Cách đào tạo tuyển thủ của Hoa Kỳ và Na-Uy.

 Cách đào tạo tuyển thủ của Hoa Kỳ và Na-Uy.

Hoa Kỳ có gần 400 triệu dân nhưng không có một cầu thủ đá banh nào ở tầm quốc tế trên thế giới. Có vài cầu thủ đá cho vài đội banh ở âu châu, trong khi cầu thủ gốc Nhật Bản, Nam Hàn đầu quân cho các câu lạc bộ âu châu rất nhiều.

Có một nghiên cứu năm 2016 cho biết các trẻ em chơi đá banh trên cả triệu nhưng khi xét về kinh tế thì đa số thuộc vào gia đình có lợi tức từ $100,000 đến $150,000 hàng năm. Chỉ có độ 2% trẻ em chơi đá banh xuất thân từ các gia đình có lợi tức $50,000, nghĩa là tiêu chuẩn gia đình nghèo tại Hoa Kỳ. Cho thấy chúng ta mất không biết bao nhiêu trẻ em có thể trở thành cầu thủ quốc gia. Trong khi đó các cầu thủ ở trên thế giới đa số xuất thân từ các gia đình nghèo. Đá banh là con đường duy nhất để đổi đời.

Mình nhớ dạo con mới lớn thì cũng muốn cho chúng đá banh nhưng rồi thời khoá biểu phải lái xe xa, tiền trả cho hội đủ trò. Thêm đọc cuốn sách về não bộ bị lộn xộn khi đá banh, đội đầu sẽ bị chấn thương sọ não sau này nên ngưng. Cho bơi lợi là môn rẻ nhất.

Người ta phải trả lương cho huấn luyện viên nên họ móc tiền từ gia đình rồi dụ các lớp huấn luyện mùa hè đủ trò, ăn ở tốn khá nhiều tiền bạc. Cầu thủ mỹ Landon Donavan kể là mẹ ông ta đơn thân, lương chỉ có $34,000/ năm, khó có thể đóng tiền cho ông ta đá banh nhưng nhờ có nhà hảo tâm đứng ra bảo lãnh nên mới trở thành nhà nghề. Được xem là một cầu thủ giỏi của Hoa Kỳ nhưng so với quốc tế thì chả ăn nhập gì.

Ngày nay, mỗi đứa bé đá banh hàng năm là $4,000 mà nếu có hai đứa con là mất $8,000, phải đi làm $15,000 đóng thuế cho chính phủ mới còn lại $8,000. Các nhóm thành lập một League cho trẻ em trong thành phố hay quận hạt mà làm tiền. Đó là những cổ máy làm tiền tại Hoa Kỳ như các league của các môn thể thao khác như bóng rổ,… đi xem trận túc cầu ở SoFi vừa qua với thằng con mình mới hiểu kỹ nghệ thể thao và giải trí ăn thông với nhau.

Còn những môn đắt tiền như Hockey, thể thao mùa đông, đua thuyền hay đánh cù thì chỉ có con nhà giàu mới dám rờ đến. Nhớ khi con còn nhỏ mình cũng cho nó chơi golf vì thấy đám đại hàn cho con chơi môn này nhiều nhưng khi chơi được và tháng thì mình dẹp tiệm. Lý do con mình không có khiếu, thứ hai tốn quá nhiều tiền. Được cái là ngày nay, lâu lâu thấy thằng con đem đồ đi đánh golf với tụi bạn. Có ông tàu có con gái đoạt chức vô địch thế vận hội vừa qua môn trượt băng, cho biết là tốn trên 2 triệu mỹ kim để giúp con gái đoạt huy chương vàng. Mấy ai có 2 triệu đô la. Chưa kể thời gian chở con đi tập và đợi. Mình nhớ khi xưa, con đi bơi 2 tiếng mỗi ngày là mình phải túc trực tại hồ bơi, chưa kể mỗi lần có thi đua là phải đến phụ bấm giờ hay làm hamburger, bán nước,… Kỹ nghệ làm tiền thể thao khởi đầu từ nhỏ nên ngành thể thao Hoa Kỳ được xem là môn ăn chơi.

Nói chung thể thao Hoa Kỳ ngày nay là Tiền, lòng tham và trả tiền để được chơi. Có tài năng mà không có tiền đống nguyệt liễm thì bù trớt. Còn ở các xứ cộng sản thì họ đào tạo từ bé nhưng nếu bị chấn thương không thể tiếp tục đau tài nữa thì ngọng.

Ở Hoa Kỳ đã tốn tiền từ bé nhưng nếu giỏi thì được thi đấu cho các đại học danh tiếng. Vấn đề là chưa chắc được thi đấu đại diện Hoa Kỳ ở thế vận hội. Mà vào đại học, được học bổng thì ngày bơi tập 2 lần, mỗi lần 2 tiếng thì đâu có sức để học các môn kiếm tiền nên đa số học các môn về thể dục nên sau này ra trường chỉ xin đi làm huấn luyện viên thể dục ở các trường học.

Mình nói chuyện với ông bạn, trước đây vô địch thế vận hội ở môn bơi tự do, cự ly 200 m. Ông ta cho biết là cần có một chương trình giúp các sinh viên chơi thể thao cho đại học. Vì lo tập luyện nên không học hành gì ra hồn. Mà lỡ không đi được thế vận hội thì tương lai khá mịt mù. Ông ta vô địch nên nhờ chức tước đi bán nhà.

Nếu xét về sự đào tạo các cấu thủ thể thao của Na-Uy thì khác với Hoa Kỳ. Nói chung Na-uy là một nước có dầu hoả nên giàu có. Có khả năng để đào tạo các cầu thủ thể thao mà chúng ta thấy họ tuy một nước nhỏ, ít dân nhưng thắng thế vận hội muà đông nhiều huy chương nhất và gần đây đá banh đã đưa họ vào vòng trong, đá bại đội tuyển Ba-tây. Kinh

Na-Uy có đạo luật về quyền trẻ em chơi thể thao (Barneidrettsbestemmelsene) dựa theo các nguyên tắc của ủy ban thế vận hội và thể thao quốc gia. Họ dựa theo tin thần niềm vui của thể thao (idrettsglede) chủ yếu về sự vui thích, tham dự đông đảo, thân hữu, an ninh nhất là đào tạo lâu dài thay vì thi đấu và tìm tài năng sớm như đa số các quốc gia theo cộng sản hay Hoa Kỳ.

Không có thi tài hay phân loại từ 9-11 tuổi, trẻ em chỉ chơi các trận địa phương, không có kết quả chính thức, xếp hạng của từng giải hay trao tặng huy chương như Hoa Kỳ đến 13 tuổi. Ở Hoa Kỳ thì ngược lại, con nít cứ tham gia là có cúp, huy chương đem về để chật nhà. Mà toàn là tiền của cha mẹ đóng góp để mua, làm giàu cho mấy công ty bán huy chương trong vùng. Nhớ khi xưa, vào nhà thiên hạ thấy họ treo huy chương, cúp của con họ đầy nhà, thấy phục họ. Ai ngờ khi cho con mình đi chơi thể thao, dù con mình có chơi dỡ đi nữa, cũng được huy chương, cúp. Sau này phải đem cúp đi quăng đày thùng rác. Theo tinh thần DEI, họ muốn con nít cảm thấy mình giỏi vì được khen tặng nên phấn khích chơi giỏi hơn hay cố học giỏi thêm. Rốt cuộc khi ra đời chạm tráng phải thực tế thì Chán Mớ Đời. Trong khi ở Na-Uy nếu bỏ thứ hạng trên trang nhà có thể bị phạt tiền.

Chỉ chơi tại địa phương, không di chuyển xa xôi như Hoa Kỳ. Ở Hoa Kỳ hồi con mình đi bơi thì chỉ bơi đua với vài đội trong vùng, chớ đá banh thì phải chạy nhiều khi 2 tiếng đến 3 tiếng đá với các đội ngang ngữa ở miền nam Cali, xem như mất cả ngày. Sáng dậy sớm, lái xe 2 tiếng đến nơi là con nó mệt đừ, đá đấm gì nữa. Xa nữa thì phải mướn motel ngủ lại, tốn đủ thứ.

Trẻ em được khuyến khích chơi nhiều môn thể thao, thay vì chuyên biệt một môn từ bé như các nước theo cộng sản. Tham gia đông đảo giảm thiểu tiền chi phí. Họ cho biết 93% trẻ em xứ na-Uy tham gia các môn thể thao. Ngân sách được gây quỹ qua các cuộc xổ số, thường dưới $1,000/ năm. Bảo hiểm được bảo kê hết, không phải mua như ở Hoa Kỳ. Hoa Kỳ thì ở trường mỗi khoá có một môn thể thao riêng nên có thể chơi đủ môn.

Trong khi tại Hoa Kỳ thì thường có phần try-out, trẻ em đến chơi đá banh để huấn luyện viên xem giò xem cẳng trước để thâu nhận hay không và có những đội gọi là “elite”. Di chuyển xa, đóng tiền khá cao, đội nào có tiếng thắng nhiều cúp thì họ lấy tiền cao hơn, gây áp lực cho trẻ em. Ngoài ra họ chú trọng vào thắng nhiều nhất, xếp thứ hạng, để được học bổng vào đại học. Đa số trẻ em ngưng chơi thể thao ở lứa tuổi 13 vì áp lực, tiền bạc, hay burnout. 

Nhớ có lần thằng con bơi hoài nên ớn, bác sĩ nói với mình không nên cho nó bơi nữa nên ngưng. Vì dạo đó thằng con được xếp hạng thứ 10 toàn nước mỹ nên mình hy vọng nó sẽ có thể đi dự thế vận hội bú xua la mua. Thôi con nó burnout thì ngưng, cho đi tập võ. Đến khi lên trung học đệ nhị cấp thì bạn bè xúi nó đi bơi lại cho trường. Nó cũng đến try-out, không đem quần áo tắm, bận xì-líp nhảy xuống bơi, được huấn luyện viên cho thẳng vào đội Varsity dù nhỏ tuổi. Nó đoạt vô địch một lần khu vực miền nam Cali, có tên trên bằng vàng của trường, phá kỹ lục 100 thước môn bơi nhái. Nói chung thì huấn luyện viên thúc đẩy con mình. Nhưng vào đại học thì không bơi nổi cho đội tuyển đại học vì kỹ lục thấp hơn mong đợi.

Người ta chỉ trích các xưởng chế tạo các cầu thủ tại Hoa Kỳ cũng như khuôn mẫu “pay-to-play” có thể loại trừ các tài năng thuộc các gia đình nghèo, và chỉ chú trọng vào chương trình ngăn hạn mì ăn liền. Ta thấy cầu thủ của các đội âu châu, đa số người da đen. Lý do là thuộc gia đình nghèo nên chỉ biết đá banh. Con da trắng thì giàu có hơn, có thể chơi game điện tử, nhà cửa rộng rãi. Trong khi nhà nghèo ở nhà nhỏ, chật chội, chỉ biết ra ngoài đá banh.

Nhớ khi xưa, ở pháp, cầu thủ Guillou, sau khi giải nghệ, làm huấn luyện viên rồi buồn đời ông ta qua phi châu mới khám phá ra có nhiều người phi châu đá banh có khiếu nên mở trườn đào tạo và tuyển một số cầu thủ phi châu giỏi đưa về pháp đá cho các câu lạc bộ kiếm tiền vì khán giả đi xem đông nhất là người gốc phi châu.

Xứ Na-uy tuy chỉ có 5.6 triệu người, nhưng đã đứng đầu huy chương vàng ở thế vận hội mùa đông, đào tạo nhiều cầu thủ danh tiếng trên thế giới qua các bộ môn thể thao. Họ giúp trẻ em chơi thể thao lâu hơn, tài năng được khám phá ra chậm hơn vì cơ địa của mỗi đứa trẻ khác nhau. Như mình đã kể đa số hệ thống Hoa Kỳ chọn lựa từ bé, đa số là trẻ em sinh tháng 1, 2, 3 được chọn nhiều nhất. Lý do chúng sinh sớm trong năm nên thường thân thể phát triển sớm hơn. Còn mấy đứa sinh vào tháng 9-12 thì ngọng. Hơn nhau có 6-9 tháng ở tuổi còn bé rất khác nhiều nhưng khi lên tuổi 15-16 thì đồng đều.

Tốn tiền cho con mình đi bơi, tập bơi từ bé vì sợ chúng bị chết đuối, mất 8 năm trời. Tốn biết bao nhiêu tiền và thời gian nhưng sau này chúng chỉ đi làm hè, dạy con nít bơi, kiếm được chút tiền. Bù lại con gái mình nói nhờ bơi đã giúp tạo nhân cách của nó. Còn thằng con thì nói đã giúp nó cách thi đua ở đời.

Nhìn lại thì mình mới sang Hoa Kỳ, chưa hiểu gì nhiều về xã hội này, nên có con thì cứ đi theo guồng máy. Nếu làm lại mình sẽ không cho con chơi thể thao, độc nhất vào môn bơi lội. Khi xưa có cho con chơi bóng rổ, con gái thấp lè tè đấu với con mỹ con cao còn hơn mình, 12 tuổi đầu mà nó cao đến 6 feet, con mình đứng tới nách thì sao chơi lại. Thằng con cũng vậy, bị áp lực vì mấy đứa kia cao như mỹ đen, lêu nghêu. Chơi golf thì đắt tiền, may mình xin của mấy tên bạn mỹ bộ gậy đánh cù chớ mua một đống như vậy cũng oải. Nội trả tiền đánh là oải rồi, còn áo quần, giày dép. Chán Mớ Đời 

Rẻ nhất là tập võ như mình khi xưa. Chán Mớ Đời 

Có ông Mỹ nào viết thấy tương tự kinh nghiệm mình khó xưa với mấy đứa con nên tải về đây. 

𝐓𝐡𝐞 𝐏𝐫𝐨𝐛𝐥𝐞𝐦 𝐖𝐢𝐭𝐡 𝐀𝐦𝐞𝐫𝐢𝐜𝐚𝐧 𝐒𝐨𝐜𝐜𝐞𝐫 𝐈𝐬𝐧’𝐭 𝐓𝐚𝐥𝐞𝐧𝐭 - 𝐈𝐭’𝐬 𝐭𝐡𝐞 𝐒𝐲𝐬𝐭𝐞𝐦

At the end of the day, I don’t think America’s biggest problem is talent. I think it’s the system we’ve created.

I saw it firsthand when my son, Zachary, was nine years old playing travel soccer for our town’s youth club. We paid over $1,000 for a single season. At that age, he had beautiful Nike home and away uniforms, practice gear, a warm-up jacket, and everything looked incredibly professional. But when I stepped back and looked at it, I couldn’t help but wonder: what were we really paying for? Most weekends we were playing at Afrim’s or other local fields around the Capital Region. The uniforms were nice, but were we actually getting thousands of dollars’ worth of technical coaching and player development?

Then I started thinking about what it would cost if he continued climbing the ladder into premier clubs, showcases and elite travel teams. The answer is simple - it would have cost our family tens of thousands of dollars over the years. So  many families never even have that option. Imagine the number of talented kids who walk away from the game simply because mom and dad can’t afford the fees, the tournaments, the hotel rooms, the travel, the meals and the missed days of work. That’s not how you build the best national team. That’s how you build the most expensive youth soccer system.

Meanwhile, too much of youth soccer has become about traveling to tournaments and playing game after game instead of spending that same time developing technical skills. Where are the hours dedicated to first touch, ball control, passing under pressure, movement off the ball and creativity? Those things don’t magically appear by playing five games in a weekend. They come from coaching, repetition and development.

Then you look at the top of the pyramid with the U.S. Men’s National Team, and I think there are legitimate questions that need to be asked there as well. Too often it feels like leadership positions are filled because of relationships and familiarity rather than identifying the very best soccer minds available. Whether you call it favoritism, nepotism or simply a lack of accountability, the result is the same - we’re not maximizing the talent we have.

And before anyone says America just doesn’t have enough soccer players, that’s simply not true. We have millions of kids playing the sport - more than just about any country in the world. Yes, some elite athletes choose football, basketball, baseball or wrestling (yes, wrestling. It’s the short man’s sport like soccer) instead, but that alone doesn’t explain why we consistently underperform internationally. The player pool is there. The development pathway isn’t.

Of course, context matters too. Soccer is still relatively young in the United States compared to much of the world. Before the 1970s, soccer wasn’t even taken seriously in many parts of this country. Kids who played were often teased because football, baseball and basketball dominated American sports culture. Meanwhile, countries like Brazil, Argentina, Germany, Italy and England have been playing and developing the sport for generations. That kind of history and culture can’t be replicated overnight.

And let’s not forget just how difficult winning a World Cup actually is. Only eight countries have ever won it, and six of those nations have won multiple championships. Becoming one of the world’s elite isn’t easy.

But if we’re serious about getting there, the conversation has to start with fixing our foundation. Make the game more affordable. Put player development ahead of profits. Invest in better technical coaching. Put the best people - not the best-connected people - in leadership positions.

Because I truly believe the United States doesn’t have a talent problem. We have a development problem. Until we address that, we’ll keep asking ourselves the same question every four years: “Why aren’t we better?” The answer isn’t sitting on the field. It’s sitting in the way we’ve built the system.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Trọng nam khinh nữ ở thế kỷ 21

Văn hoá á đông, theo ảnh hưởng của Khổng Giáo, rất trọng nam khinh nữ với những câu tục ngữ như “nhất nam viết hữu thập nữ viết vô”. Mình nhớ khi sang tây, mấy tuần lễ sau nhận được thư của ông cụ, than là mẹ mày lại sinh con gái. Nghe kể ở quê, khi xưa, nhà nào có con trai thì mỗi lần làng có việc thì ai có con trai thì đem thúng để lấy đồ ăn, còn con gái thì chả được gì nhưng phải ra đình làm việc, nấu nướng.

Khi xưa, con gái khi cha mẹ chết về nhà để tang thì phải lấy khăn che mặt vì mang tội bất hiếu, với quan niệm “con gái là con người ta, con dâu mới là mẹ cha mua về”. Ngày nay thì kinh nghiệm cho thấy, ai có con gái thì về già được nhờ, con gái về thăm, đem quà cáp. Con trai thì nó lấy vợ thì theo gia đình vợ, ngược với tư duy khi xưa. Chán Mớ Đời 

Đọc một câu chuyện trên mạng xã hội Thái Lan kể về một người cha ở Trung Quốc đã quyết định để lại toàn bộ tài sản thừa kế cho con trai, hoàn toàn không cho hai cô con gái một xu nào. Ông ta cho rằng con gái sau khi lấy chồng cũng giống như “bát nước hắt đi”. Lần đầu tiên mình nghe câu tục ngữ người Tàu này.

Rồi một ngày, người mẹ trong gia đình lâm vào cảnh bệnh ung thư hiểm nghèo. Người cha tìm đến con trai để xin tiền chữa bệnh, nhưng mới hay con trai đã tiêu sạch số tiền thừa kế. Tuyệt vọng, ông quay sang nhờ hai cô con gái giúp đỡ, nhưng cả hai đều từ chối.  Sự phẫn uất dâng trào, ông ta đã chửi mắng các con gái “đồ vô ơn, bất hiếu”.

Câu chuyện này xảy ra tại Thành Đô vào năm 2021.  Nhân vật chính là ông Phó, một người đàn ông 72 tuổi. Khi ngôi nhà của ông bị giải tỏa để tái phát triển đô thị, ông nhận được hơn một triệu nhân dân tệ tiền bồi thường (tương đương khoảng 5 triệu baht Thái).

Ông Phó quyết định trao toàn bộ tài sản cho con trai, theo quan niệm truyền thống rằng tài sản phải được truyền lại trong dòng họ. Ông cho rằng nếu chia cho con gái, tài sản sẽ theo con gái về nhà chồng, giống như “nước đổ đi không lấy lại được”.  Vì vậy, ông coi con trai quý giá hơn và giao hết tài sản cho con trai. Ông này có 3 đứa con, nên mình đoán là hai cô con gái đầu rồi cuối cùng mới sinh ra một người con trai.

Hai cô con gái đứng chết lặng, không nhận được một xu nào. Người con trai tuyên bố rằng từ nay không cần các chị em quan tâm đến cha mẹ nữa; anh ta sẽ lo liệu tất cả và cấm các chị can thiệp. Hai người con gái đành chấp nhận, còn người con trai ung dung nhận trọn số tài sản.

Thời gian trôi qua, người mẹ, lúc đó 71 tuổi, được chẩn đoán mắc ung thư giai đoạn cuối, cần điều trị và nằm viện dài ngày. Ông Phó, không có ai chăm sóc vợ, lại đang cạn kiệt chi phí điều trị, nên đành tìm đến con trai xin tiền. Tuy nhiên, toàn bộ số tiền ông từng trao cho con trai, với hy vọng con trai sẽ phụng dưỡng cha mẹ vì xem con trai là chỗ dựa vững chắc nhất, đã bị tiêu xài hết sạch từ lâu. Vụ này thì mình không hiểu lý do giao gia tài cho thằng con khi nó còn bé.

Ngay sau khi nhận tiền, người con trai mua xe sang, thuê người mai mối tìm vợ, mang tiền đầu tư nhưng thua lỗ, cuối cùng vợ bỏ đi. Từ chỗ giàu có, anh ta trở nên nghèo khó hơn cả trước. Ông Phó và con trai sau đó đến nhà cô con gái lớn xin tiền, nhưng cô kiên quyết từ chối.

Người con trai vu khống hai chị gái lấy cắp tiền tiết kiệm của cha, dù không có bằng chứng nào. Thực tế, hai chị gái đã xin phép cha dùng thẻ ngân hàng để gửi tiền họ kiếm được, giấu chồng vì chồng họ không đáng tin. Dù vậy, người em trai vẫn lớn tiếng buộc tội họ ăn cắp. Phụ nữ hay có quỹ đen.

Ông Phó từng coi hai con gái như “bát nước hắt đi”, nhưng giờ đây lại phải van xin họ giúp tiền, thậm chí đến tận nơi làm việc. Cô con gái lớn không cho ông một đồng nào, khiến ông Phó chửi mắng rồi quỳ xuống cầu xin. Cô con gái cũng quỳ xuống trước cha. Người con trai tiếp tục chửi bới, gây ra xung đột gia đình dữ dội, báo chí phải đưa tin. Cô con gái lớn nói sẵn sàng chăm sóc mẹ, nhưng về tiền bạc thì nhất quyết không đưa. Mình đoán thằng chồng nắm tiền hết theo văn hoá tàu.

Ông Phó tiếp tục tìm đến cô con gái thứ hai. Cô tỏ ra bình tĩnh hơn chị gái và cũng bày tỏ sẵn sàng chăm sóc mẹ. Tuy nhiên, khi ông Phó đề cập đến viện phí và mong muốn cô hỗ trợ chi trả, sắc mặt cô lập tức thay đổi. Cô trả lời giống hệt chị gái: sẽ chăm sóc mẹ nhưng tuyệt đối không bỏ tiền.

Trước tình hình căng thẳng, chính quyền địa phương phải vào cuộc hòa giải. Cả hai người con gái đều kiên quyết từ chối chi trả viện phí. Người em trai, vốn khăng khăng cho rằng các chị có nghĩa vụ tài chính, vẫn không thể thuyết phục được hai chị em thay đổi quyết định.

Trong khi đó, người con trai, người từng hùng hồn tuyên bố sẽ một mình phụng dưỡng cha mẹ, lại không thể thực hiện lời hứa ấy vì đã tiêu xài hết tài sản thừa kế. Cuối cùng, ba anh chị em mỗi người một con đường. Ông Phó chỉ biết đứng đó khóc, phải đối mặt với hậu quả từ chính sự thiên vị và tình yêu không công bằng mà ông đã dành cho các con.

Ngày nay, người ta vẫn còn mơ mộng về nền văn hóa phong kiến xưa. Thời đó, con trai trưởng ở cùng cha mẹ, làm việc trên ruộng gia đình với mục đích là sau khi cha mẹ qua đời, sẽ tiếp tục sống trong căn nhà thờ tự. Tuy nhiên, ngày nay đã khác, cả trai lẫn gái đều được đi học, có nghề nghiệp ổn định, nên không nhất thiết phải ở cùng cha mẹ để làm việc đồng áng hàng ngày.

Một luật sư chuyên về luật gia đình khuyên rằng khi lập di chúc, nên chia đều tài sản cho tất cả các con. Điều này có thể giúp chúng duy trì mối quan hệ thân thiết sau khi bố mẹ qua đời. Ngược lại, nếu không làm như vậy, chúng có thể tranh giành từng món đồ nhỏ nhặt nhất. Rồi anh em từ mặt nhau mà mình đã chứng kiến từ thân hữu. Chán Mớ Đời 

Họ quay video bỏ trên mạng nhưng nói tiếng tàu nên không tải về đây. Nếu ông tàu này chia gia tài làm 3 cho 3 đứa con thì kết cục có lẻ bớt bi đát hơn. Nuôi 3 cái hụi thì hy vọng trúng một cái cũng đỡ an ủi thay vì bạn có một hụi chết. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen

Nguyễn Hoàng Sơn

Chuyện bên lề giải túc cầu thế giới (2)

 Chuyện bên lề giải túc cầu thế giới (2)

Vậy là giải túc cầu thế giới đang bước vào vòng bán kết, khiến nhiều đội tuyển phải khăn gói ra về. Trong đó có nhiều đội tuyển từng là vô địch thế giới như Đức quốc… đưa đến tình trạng thiên hạ lên án tiêu cực các đội tuyển. Điển hình các bình luận viên lên án đội tuyển như không còn tinh thần đấu tranh dưới màu cờ quốc gia, mất hết phẩm chất của tinh thần Đức quốc, ý nói là đội tuyển ngày nay hằm bà lằn các màu da. Gióng lên tinh thần bài trừ di dân, hồi giáo. Có cựu thủ môn quốc gia Oliver Kahn kêu cầu thủ được đem theo vợ con nên đầu óc không tập trung vào tranh tài,….

Dạo này mình thấy trên mạng xã hội đăng nhiều clip về người hồi giáo, tấn công hay bắt cóc phụ nữ này nọ qua các video an ninh. Không biết có thật hay giả khiến mình nghĩ có một tổ chức hay chương trình nhằm giúp các đảng phái cực hữu lên thay thế chính quyền hiện tại.

Có bình luận viên kêu cầu thủ đội tuyển Maroc toàn là dân sinh ra tại hải ngoại, 6 cầu thủ của đội tuyển Capo Verde, một hòn đảo nhỏ bé ở Phi Châu sinh sống tại Âu châu, nhiều nhất ở Hoà Lan…. Họ giải mả lý do một đội tuyển mà trước đây chưa ai biết đến đá ngang ngửa với đội tuyển Á Căn Đình với Leo Messi. Có một cái clip của đội tuyển Nam Hàn, cho thấy một cầu thủ lai đại hàn, quên tên, không nói được nhiều tiếng Hàn Quốc, khiến thủ quân Minh Son, che mặt cười nức nở. Hình như có hai chị em người mỹ gốc việt, thi đấu cho đội tuyển Việt Nam môn bóng chuyền ở giải á châu vừa qua.

Có một bài bình luận của một người Ý Đại Lợi khiến mình nghĩ rất tích cực về người di dân. Ông ta nói mọi việc, cuộc sống đang thay đổi nhưng chúng ta vẫn sống với tinh thần của thế kỷ 20. Hãy lấy Cape Verde làm ví dụ, đội đã chơi ngang ngửa với Argentina, và tự hỏi lý do nào một quốc gia không ai nghe đến trước đây, bổng nhiên đá như Ba-Tây. Ông ta cho rằng túc cầu của đội tuyển quốc gia không còn trùng khớp với biên giới lãnh thổ nữa: nhiều đội tuyển phát triển nhờ cộng đồng di cư và song tịch, trong khi Ý Đại Lợi vẫn bám víu vào một mô hình truyền thống hơn.

Cầu thủ Balogun sinh ra tại Hoa Kỳ và lớn lên tại Anh quốc. Các quốc gia Anh quốc và Nigeria không cần anh ta nên đầu quân cho Hoa Kỳ 

Câu hỏi làm sao mà đội tuyển Cape Verde lại mạnh đến vậy? Một quần đảo nhỏ, dân số ít, cơ sở hạ tầng bóng đá thảm hại, thế mà lại có một đội tuyển có thể đứng ngang hàng với những đội giàu có, đông dân và được trang bị tốt hơn hẳn. Câu trả lời: Cape Verde không chỉ là Cape Verde, về mặt đá banh, đó là Cape Verde cộng với cộng đồng di cư của họ. Và đây là số phận của tất cả các đội tuyển quốc gia trên thế giới, sớm hay muộn. Đội tuyển Hoa Kỳ, Gia-nã-đại là hoàn toàn của người di dân hay hậu duệ của họ. Đội tuyển Pháp chỉ có một ông tây trắng, còn là hậu duệ của người di dân.

Nghĩa là nhiều cầu thủ Cape Verde không lớn lên trên đảo mà ở các lò đào tạo châu Âu, ở ngoại ô Rotterdam, Lisbon, Paris, Brussels, London. Họ là công dân Hà Lan, Bồ Đào Nha, Pháp, Anh; thường có hai sổ thông hành; đôi khi sinh ra và trưởng thành ở nơi khác: nhưng họ có quyền chọn khoác áo đội tuyển Cape Verde. Quy định của FIFA là như nhau cho tất cả: cần có quốc tịch và một mối liên hệ được công nhận như sinh ra, cha mẹ, ông bà hoặc cư trú. Tuy nhiên, sự khác biệt nằm ở luật quốc tịch của từng nước, cũng như khả năng của các liên đoàn trong việc đi tìm kiếm những cầu thủ đó. Nếu mình không lầm thì trên hiến pháp của Hà Nội ngày nay, cho rằng con cháu của những người sinh ra tại Việt Nam đều là người Việt.

Cape Verde chỉ là một ví dụ. Morocco, Algeria, Tunisia, Senegal, Ghana, Nigeria, Congo, Jamaica, Curaçao, Suriname, Albania, Kosovo: nhiều đội tuyển được xây dựng, củng cố hoặc thậm chí trở nên khả thi nhờ di cư. Với một số đội, cộng đồng di cư là phần bổ sung chất lượng; với những đội khác, đó là nền tảng chính. Không có con em của người di cư, một số đội tuyển chỉ là những đội địa phương tầm thường. Có họ, họ trở thành những đội tuyển chuyên nghiệp thực thụ, được đào tạo trong những giải đấu có tổ chức tốt nhất thế giới.

Điều này thay đổi khái niệm về đội tuyển quốc gia. Trong một thế kỷ, chúng ta nghĩ đội tuyển quốc gia là đại diện túc cầu của một lãnh thổ: những cầu thủ xuất sắc nhất sinh ra, lớn lên và được đào tạo trong biên giới đó. Ngày nay, ngày càng thường xuyên hơn, đó là đại diện của một dòng họ, của một ký ức gia đình, của một sự thuộc về được thừa hưởng. Không chỉ quan trọng nơi bạn sinh ra, mà còn nơi gia đình bạn xuất phát; không chỉ nơi bạn thi đấu, mà còn câu chuyện lịch sử nào bạn có quyền hợp pháp đòi hỏi. Điển hình họ lý của người Việt, chạy giặc, vượt biên sang đến xứ Triều Tiên. Nghe kể có ông tổng thống đại hàn có về lại quê cha đất tổ để viếng lại làng quê.

Các đội tuyển quốc gia đã ngừng hoặc sẽ ngừng là “quốc gia” theo định nghĩa thế kỷ 20: không còn là một đội gồm những công dân được sinh sản bởi một quốc gia, mà là một đội tuyển toàn cầu gồm những người đủ điều kiện: con trai, cháu trai, người nhập quốc tịch, thế hệ thứ hai và thứ ba, những bản sắc phân tán và tái hợp. Ông ta chỉ nói con trai, có lẻ vì mang tên họ. Chiếc áo thi đấu, quốc ca, dòng máu gia đình và sự cổ vũ vẫn cực kỳ mạnh mẽ, nhưng chắc chắn đây là sự kết thúc của đội tuyển quốc gia được hiểu như một bức ảnh thuần túy của một dân tộc đang cư trú.

Túc cầu hay đúng hơn là các môn thể thao đến trước chính trị: nó cho chúng ta thấy rằng các quốc gia không còn chỉ là những nơi chốn. Chúng là những mạng lưới, dòng dõi, sổ thông hành, ký ức. Và ngày càng thường xuyên hơn, là những cuộc di cư trở lại sân cỏ với một chiếc áo khác. Nếu không được quốc gia nơi mình sinh ra trọng dụng thì có thể tìm về quê cha đất tổ, điển hình cầu thủ của đội tuyển Hoa Kỳ, Folarin Balogun, gốc Nigeria, lớn lên tại Anh quốc nhưng các xứ nói trên, có nhiều cầu thủ giỏi hơn anh ta nên không được tuyển nên mới đầu quân cho Hoa Kỳ, nơi anh ta sinh ra khi bà mẹ đến New York để thăm gia đình. Điển hình các cầu thủ đánh bóng bàn của Hoa Kỳ, đa số là người Tàu di cư hay được Hoa Kỳ mời thi đấu cho đội tuyển của họ. Mình có thấy tuyển thủ bóng bàn của các nước âu châu gốc người Tàu. Trong một nước có trên 1 tỷ người mà chỉ tuyển có 2 người đi thi đấu thì số còn lại phải tìm đường ra đi kiếm cơm.

Mình quên tên nhưng có hai anh em ruột, thi đấu cho hai nước khác nhau. Họ sinh ra tại Đức quốc nhưng có người lại thích bận áo đội tuyển của que cha hơn là Đức quốc.

Còn Ý Đại Lợi thì sao? Từ 12 năm nay, đội tuyển Ý Đại Lợi không được tham dự giải túc cầu thế giới, mặc dù có một vài ông ý đen như Mario Balotelli. Người ý buồn ngồi nhà và hát bài “Italiano” được soạn ra năm họ đoạt giải vô địch thế giới 1982. Mình không có dịp chọc quê mấy anh bạn sống bên ý. Ông thần người ý đột phá tư duy, kêu sao mình không bắt chước các nước khác. Về mặt lý thuyết, Ý Đại Lợi có thể là một trong những đội tuyển có yếu tố di cư mạnh nhất thế giới, nhưng lại tiếp tục tự nghĩ mình theo kiểu truyền thống: nguồn gốc Ý (oriundi) là rất lớn (Argentina, Brazil, Uruguay, Venezuela, Mỹ, Canada, Australia, Thụy Sĩ, Đức) vì một thế kỷ di cư đã rải rác những họ tên Ý khắp nơi. Với nguyên tắc huyết thống (ius sanguinis), nhiều hậu duệ có thể xin hoặc đã có quốc tịch Ý; và nếu họ chưa bị ràng buộc với đội tuyển nào khác, họ có thể trở thành ứng viên cho Italy. Không phải khoa học viễn tưởng khi nghĩ đến một đội tuyển Azzurri với nhiều cầu thủ sinh ra ở nước ngoài. Hình như mình có đọc cách đây mấy tháng, chính phủ Ý Đại Lợi đã ra một đạo luật, cho phép con cháu hậu duệ của những người Ý Đại Lợi di cư sang các nước khác, có thể nhập tịch Ý Đại Lợi. Khi xưa Pháp quốc có một cầu thủ rất giỏi tên Michel Platini, gốc Ý Đại Lợi.

Viết tới đây mới nhớ đến cô người Mỹ lai, có mẹ gốc tàu, thi đấu thế vận hội mùa đông cho Trung Cộng khiến thiên hạ chửi bới này nọ. Người ta tập luyện biết bao nhiêu năm, tốn biết bao nhiêu tiền, thi đấu cho Trung Cộng thì có nhiều khách hàng để quảng cáo bán kiếm tiền. Thị trường á châu mạnh hơn còn thị trường mỹ thì nếu da trắng thì bán chạy hơn.

Một phần điều này đã xảy ra: từ những oriundi những năm 30 đến Sívori, Altafini, Camoranesi, cho đến Thiago Motta, Jorginho, Éder, Emerson Palmieri, Retegui. Tuy nhiên, Ý Đại Lợi luôn coi họ như những ngoại lệ, những miếng ghép tạm thời, gần như là điều đáng xấu hổ. Hình như có một số cầu thủ ngoại quốc, đá hay phải nhập tịch nước sở tại để được đá ở âu châu. Vì luật lệ chỉ cho phép 3 cầu thủ tối đa. Nay Liên Hiệp âu châu thì các cầu thủ của 28 quốc gia có thể đá cho các câu lạc bộ trong liên hiệp âu châu. Anh quốc rời Âu châu nên cầu thủ phải xin giấy tờ làm việc ở Anh quốc. Italy chưa bao giờ xây dựng một chính sách hệ thống với cộng đồng di cư bóng đá. Và có lẽ vì tự hào, vì quán tính, hoặc vì môn túc cầu Ý Đại Lợi đã sống quá lâu nhờ thành tích cũ, nên chưa bao giờ thực sự tìm kiếm người Ý ở nước ngoài như Morocco, Cape Verde hay Algeria làm với cộng đồng của họ.

Một mặt, Ý Đại Lợi có thể tuyển chọn trong hàng triệu hậu duệ của người di cư, mặt khác lại khó khăn trong việc hội nhập về mặt thể thao ngay cả với nhiều cậu bé sinh ra hoặc lớn lên ở đây từ gia đình di dân, những người có thể nói tiếng Ý, được đào tạo trong các lò của chúng ta, nhưng lại muộn màng trong việc có quốc tịch. Mario Balotelli là trường hợp đặc biệt.

Tương lai của đội tuyển Azzurri, các cầu thủ Ý Đại Lợi thường hay bận áo màu xanh, nên họ đội tuyển là Azzurri, có thể đi theo hai hướng. Hoặc Italy vẫn bám víu vào ý niệm đội tuyển tự sinh thế kỷ 20 (với hy vọng lò đào tạo nội địa sẽ lại sinh sản đủ tài năng), hoặc chấp nhận rằng bản sắc túc cầu hay các môn thể thao của mình, giống như bản sắc thực của đất nước, nay đã rộng lớn hơn, phức tạp hơn, ít lãnh thổ hơn.

Điều đó sẽ hơi giống một đội tuyển “lính đánh thuê”, không phải mười một sổ thông hành nhặt nhạnh vội vã, mà là một mạng lưới Ý toàn cầu: con em của người di cư, những cậu bé lớn lên ở đây, những sự thuộc về kép, những câu chuyện gia đình khác nhau. Gần đây chính phủ Ý Đại Lợi đã ra luật các người gốc Ý Đại Lợi ở xứ khác có thể xin nhập tịch Ý Đại Lợi.

Từ hai hôm nay có vụ lùng bùng về cầu thủ Folarin Balogun của đội tuyển Hoa Kỳ. Anh ta bị thử đỏ nhưng không hiểu sao tập đoàn luật sư của Hoa Kỳ làm sao mà FIFA hoản lại thử đỏ của anh ta trong vòng một năm. Thế là đội tuyển Bỉ kiện cáo gì đó cho thấy người di đan từ xưa đến đều được nhìn dưới cặp mắt không thân thiện lắm nhưng khi đến khi cầu thủ Floratino Balogun xuất hiện. Cha mẹ người Nigeria, sinh tại Hoa Kỳ và lớn lên tại Anh và sinh tại Hoa Kỳ. Một người mang theo lịch sử của 3 quốc gia. Bỉ quốc khiếu nại về quyền đại diện khiến cuộc cãi vã người sân cỏ. 

Con một người đi dân nay phải khiến một tổ chức quốc tế phải đương đầu với sự kiện.  Cho thấy người đi dân khởi gì chỉ cửi qua biên giới, họ thấy đổi nền kinh tế, họ xây dựng đất nước, thắng giải, tạo công ăn việc làm tại địa phương. Có thể chúng ta tin rằng ông Balogun phải thi đấu cho đội tuyển Nigeria, Anh quốc hay họ đó là chuyện khác. Hậu duệ của người di dân Nigeria đã đào tạo nhiều cầu thủ giỏi khiến một đội tuyển quốc gia phải lên tiếng khiếu nại về sự đóng góp của anh ta vào một đội tuyển quốc gia khác. Có thể nói đó là sức mạnh của cơ hội và tài năng. Có thể bài học qua cầu thủ Balogun không phải nơi mà người di dân xuất phát mà là cơ hội để giúp họ thực hiện giấc mơ Hoa Kỳ. 

Đọc bài của ông thần người ý giúp mình có cái nhìn rộng hơn về mang áo tuyển thủ quốc gia. Nhớ năm 1994, khi Hoa Kỳ tổ chức giải vô địch túc cầu thế giới lần đầu tiên. Họ phải gấp rút tìm các cầu thủ người Mỹ biết đá banh, gom lại thành một đội banh. Đa số người Mỹ chưa bao giờ nghe đến môn túc cầu. Nhưng từ đó, người Mỹ bắt đầu cho con em họ đá banh. Trình độ thì chưa bằng các đội tuyển phi châu, âu châu. Lúc đầu cũng đi kiếm càu thủ ở Đức quốc, để đá cho hội tuyển nhưng không khá hơn nhưng từ từ hệ thống đào tạo cầu thủ từ bé đến học đường đã giúp cho Hoa Kỳ có nhiều cầu thủ đá cho các câu lạc bộ âu châu và bắc mỹ.

Nói đến phi châu, nhớ dạo cựu cầu thủ Pháp quốc là ông Guillou, sau khi giải nghệ thì làm huấn luyện viên. Ông ta qua phi châu chơi và đột phá tư duy, tại sao không mở trường đào tạo cầu thủ ở phi châu, đem về pháp thi đấu để câu khán giả gốc phi châu. Từ đó mới có những cầu thủ như Roger Milla, đến từ phi châu,… (còn tiếp)

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn