự thật, tuyên bố rằng dầu mỏ Venezuela THUỘC VỀ MỸ vì các công ty Mỹ đã phát triển, khai thác nó cách đây 100 năm. Theo logic này, mọi tài nguyên từng bị quốc hữu hóa trong lịch sử đều là “trộm cắp”. Nên nhớ, thủ tướng Mosaddegh của Ba Tư, tưởng thiệt khi nghe nói đến dân chủ, ông ta được bầu theo đa số dân chủ thì buồn đời, ông ta quốc hữu hoá các giếng dầu của British Petrolum, nói dùng tiền này để phát triển đát nước thì bị CIA lật đỗ, đưa lên ông Shah tha hồ mua vũ khí của Mỹ.


Vấn đề là ngày nay Petrodollar đã và đang chết. Nga bán dầu bằng rúp và nhân dân tệ kể từ Ukraine. Saudi Arabia công khai thảo luận về thanh toán bằng nhân dân tệ. Iran đã giao dịch bằng các đồng tiền ngoài đô la trong nhiều năm. Trung Cộng xây dựng CIPS, hệ thống thay thế SWIFT của riêng họ với 4.800 ngân hàng tại 185 quốc gia. Mình đi chơi ở Phi châu và Nam Mỹ, và Trung Á thì thấy toàn là tàu khắp nơi.


BRICS đang tích cực xây dựng các hệ thống thanh toán bỏ qua đô la hoàn toàn. Dự án mBridge cho phép các ngân hàng trung ương thanh toán tức thì bằng tiền tệ nội địa. Venezuela gia nhập BRICS với 303 tỷ thùng dầu sẽ thúc đẩy quá trình này theo cấp số nhân. Đó mới là điều cuộc xâm lược này thực sự nhắm tới. Không phải ngăn chặn ma túy. Venezuela chiếm dưới 1% cocaine vào Mỹ. Nghe nói Mễ tây cơ cũng đang muốn gia nhập BRICS.


Không có bằng chứng nào cho thấy Maduro điều hành một “tổ chức khủng bố”. Không phải dân chủ vì chính phủ Trump đã tuyên bố không can thiệp vào nội bộ của mỗi quốc gia, bỏ luôn chính sách dân chủ hoá từ mấy chục năm qua. Mỹ ủng hộ Saudi Arabia hay mấy xứ xung quanh không có bầu cử. Có ông phóng viên đối lập vào toà đại sứ S.A. Rồi bà vợ hay bồ không thấy ông ta trở ra nhưng tổng thống Biden vẫn tươi cười như có bác Biden trong ngày vui đại thắng.


Đây là để duy trì một thỏa thuận 50 năm tuổi cho phép Mỹ in tiền trong khi phần còn lại của thế giới phải lao động vì nó. Nga, Trung cộng và Iran đã lên án đây là “hành động xâm lược vũ trang”. Trung Cộng là khách hàng dầu mỏ lớn nhất của Venezuela. Họ đang mất hàng tỷ đô la. Các nước BRICS đang chứng kiến một quốc gia bị xâm lược vì giao dịch ngoài đồng đô la.


Mọi quốc gia đang cân nhắc phi đô la hóa đều nhận được thông điệp: thách thức đồng đô la và sẽ có kết tương tự. Nhưng vấn đề là thông điệp đó có thể đẩy nhanh phi đô la hóa, chứ không ngăn được nó. Bởi vì giờ đây mọi quốc gia ở Nam bán cầu đều biết điều gì sẽ xảy ra nếu họ đe dọa bá quyền của đô la. Nhất là Trung Cộng ngày nay đã mạnh rồi, ấn Độ thì đi hàng đôi. Có lẻ chiến tranh sẽ xảy ra nhiều nơi như Trung Cộng-Ấn Độ-Pakistan. Hoa Kỳ cứ kêu là hoà bình ở Ukraina, nhưng mình đoán là mỹ muốn Puchin cứ tiếp tục đổ tiền vào cuộc chiến này để không giúp đỡ các xứ khác chống lại mình.


Ngày 3 tháng 1 năm 2026: Venezuela bị xâm lược. Maduro bị bắt. Ngày 3 tháng 1 năm 1990: Panama bị xâm lược. Noriega, từng là nhân viên của CIA bị bắt. Cách nhau 36 năm, gần như đúng một ngày, cùng kịch bản, cái cớ “buôn ma túy”. Lý do thật sự: kiểm soát tài nguyên chiến lược và các tuyến thương mại qua kênh Panama. Khi xưa, có nhiều tổng thống Panama bị chết bất đắc kỳ tử vì chống lại Hoa Kỳ. Việt Nam Cộng Hoà đã thấy cảnh của tổng thống Ngô Đình Diệm.


Lịch sử không lặp lại nhưng nó gieo vần. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo: Cuộc họp báo của Trump tại Mar-a-Lago chiều nay sẽ định hình câu chuyện. Các công ty dầu mỏ Mỹ đã xếp hàng sẵn về việc “trở lại Venezuela”. Phe đối lập sẽ được dựng lên như ở các nước khác. Dầu mỏ sẽ lại chảy bằng đô la. Venezuela trở thành một Iraq, một Libya khác.


Có người hỏi Liên Hiệp Quốc làm gì. 5 thành viên chính của LHQ là Hoa Kỳ, Nga, Pháp, Trung Cộng, và Anh quốc. Một tỏng 5 nước có quyền phủ quyết. Nga đi chiếm đóng các nước khác, thiên hạ bày trò kêu này nọ nhưng rồi Nga phủ quyết là dẹp tiệm. Anh Mỹ đi chiếm đóng xứ khác, thiên hạ lên án nhưng anh mỹ phủ quyết là ngọng,… cho nên đừng nói vớ vẩn chuyện LHQ, chỉ có thằng nào mạnh thì cứ làm theo nhu cầu và quyền lợi của họ. Rồi kêu biết bố mày là ai không.


Phụ nữ Venezuela rất đẹp, đoạt giải hoa hậu hoàn vũ rất nhiều.


Nhưng đây là câu hỏi cần đặt ra: điều gì xảy ra khi Hoa Kỳ không thể ném bom để duy trì sự thống trị của đồng đô la nữa? Khi Trung Cộng có đủ đòn bẩy kinh tế để trả đũa? Khi BRICS kiểm soát 40% GDP toàn cầu và nói “không dùng đô la nữa”? Khi thế giới nhận ra petrodollar được duy trì bằng bạo lực?


Bởi vì cuộc xâm lược này là sự thừa nhận rằng đồng đô la không còn cạnh tranh được bằng chính giá trị của nó. Hy vọng Hoa Kỳ sẽ thay đổi cách vận hành kinh tế cho các thập niên khác, thay vì cứ in tiền trả cho các nước khác, khi mua hàng của họ. Nếu không thay đổi thì khi Hoa Kỳ phải ném bom các quốc gia để buộc họ dùng tiền tệ của mình, thì đồng tiền đó đã đang chết. Có thể không khi thế hệ mình còn sống nhưng chúng ta đã thấy đế quốc Anh đã sử dụng đồng bản anh khi xưa suốt thể kỷ 19 và đã banh ta lông như ngày nay. Hy vọng Hoa Kỳ sẽ thay đổi cách làm kinh tế với thời AI.


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Nhờ Ây Ai làm kế toán và lường gạt trên mạng

 Cuối năm và đầu năm học AI làm kế toán


Mình dùng Quickbooks từ 20 năm nay để làm kế toán cho việc làm ăn. Bổng nhiên năm nay công ty Quickbooks, chơi cha thiên hạ, không bán phần mềm của họ nữa mà chỉ bán trên mạng khiến mình mất công thay đổi cách sử dụng phần mềm làm kế toán. Rồi năm nay họ chơi ông nội thiên hạ lên $175/ tháng khiến mình phải tìm ứng dụng hay phần mềm khác. Bạn đi chơi nên chưa tìm ra. Mình có mấy công ty nên xót tiền nên tìm cách khác binh. 

Cuối cùng mình hỏi thử AI thì AI làm được nên mấy hôm nay, từ ngày đi chơi về, cũng như sáng ngày đầu năm, phải mò làm lại các trang của Excell. Nhưng không phải dễ vì AI nói một đường, mình phải theo dõi và sai đủ trò nên phải làm lại trang mới,… Chán Mớ Đời nhưng từ từ cũng thấy nhẹ nhàng, có thể tải các transaction từ ngân hàng và thẻ tín dụng về Excell.


Nghe nói IRS sẽ cho người Mỹ khai thuế thẳng trên mạng của họ. Kiểu này thì công ty InTuit sẽ ngọng. Mất $250 cho một gia đình. Khi xưa mình khởi đầu dùng Quicken, nay họ cũng chặt tiền Quicken không đẹp không ăn tiền. Kệ chịu khó một chút để đầu óc nông dân bớt ngu.


Đang ngồi làm các trang Excell để kế toán cho công ty thì có điện thoại qua mạng Messenger của một chị quen. Mình mở xem thì thấy hình lờ mờ, không thấy gì cả, không nghe tiếng nên tắt. Tắt thì mới khám phá chị ta gửi cho mình một cái link, nhờ vào trường Văn Lang gì đó để bầu cho cháu chị ta thi hoa hậu. Mấy vụ này mình hay bị thân hữu yêu cầu. Từ rày về sau, em sẽ không bầu bán gì cho con cháu các bác hết vì sợ bị lừa cướp tài khoản.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen. Chỉ có đồng chí gái là dám đi bên cạnh em 


Nhìn hình cô cháu là Chán Mớ Đời, vậy mà đòi được bình chọn thi hoa hậu. Nên mình trả lời để đưa cho vợ bình chọn vì cái nhìn nông dân của mình chỉ thấy bơ và bơ. Sau đó messenger lại reo, giọng chị ta nghe không rõ kêu sao cháu nó nói không có lời bình chọn nào hết. Nên mình vào cái link xem thì chúng kêu phải bỏ email này nọ nên không dám, cúp luôn. Rồi Messenger lại gọi Đây có cháu chị đây, muốn nói chuyện. Mình lại nghe giọng bắc cầy thế là thua non. Tên này nói sẽ gửi qua email bú xua la mua. Mình nhất trí nhất trí rồi nhắn tin cho chị bạn qua điện thoại thường vì mình có số điện thoại của chị, kêu trương mục facebook của chị chắc bị hacked. Vài phút sau chị ta xác nhận là bị hack, đang tìm cách lấy lại. Mình nghe nói họ dùng AI để sử dụng giọng nói của mình và khuyên không nên để video trên mạng vì họ bắt được sẽ sử dụng AI nói giọng của mình.


Sau đó cả tiếng mình vào email thì khám phá ra email của mình nhận được tin tức muốn cài đổi mật mã. Mấy tên này giỏi là mò được email ghi danh của mình trên facebook.


Vụ này mình bị một lần, trước đây có người gọi Messenger , một anh quen dân Đà Lạt khi xưa. Nhưng không thấy hình nói gì không nghe rõ nên mình cúp. Cúp xong mình ngạc nhiên tại sao anh ta gọi mình qua Messenger vì anh ta có điện thoại thường của mình. Anh ta ít trao đổi trên mạng với mình. Mình gọi lại qua điện thoại thường thì anh ta cho biết họ mới hack tài khoản của ông ta. Chán Mớ Đời 


Dạo này mình nhận nhắn tin toàn là từ Ana, Becky, soda này nọ hàng ngày. Phải Block và xoá mẫu chuyện hoài mệt ghê. Mình là nông dân, đâu có tiền bạc gì đâu mà mấy bà nội này cứ thả thín hoài. Muốn mua bơ thì em bán chớ không có cho không. Muốn gặp mình thì cứ bò lên vườn bơ, mình cho đi thực tế, cuốc đất trồng bơ. Một tiếng đồng hồ là hết muốn làm quen. Đời nông dân thì cực khổ, cuốc đất mà mấy bà nội này chỉ thích đi du lịch, ở khách sạn 5 sao thì không đúng đối tượng của mấy bà nội này rồi. Chán Mớ Đời 


Nhớ có bà nào ở Ba Lan, trả lời trên trang nhà của bà ta. Tên nào hỏi cảnh này ở đâu vậy em. Mình cũng hay bị mấy bà nội hỏi ngu như vậy. Bà này trả lời ở Cam bu chia, đang lừa mấy thằng ngu đây. Chán Mớ Đời 


Từ rày về sau, ai quen gọi em qua messenger là em không bắt máy. Người quen thì họ đã có số điện thoại của em và cũng sẽ trả lời ít tin nhắn. Chán Mớ Đời AI nay làm hay lắm, có ông cựu bộ trưởng kinh tế của Hy Lạp, người đối đầu âu châu khi Hy Lạp sắp bị phá sản. Ông ta thuộc dân mát-xít nên em hay xem phỏng vấn ông ta vì để xem cách nhìn của người mát xít đối với tư bản. Nay họ làm nhiều video cua rông ta dài cả tiếng để câu view, thiên hạ hỏi ông ta. Ông ta chỉ trả lời là không làm gì được. Ông ta nói tiến gánh không chuẩn lắm nhưng AI làm ông ta nói tiếng anh như ba tây. Thời đại ây ai nên lừa gạt trở nên tinh vi. Đồng chí gái kể có bà nào bị lừa tình lừa tiền mất đâu cả triệu đô la. Chán Mớ Đời 


Đầu năm em xin kính chúc các bác cùng thân quyến được nhiều an vui và nhớ đừng để bị hack. Đổi mật mã. Em nay xài 1Password nên bớt lo ngại. Nay phải hướng dẫn mụ vợ. Đồng chí gái cũng hay nhận tin nhắn của mấy tên và cảm thấy vui. Mình thì chả vui con cờ tây nào cả. Làm mất công, bực dọc phải xoá ngay vì sợ có virus. Chán Mớ Đời 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Cuộc Cách Mạng hàng không Pan Am

 


 Cuộc Cách Mạng Boeing 747


Nhớ dạo về Sàigòn làm giấy tờ đi Tây, đi ngoài đường thấy các công ty hành không như Pan Am, Air France thấy phê, cứ tưởng tượng một ngày nào đó được ngồi trên chiếc phi cơ của mấy công ty này chắc sướng như đi Tây. Rồi cuối cùng mình được đi máy bay Air France qua Tây. Cái vé này cũng khẩm bạc cho bà cụ mình nhưng được đi tây là chả nghĩ gì thêm. Nhớ hôm được sổ thông hành ở bộ Nội Vụ, sau đó chạy lại toà lãnh sự Pháp để được cái chiếu khán xong thì mình có bò lại công ty Air france để hỏi giá đi tây. Bước vào thấy máy điều hoà không khí, mát rượi, thấy sang và hạnh phúc quá đổi. Nông dân thị xã Đà Lạt về thủ đô là phải biết.

Chiếc máy bay Boeing 747 đầu  tiên

Trong chuyến bay từ Luân Đôn qua New York, lần đầu tiên mình được đi máy bay Boeing 747, to nhất các loại máy bay thời đó. Thấy sướng như đi Mỹ nhưng sau này không thấy loại máy bay này nữa trong khi đó Airbus của âu châu lại làm chiếc máy bay to đùng A380 mà mình có dịp đi Hán Thành. Lần cuối được đi A380 là khi bay sang Dubai. Buồn đời mình tìm tài liệu đọc về Boeing 747, lý do ngày nay không bay nữa.


Vào giữa thập niên 1960, vận tải hàng không quốc tế vẫn là một lãnh vực xa xỉ cho người dân bình thường. Nông dân như mình khi xưa, nói đi Tây như chuyện lên trời. Năm 2025, ứng dụng TripIt cho biết mình bay năm nay 79,896 dặm xem như 3.2 lần vòng quanh trái đất, viếng 13 quốc gia và 48 thành phố. Các chuyến bay xuyên đại dương chủ yếu phục vụ giới thượng lưu, chính khách và doanh nhân. Giá vé cao, năng lực vận chuyển hạn chế và chi phí vận hành lớn khiến việc bay quốc tế vượt xa khả năng tài chính của đa số dân chúng. Xem phim xi-nê thấy họ đẩy xe với gà nướng đủ trò thấy sang quá cở thợ mộc. Hình như khi tổng thống Bill Clinton và bộ trưởng Robert Reich được học bổng Rhodes đi học bên Anh quốc, họ phải đi bằng tàu thuỷ.

Người sáng lập ra công ty Pan Am, Juan Trippe

Năm 1965, một vé bay xuyên Đại Tây Dương có giá tương đương nhiều tháng lương của một công nhân bình thường. Du lịch quốc tế khi ấy không phải là nhu cầu đại chúng, mà là đặc quyền của thiểu số cực giàu, lắm tiền.


Trong hoàn cảnh đó, ông Juan Trippe, Tổng giám đốc Pan American World Airways (thường được đọc vắn tắc Pan Am), hãng hàng không quốc tế hàng đầu thế giới dạo ấy (sau này bị phá sản) đã đưa ra một tầm nhìn mang tính cách mạng vào thời ấy. Sau này khi mình ở Âu Châu thì công ty hàng không Virgin của Anh quốc nổi tiếng vì vé máy bay sang New York rất rẻ khiến đám đông trẻ lên đường sang New York chơi cuối tuần rồi bay về. Có quen một tên tây, hắn làm việc ở New York, lâu lâu hắn bay về thăm cô bồ, nhìn hắn mình quá ngưỡng mộ khi đi nhảy đầm nghe hắn nói chuyện bên mỹ. Mình cứ nhìn hắn mà nuốt nước miếng trong đầu lại kêu u chau u chau. Trong khi cô bồ hắn mặt vênh lên trên trời khi được mấy cô bạn ngưỡng mộ nhưng rồi hai người này cũng chả lấy nhau.


Ông Juan Trippe không chỉ là một nhà quản lý hàng không giỏi, mà còn là một nhà chiến lược có tầm nhìn toàn cầu. Ông tin rằng hàng không không nên chỉ phục vụ giới giàu có, mà phải trở thành phương tiện kết nối toàn nhân loại, đại chúng hoá việc du lịch bằng phi cơ. Mục tiêu của Trippe rất rõ ràng: giảm giá vé bằng cách gia tăng sức chở hành khách, từ đó đưa chi phí bay quốc tế về mức mà tầng lớp trung lưu có thể trả để được đi du lịch xa. Mình có kể vụ Duty Free, ai buồn đời thì tìm lấy đọc để hiểu lịch sử hàng không.


Để đạt được điều này, ông đưa ra một yêu cầu chưa từng có tiền lệ trong lịch sử hàng không dân dụng. Trong một cuộc họp với các lãnh đạo Boeing, ông Trippe yêu cầu hãng chế tạo một máy bay có thể chở 400 hành khách vượt đại dương, gần ba lần năng lực của Boeing 707, chiếc máy bay thương mại lớn nhất lúc bấy giờ.

Đề xuất này khiến các giám đốc Boeing suýt bị sặc cơm trong miệng, như bò đội nón, bị coi là liều lĩnh, thậm chí điên rồ. Những thách thức kỹ thuật và rủi ro tài chính là vô cùng lớn. Một thất bại có thể kéo theo sự sụp đổ của cả Pan Am lẫn Boeing. Hôm trước, mình đọc một bài kể về công ty hàng không Nhật Bản ANA, cũng sử dụng chiến lược này với Airbus sau này. Mình nhất trí, nhớ đi Nhật Bản với bà cụ, mình đi hạng thương gia, thấy rất sướng cuộc đời. Vấn đề là đối với phụ nữ khi mình giới thiệu họ việc gì mà họ ưa thích là khổ. Mình mua vé hạng thương gia cho mẹ nên phải mua cho vợ. Vấn đề là mụ vợ nay cứ đòi đi máy bay hạng thương gia. Chán Mớ Đời 


Tuy nhiên, ông Juan Trippe đã đưa ra một quyết định mang tính lịch sử: Pan Am cam kết đặt mua trước 25 chiếc máy bay, dù chúng chưa được thiết kế. Cam kết tài chính khổng lồ này đã buộc Boeing phải chấp nhận thách thức chế tạo máy bay khổng lồ. Dạo ấy chưa có Airbus ra đời. Chỉ khi mình sang Pháp thì mới thấy xuất hiện Airbus, mình có tên bạn tây học ra trường rồi về Toulouse làm cho Airbus.


Để chế tạo chiếc máy bay mới, Boeing xây dựng một nhà máy hoàn toàn mới tại thành phố Everett, tiểu bang Washington, công trình có thể tích lớn nhất thế giới vào thời điểm đó. Kết quả của nỗ lực này là Boeing 747, chiếc “jumbo jet” đầu tiên trong lịch sử ra đời.

Khi xưa đi Máy Bay là như đi trên trời, họ cho ăn mệt nghỉ. Nay đi thương gia đường bay dài thì tha hồ ăn. Họ có hai bữa chính nhưng giữa hai bữa nếu đói thì cứ gọi chiêu đãi viên, họ đem đồ ăn ra như Phô-mát, Sandwich này nọ.


Ra mắt năm 1968, chiếc máy bay Boeing 747 gây chấn động giới hàng không toàn cầu. Máy bay có thân rộng hai lối đi, tầng trên đặc trưng, chiều cao tương đương tòa nhà sáu tầng và trọng lượng cất cánh tối đa hơn 330 tấn. Ukraina có chiếc máy bay to nhất thế giới và bị phá huỷ bởi Puchin trong cuộc chiến.


Dù bị hoài nghi, chuyến bay thử nghiệm đầu tiên vào ngày 9 tháng 2 năm 1969 đã chứng minh 747 không chỉ bay được, mà còn bay rất êm và hiệu quả. Hình như bộ quốc phòng của Hoa Kỳ có mua mấy chiếc để  sử dụng bắt đài radar trên không.


Ngày 22 tháng 1 năm 1970, chuyến bay Pan Am số 1 từ New York đến London đánh dấu lần đầu tiên Boeing 747 vận hành thương mại. Không gian khoang hành khách rộng rãi, tiện nghi vượt trội và khả năng di chuyển tự do trong cabin đã thay đổi hoàn toàn trải nghiệm bay. Những chiếc 747 đời đầu thậm chí còn có phòng sinh hoạt chung, quầy bar, cầu thang xoắn và giường ngủ cho các chuyến bay dài. Xem xi-nê họ hay chiếu cái cầu thang lên tầng trên nơi các bọn nhà giàu ăn uống, vui chơi.


Tuy nhiên, giá trị lịch sử lớn nhất của 747 không nằm ở sự sang trọng, mà ở năng lực vận chuyển. Việc phân bổ chi phí cho hàng trăm hành khách giúp giá vé giảm rất nhiều, mở ra cơ hội du lịch quốc tế cho tầng lớp trung lưu. Chỉ trong vài năm, Boeing 747 nhanh chóng được các hãng hàng không lớn trên thế giới đưa vào khai thác. Các tuyến bay quốc tế mở rộng nhanh chóng, tần suất tăng cao.


Nhớ năm 1986, mình sang Hoa Kỳ lần đầu tiên, công ty TWA hạ giá, mỗi vé $50 cho 10 chuyến bay tại Hoa Kỳ nên mình mình bay đi viếng 10 thành phố của Hoa Kỳ. Sau đó công ty này phá sản. Chán Mớ Đời 


Hệ thống hạ tầng hàng không toàn cầu buộc phải thích nghi: đường băng được gia cố, nhà ga mở rộng, thiết bị mặt đất được thiết kế lại. Đồng thời, giao lưu kinh tế, văn hóa và xã hội giữa các châu lục tăng tốc chưa từng thấy. Các nhà sử học gọi giai đoạn thập niên 1970 và đầu 1980 là “thời kỳ hoàng kim của kỹ nghệ hàng không”, trong đó Boeing 747 giữ vai trò trung tâm.


Sự thành công của 747 cũng dẫn đến những hệ quả không lường trước. Khi bay trở nên phổ biến, các hãng hàng không cạnh tranh khốc liệt về giá khiến nhiều công ty bị phá sản như Pan Am, TWA,… Để tối đa hóa lợi nhuận, họ tăng mật độ ghế ngồi, loại bỏ các không gian sinh hoạt chung và giảm dần mức độ tiện nghi. Dần dần, trải nghiệm sang trọng từng gắn liền với 747 biến mất, nhường chỗ cho mô hình vận tải hiệu quả nhưng chật chội. Và rẻ như ngày nay bay từ Paris đến Venise chỉ có 49 Euro nhưng nếu đem theo hành lý này nọ là họ chém không nương tay. Cũng như mình bay từ Los Angeles đến Paris có $200.


Từ cuối thế kỷ XX, vai trò chở hành khách của Boeing 747 dần được thay thế bởi các máy bay hai động cơ tiết kiệm nhiên liệu hơn. Tuy nhiên, 747 tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong vận tải hàng hóa toàn cầu. Năm 2023, Boeing chính thức kết thúc dây chuyền sản xuất 747 sau 54 năm, với tổng cộng 1.574 chiếc được chế tạo.


Di sản của Boeing 747 không chỉ là một thành tựu kỹ thuật. Đó là sự thay đổi căn bản trong cách con người tiếp cận khoảng cách. Nhờ tầm nhìn của ông Juan Trippe, du lịch quốc tế đã trở thành một phần bình thường của đời sống hiện đại. Chiếc 747 không làm phá sản ngành hàng không như lo ngại ban đầu. Ngược lại, nó đã định hình lại toàn bộ ngành, biến điều từng không thể thành quen thuộc, và đưa thế giới lại gần nhau hơn.


Ngày nay, đi máy bay có nhiều loại, rẻ, đắt tiền tuỳ theo khách hàng. Tháng 8 vừa rồi mình về âu châu, đi hãng Norse thì một vé từ Los Angeles - Roma hay Paris, giá có $200, thêm thuế này nọ nhưng nếu mình cần đem theo hành lý thì phải trả thêm $80, ăn uống thì phải trả thêm, ngồi ghế nào được lựa chọn thì trả thêm, cuối cùng như các chuyến bay khác. Keo kiệt như mình thì chỉ trả như vậy rồi vô Lounge Centurion ăn rồi đem đồ ăn và nước lên máy bay ăn và uống.


Nghe nói họ có dự định sản xuất loại máy bay bay cực nhanh và rộng lớn. Nếu họ qua được cái ải EPA, năng lượng xanh đã hạn chế đủ loại máy bay, cấm máy bay, đánh thuế đủ loại thì trong tương lai, có thể chúng ta sẽ thấy nhiều loại máy bay như Los Angeles bay về Việt Nam chỉ mất 5 tiếng thay vì cả ngày. Hay nhanh hơn. Một tiếng là tới Sàigòn. Nhưng chắc là cả ngàn hành khách.


Mình nhớ mãi lần đầu tiên đi máy bay qua tây với hãng hàng không Air France, quá cảnh tại Vọng Các, Tân Đề Li , Téheran. Cứ mỗi lần quá cảnh, họ kêu xuống máy bay rồi dẫn đi vòng vòng đến chỗ nào ngồi đợi họ bơm xăng máy bay, dọn dẹp rồi tới giờ lên lại máy bay. Mình nông dân cứ nhìn xung quanh, miệng há mồm, cứ u châu u châu hay hè hay hè. Mới đó mà đã 52 năm kinh. Cũng thời gian này mình đến Paris để hỏi Paris có gì lạ không Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 


Nguyễn Hoàng Sơn