Hoa Kỳ thua trên sân cỏ nhưng lại đắc nhân tâm thế giới

 Hoa Kỳ thua trên sân cỏ nhưng lại đắc nhân tâm thế giới 

Hoa Kỳ đặt nhiều hy vọng đi sâu hơn vào vòng trong giải túc cầu thế giới năm nay được tổ chức tại ba quốc gia Bắc Mỹ nhưng các trận chính thức đều được diễn ra tại các sân vận động Hoa Kỳ. Nhưng thực tế đã cho thấy trình độ đá banh của đội tuyển Mỹ vẫn còn kém khá xa các đội tuyển Âu châu. Tỷ số 4-1 do đội Bỉ quốc thân tặng giúp người Mỹ thức tỉnh sau cơn say mê giải túc cầu thế giới. Nghe nói cái vi-rút túc cầu đã thâm nhập thêm vào người Mỹ rất nhiều, lý do môn túc cầu chưa phải là môn thể thao chính được ưa chuộng tại Hoa Kỳ.

Các trận đấu trung bình đầy hết 99.7% dù vé đắt như tôm tươi.

Tuy thua trên sân cỏ nhưng Hoa Kỳ đã thắng đậm thế giới ở ngoài sân cỏ. Xem video trên mạng xã hội, đa số người âu châu vô cùng ngạc nhiên khi khám phá ra Hoa Kỳ không như họ được truyền thông báo chí mô tả. Vụ này thì mình có trải nghiệm khi đến Hoa Kỳ lần đầu. Khi xưa ở âu châu thì xem phim thấy New York toàn trộm cướp, Graffiti đầy đường nên tưởng Hoa Kỳ là nước của tội ác hàng ngày. 

Đến khi sang Hoa Kỳ lần đầu tiên thì ngạc nhiên. Nhất là người Mỹ rất thân thiện. Ở Pháp tuy có quốc tịch pháp nhưng ra đường mình vẫn được xem là ngoại nhân, người Tàu. Người Pháp nhìn mình qua màu da. Không được họ xem là người Pháp ngoại trừ người Pháp quen thân. Nhưng khi sang Hoa Kỳ lần đầu thì cảm nhận khác vì người Mỹ đều xem mình người Mỹ, họ chỉ hỏi đến từ tiểu bang nào chớ không đến từ quốc gia nào. Nói chung thì người Mỹ dạo ấy ít ai đi ngoại quốc nên phần địa lý thế giới ít người biết. Có lần mình tra lời là đến từ Paris, một người Mỹ kêu năm vừa rồi có người bạn đi Rome khiến mình chả hiểu gì cả. Sau này mới hiểu là người Mỹ ít biết rõ về địa lý của thế giới. Thêm ở mỹ có biết bao nhiêu tỉnh thị mang tên Paris. Ở Texas không đã óc đến 4 tỉnh mang tên Paris.

Đi xem xi-nê mà chiếu toàn cảnh Hoa Kỳ vui vẻ, yên bình thì đâu có bán vé nhiều, phải tội ác, bạo lực giết người cướp của như Serpico, Bố Già, Scarface,.. thì mới cháy vé. Từ từ người xem, người đọc bị định hướng sai lầm và có cái nhìn tiêu cực về Hoa Kỳ. 

Trong suốt vài tuần lễ, hàng triệu du khách từ khắp nơi trên thế giới đã đổ về Hoa Kỳ. Họ không chỉ trải nghiệm các sân vận động và giải đấu, mà còn cảm nhận được cuộc sống thường nhật tại Mỹ. Từ các thành phố, nhà hàng, doanh nghiệp, các tình nguyện viên cho đến những người dân bình thường. Nhiều du khách đã bắt gặp một nước Mỹ hiếu khách và hào phóng hơn nhiều so với hình ảnh thường thấy trên các bản tin quốc tế hay các tiêu đề chính trị. Xem video trên mạng xã hội thấy hơi ngạc nhiên khi ăn cơm tại Hoa Kỳ với khẩu phần to đùng như mình lần đầu tiên ăn tô phở xe lửa. Họ chiếu cảnh ăn thịt bò nướng ở Texas. Vụ này thì mình có nhớ đến tiểu bang này lần đầu đi ăn thịt bò ngon và to cả kí lô. 

Nhớ lần đầu tiên ghé Chicago, đọc Les Routards nói phải ăn một tiệm bán pizza. Mình mò đến, cô chiêu đãi viên hỏi size nào, mình kêu lớn, cô ta lắc đầu nói to lắm, nên lấy cái nhỏ. Mình nhất trí. Họ đem ra chọc ái pizza to như cái lòng bàn. Ăn không hết, phải đem về khách sạn, sáng mai nhai cứng như đá. Sau này sang Hoa Kỳ, thì ăn riết thành quen cũng hết và thân thể cũng theo đà tiến triển phát tướng hết tiền.

Trời nóng mà khi bước vào sân vận động thì mát rượi hay vào khách sạn, nhà nghỉ đâu cũng có máy lạnh. Trong khi ở âu châu thì đâu chỉ có 10% nơi công cộng có máy lạnh. Nhớ khi xưa, ở Paris, trời mùa hè nóng là phải kiếm mấy rạp xi-nê có máy lạnh để vào ngồi cho đỡ nóng. Trước rạp xi-nê để cái bảng to đùng “có máy lạnh”. Họ chiếu nhiều cảnh được gọi là trầm cảm hậu giải túc cầu thế giới, khi người âu châu trở về xứ họ, không có máy lạnh. Chửi thề bú xua la mua.

Với tư cách nước chủ nhà: Mỹ đã thành công rực rỡ về tài chánh. Về ngoại giao văn hóa: Mỹ đã cho thế giới thấy một diện mạo hoàn toàn khác biệt không như mô tả trong các phim đài truyền hình. Về tầm ảnh hưởng toàn cầu: giải đấu đã chứng minh rằng văn hóa, lòng hiếu khách, ngành giải trí và sức mạnh kinh tế của Mỹ vẫn có sức lan tỏa mạnh mẽ phi thường. Có nghe mấy người du khách ngoại quốc tải video lên mạng mới hiểu lý do tại sao người ta chửi mỹ nhưng ai cũng muốn sống tại Hoa Kỳ.

Hoa Kỳ cũng có nhưng phần tiêu cực nhưng chỉ có ở lâu mới để ý nhưng cái nhìn chung cho một du khách trong vài tuần thì rất tích cực. Có người nói sẽ trở lại năm sau để đi viếng nhiều nơi khác. Đi chơi, du khách ít ai bị móc túi như ở âu châu.

Về mặt an ninh, FBI cho hay có đến 5,000 nhân viên được sử dụng cho 11 địa điểm, điều tra 300,000 người, có đến 6.5 triệu khán giả xem 78 trận đấu và có đến trên 700 drones của khán giả được hạ xuống vì lý do an ninh. Họ thành lập một trường huấn luyện cách chống Drone cho nhân viên FBI trước giải túc cầu. Có thêm vụ khám phá âm mưu khủng bố khi toà bạch cung tổ chức trận đấu UFC trong 6 tiểu bang.

Nhìn chung thì có thể nói giải túc cầu thế giới năm nay rất thành công về tài chánh và cũng có thể nói được chính trị hoá quá nhiều. Giá vé quá cao cho khán giả hâm mộ tham dự nhưng sân đầy khán giả, 99.7%. Hà tiện như mình cũng phải móc túi đi xem một trận với thằng con. Có nhiều khán giả muốn tham dự nhưng không được vì không được cấp chiếu khán như trường hợp một trọng tài được FIFA chọn để làm trọng tài người Somali, Omar Artan không được cấp chiếu khán. Tương tự đội tuyển Ba Tư không được tiếp đãi đàng hoàng để thi đấu. Phải chạy về Mễ tây Cơ sau khi thi đấu. Mình thấy vụ này hơi phản cảm, không xứng đáng là một đế quốc. Cũng có thể vì an ninh, chính quyền Ba-Tư có thể cho gián điệp trà trộn tỏng đội tuyển như nhân viên chăm sóc gì đó rồi bò ra ngoài để đặt chất nổ hay gì đó mình không biết. Vì theo tin tức thì có nhiều khám phá khủng bố tước khi xảy ra. Đọc tin tức thì thấy tiêu cực nhưng hai xứ đang đánh nhau nên khó mà lường.

Nhưng việc mà đa số khán giả trên toàn cầu không đồng ý là tổng thống Hoa Kỳ can thiệp để cầu thủ Balogun, được đá thay vì bị thẻ đỏ. Chính trị đã xâm nhập vào thể thao từ khi Hoa Kỳ boyscott thế vận hội tại Mạc Tư Khoa, rồi Liên Sô boyscott lại thế vận hội tại Hoa Kỳ,… chúng ta thấy cầu thủ Á Căn Đình cầm biểu ngữ khi thi đấu cùng đội tiểu Anh quốc kêu hòn đảo Malvinas thuộc về Á Căn Đình.

Ngoài ra có nhiều hội đã viết thư để hỏi FIFA về những trận đấu có kết quả bất thường vì được biết kỳ giải vừa qua có đến 240 tỷ mỹ kim được cá độ trong khi FIFA thu về đâu $18 tỷ. 

Có điểm là để quảng cáo nên họ kêu ngưng trận đấu ở phút 22.5 phút, để uống nước. Thay vì 2 hiệp, nay có đến 4 hiệp. Trong những tuần tới, FIFA sẽ trả tiền cho các nước tham dự và mọi người sẽ im lặng, nhận tiền. Chán Mớ Đời 

Bây giờ FIFA thấy tổ chức ở Hoa Kỳ lời quá nên có thể trong tương lai, có người đã kêu là kỳ tới thay vì tổ chức chính ở Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và Maroc, thêm 3 xứ ở Nam Mỹ, nơi khởi đầu giai túc cầu thế giới đầu tiên. Họ kêu nên chuyển đến Hoa Kỳ vì tổ chức ở âu châu hay phi châu tốn tiền cho chủ nhà mà sau đó không sử dụng. Cho thấy tiền bạc trong tương lai sẽ chiếm hoàn toàn thể thao. Chán Mớ Đời 

Nghe nói FIFA trả tiền cho các cầu thủ và đội tuyển các nước tham dự, sẽ bị cơ quan thuế vụ Hoa Kỳ đánh thuế.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen

Nguyễn Hoàng Sơn 

Chuyến bay Air Việt Nam định mệnh và ý chí của sự sống còn

 

Chuyến bay định mệnh và ý chí của sự sống còn

Lâu rồi hình như mình có đọc bài của ai kể là khu vực vùng Phan Rang, Nha Trang Khánh Hoà có một vùng dễ bị rớt máy bay nên ông ta không dám bay vào vùng này. Hôm nay nhận được một bài của một ông thần quen trên mạng, gửi cho một bài kể về một cô gốc Hoà Lan, làm việc ngân hàng ở Hương Cảng, đi chơi ở Việt Nam với bạn trai để tạo những kỷ niệm đẹp lãng mạn để sau này hát người con gái không cần dĩ vãng, chỉ còn mối tình mang theo thì chiếc phi cơ của hãng hàng không Việt Nam chắc máy bay của Nga vì năm 1992, bị rơi trên từ Sàigòn bay đến Cam Ranh. Cả máy bay chết hết chỉ có cô ta sống sót. Kinh. 

Năm 1992 là năm em về Việt Nam lần đầu sau khi nghe tin ông cụ ra trại cải tạo. Chỉ đi máy bay đến Sàigòn thôi còn đi xe thuê bao lên Đà Lạt. Nhưng lần sau mới đi máy bay lên Đà Lạt cho nhanh vì ngồi xe mất cả ngày.

Nếu chúng ta từng bị trục trặc khi đi chơi, cảm thấy chuyến đi của mình “toang” vì chuyến bay bị trễ, khách sạn hết phòng, cà phê nguội ngắt giọt đắng thì nên đột phá tư duy, hít một hơi sâu và nhớ đến câu chuyện của cô Annette Herfkens. Bởi vì vào năm 1992, kỳ nghỉ lãng mạn với mối tình hữu nghị sông liền sông ở hương Cảng nơi cô ta làm việc với một ông cùng sở của cô không chỉ “trục trặc” mà là trục trặc ở cấp độ khá đặt thù. Với rừng rậm sinh tồn dù chưa bao giờ cô ta tham gia qua một kỳ huấn luyện của lực lượng đặc biệt. Bằng cách nào đó, cô vẫn sống sót. Không chỉ sống sót, mà còn với một sự bình tĩnh đến mức khiến phần còn lại của chúng ta trông như sẽ hoảng loạn chỉ vì mất Wi-Fi 5 phút. Nhớ khi xưa có xem phim một chiếc máy bay rớt trên núi Andes và những người sống sót phải ăn thịt các hành khách khác để sống sót. Kinh

Câu chuyện của cô, được kể trong Turbulence: A True Story of Survival, bắt đầu như nhiều bi kịch vĩ đại khác: bằng tình yêu, nói nhẹ Tây là commencer par l’amour. Cô Annette và người bạn trai Willem đang trên đường đến Việt Nam cho một kỳ nghỉ nâng cao tình yêu đôi lứa đáng lẽ phải rất đẹp. Để đánh dấu mối tình hữu nghị với tính cách lãng mạn như trong xi-nê với nhìn hoàng hôn, bãi biển, có thể thêm vài ly cocktail hơi mắc tiền. Họ đột xuất tư duy khi nghe bài hát Nha Trang ngày về mình tôi trên bãi khuya nên quyết định bay từ Sàigòn ra Nha Trang. 

Nhưng thay vào đó, nhờ sự kết hợp “hoàn hảo” giữa thời tiết xấu và sai sót con người, chiếc máy bay của họ, Vietnam Airlines Flight 474, quyết định “làm quen” với một sườn núi. Hình như sương mù. Có chiếc trực thăng của quân đội Việt Nam bay đến vùng này để tìm kiếm chiếc máy bay nhưng cũng rớt luôn, do đó mình nhớ có nghe ai nói đến vùng này đã có vấn đề trước 75. Ai nhớ thì cho em xin lý do. Em nghe vụ này trên 40 năm nên không nhớ rõ lý do.

https://en.wikipedia.org/wiki/Vietnam_Airlines_Flight_474

Thông thường, khi gặp tai nạn máy bay, đa số mọi người sẽ… không sống sót. Được cái là máy bay rớt trên các ngọn cây nên sự đụng chạm tương đối bớt mạnh hơn là chạm đất. Nhưng cô Annette, rõ ràng, đã không nhận được thông báo đó từ PA, của tiếp viên trưởng là đeo mặt nạ oxy gì vào như mỗi lần máy bay sắp cất cánh là thấy tiếp viên hàng không cứ ra hiệu kéo dây thòng xuống.. 

Có lẻ chưa tới số hay thánh Phao Lồ không cho vào cổng thiên đường nên trở lại nhân thế. Chiếc máy bay này nhỏ, 3 động cơ nghe nói đâu có 23 hành khách và phi đoàn có 6 người. Mình nhớ có lần bay từ Boston qua Ottawa, đi máy bay hai chong chóng khiến mình thất kinh. Máy bay cũ khi xưa hành khách đi được xem là sang nhưng sau khi ngồi Boeing 747 thì thấy sợ.

Máy bay trên đường đáp xuống phi trường, đụng cây nên phi công mất tay lái không lên lại được và tuông luôn. Khi cô tỉnh dậy giữa rừng, bị thương, xung quanh là xác máy bay và quan trọng nhất không hề có đồ cấp cứu. Nghe nói có vài người sống sót bị thương nặng nhưng cứu hộ đến trễ nên họ qua đời luôn, ngoài trừ cô này. Chấn thương của cô rất nghiêm trọng: gãy xương, tổn thương nội tạng, và đủ đau đớn để khiến bất kỳ người bình thường nào cũng muốn nằm xuống và “diễn sâu” lần cuối. Nhưng cô Annette đã làm một điều rất bất ngờ. Cô không la hét. Không hoảng loạn. Thậm chí cũng không độc thoại về số phận.

Thay vào đó, cô nghĩ: “Được rồi. Bước một: đừng chết.” Hóa ra, đây là một chiến lược cực kỳ hiệu quả. Ý chí muốn sống rất quan trọng, muốn vượt qua để tồn tại sống còn. Sáng hôm qua mình cho mọi người tập Trạm Trang Công 30 phút, nhưng họ đứng hết 30 phút. Tại vì khi chúng ta luyện ý chí mạnh thì khi đau ốm, sẽ có ý chí vượt khỏi để chữa bệnh còn nếu không thì sẽ buông xuôi. Mình thấy nhiều người bệnh đến Đông Phương Hội nhờ Khoa chữa bệnh nhưng rồi họ không chịu tập tành gì cả để tạo dựng lại sức mạnh, cứ thích mì ăn liền. Kiếm thuốc tiên như Tần Thuỷ Hoàng. Rồi bỏ cuộc.

Trong tám ngày, cô Annette nằm lại trong rừng Việt Nam, không thể đi lại, sống nhờ nước mưa mà cô hứng được bằng các mảnh vỡ của máy bay. Nhịn đói 8 ngày thì được nhưng cần nhất là uống nước. Mình hay nhịn đói 12 ngày nhưng bắt buộc phải uống nước. 

Nhưng điều đáng nể nhất không phải là thể chất mà là tinh thần. Cô Annette mô tả trạng thái tâm trí của mình như một sự bình tĩnh kỳ lạ, gần như kiểu “làm việc chuyên nghiệp”. Không kịch tính, không hoảng loạn kiểu phim ảnh. Mình nghĩ khi nhịn đói thì neuron của cô ta làm việc hăng say nên bình tỉnh. Người ta giải thích khi xưa, tổ tiên chúng ta đi săn, khi đói thì mới đi săn và lúc đó tâm trí rất sáng suốt để có thể săn thú được. Mình nhớ nhịn đói độ ngày thì 8 trở lên thì tinh thần rất sáng suốt. Cô không nghĩ về toàn bộ thảm kịch (bao gồm cả mất mát người cô yêu). Thay vào đó, cô thu nhỏ thế giới của mình lại thành những nhiệm vụ đơn giản:

Uống đủ nước.  

Giữ tỉnh táo.  

Sống đến cơn mưa tiếp theo. Hy vọng cấp cứu sẽ đến sớm. 

Đây có lẽ là danh sách “to-do list” căng thẳng nhất trong lịch sử. Trong lúc đó, khu rừng thì đóng vai một chủ Airbnb ngoài trời cực kỳ khó chịu. Nóng, ẩm, côn trùng, đặc biệt là muỗi, mà với sự nhiệt tình của chúng, rõ ràng đã chờ sẵn một “bữa tiệc banker châu Âu”. Không biết có vắc ở vùng này hay không chớ dạo mình đi Sơn Đoòng thì có hai người bị vắc bu như vắc. Vậy mà cô Annette vẫn chịu đựng được. Không thuốc chống muỗi. Không đồ ăn vặt. Không podcast truyền động lực. Chỉ có ý chí sống và một quyết tâm rất… không muốn chết một cách lãng xẹt trong rừng già Việt Nam. Ông cụ mình khi xưa bị bệnh sốt rét sau nhưng năm ở quán ngủ, phải uống thuốc quinine mệt thở. Sau này lại ở trại cải tạo. 

Điều làm câu chuyện này đặc biệt không chỉ là việc cô sống sót mà là cách cô sống sót. Không có cảnh chạy xuyên rừng như phim hành động, không đánh nhau với thú hoang, không dựng bè bằng dây leo rồi phát biểu truyền cảm hứng hay live stream. Chiến lược của cô đơn giản hơn nhiều:

Làm ít lại. Nghĩ rõ ràng. Đừng làm tình hình Chán Mớ Đời hơn.

Nếu bị thả vào rừng, nhiều người sẽ ngay lập tức thử làm điều gì đó hoành tráng nhưng sai lầm như cố đi bộ với xương gãy hoặc hét cho đến khi mất nước. Cô Annette thì khác. Cô tiết kiệm năng lượng như một nhân viên ngân hàng kỳ cựu né tránh những cuộc họp không cần thiết. 

Sau tám ngày, đội cứu hộ cuối cùng cũng tìm thấy ra hiện trường. Và ở đó họ tìm thấy người sống sót độc nhất là cô. Gần như kiệt sức, nhưng rõ ràng vẫn còn sống. Chúng ta có thể tưởng tượng sự bối rối của đội cứu hộ: “Chúng tôi đến để tìm thi thể… sao lại có người chưa chịu ‘hợp tác’ với hoàn cảnh thế này?”

Sự sống sót của cô thật sự phi thường. Bác sĩ kinh ngạc. Về mặt thống kê, logic, thực tế thì cô không thể sống. Nhưng cô đã sống.

Phần cuối của Turbulence nói về một điều không kém phần khó khăn: sống tiếp sau khi đã sống sót. Cô Annette phải đối mặt với mất mát, hậu chấn tâm lý, và cảm giác tội lỗi của người sống sót. Nay cô ta sống ở New York, có con. Cuốn sách không né tránh và nói lên điều đó. Nhưng từ đó, cô rút ra một bài học mạnh mẽ:

Con người mạnh mẽ hơn họ nghĩ, đặc biệt khi họ ngừng hoảng loạn và bắt đầu suy nghĩ. Vì vậy, lần tới khi cà phê của chúng bị pha sai, điện thoại hết pin, hay chuyến bay bị hoãn, hãy nhớ đến cô Annette Herfkens giữa rừng. Không thức ăn. Không trợ giúp. Xung quanh là thảm họa. Nhưng vẫn bình tĩnh nghĩ: “Được rồi. Cố gắng đừng làm mọi thứ Chán Mớ Đời hơn.”

Hóa ra, sống sót không phải là người mạnh nhất hay nhanh nhất. Mà là người, khi mọi thứ sụp đổ, vẫn có thể bình tĩnh nói: “Ừ… đừng làm mọi thứ te tua thêm nữa.” Tinh thần lạc quan sẽ giúp chúng ta vượt qua những trở ngại trước mắt vì sau cơn mưa trời lại sáng. Vấn đề là mưa rơi đến bao giờ. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Hải cảng Mahogany, Roatan, Honduras

 Hải cảng Mahogany, Roatan, Honduras

Sau khi viếng con kênh Panama thì thuyền bắt đầu cuộc hải trình trở về Houston, Hoa Kỳ. Cảng sắp đến là Mahogany, thuộc đảo Roatan, thuộc về xứ Honduras. Khi xưa thuộc Anh quốc nhưng sau này Anh quốc trả lại cho Honduras và người Mỹ biến đảo này thành nơi cho du thuyền đến đậu, hốt bạc. Cảng này thì mình và đồng chí gái đã đến trong chuyến hải hành cách đây mấy năm, mà đồng chí gái để quên cái điện thoại trong xe taxi. Đi chơi hay dính mấy vụ quên điện thoại, hay giấy tờ.

Lần trước ghé lại đây thì hai vợ chồng đi lặn san hô khá đẹp. Kỳ này thì chả muốn đi đâu, mụ vợ chỉ muốn mua sắm. Con gái mình hỏi phong cảnh ra sao, mình nói tương tự như các tỉnh vùng Trung Mỹ, nghèo. Ra khỏi cảng mình thấy họ dụ đi chơi quanh đảo, mình trả $140 rồi taxi chở hai vợ chồng đi lòng vòng. Có ghé lại một khu nghỉ dưỡng mà du khách hay được dẫn tới đây chơi, tắm biển. Nhất dễ thương. Chụp hình cho mụ vợ đã rồi kêu tài xế chở đi chỗ khác. Thèm uống nước dừa nên ghé lại bà bán dừa. Bà ta kêu $5/ trái mình nói chỗ kia bán có $2.5 nên bà ta kêu 2 trái năm đô. Bà ta lấy cái mả tấu ra chặt bưng bưng. Hôm trước, ở Costa Rica, họ bán có $1/ trái. Mụ vợ kêu thôi kệ họ nghèo mua giúp họ.

Sau đó kêu tài xế chở đến tiệm ăn, nghe nói là đồ biển ngon nhất đảo này. Mụ vợ kêu tôm hùm rẻ hơn bên mễ. Ăn ngon rồi chụp hình cho vợ xong thì kêu chở qua phía bên kia đảo, sau đó thì bò về tàu. Mụ vợ cứ kêu đợi đi mua sắm cả tiếng đồng hồ. Mình nhớ lần trước mụ quên điện thoại nên hơi lo. Cuối cùng thì cũng lên tàu.

Tắm rữa xong thì đợi đi ăn, thấy tàu nhổ neo sớm nên thấy lạ như lần trước. Đến giờ ăn đi xuống thì thấy mấy người Mỹ ngồi cùng bàn từ mấy bữa nay đã ăn xong rồi khiến mình thất kinh. Hoá ra giờ của tàu theo giờ cảng Galveston ở Texas mà mình thì đồng hồ tự động chạy theo giờ của Honduras. Rút kinh nghiệm, bác nào đi du thuyền thì nên nhớ là xem lại giờ của thuyền cả đi chơi về hụt là ngọng. Trong buồng, có điện thoại, thường là có giờ trên đó. Hèn gì hôm trước tàu đi trên biển, không ngừng mình đi bộ với đồng chí gái thì mới thấy 1 tiếng rồi đồng hồ mình đổi qua giờ địa phương nên lại đi thêm một tiếng vì tưởng chưa đi đủ. Xem lại là 2 tiếng.

Có cặp vợ chồng ngồi ăn chung mỗi tối, ở Texas, đưa cho chương trình hải hành của họ năm nay, từ nay đến cuối năm có đến 14 chuyến đi. Họ nói về nhà nghỉ hơi hai tuần rồi đi tiếp. Họ kêu lấy nhau trên 42 năm khiến mình thất kinh. Còn cặp kia thì ít năm hơn tụi này, mới 32 năm tình lận đận, hai đứa đều to ra. Mấy lần trước đi chung với thân hữu nên họ dành chỗ ngồi ăn riêng cho cả đám vào buổi tối chung với nhau. Còn chuyến này chỉ có hai vợ chồng nên họ ráp với các cặp đi một mình nên có dịp làm quen, nói chuyện, chia sẻ kinh nghiệm đời. Học hỏi được nhiều thứ từ họ. Cho nên không cần phải đi chung với thân hữu, trên tàu ngồi ăn thấy bàn bên cạnh cũng làm quen hỏi chuyện đời cô lựu khá vui.

Hôm đầu tiên có cặp vợ chồng gốc ấn độ, giáo sư về hưu. Sau đó thấy họ mất tích luôn, không trở lại ăn tối. Một hôm, đồng chí gái kêu ăn trên chỗ bao bụng thì gặp họ. Họ kêu thức ăn dỡ quá nên không muốn xuống ăn. Thật ra ăn để có dịp nói chuyện, học hỏi về mấy người đồng hành chớ ăn uống thì cứ theo người Mỹ là ngọng. Cứ hot dog, burger, khoai tây chiên là béo ra. người Mỹ trên tàu đa số là người già mới có thời gian đi chơi. Thấy ai nấy đều to béo, đi xe lăn điện, chạy ào ào, uống coca như uống nước ngọt. Có người cứ ngồi uống rượu, nghe nói rượu đắt lắm. Tàu này thì coca rẻ hơn tàu mình đi lần trước chỉ $5.5 một lon thay vì $8.00.

Ngồi ăn nhìn ra biển, không có ruồi bu là hạnh phúc

Đậu xe bậy thì cảnh sát lại còng xe bằng cái này

Bà bán dừa cầm cái mả tấu để chặt, mình hỏi về nhà đưa cái mả tấu ra chồng hết la hét, bà ta nhất trí.

Đi chuyến này mới khám phá ra mình bị mỹ hoá rất nhiều. Không có đồ ăn Việt Nam nên mình chỉ ăn thịt như burger, steak. Không ăn croissant, bánh mì, chỉ ăn xà lách. Sáng thì ăn 5 cái trứng gà luộc vì trứng chiên thì họ sử dụng dầu thường nên ớn. Mình tránh ăn đồ chiên xào với dầu, chỉ ăn ở nhà khi mình xào với dầu dừa hay mỡ. Sau 5 cái trứng luộc với muối tiêu thì làm một tô bưởi với hạnh nhân và đậu óc. Trưa thì mình khỏi ăn, đợi đến tối.

Cơm tối ngồi ở tiệm ăn có phổ ký phục vụ nhưng không ngon lắm. Tàu này do đầu bếp Emeril cho ra thực đơn nên cũng không có gì đặc biệt lắm. Trong mấy chuyến hải hành thì chuyến đi tàu Ponant của Pháp quốc là ăn cực ngon. Ngày nào cũng tournedos hay filet mignon. Mình mê croissant mà croissant tàu này làm chả có hương vị và bơ nên cũng không ăn luôn. Chỉ ngồi nói chuyện cho vui đời cô lựu.

Sau hải cảng Mahogany thì sẽ có 2 ngày hai đêm trên tàu, không còn đổ bộ xuống hải cảng nào nữa. Mình thấy về già, cho tiện đời cô lựu thì đi chơi trên tàu với thân hữu rất vui. Không phải lo vụ khách sạn mỗi đêm hay ăn uống. Đến bờ nào được xuống thì xuống đi chơi vòng vòng chỉ kẹt là không thể đi chơi rong ruổi nhiều, chỉ có mấy giờ phải quay lại tàu. Nhưng đó là cách đi chơi hay nhất khi về già, khả năng đi đứng không còn nhanh nhẹn như xưa.

Thấy ông bà mỹ to béo, ngồi xe lăn chạy bong bong trên tàu. Rồi ghé tiệm ăn ngoặm hot dog, burger, uống coca. Dân trẻ thì sang hơn, ra trả tiền mua cà phê chế biến theo kiểu starbuck còn đa số uống cà phê ở vòi máy cà phê. Có lần ông phục vụ viên hỏi muốn cà phê nên mình kêu ừ, ông ta đem lại cho ly cà phê vòi, uống chả có hương vị gì cả.

Đi chuyến này có 4 hải cảng để ngừng thì đã có 2 hải cảng đã xuống lần trước nên không hồ hởi lắm. Được cái là thằng con ở nhà, cứ gọi điện thoại khi có việc hay nhắn tin.  Thấy nó bắt đầu học nghề khá khá. Mình phải để nó kinh qua sai lầm rồi mới giải thích. Có người muốn mướn nhà, nó cứ đợi gặp người tốt hơn. Rốt cuộc gọi lại người khá khá thì họ không trả lời. Mình nói là thấy ai muốn mướn mà kha khá về tài chính thêm ít người thì cứ lấy tiền đặt cọc, và nói họ là đặt cọc để mình hỏi thông tin của họ có đúng hay không. Và nếu không đúng thì có thể hoàn lại tiền đặt cọc cho họ và cho người tốt nhất mướn. Nếu không thì mình trả lại tiền đặt cọc. Rồi khôn ra nên 1 tuần sau kêu đã cho thuê được nhà. Hy vọng nó hiểu và sử dụng khi đi kiếm vợ, cứ đặt cọc rồi tính sau, chứ cứ đợi người em sầu mộng là chả bao giờ tìm được người ưng ý.

Để xem, có du thuyền nào ở á châu tiện cho mẹ mình, thì sẽ mời bà cụ đi chơi, du thuyền một chuyến. 78 năm về trước, bà cụ đi thuyền lần đầu từ Đà Nẵng vào Phan Thiết rồi lên Đà Lạt. Xong om

https://youtu.be/8OrywCT6Cao?si=6L3inKtT9VrLOZqU

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Viếng Kênh Panama

 Kênh Panama

Hôm nay mình đi viếng kênh Panama, một trong những nơi trên thế giới mà mình có hoài bảo viếng. Ăn sáng xong thì tàu cập bến Colon, Colon để nói đến ông Kha Luân Bố (cristofo colombo ). Bên Mỹ thì họ đập tan tượng của ông Kha Luân Bố thậm chí anh hùng lao động César Chavez mà tổng thống Obama tuyên bố cuối tháng 3 là ngày nhớ ơn người anh hùng lao động này nay họ dẹp hết hình ảnh của ông ta và tượng đài tại Hoa Kỳ vì khám phá ra ông ta cũng thuộc hạng dê xòm chi đó. Hôm qua là anh hùng hôm nay là hùng anh. Cho thấy người Mỹ rất lạ, cứ đạp phá cái gì hôm qua tôn sùng, nay thi bỏ thùng rác. Chán Mớ Đời 

Xem chiếc tàu chở hàng đi qua con kênh này mới thấy con người quá hay, thấy hai chiếc tàu tung boat, trước và sau để giữ cho tàu khỏi bị nghiêng khi nước hạ hay dâng

Hai vợ chồng dắt nhau xuống bến tàu. May quá chỗ đợi lên xe tour rất gần xem như ngay cửa cổng bến tàu. Thấy công ty của mình ra đón là vui đời. Xe có vợ chồng mình là người Mỹ thêm 5 người Mễ Tây cơ và một đại gia đình Ấn Độ đến từ Gia-nã-đại nên ông thần hướng dẫn viên phải nói hai thứ tiếng. Anh ngữ và tiếng Tây Ban Nha.

Điểm đến đầu tiên là Miraflores, Panama, nổi tiếng là bến tàu bên Đại tây dương, đúng hơn là Agua Clara, được xem là nơi du khách đến thăm nhiều nhất. Giá vào cửa du khách là $10/ người tiền địa phương tương đương tiền đô la. 

Mình có ghi lại bản đồ vẽ cách thiết kế. Viếng cái kênh này khiến mình nhớ khi xưa ở Petit Lycee học vụ phà đi qua con kênh Saint Martin ở Paris. Thấy hình vẽ này nọ trong sách Leçons des Choses nên khi sang Paris là mình chạy ra con kênh Saint Martin xem và vẽ ở đó nhiều lần. 

Đây tương tự từ biển Thái Bình qua biển Đại Tây Dương vùng Caribe cách nhau độ 16 mét chiều cao. Họ làm con kênh được chia thành 3 khúc. Mình thấy họ rút cái cửa chắn đầu tiên để cho nước tràn vào cái khúc tiếp theo rồi có 1 chiếc tàu gọi tugboat kéo chiếc tàu của Tân gia ba chở khí đốt vào con kênh, phía sau có một chiếc tàu tugboat khác chạy phía sau cột dây xích hai bên sau chiếc tàu để tránh tàu bị lệch hay lật khi nước trong con kênh bị rút để tàu hạ thấp xuống. Khi tàu vào vòng 1 thì họ đóng cổng lại và rút nước của khu vực một. Cứ mỗi khúc như vậy mất độ 20 phút. Coi cho vui để hiểu rồi phải lên xe chạy viếng thủ đô Panama. 

Khi người Tây Ban Nha xâm chiếm Châu Mỹ để tìm vàng bạc thì có ông thần tên Balboa tìm ra vùng này nên đi đâu cũng thấy tên ông ta. Ông ta tìm ra bạc nhưng vấn đề là nằm phía Thái Bình Dương. Ông ta báo cáo cho vua Charles Quint mà khi xe ông Tây bắt mình học chết bỏ về ông thần này, khiến ông vua kêu mấy quan triều đình tính toán việc đào con kênh từ đại Tây dương qua Thái Bình dương. Nhưng không tiền. Đành làm hai con đường. 

Sau này ở thế kỷ thứ 19, mấy ông thực dân pháp buồn đời nghĩ nên xây con kênh này để chạy từ đại Tây dương qua Thái Bình dương không phải để vòng xuống phía nam của Châu Mỹ rồi đi bọc lên mất mấy ngàn cây số nhất là khúc này là vùng giao thoa của hai biển Thái Bình Dương và Đại Tây Dương nên sóng to kinh hoàng. Mình đã trải nghiệm khi đi Antarctica nằm trong phòng mà chai ly rớt xuống sàn nhà. Hai vợ chồng gần ói luôn. 

Thật ra ý tưởng đào con kênh đã có từ lâu và có người muốn đào ở nước Nicaragua, nằm về phía bắc của Panama. Đến khi nó khởi sự vào năm 1881 và ngưng năm 1889. Người Pháp hồ hởi sau khi thành công đào con kênh Suez ở Ai Cập năm 1869 nên thừa thắng xông lên họ kêu không có gì mà người Pháp không làm được ngoại trừ uống rượu đỏ với đá lạnh như người Mỹ. 

Thế là người Pháp chơi ngay, họ để ông Ferdinand de Lesseps đứng đầu một công ty người Pháp để thực hiện đào con kênh này qua vùng Panama, thuộc xứ Columbia. Họ khởi đầu năm 1881 rất lạc quan nhưng rồi công trình vướng phải những vụ đất sụp và nước ngập. Nên nhớ Ai Cập chỉ toàn là sa mạc, mình có đi tàu trên sông Nile này, nhìn xung quanh chỉ thấy cát và cát trong khi vùng này thì rừng rậm và bệnh sốt rét đã giết trên 20,000 nhân công đến từ các thuộc địa của pháp ở Châu Mỹ như Guadeloupe, Haiti,… rồi gặp vấn đề tài chánh mà người Pháp gọi Les scandales de Panama và công ty khai phá sản vào năm 1889. Thế là các nhà đầu tư pháp bỏ của chạy lấy người. 

Đến năm 1904, người Mỹ dưới sự lãnh đạo của tổng thống Roosevelt do dự giữa đào con kênh Panama hay Nicaragua. Được tin này thì ông Tây của công ty phá sản mới viết thư cho 100 thượng nghị sĩ Hoa Kỳ đề cập đến xứ Nicaragua có núi lửa, giông bão bú xưa la mua khiến quốc hội Hoa Kỳ chọn Panama để có thể trả cho một ít những gì đã chi tiêu. 

Cuối cùng họ chọn Panama thì xứ Columbia không chịu. Thế là anh Mỹ kêu mi không chịu thì tao kêu dân vùng này đòi tự trị dành độc lập. Thế là cho tiền dân vùng này nổi dậy đòi độc lập. Trong tương lai sẽ chơi trò này ở Greenland. 

Thế là tháng 11 năm 1903, Panama tuyên bố độc lập với tàu chiến của Hoa Kỳ nằm gần bờ. Thế là anh Columbia không dám lộn xộn. Và sau đó nước mới độc lập ký hiệp ước Hay-Bunau-Varilla Treaty, cho phép Hoa Kỳ kiểm soát 10 dặm xung quanh vùng con kênh muôn năm và trả mỗi năm $10 triệu đô la. Cứ tưởng tượng mỗi chiếc tàu lớn nhỏ để phải trả đâu 1 triệu đô la để được kéo qua con kênh này, và mỗi ngày có đến 64 chiếc tàu đi qua đi về.

Công trình khởi đầu năm 1904 bởi các kỹ sư của quân đội Hoa Kỳ với bác sĩ William Gorgas chỉ huy chương trình diệt muỗi và bệnh sốt rét. Muốn làm con kênh cần phải có nước và rất nhiều nước.

Họ sử dụng hồ Gatun sau khi chận con sông Chagres để nâng tàu lên cao 85 cao bộ trên mặt biển. Đào con kênh kiểu này họ cần nước rất nhiều. Nước hồ được sử dụng khi họ cho tràn vào các bể nước để cho tàu đi chuyển đến. Có đến 40,000 nhân công và đâu 5,600 người thiệt mạng. Đa số đến từ Barbados, Jamaica. 

Luôn tiện nhắc luôn là dân số ở nước Panama chưa tới 4.5 triệu người nhưng như Hoa Kỳ đủ thứ dân đến để đào con kênh. Lúc đầu từ các thuộc địa cũ của Pháp quốc rồi đến khi Hoa Kỳ thực hiện thì kêu gọi dân từ các thuộc địa Anh quốc đến cũng như của Hoa Kỳ. Do đó người dân ở đây nói tiếng Tây Ban Nha nhưng đủ loại dân, hôm nay có thấy người bản địa, sắc tộc thiểu số, đang thổi sáo, múa hát ở công trường trong thành phố để kiếm tiền. 

Con kênh được khánh thành ngày 15 tháng 8 năm 1914, Hoa Kỳ tốn tổng cộng $500 triệu đô là thời ấy, ngày nay thì tính tiền tỷ. 

Những năm thập niên 70, dân tình chống đối với sự giúp đỡ của Liên sô nên tổng thống Carter kêu thôi trả lại con kênh này cho họ. Vấn đề là chính phủ xứ này không có khả năng  cai quản nên giao cho các công ty ngoại quốc thầu và mỗi chuyến tàu đi qua phải trả trước 2 triệu đô la tối thiểu. Rồi anh ba tàu nhảy vào cai quản nên khi ông Trump lên kỳ hai, việc đầu tiên là sai ngoại trưởng Rubio bay sang xứ này và nói sao đó để công ty Blackrock của Mỹ kiểm soát không để anh ba tàu làm nữa. (Còn tiếp)

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn