Đất Xanh hay Mỏ Xanh.

 Đất Xanh hay Mỏ Xanh.

Nhớ lần đầu tiên mình sang Hoa Kỳ chơi, có anh bạn xưa ở Đà Lạt tặng cho cuốn sách có tựa đề “you can negotiate anything” của luật sư Herbert Cohen. Ngồi máy bay đọc thấy mê vì ông ta chỉ những chiêu thương lượng, kiểu nhẹ nhàng mà đa số ưa thích, kiểu Liên Sô la hét om sòm, mình thích nhất là cách giả ngu, người ta đã tìm cách close cái deal rồi tự nhiên chỉ cần bỏ nhỏ, hỏi một câu cực ngu, không dính dáng gì hết khiến đối tác ngớ, nghĩ mình ngu hay thiểu năng nên mất phương hướng, phải lập lại từ đầu. 

Sau này mình sang Hoa Kỳ làm việc, có đọc cuốn sách của ông Trump “Art of the deal” rồi sau đó 2 cuốn sách của cộng sự viên của ông ta nói rõ cách thương lượng của công ty về các Deal ở New York mà ông Trump thực hiện được nhờ cái tài, hay lối bỏ nhỏ khiến đối tác đều nghĩ ông ta có vấn đề nói chuyện cõi trên. Nay ông ta làm tổng thống khiến mình buồn cười khi nghe thiên hạ chửi ông ta ngu ngốc này nọ. Mình ngu lâu dốt bền đâu có làm gì được trong đời đâu, cuối đời vẫn phải đi làm nông dân, bán bơ sống qua ngày trong khi ông ta trở thành tỷ phú, này nọ. 

Mình đọc thêm về Greenland vì thời ông Trump lên lần đầu đã nói đến vấn đề này, mình có kể rồi. Nay tài liệu nói rõ hơn lý do. Khi thương lượng, người ta lúc nào cũng đưa ra một ý chính để thiên hạ dựa vào đó để thương lượng nhưng nếu ai hiểu thương lượng thì phải hiểu nguyên do chính. Báo chí chỉ đưa tin tức để bán cho thiên hạ nghe có lý nưhng không bao giờ nói lên sự thật.

Điển hình đi xem nhà bán, hỏi chủ nhà lý do bán thì họ đều nói là muốn mua nhà lớn bú xua la mua. Trong khi đó mình đã có tin tức họ thiếu nợ ngân hàng trả không nổi. Nên phải bán. Nên ngoài mặt vẫn làm như người đang mơ.

Sai lầm nguy hiểm nhất khi nói về “Greenland” là tin rằng câu chuyện này thực sự nói về Greenland. Chúng ta được bảo rằng đây là một cuộc khẩu chiến ngoại giao, một ám ảnh bất động sản, một sự quay ngược hỗn loạn về chủ nghĩa đế quốc thế kỷ 19. Báo chí xem nó như một màn trình diễn. Các nhà bình luận tranh cãi liệu chính quyền có nghiêm túc hay chỉ đang trêu ngươi. Người châu Âu bày tỏ phẫn nộ trước sự xúc phạm chủ quyền. Toàn bộ sự việc được đóng khung như tiếng ồn: kỳ quặc, đáng xấu hổ và rốt cuộc là không đáng kể. Cách đóng khung này thì dễ chịu. Và gần như chắc chắn là sai.

Cách đọc thông thường về “vở kịch Greenland” là sự bất tài ngoại giao diễn ra theo thời gian thực. Chính quyền đe dọa dùng vũ lực, bị bác bỏ, leo thang, lại bị bác bỏ, rồi rút lui sang ngôn ngữ mua bán. Các nhà bình luận lắc đầu. Người châu Âu tỏ ra bối rối. Những gì trông như loạng choạng thực ra là một chuỗi đàm phán kiểu Trump cổ điển. Mở đầu bằng một yêu sách gây sốc để yêu sách thực sự của Đan Mạch trở nên “hợp lý” hơn khi so sánh.

Trình tự như sau: Phát tín hiệu thâu tóm. Đan Mạch cười nhạo. Nhắc đến vũ lực. Đan Mạch giật mình. Khăng khăng nói đến vũ lực, to tiếng, lặp đi lặp lại. Đan Mạch đạt đỉnh phẫn nộ. Những quốc gia âu châu khác đứng về phía họ. Rồi xoay trục. Một đề nghị mua lại xóa sạch toàn bộ nợ quốc gia của Đan Mạch (142 tỷ USD) và gần như gấp đôi GDP của Greenland (~450 tỷ USD)… Và đột nhiên câu hỏi không còn là “các ông dám sao” mà là “khoan đã, bao nhiêu cơ?” Ngôn từ về vũ lực chưa bao giờ là kế hoạch. Nó là cái mỏ neo. Đan Mạch không còn bảo vệ chủ quyền trước một kẻ xâm lược đế quốc; Đan Mạch đang đánh giá một đề xuất tài chính. Khung câu chuyện đã dịch chuyển.

Phép toán không hề phi lý. Thương vụ có lẽ tự hoàn vốn trong vòng một thế hệ. Riêng khoáng sản đã đáng giá gấp nhiều lần giá mua. 57.000 cư dân Greenland trở thành triệu phú trên giấy. Đan Mạch trút bỏ một gánh nặng ngân sách và xóa nợ. Hoa Kỳ bảo đảm chuỗi cung ứng đất hiếm cho quân đội của thập niên 2030.

Điều đang diễn ra thực chất là một cuộc thôn tính chuỗi cung ứng khoác lên trang phục của tham vọng lãnh thổ. Mục tiêu không phải một hòn đảo; mà là hai cấu trúc địa chất ở Nam Greenland, Kvanefjeld và Tanbreez, nơi chứa các nguyên tố đất hiếm nặng mà không có chúng thì không thể chế tạo bất kỳ hệ thống vũ khí tiên tiến nào.

Dysprosium. Terbium. Những cái tên chẳng có ý nghĩa gì với công chúng nhưng lại có ý nghĩa sống còn với Lầu Năm Góc. Các nguyên tố này là không thể thay thế trong bộ truyền động của tiêm kích F-35, cánh lái dẫn đường của đạn chính xác, mảng sonar của tàu ngầm lớp Virginia, và nam châm vĩnh cửu của mọi động cơ xe điện. Trung Quốc kiểm soát hơn 90% khâu chế biến toàn cầu. Hoa Kỳ hầu như không kiểm soát gì. “Việc mua” Greenland không phải là một thương vụ đất đai. Đó là nỗ lực phá vỡ một thế kìm cổ.

Năm 2026, các thị trường dự đoán đã trở thành thứ gần nhất với tín hiệu giá trung thực về rủi ro địa chính trị. Và lúc này, chúng đang kể hai câu chuyện khác nhau. Kalshi, sàn giao dịch được Mỹ quản lý, định giá xác suất Hoa Kỳ thâu tóm Greenland ở khoảng 42%. Polymarket, nền tảng phi tập trung với cộng đồng tiền mã hóa toàn cầu và các nhà đầu cơ ngoài khơi, định giá ở mức 15–23%.

Đây không phải là kém hiệu quả thị trường mà là sự bất đồng về bản chất của quyền lực. Những người đặt cược trên Kalshi, các định chế, có trụ sở tại Mỹ, gắn chặt với hệ thống tài chính Mỹ tin rằng chính quyền sẽ ép thương vụ đi đến cùng. Họ đang định giá sự cưỡng bức. Những người đặt cược trên Polymarket quốc tế, hoài nghi về tính toàn năng của Mỹ, thường hoạt động ngoài phạm vi pháp lý của Mỹ—tin rằng sự kháng cự của châu Âu sẽ trụ vững. Họ đang định giá các chuẩn mực.

Khoảng chênh 20 điểm giữa hai thị trường này là tín hiệu quan trọng nhất thế giới lúc này. Nếu Polymarket tăng để gặp Kalshi, điều đó có nghĩa là “tiền thông minh” toàn cầu đã chấp nhận rằng Hoa Kỳ sẽ phá vỡ luật pháp quốc tế để bảo đảm sườn Bắc Cực.

Tương tự Venezuela, có mõ dầu nhiều nhất thế giới mà mấy ông tàu lại bò lại mua dầu thô rẻ nên phải thương lượng với vợ chồng bà chủ tịch quốc hội, bà lên làm tổng thống, không chơi với anh tàu nữa. Có tiền lệ cho sự chấp nhận như vậy. Vài tuần trước, một nhà giao dịch đặt cược 32.000 USD vào việc lật đổ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và thu về hơn 400.000 USD khi lực lượng Mỹ bắt giữ ông ta. “Hiệu ứng Maduro” đã hiệu chỉnh lại khẩu vị rủi ro trên mọi thị trường địa chính trị. Các nhà giao dịch không còn định giá đàm phán ngoại giao. Họ đang định giá các cuộc thâu tóm thù địch.

Người quan sát trung bình thấy ba mẩu tin riêng rẽ: tranh chấp thương mại với châu Âu, một sự ám ảnh kỳ lạ với Greenland, và vài sự cố mất kết nối internet cục bộ ở vùng Baltic. Chúng không hề tách rời. Đó là ba mặt trận của một xung đột duy nhất.

Mặt trận tài nguyên: Chính quyền mỹ đang bảo đảm đầu vào khoáng sản cho quân đội thập niên 2030. Mỏ Tanbreez, giàu đất hiếm nặng, không vướng phức tạp uranium, do lợi ích phương Tây sở hữu là viên ngọc vương miện. Mỏ Kvanefjeld lân cận, có phần vốn của Trung Quốc thông qua Shenghe Resources, là vấn đề cần vô hiệu hóa. Kiểm soát Greenland giải quyết cả hai.

Mặt trận kinh tế: Các mức thuế công bố đối với Đan Mạch, Pháp, Đức, Anh và bốn quốc gia châu Âu khác không phải biện pháp bảo hộ. Chúng là các đòn đánh kinh tế dẫn đường chính xác nhằm vào những kẻ bất đồng chính trị. Thỏa thuận Thịnh vượng Công nghệ Mỹ–Anh trị giá 31 tỷ bảng, trung tâm dữ liệu của Microsoft, đầu tư R&D của Google đã bị đình chỉ vô thời hạn. Thông điệp rất rõ ràng: sự đồng thuận với mục tiêu địa chính trị của Mỹ là cái giá của vốn Mỹ.

Mặt trận động năng: Trong khi các nhà ngoại giao tranh cãi về thuế quan, tàu Nga kéo neo cào qua các tuyến cáp viễn thông ở Baltic. Tàu chở hàng Fitburg, bị Phần Lan và Estonia tịch thu, là một phần của “Hạm đội Bóng tối”, những con tàu có quyền sở hữu mờ ám hoạt động dưới ngưỡng chiến tranh công khai. Đây không phải tai nạn. Đó là các hoạt động tạo hình thế, dò tìm điểm yếu, phô diễn khả năng cắt đứt hạ tầng số gắn kết liên minh phương Tây.

Người quan sát trung bình thấy hỗn loạn. Thực tế tình báo thấy sự nhất quán: thâu tóm tài nguyên, cưỡng bức kinh tế và chuẩn bị động năng, phối hợp đồng thời. Phản ứng của châu Âu trước tất cả những điều này là viện dẫn luật pháp quốc tế, chủ quyền và trật tự dựa trên luật lệ. Những lời viện dẫn ấy thỏa mãn cảm xúc. Chúng cũng vô nghĩa về mặt chiến lược.

Luật pháp quốc tế chỉ vận hành giữa các tác nhân đồng ý bị ràng buộc bởi nó. Nó giả định sự thừa nhận lẫn nhau về tính chính danh, một khung quy tắc chung và một cơ chế thực thi đủ sức cưỡng chế tuân thủ. Không điều kiện nào trong số này tồn tại. Không có chủ quyền toàn cầu. Không có độc quyền bạo lực. Các thỏa thuận chỉ bền cho đến khi lợi ích phân kỳ.

Hoa Kỳ đã quyết định rằng việc bảo đảm chuỗi cung ứng đất hiếm quan trọng hơn việc duy trì dàn xếp hậu chiến với châu Âu. Các thị trường dự đoán đã định giá điều này. Các hoạt động phá hoại cáp đã chứng minh điều đó. Các thông báo thuế quan đã nói thẳng ra.

Các nhà lãnh đạo châu Âu có thể viện dẫn chuẩn mực. Họ không thể cưỡng chế thực thi. Và những tác nhân công khai bác bỏ khung khổ dù là kéo neo qua cáp ngầm hay đòi nhượng bộ lãnh thổ dưới áp lực kinh tế đều giành lợi thế trước những bên tự trói mình bằng các ràng buộc mà đối phương không công nhận.

Đây là sự bất đối xứng của thời khắc hiện tại. Nó không mới. Thucydides đã chỉ ra từ hai mươi lăm thế kỷ trước: kẻ mạnh làm những gì họ có thể, kẻ yếu chịu những gì họ phải chịu. Điểm mới của năm 2026 là tốc độ chiếc mặt nạ rơi xuống. Có lẻ vì vậy mà các tên tài phiệt ủng hộ ông Trump đắc cử vì ông ta tỉnh bơ khi nói chuyện khi thương lượng. Không mắc cỡ này nọ. Thiên hạ theo tiêu chuẩn được giáo huấn từ bé không chấp nhận nên chửi ông ta nhưng ai có học về thương lượng thì hiểu rõ lý do này.

Câu chuyện công chúng mang lại sự an ủi: đây là hỗn loạn, bất tài, một sự xấu hổ ngoại giao rồi sẽ tự tan biến. Thực tế vận hành thì không hề an ủi. Hoa Kỳ đang thôn tính một chuỗi cung ứng. Châu Âu đang bị ép buộc phải căn chỉnh. Nga đang thăm dò hạ tầng gắn kết liên minh. Công chúng bị phân mảnh trong các silo thông tin khiến phản ứng tập thể bất khả. Các thị trường dự đoán đang định giá những kết cục mà diễn ngôn chính thức vẫn coi là không tưởng.

Những tuyên bố trên báo chí không phải vô nghĩa. Nhưng hiếm khi mang tính quyết định. Các lực quyết định vận hành âm thầm, được dẫn dắt không phải bởi chuẩn mực mà bởi đòn bẩy, không phải bởi luật pháp mà bởi địa chất, không phải bởi nguyên tắc mà bởi logic không thể giản lược của việc ai kiểm soát các đầu vào cho thế hệ vũ khí tiếp theo (còn tiếp)

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Đàn ông ngày nay hết muốn lấy vợ

 Đàn ông hết muốn lấy vợ

Có người đọc bài Tiên sư cái thằng mở hàng rồi còm như sau: “Tôi có đọc một bài ông thuật tỉ mỉ cách cúng "giải ế" cho các bà xui xẻo gặp "mở hàng" nặng vía. Tôi rất phục một ông KTS mà thạo phương cách cúng cải số. Và cũng thắc mắc không biết ở các trường đào tạo KTS họ đào tạo cách sửa sang nhà cửa, đô thị mà họ có chương trình optional dạy thiết kế lại vận mệnh của các nàng bị ế không. Nhưng thấy ông chỉ kỷ thuật cúng cải mệnh rất chuyên nghiệp.

Hôm nay đọc bài ông viết vể thời sự kinh tế cũng rất hấp dẫn. Mong được đọc những bài viết khác của ông. 🙏” khiến mình buồn cười và tò mò vì đã trên 7 bó mà chị bạn vẫn muốn tìm một người bạn để bày bạn, tâm sự.

Theo mình nghe vợ càm ràm cả một đời làm người chồng nhân dân ưu tú thì lỡ bà vợ đã theo tây phương cực lạc thì chắc họ không muốn dính thêm vỏ dừa một lần nữa. Còn chị bạn thì chắc cần một người sai bảo, nhờ làm cái này cái kia. Chớ còn chuyện trên giường thì chắc đã khô mực không khốc từ lâu. Có ông thần kia kêu là sẽ ly dị bà vợ , người tình 100 năm, dọn ra ở riêng rồi lại thấy ông thần đi theo bà nào, lo lắng đủ trò. Tại sao đã về hưu lại còn tính chuyện trai già gái lão là sao. Tò mò mình kiếm tài liệu đọc để hiểu chuyện đời thiên hạ.

Đọc cuốn sách của luật sư vua ly dị thì được biết 73% các ly dị đều do người vợ đâm đơn. Ngày nay, ở Hoa Kỳ đàn ông sợ lập gia đình vì nghĩ nếu làm việc để dành tiền rồi mụ vợ buồn đời đâm đơn ly dị, họ phải trả tiền cấp dưỡng hàng tháng cho bà vợ và mấy đứa con và chia đôi tài sản. Có ông bác sĩ ở bolsa nói với mình là bà vợ cũ đòi cấp dưỡng $10,000 rồi bà ta cứ đi tập thể dục rồi cuối tuần đem con lại cho ông ra giữ để bà ta đi chơi với bồ nhí. Hàng năm phải trả tiền cho vợ cũ đi nghỉ hè với bồ nhí. Kinh

Xác suất ly dị tại Hoa Kỳ là trên 50%. Đàn ông sợ lập gia đình rồi phải cấp dưỡng cả đời. Mình có hai thằng cháu kiếm được vợ trên mấy ứng dụng hẹn hò. Có điểm này khó hiểu. Mấy bà mấy cô kêu cơ thể của tôi là thuộc về tôi, nên tôi muốn phá thai hay giữ cái thai là quyền của tôi, không dính dáng gì đến tên giúp làm cái bầu. Nhưng khi họ giữ cái thai thì bắt tên bồ, hay chồng cũ phải cấp dưỡng. Đàn ông có thể nói cơ thể của cô thuộc về cô, còn tiền của tôi thì thuộc về của tôi. Đừng có đụng đến. Có lẻ vì vậy mà ngày nay bên tàu họ mới ra luật không cho mấy bà vợ ly dị chia gia tài của chồng. Nghe nói bên tàu, muốn lấy vợ thì phải có nhà, có xe, có công ăn việc làm tốt nhưng lấy nhau vài năm, không hợp thì chia tay, cô vợ có quyền chia tài sản của chồng nên nhiều cô lập gia đình nhiều lần và bỏ nhau để tạo thêm tài sản riêng tư.

Đồng chí gái đang lo kiếm vợ cho con trai. Hôm trước có chị nào vô vườn mình hái bơ, buồn đời mình tặng cho mấy trái quýt, ăn ngon quá chị ta muốn mua một thùng, mình nhờ thằng con chở tới nhà. Chị ta kêu con mình bằng tuổi con chị. Mình hỏi chị có cháu gái giới thiệu vì mụ vợ đang lo kiếm dâu. Chị ta cười như hoa mặt trời, kêu hai thằng con em cứ lêu bêu em đang lo. Hoá ra đám con trai ngày nay rất sợ hẹn hò với gái vì mấy cô đòi hỏi quá nhiều. Mà hôn nhân không chắc chắn. Chỉ là cái bẩy để là ô sin một đời. Kiểu người trao tao nữa nụ cười, để ta một đời khổ đau làm ô sin.

Dạo này mình đọc thêm tài liệu về vấn đề này thì hiểu thêm sự việc ở Phương Tây hay á châu, có vấn đề sinh sản. Người ta nói đến áp lực công việc này nọ nhưng phải thêm phần cấp dưỡng khi ly dị khiến thiên hạ ngại lập gia đình, thậm chí đàn ông con trai ngày nay sợ hẹn hò, tụm nhau chơi game cho chắc ăn.

Lại thấy các cô thuộc dạng có ảnh hưởng trên mạng xã hội hướng dẫn phái nữ khi hẹn hò phải làm sao. Vào tiệm ăn sang, kêu con trai phải làm này làm nọ. Kinh. 40 năm về trước mà tình hình như bây giờ thì mình khó mà lấy vợ. Mình có xem một phiên toà trên truyền hình, xử một cô kiện một tên quen qua mạng xã hội hẹn hò chi đó. Cô ta kiện tên hẹn hò $276 vì hắn không trả tiền ở tiệm cà phê cho phần cô ta. Kinh

Ra toà tên chạy làng kêu là chỉ mời cô ta đi uống nước ở bar, cô ta đến trễ rồi chả nói gì nhiều với hắn, cứ live stream rồi gọi món ăn này đến món ăn khác nhưng không đếm xỉa gì đến hắn, cứ lai-chim nên buồn đời hắn bỏ đi thế là cô nàng kiện ra toà. Chán Mớ Đời bà toà phán cô đi hẹn hò, chỉ uống nước mà cô gọi thêm đồ ăn thì cô trả tiền đúng rồi. Có xem phim tài liệu, một cô kêu tên đi hẹn hò trả bữa ăn $2,000 ở tiệm sang chảnh nào đó để cô ta live stream rồi mua quà gì tùm lum rồi đá cái rọt. Mới hiểu thằng con mình bị ế vì keo kiệt như mình. Mình lại kể khi xưa mời mấy cô đi ăn tiệm sang thì sau đó mấy cô đá còn mẹ con thì cho ăn Pollo Loco mua 2 tặng 1, mẹ con lại nhất trí lên xe bông với bố.

Bên Trung Cộng, họ mới ra luật là khi ly dị người vợ không được chia tài sản của nhà chồng để tránh nạn ly dị. Không muốn ở với nhau thì đường ai nấy đi nhưng không chia tài sản. Xem tài liệu thì được biết đàn ông tàu ngày nay khó lấy vợ. Thứ nhất là đàn ông chiếm đâu 57% còn phụ nữ đâu 43% nên phụ nữ đòi hỏi điều kiện rất nhiều như phải có nhà riêng, xe hơi đủ trò trước khi lấy nhau nhưng rồi khi bỏ nhau thì lại chia tài sản nên Trung Cộng phải ra luật này để tránh vấn đề lừa đảo.

Ngược lại thì phụ nữ trên 40 lại dính vào vấn nạn là không ai muốn hẹn hò với họ vì hơi già, họ phải đi căng da mặt, phẫu thuật bú xua la mua. Con gái chỉ có một thời như hoa để ong bướm ghé thăm vườn nhà em nhưng mà bị ảnh hưởng các social ìnfluencer nên làm reo nên quá 40 gần 50 là xem như ế. Lại ngọng. Phải nhờ mình cúng phong long. Tháng 5 này, thằng cháu lên xe hoa về nhà vợ nên cả đại gia đình mừng nức nở.

Đàn ông xồn xồn thì họ kiếm gái trẻ hơn như ông nhạc sĩ Đức Huy kiếm cô vợ thua 44 tuổi, về hầu hạ mệt thở, bệnh tật phải lo chớ kiếm mấy bà trên 7 bó là ngọng, về lại phải trả nhớ về không. Thấy trên mạng có cô vợ rên đủ thứ mình chưa xem nhưng đoán là vậy.

Có người kêu là họ sợ cô đơn nhưng ngày nay với điện thoại thì ai cũng cô đơn vì cứ lướt màn hình dù đối diện. Mình nghĩ cách tốt nhất là cho họ vào vườn mình, làm việc độ một tháng là quen cảnh cô đơn và giác ngộ cách mạng, không có ai bên cạnh là niềm vui, hết sợ cô đơn. Chán Mớ Đời (còn tiếp)

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Trí Tuệ Nhân Tạo và tương lai

 Trí Tuệ Nhân Tạo và tương lai

Dạo này thấy thiên hạ thất nghiệp như điên, nhà cửa xuống te tua nên không biết thế hệ con mình sẽ đi về đâu. Vào đại học, người ta kêu học cái này cái nọ để rồi ra trường chả có việc làm. Thậm chí các sinh viên tốt nghiệp các đại học danh tiếng như Harvard, mất hơn một năm trời để kiếm được việc mà không phải việc mong muốn, thêm lương thấp. Lại mang thêm cái nợ khổng lồ mượn để đi học trường danh tiếng.

Vấn đề ngày nay mọi việc thay đổi nhanh chóng. Mình dùng AI để làm kế toán cho cả năm nhanh kinh hồn. AI cho biết làm cái này và đưa thêm ý kiến có muốn làm cái này cái nọ. Không cần Quickbooks nữa. Mình nghĩ các loại khác như làm một tin, bảng tính, báo cáo, dòng mã, văn bản pháp lý, bản phân tích, thiết kế, hay chiến dịch marketing thì chắc chúng ta không còn chỉ cạnh tranh với con người nữa mà đang cạnh tranh với một thứ mà: Không bao giờ ngủ, có thể nhân bản lên hàng triệu phiên bản ngay lập tức, chi phí vận hành chỉ tính bằng xu, tự cải thiện theo cấp số nhân.

Cứ tưởng tượng thiết kế một căn nhà, có thể có nhiều cách và rẻ thêm đẹp nữa. Ngoài ra AI có thể vẽ nhanh nên mình không biết tương lai ngành kiến trúc sư đi về đâu. Không cần thợ vẽ nữa.

AI không cần văn phòng, phúc lợi hay giờ nghỉ cà phê nên rẻ, không cần trả giờ phụ trội. AI đã sống sẵn bên trong chính những phần mềm mà chúng ta đang dùng. Trí tuệ nhân tạo đọc cùng tài liệu, chạy cùng truy vấn, và tạo ra cùng loại sản phẩm, chỉ là nhanh hơn, rẻ hơn, và ngày càng tốt hơn.

Khi nghĩ đến các nhà phân tích, kế toán, trợ lý pháp lý hay bác sĩ chẩn đoán hình ảnh. Các lập trình viên tầm trung, chuyên viên mô hình tài chính như đầu tư mua cổ phiếu nào. Thậm chí cả nhiều vai trò “sáng tạo” mà bản chất chỉ là sắp xếp lại thông tin. Họ không dễ bị thay thế vì thiếu kỹ năng. Họ dễ bị thay thế vì công việc của họ tồn tại hoàn toàn trong môi trường mà AI sinh ra để thống trị: thông tin thuần túy.

Giờ hãy bước vào một công trường xây dựng, một trang trại, một nhà máy, một căn bếp công nghiệp. Ở đó, chúng ta phải đối mặt với: trọng lực, thời tiết, sự mỏi và hao mòn của vật liệu, môi trường con người hỗn loạn, khó đoán, nhu cầu phán đoán vật lý và sự khéo léo trong thời gian thực.

AI có thể thiết kế mối hàn, có thể mô phỏng hệ thống ống nước, có thể tối ưu hóa bản vẽ. Nhưng cho đến khi robot hình người đạt được độ trưởng thành và quy mô thực sự, vẫn cần con người cầm mỏ hàn, vặn ống, đứng trên thang, hay thu hoạch mùa màng trong bùn đất. Chính lực cản đó mới quan trọng, nó mua thêm thời gian vài năm, có thể cả một thập kỷ hoặc hơn. Mình có thấy các người máy được thiết kế để có thể làm các công việc của nông dân nhưng có thể rất lâu mới có thể mua vì khá đắt.

Điều này đã được nhắc đi nhắc lại: trong các nhà máy ô tô, hàn thân xe đã được tự động hóa từ lâu. Nhưng những công việc vật lý lặt vặt, vụn vặt, không theo khuôn mẫu. Vẫn là đôi tay con người rất cần thiết, Ít nhất là hiện tại.

Suốt nhiều thế hệ, xã hội bán cho chúng ta một kịch bản duy nhất: đi học đại học danh tiếng, dù tốn tiền, lấy bằng cấp cao, kiếm một công việc văn phòng sạch sẽ, trí thức vì nghề tay chân là dành cho những người “không thành công”, đúng hơn là không thông minh. Chúng ta bắt con cháu học học học mãi.

Chúng ta đã đẩy hàng triệu người rời xa con đường nghề nghiệp thực hành, tôn vinh tầng lớp làm việc với laptop, và coi thường lao động tay chân như lựa chọn hạng hai. Họ đã bỏ các trường dạy nghề tay chân, kỹ thuật ,… hàng năm có đến trên 3 triệu học sinh không tốt nghiệp trung học phổ thông tại Hoa Kỳ, họ bỏ các trường dạy nghề tỏng khi ở Âu châu, chỉ bắt buộc học chữ đến thi trung học. Sau đó thì có thể chuyển qua học nghề nếu không thích học chữ lên đại học. Học nghề sửa điện, thay ống nước, thợ hàn này nọ vẫn kiếm được tiền nhiều hơn.

Kết quả là gì? Một thế hệ gánh nợ, dán mắt vào màn hình, tạo ra các sản phẩm số mà AI giờ đây có thể sao chép với tốc độ siêu nhân. Trong khi đó, đứa trẻ phớt lờ kịch bản ấy, đi học hàn, đi điện, sửa HVAC, vận hành máy móc nặng lại vô tình xây dựng một trong những hàng rào chống tự động hóa bền vững nhất trên hành tinh hiện nay. Hóa ra, việc di chuyển các nguyên tử mới thật sự quan trọng.

Đây không phải là sự kết thúc của công việc mà là sự kết thúc của ảo tưởng rằng một số con đường nào đó mặc nhiên là an toàn. Sự phân hóa mới sẽ không còn là cổ trắng (trí thức) vs. cổ xanh (nhân công lao động). Nó sẽ là: những người biết “sử dụng” AI, khuếch đại kỹ năng, nhân bội năng suất, và liên tục thích nghi so với những người đứng yên chờ con sóng ập tới, đánh chiếc thuyền mong manh của họ tan theo biển sóng.

Robot tiên tiến rồi cũng sẽ thu hẹp khoảng cách với lao động vật lý. Nhưng thời gian là yếu tố sống còn. 5–10 năm tới sẽ giống như một cơn sóng xung kích siêu thanh đối với bất kỳ ai mà toàn bộ giá trị chỉ gói gọn trong việc “di chuyển các bit trên màn hình”.

Những công việc buộc bạn phải xuất hiện trong thế giới thật, lấm lem tay chân, và vật lộn với vật chất thực có một con hào tự nhiên mà phần mềm thuần túy chưa thể vượt qua, ít nhất là bây giờ. Xã hội đã dành hàng chục năm để nói với mọi người rằng nghề tay chân là thấp kém. Hóa ra, chính những nghề đó đang âm thầm xây dựng tuyến phòng thủ cuối cùng chống lại thứ công nghệ mà xã hội tôn thờ.

Cuộc cách mạng AI không chỉ nhắm vào việc làm. Nó đang nhắm thẳng vào những giả định của chúng ta về việc công việc nào còn đáng để làm và đang viết lại lịch sử của loài người thay đổi nhanh chóng hơn cả cách mạng kỹ nghệ.

Vấn đề là thế hệ con cháu của chúng ta sẽ phải đối đầu ra sao. Thằng con mình đi học đại học, ra kỹ sư đi làm không có kinh nghiệm nên được trả tiền lương thấp hơn một người thợ mộc hay thợ điện. Tại sao bỏ 4 năm tốn tiền đại học để lãnh lương thua một tên thợ vịnh. Trong 4 năm đại học, có thể học cái nghề sửa máy móc, máy giặt, truyền hình,…. Lợi tức cao hơn. Lý do là khoa bảng, cha mẹ muốn khoe con mình là kỹ sư. Mình thì bằng cấp chả cần, chỉ cần kiếm tiền nuôi vợ con là đủ. Chớ có bằng mà không có việc làm thì cạp đất mà ăn. Có bằng cấp đại học nhưng nếu không giỏi thì qua 40 tuổi là bị công ty sa thải khó kiếm việc lại, lại phải đi học nghề bán bảo hiểm hay nhà cửa. Với lương ở 40 tuổi, công ty có thể mướn 3 kỹ sư mới ra trường, có đầu óc nhanh nhẹn, làm tăng ca, không lo chuyện gia đình.

Tại sao chúng ta không nhìn rõ vấn đề, thay vì bị các trường Đại học khuyến dụ cho con cháu theo học đại học để rồi ra trường kiếm không được việc. Mình rất vui khi thằng con đồng ý theo học nghề của mình, chăm sóc vườn bơ, quản lý các căn nhà cho thuê và tiếp tục học nghề đi mua nhà cho thuê. Kỹ sư học ra đi làm vớ vẩn rồi nay AI được sử dụng khiến các kỹ sư trở thành vô dụng ngoại trừ những ai có tầm nhìn xa về kỹ thuật toán, về tương lai của công nghệ, trí tuệ nhân tạo. Có lẻ văn hoá của chúng ta bị ám ảnh bởi khoa bảng, phải có bằng cấp. Một nha sĩ ra trường ngày nay tại Hoa Kỳ có thể nợ trên $300,000. Và nếu theo học thêm về chuyên khoa thì $500,000. Mình có thằng cháu học bác sĩ ra nói là muốn làm về quản lý nhà thương chi đó vì ngày nay, chữa bệnh đã có internet. Cứ vào mạng rồi hỏi bệnh tình của bệnh nhân ra sao thì họ cho biết phải cho uống thuốc gì này nọ. Trong tương lai nhà thương sẽ bớt cần bác sĩ vì một số có thể sử dụng người máy như hiện tại họ đã sử dụng để mỗ, giải phẫu,… bác sĩ có thể chẩn đoán bệnh tình của bệnh nhân qua mạng.

Một bà mễ, không biết tiếng anh, đi chùi nhà lương một ngày $350, chả cần học đại học gì cả. Một người thợ sửa xe hơi có thể làm lương cao hơn và được trọng dụng hơn là một kỹ sư viết lập trình. Thế giới đang thay đổi với vận tốc khủng khiếp mà nếu con cháu chúng ta không ý thức được sự việc, chúng sẽ bị bỏ xa và sẽ được xếp vào giai cấp vô dụng, được chính phủ trợ cấp mỗi tháng một ít tiền để khỏi phải nổi loạn. Đó là tương lai của loài người, sinh con ít, sống già, được chính phủ chăm sóc rồi chết. Tương lai thế giới sẽ có dân số giảm và đa số chỉ là những người biết áp dụng, có viễn kiến về tương lai, sử dụng trí tuệ nhân tạo để làm đẹp cho đời cho người.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Lễ tình yêu Valentine ở Hàn Quốc

 Lịch sử tình yêu á châu qua K-Pop.

Mới nhìn lại lịch là đã qua tháng 2. Lại nhớ đến ngày Valentine, lễ tình yêu bú xua la mua sắp đến khiến mình thất kinh. Năm ngoái giờ này là đang ở Việt Nam, đâu Quy Nhơn hay Hội An chi đó. Nhớ lần đầu tiên tham dự Valentine trong đời tại Hoa Kỳ. Dạo ấy bên Tây không có trò này. Có hẹn với một cô gốc việt. Mình đi làm ra, đi xe lửa từ New York đến thành phố cô ta ở mất gần 2 tiếng. Đi ngang tiệm hoa, vào mua một hoa hồng như bên tây khi tặng cô bạn nào sinh nhật cô ta với cuốn sách. Mình hí ha hí hửng gõ cửa và hãnh diện đã mua được một đoá hồng nhung khá đắt tiền. Ngày thường giá rẻ gấp 4-5 lần.

Cô nàng ra mở cửa rồi mặt thất vọng trong khi mình hí hửng, cung kính tặng hoa hồng như Alain Đờ Lông trong phim Borsalino. Mình quên cô này có thời ở với Việt Cộng nên hay hát 999 đoá hồng. Cô ta nói cô ta chỉ đáng giá có một đoá hồng. Cô ta muốn 999 đoá hồng khiến mình thất kinh muốn xỉu. Mình tình thật nói đi khắp nơi chỗ nào cũng hết hoa hồng nên còn chỗ mua được là may vì cũng gần 8 giờ tối. Thế là cô ta đá mình ra cửa, không bao giờ gặp lại, quăn đoá hồng thùng rác. Đó là bài học đầu tiên ở MỸ đi hẹn gái tặng hoa hồng. Như đồng chí gái từng nhắc nhở mình mỗi ngày là chỉ có tui mới lấy ôn thôi, mấy con kia nó bỏ từ lâu rồi. Cho nên phải cảm ơn đồng chí gái quang vinh muôn năm. Cho nên mình ăn tranh thủ, làm khẩn trương, làm ngày chưa đủ tranh thủ làm đêm cho mụ vợ vui.

Trong sân khấu bi hài kịch lớn về tình yêu lãng mạn trên thế giới, nơi người ta ngượng ngùng tặng quà để hé lộ mối tình đơn phương bú xua la mua. Như cảnh mình bị cô sinh viên y khoa đá ra khỏi nhà vì chỉ tặng một đoá hồng. Nơi ngày Valentine là ngày được thiên hạ nô nức, đúng hơn phụ nữ chớ đàn ông keo kiệt như mình thì Chán Mớ Đời. Phải tốn tiền vớ vẩn. Ngày này người ta tặng sô-cô-la như núi, dù sợ mập. Đó là tây phương chớ ở Á châu thì họ có thêm 11 ngày như vậy. Kinh

Người Nhật buồn đời vì thấy đàn ông tự mổ bụng nhiều nên đột phá tư duy thêm “Bạch Nhật”, ngày màu trắng vào ngày 14 tháng 3. Nhắc lại 14 tháng 2 là ngày Valentine, đúng một tháng sau là có ngày màu trắng. Ngày này thì người nhận sô-cô-la sẽ lịch sự tặng lại người tình hay người đã tặng mình tháng trước một món quà để nói lên là em không hà tiện cũng như đưa tín hiệu là em chịu anh rồi hay nói thầm cút xéo ngay. Như câu chuyện cô gái kêu: “anh”, người đàn ông trả lời “vâng, em nói đi”. Em thấy khi em bị thất tình, lại có anh bên cạnh, người đàn ông nói thì để an ủi em. Khi em đi làm bị xếp đuổi việc, cũng có anh bên cạnh. Người đàn ông nói Thì để an ủi em. Em nghĩ mỗi lần có chuyện xui là có anh bên cạnh, vậy anh đừng báo cô đem chuyện xui đến cho tui hoài được không. Cút ngay, xéo! Tôi không muốn gặp cái mặt xui xẻ cô hồn cát đảng của anh xung quanh tôi.

Khởi đầu với kiệt tác “Bạch Nhật” (White Day) của Nhật Bản: “Quy tắc số Ba” khét tiếng (sanbai gaeshi, hay “gấp ba lần”). Nếu một cô gái tặng bác chocolate Valentine trị giá, giả sử, 10 đô la, truyền thống thì thầm nhưng thực ra là hét vào mặt mấy bác, nợ cô ấy khoảng 20-30 đô la. Hoặc hơn nữa. Tại sao? Vì sự bánh ít đi bánh quy lại trong văn hóa Nhật Bản không chỉ là điều tốt đẹp; có căn bản là lời thề bằng máu như khi xưa họ cắt tay để máu giọt vào ly rượu, hoà nhau đều uống thề. Trả lại quá ít, là bác đang ngầm nói: “Cảm ơn, nhưng em phận gái thuyền quyên. Cút xéo, đừng đem chuyện xui xẻo đến nữa” Trả đúng bằng? Bác là phiên bản con người của giải tham dự bánh ít đi bánh quy lại, chưa phát hiện mối tình hữu nghị. Gấp ba? Bác đang thầm cầu hôn bằng kẹo. Như đã yêu rồi thì không nhọc nhằng. Không áp lực gì đâu nhé, các bác. Khi xưa, thì cô sinh viên y khoa đá em cái rụp, khỏi lộn xộn, hiểu rõ nhất. May là hôm đó có xe lửa về lại New York sớm được. Cuộc đời lâu lâu có nhiều chuyện vui không thể tả để kể cho mấy bác nghe.

Nhưng điều thực sự vui chính là “mật mã kẹo”, một ngôn ngữ bí mật căng thẳng hơn cả việc đọc phúc âm. Kẹo marshmallow, vị anh hùng White Day nguyên bản từ năm 1978 (khi một công ty bánh kẹo phát minh ra ngày lễ này để bán thêm kẹo). Lý do là kẹo này tan chảy và biến mất trong mồm mấy bác hảo ngọt nhanh hơn cả phẩm giá của mấy bác sau một buổi hẹn Chán Mớ Đời. “Này anh yêu ơi, hãy thưởng thức vị ngọt thoáng qua này biến mất ngay lập tức, cút xéo ngay.” Tàn nhẫn nhưng chưa bằng bị đá khỏi nhà trong đêm đông tuyết rơi như khóc cuộc tình của Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen. Mặt khác, kẹo cứng là tín hiệu xanh tối thượng như ngầm bảo các bác là kẹo này tồn tại mãi mãi, sông có cạn núi có mòn vẫn giữ vị ngọt và độ cứng. “Em muốn mối tình hữu nghị của đôi ta bền vững như viên Jolly Rancher này trong miệng suốt 45 phút nhưng có răng giả thì mấy bác không nên cắn” Không gì nói lên tình yêu vĩnh cửu bằng việc phải đi nha khoa.

Người Nam Hàn, bị người Nhật chiếm đóng mấy chục năm nên không muốn tỏ ra hà tiện, không bao giờ chịu thua kém người Nhật nên có màn tặng rượu Soju, "Hãy giữ lấy rượu soju của tôi," rồi mấy ông thần tiếp thị của xứ Hàn này đột phá tư duy, tình yêu không chỉ là ngày 14/2, hay 14/3 mà tháng nào ngày này cũng là ngày dành cho tình yêu. Kết quả là họ lo đi làm chết bà để mua quà tặng nhau nên không có thì đẻ con đẻ cái. Người Nam Hàn có tỷ lệ sinh con thấp nhất thế giới 0.6. Kinh. Độ 30 năm nữa thì Bắc Triều Tiên chỉ việc đi qua xứ Nam Hàn, khỏi cần đánh đấm gì cả.

Họ đã biến tình yêu thành một dịch vụ đăng ký cả năm không có điều khoản hủy bỏ. Ngày 14 hàng tháng là một ngày lễ theo chủ đề dành cho các cặp đôi, nhờ sự kết hợp giữa phong cách Valentine nhập cảng, tiếp thị thông minh, và tài năng quốc gia trong việc biến tình cảm thành nội dung. Nó đáng yêu, kiệt sức, và hài hước theo kiểu tư bản phồn vinh giả tạo. Sau đây là ngày 14 của mỗi tháng tại xứ Hàn.

• 14 tháng 1: Diary Day (nhật ký) Khởi đầu năm bằng việc tặng nhật ký để bạn có thể lên lịch tỉ mỉ… thêm nhiều ngày dành cho nhau dù đi làm đến 11 giờ đêm mỗi ngày. Hiệu quả trong tình yêu là đỉnh cao của phong cách Hàn. Nhớ khi ghé chơi Hán Thành, ở AirBnB thì gặp ông chủ trẻ độ trên 30 gần 40, nói có cô bồ làm việc như điên đến 11 giờ đêm nên chỉ gặp nhau nhiều khi 2, 3 tuần một lần.

• 14 tháng 2: Valentine’s Day. Phụ nữ tặng chocolate cho nam giới. Cổ điển. Hoá ra vụ này mình mới biết là ngày Valentine là ngày phụ nữ tặng quà cho đàn ông.

• 14 tháng 3: Bạch Nhật (White Day), ngày Nam giới đáp lại (thường Hàn Quốc áp dụng nỗi lo gấp ba của Nhật). Đạt được sự cân bằng. Văn hoá nào thì đàn ông vãn lỗ vì phải trả gấp 3.

• 14 tháng 4: Hắc Nhật (Black Day), Người độc thân đoàn kết qua bát mì đậu đen (jajangmyeon). Không gì nói lên “Tôi đang sống tốt một mình” bằng việc làm bẩn áo trong khi bạn bè đang hẹn hò post ảnh đồ chung.

• 14 tháng 5: Hoàng Nhật (Rose Day hay Yellow Day). Các cặp đôi trao hoa hồng và mặc đồ vàng như những chú ong mật nhiệt tình. Người độc thân ăn cà ri vàng để “thêm gia vị” cho đời sống tình yêu. Sự tuyệt vọng chưa bao giờ ngon như vậy. Ngày này thì nên đặt ngày Ấn Độ.

• 14 tháng 6: Kiss Day. Ngày ân xá PDA! Trong một nền văn hóa mà hôn nơi công cộng hiếm hơn cả tàu điện ngầm yên tĩnh, đây là ngày chính phủ cho phép hôn hít. Các cửa hàng rao bán son môi và kẹo bạc hà như thể tận thế sắp đến. Bác nào muốn đi Hán Thành chơi htif đợi gần ngày 14 tháng 6 rồi sang đó chơi, đúng ngày ra mấy chỗ bán son phấn để xem trai gái thử son rồi hun nhau như người xứ Hàn.

• 14 tháng 7: Silver Day; ngày quỳ gối tặng nhẫn hứa hẹn bú xua la mua và trang sức bạc. Vì không gì nói lên “mãi mãi” bằng đồ trang sức trước khi bạn thậm chí thảo luận về tiền thuê nhà.

• 14 tháng 8: Thanh NHật (Green Day); Không khí thiên nhiên! Dã ngoại, công viên, leo núi… và soju trong những chai màu xanh mang tính biểu tượng. Các cặp đôi thư giãn ngoài trời; người độc thân biến nó thành buổi tiệc tự thương hại với rượu xanh. Đau khổ thân thiện với môi trường!

• 14 tháng 9: Photo Day (hay Music Day), Selfie đôi, buồng chụp ảnh, hoặc hét karaoke vào mặt nhau ở noraebang. Bằng chứng tình yêu, phiên bản Instagram.

• 14 tháng 10: Tửu Nhật (Wine Day). Bữa tối lãng mạn với rượu vang. Đỏ cho đam mê, hoặc rượu trái cây Hàn Quốc cho thêm độ dễ thương.

• 14 tháng 11: Movie Day; Âu yếm trong DVD bang (phòng chiếu riêng) hoặc rạp phim. Hoàn hảo để giả vờ các bác đang ở trong rom-com của riêng mình. Đừng có rủ đi hát Karaoke .

• 14 tháng 12: Hug Day, Kết thúc năm bằng những cái ôm. Vì sau 11 tháng áp lực theo chủ đề, đôi khi bạn chỉ cần hơi ấm con người căn bản. Không biết ôm ra sao, ở đâu, trên giường hay chỗ nào.

Đây không phải những ngày lễ chính thức, không có ngày nghỉ làm nhưng giới trẻ Hàn Quốc đối xử với chúng như những kỷ niệm nhỏ, được thúc đẩy bởi thẩm mỹ K-pop, đồ cặp đôi dễ thương, và khuyến mãi không ngừng từ các cửa hàng. Người độc thân có Black Day và thỉnh thoảng “cà ri thêm gia vị cho cuộc sống,” chứng minh ngay cả sự cô đơn cũng có thương hiệu. Đúng ra thì mình đoán ngày này rất đông người vì giới trẻ xứ Kim Chi ít hẹn hò vì lo làm việc như trâu cày.

Cuối cùng, dù là ngoại giao kẹo cao cấp của Nhật Bản hay cuộc chạy đua tình yêu hàng tháng của Hàn Quốc, những truyền thống này chứng minh một sự thật phổ quát: tình yêu không chỉ về cảm xúc mà là về việc sống sót qua lịch trình mà không phá sản hoặc vô tình từ chối ai đó bằng cái marshmallow sai. Chúc hẹn hò vui vẻ, mọi người. Mong các bác trả gấp ba, hôn đúng lúc, và soju xanh ngắt. Chúc mừng hay nên nói, “건배”!​​​​​​​​​​​​​​​​

Cho thấy tình yêu ngày nay đã được các con buôn quảng cáo, để hướng dẫn cách tỏ tình bú xua la mua nhất là tốn tiền. Như khi xưa, quen ở bên tây, tặng mấy cô đầm một đoá hồng là mấy cô mừng muốn tè ra quần nhưng sang Hoa Kỳ, văn hoá của xứ tư bản dãy chết, họ mê 999 đoá hồng nên bắt mình phải mua triệu đoá hồng.

Nhớ khi xưa, gặp mụ vợ, ngày tình yêu hay sinh nhật, mình nhờ một cô quen ở ngân hàng, học cắm hoa thêm, làm cắm hoa để tặng mụ vợ. Rẻ hơn tiệm rất nhiều. Mụ vợ, lúc mới quen thì vui vẻ nhưng khi lấy nhau rồi thì tiền của mình là tiền của mụ nên không cho chi tiêu phí phạm. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn