Chiếc xe màu Đỏ

 Chiếc xe màu đỏ

Nhớ hồi đi học mua nhà, thầy bảo mua xe gì thì thấy xe đó nhiều. Mua nhà cho thuê thì thấy nhà cho thuê. Mình không hiểu lắm. Khi mua xe chở con nhỏ, mấy đứa con cứ kêu bố chỉ xe Dodge như xe mình. 20 năm sau đọc sách “Chiếc xe màu đỏ” mới thấy đúng. Giá như mình không ngu lâu dốt bền thì giờ đã giàu. Chán đời.

Sách giải thích khi quyết định mua xe màu đỏ, trước đó chúng ta chả để ý xe màu đỏ, nhưng sau khi mua chạy thì thấy toàn xe màu đỏ. Con mình cũng vậy, chỉ thấy xe Dodge giống xe mình.

Nhà Phật gọi là nghiệp kiếp trước, khoa học gọi là “Baader-Meinhof Phenomenon” hay “Frequency Illusion”. Não bộ lọc bỏ hầu hết thông tin xung quanh. Nhưng khi điều gì đó quan trọng với mình, nó sẽ gỡ bỏ bộ lọc. Mình bắt đầu thấy nó ở khắp nơi. Baader-Meinhof là nhóm khủng bố người đức khi mình còn ở âu châu, chuyên cướp ngân hàng bắt cóc thiên hạ, chống lại chủ nghĩa tư bản. Sau bị bắt nên chính phủ sợ họ trốn thoát nữa nên giúp họ tự tử trong tù.

Điều này không chỉ xảy ra với xe cộ. Nó xảy ra với cơ hội, ý tưởng, thành công, và cả cảm xúc. Mình tập trung vào điều gì thì thấy nhiều hơn. Thế giới của mình thay đổi dựa trên những gì mình chọn để ý. Nay mình mới hiểu, nếu anh ghét Dân Chửi thì đâu đâu anh đều thấy Dân Chửi, còn chị ghét Mà-Ga thì đâu đâu cũng thấy Mà-Ga tha hồ chửi nhau. Tất cả đều đúng cả. Vì INternet làm tiền nên kỹ thuật số sẽ bơm các tin tức hạp nhãn với người đọc nên chúng ta cần đọc tin tức phía bên kia chiến tuyến như mình khi xưa hay nghe đài Hà Nội ban đêm. Hay ngày nay đọc sách báo của Hà Nội để hiểu thêm.

Tại sao lại vậy? Vì một phần của não bộ gọi là “Reticular Activating System (RAS)”, nó hoạt động như người gác cổng, lọc bỏ hàng triệu thông tin đến não mỗi giây. Bộ phận này quyết định cái gì quan trọng và cái gì không nên để ý. Như chúng ta có thể nghe tiếng ai đó gọi tên mình trong đám đông ngoài ra thì bỏ ngoài tai. Một người Mà-Ga sẽ rung động trước một tin dù là fake News nói về ông Trump, trong khi một người theo Dân Chửi thì không tin hình ảnh tổng thống Clinton, Obama tuyên bố phải trục xuất người di dân lậu,…

Điển hình khi mua xe xong thì mình và con của mình thấy rất nhiều xe giống xe mình mới mua. Trước đó chả để ý gì cả. Những người cứ để ý đến tiêu cực thì cuộc đời họ cứ thấy toàn tiêu cực xung quanh mình. Ai khen cái áo của mình đẹp, thay vì cảm ơn lại tự hỏi bà này nói như vậy nghĩa là gì, chê áo mình hay nói Kháy này nọ. Còn ai chửi mình thì cứ nghĩ Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen là xong, chả để ý. Lý do là người chửi trên mạng nên chả biết họ là ai. Mà ngay người mình biết có chửi mình cũng nhăn răng ra cười. Lý do từ nhỏ mình đã được bạn bè thầy cô kêu là ngu, quen bị chửi ngu từ bé nên mình chấp nhận. Xong om

Điểm hay là chúng ta có thể thay đổi RAS. Chúng ta có thể định hướng, lập trình não bộ cho chúng ta biết cơ hội, giải pháp thay vì chỉ nhìn thấy vấn đề và thất bại. Đây là cách những người thành công tạo ra vận may cho chính họ.

Điển hình, chúng ta có một ý mở tiệm nail hay bán bún bò làm giàu, thì đã có nhiều người đã làm khắp Bolsa. Chúng ta nghĩ nên học những điều gì mới thì nảy ra khắp nơi. Chúng ta bị vợ chửi, lại khiến mọi việc xung quanh mình làm mình điên thêm. Đó là sự vận hành của RAS. Đa số trong chúng ta để RAS kiểm soát chúng ta. Chúng ta cứ nghĩ đến lo sợ, thất bại, và nghi ngờ và não bộ lại càng cho ta thấy các tiêu cực khác nữa. Trong khi đó những người thành công huấn luyện não bộ chú tâm vào cơ hội, thay đổi và cách thay đổi, phương án.

Mình lấy thí dụ, khi mới bắt đầu học nghề mua nhà cho thuê. Đồng chí gái kêu tiền đâu mà mua, rồi lại nghe họ hàng thân hữu đã có định kiến về mình là bất tài, ngu dốt. Họ kêu thằng đó ngu, nhà đang xuống mà chạy đi mua nhà (1995). Mình thuộc dạng ngu lâu dốt bền. 

Như khi xưa, mình nói muốn đi du học, bạn bè, họ hàng kêu ngu mà đòi lên trời rồi họ cười. Trời ị trúng đầu, mình đậu cao nên nạp đơn du học lại khiến bạn học lắc đầu. Rồi trời ị trúng đầu thêm một phát nữa, mình được học bổng đi tây. Bạn bè họ hàng kêu thằng này qua Tây khá lắm là đậu bằng nhảy đầm, Qua tây, Sàigòn mất thiên hạ kêu mình đi học nghề sửa ống nước nhưng mình cứ đâm đầu đi học, 6 năm sau ra trường với bằng thạc sĩ nên thiên hạ chửi thề. Bạn học khi xưa, bỏ học đi làm rất nhiều, uống rượu hút thuốc lá nhiều nên có người chết sớm.

Rồi mình mò đi mua nhà rẻ, được người ta cho vay. Như nhà của ông John, bác sĩ, ông ta đổi lại thành khu thương mại để mở văn phòng bác sĩ. Về hưu, ông ta bán nhưng chả có thằng nào mua cả năm trời vì nhà ở không được mà làm ăn buôn bán cũng không. Mình thấy đây là cơ hội nên hỏi mua, ông ta đồng ý bán và mình lên thành phố xin đổi qua vùng dân cư. Mình giải quyết được vấn đề mà ít ai nghĩ đến. Xong om

Ngày nay, họ hàng thân hữu kêu ông Sơn, (ông nghe chớ không phải thằng như xưa) hên vì mua nhà khi nhà xuống, lại kêu đồng chí gái hên lấy được mình. Mình đi kỵ giỗ bên vợ, nay được thiên hạ tới chào hỏi, bắt tay như tây đầm, chớ khi xưa chả có ai hỏi một câu. Chán Mớ Đời 

Tương tự khi mình muốn leo núi, thiên hạ cứ kêu già rồi không nên bú xua la mua. Mình thì thiên hạ càng nói mình càng muốn làm thêm. Thế là tập luyện đi leo Kilimanjaro, Đỉnh Whitney, Machu Pechu đủ trò. Năm ngoái buồn đời, mình đi bộ hành hương bên Ý Đại Lợi, ngày 30-40 cây số suốt 2 tuần lễ, vẫn tĩnh bơ con cà cuống.

Khoa học giải thích là não bộ chúng ta có “neuroplasticity”, nghĩa là có thể tự điều chỉnh dựa trên những gì chúng ta chú tâm vào. Thí dụ, chính phủ Trump ra lệnh trục xuất di dân, mình mò xem các công ty có nhà tù tạm cho chính phủ thuê để mua cổ phiếu thay vì chửi bới bú xua la mua trên mạng. Thấy lạm phát thì đi mua bạc hồi một lượng có $15, nay lên $100. Có chửi cũng chả thay đổi sự việc, mình nông dân nên khi mở mồm là thiên hạ chửi rồi, ngu biết gì mà nói. Nên nhớ các nhà tù này được thành lập từ lâu, được các chính quyền Bush, Obama, Trump, Biden mướn.

Chúng ta càng nghĩ đến một vấn đề nào, thì các neuro tạo dựng các con đường chỉ dẫn về điều đó. Tư tưởng của chúng ta tạo dựng hiện thật. Điển hình người Mà-Gà thì chỉ đọc tin tức khen ông Trump, còn người theo Dân Chửi thì chỉ đọc tin tức, chửi bới ông Trump. Chúng ta không thể kết luận là Ma-Ga là sai, ngu dốt tương tự Dân Chửi là hèn này nọ. Thế giới này do bọn nhà giàu nắm đầu nên chúng tạo ra mấy chuyện để thiên hạ chửi nhau để quên kinh tế đang xuống, sa thải nhiều, tiệm đóng cửa nhiều. Kinh tế rất te tua, nhất là Cali. Đừng nghe tin tức của chính phủ cứ đi vòng vòng sẽ thấy. Hôm kia mình ghé góc đường Brookhurst và Westminster, tiệm 99 Cents đóng cửa, bãi đậu xe to đùng, khiến mấy tiệm bên cạnh điều hiêu thấy rõ. Qua mấy chỗ tiệm Rite Aid, Walgreens đóng cửa sẽ thấy te tua hơn.

Nếu chúng ta tìm kiếm về sự biết ơn, RAS sẽ chỉ cho chúng ta nhiều sự việc để biết ơn, sẽ thay đổi cách nhìn của chúng ta về cuộc đời. Sáng đi tập Đông Phương Hội, mình mở nghe ông sư giảng về kinh phật giáo, giúp suốt ngày mình hướng thiện, biết ơn đời, ơn đồng chí gái, ơn mẹ, em út, ơn dân chửi, ơn ma-ga, bú xua la mua.

Chớ sáng sớm, thức dậy mình mở mạng xã hội, xem tin fake News rồi chửi bới đủ trò, cả ngày não bộ sẽ làm cho mình tiêu cực, và cuộc đời bực mình.

Do đó họ khuyên chúng ta nên có những mục đích rõ ràng, nhìn về sự thành công của chúng ta hàng ngày, tập trung vào thực hiện giấc mơ của chúng ta, biết ơn những người giúp chúng ta, nhất là quen với những người có đầu óc tích cực, tiến bộ. Và não bộ sẽ làm mọi việc khác. Thay đổi chú tâm để thay đổi cuộc đời mình tích cực hơn.

Lên mạng xã hội thấy ai chụp hình cả gia đình, con cháu đang ăn uống thì chúc phúc cho họ thay vì chửi bới hay chê bai. Thấy ai quen đi chơi đây đó chụp hình, chúc phúc cho họ thay vì ganh tỵ. Phải mừng cho họ gặp lại thân hữu, họ hàng hay anh em. Khi đầu óc mình hướng thiện thì tự nhiên cuộc đời mình thay đổi. Điển hình khi xưa bị mấy cô đá lên đá xuống, mình chúc phúc cho họ được tên nào vớt, cuộc đời họ sẽ sung sướng hơn, có người chăm sóc nên phát hiện ra mối tình hữu nghị của đồng chí gái. Chớ dạo đó mình căm thù đàn bà là ngọng rồi, xung quanh chỉ thấy toàn đàn bà phản bội. Mình phải hiểu mình không có lương cao thì mấy cô muốn cuộc sống của họ bền vững. Đi chơi với mình cho vui trong khi đợi một hoàng tử đạt tiêu chuẩn của họ đến rước.

Lý thuyết chiếc xe màu đỏ không chỉ đơn thuần là việc nhìn thấy những chiếc xe; mà nó còn nói về việc nhìn thấy một thực tế quyền lực mới, nơi suy nghĩ của chúng ta định hình thế giới của chúng ta, và thành công chỉ là sự thay đổi trong cách nhìn nhận vấn đề.

Mình nhớ công ty cho mình đi học một Seminar do công ty ông Steven Covey hướng dẫn cách thành lập mục tiêu trong đời và quan trọng nhất là 4 quadrant . Mình tuân theo nên làm mục tiêu để về hưu này nọ. Mỗi ngày mình mở cuốn sổ ra để đọc lại các mục đích làm chồng, làm cha, làm con, làm phật tử,… mỗi ngày chỉ làm một chút như sáng thức giấc mi trên trán mụ vợ đang say sưa ngủ. Có lẻ mụ vợ không biết nhưng mình biết, kể chuyện cổ tích cho con mỗi đêm trước khi chúng đi ngủ, viết thư cho ông bà cụ, đọc 1 trang kinh Pháp Hoa,…

Thằng con hôm trước mình kể chuyện xe màu đỏ thì nó nhớ. Mình nói nó thấy vụ bố gặp bà mướn tiệm của mình, dọn ra , việc đầu tiên là chúc mừng bà ta về hưu, rồi hỏi han mới biết bà ta muốn dọn ra khỏi Cali thì mình hỏi căn nhà đang ở làm gì thì bà ta kêu bán. Mình nói bán cho mình và 2 ngày sau hai cha con đến nhà bà ta gặp ông chồng làm giấy tờ mua. Mình nói thằng con, khi mình chú ý điều kiện hoá não bộ của mình thì chỉ thấy cơ hội. Còn nếu chú trọng được người đời khen mình là ma gà hay Dân chửi thì mất thời gian vì chả đem lại lợi lộc gì cho mình và thời gian là những gì mình không thể tái sinh được. 

Cuộc đời mình là nông dân thì chăm chú trồng cây bơ cho ra trái tốt, không nên xịt thuốc này nọ, còn chuyện thiên hạ chửi nhau không nên xen vào. Ông Khổng Khâu khi xưa có tuyên bố “tu thân tề gia trị quốc bình thiên hạ”. Mình chưa tu thân hay tề gia được mà cứ tối ngày đòi trị quốc bình thiên hạ. Xong om 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Thành công ở đời là gì.

 Thành công trong cuộc đời là gì 

Có lần con gái gọi điện thoại khóc kêu bị áp lực công việc nhiều quá, chống chọi với đồng nghiệp nam giới. Mình nói cuộc đời không phải chỉ có tiền bạc mà cần đến hạnh phúc gia đình, sức khoẻ cá nhân mới có cuộc sống quân bình và hạnh phúc. Người giàu có chưa chắc đã hạnh phúc. Nếu không thích công việc này nữa thì nghỉ, tìm việc khác nhẹ nhàng hơn, sức khoẻ về tinh thần của mình là quan trọng nhất.

Ngày xưa, bố đi làm 2 giờ là xong, đi đón con với anh con đi học ra, rồi chở về nhà ăn cơm, đi học đàn và các lớp ngoại khoá như bơi lội, nhảy híp hóp, đóng kịch. Bố làm ít tiền hơn nhưng vui vì tham dự các sinh hoạt của con. Nay về già bố làm nông dân cũng hạnh phúc, đâu cần phải ở nhà cao cửa rộng chạy xe xịn này nọ. 

Mình kể cho nó quyết định đúng đắn nhất của mình khi chúng còn bé. Có người kêu bán miếng đất 5 mẫu, có thể xây 20-40 căn nhà. Mình chạy lên Victorville để xem, thấy gần đó có tên đang xây mấy căn nhà bán, hắn nó lời mỗi căn $50,000 cách đây 30 năm về trước. Mình làm tính thì xây 40 căn, bỏ túi được 2 triệu sau 3-4 năm. Vấn đề là mình phải ở trên Victorville trong thời gian đó, ít gặp vợ con. Khi nào xong thì về lại Quận Cam, con mình như con của thiếu phụ Nam Xương, hỏi ai rứa là mình ngọng. Hai vợ chồng bàn với nhau đưa đến quyết định, có mắm, ăn mắm, có khoai ăn khoai, không mua miếng đất. Sau này mình xem lại miếng đất, có tên nào nhảy vào mua, hắn vẽ lại được thành phố chấp thuận và xoay qua bán dự án lời 1.2 triệu khiến mình giác ngộ cách mạng. Hồi đó không biết, cứ vẽ xin chấp thuận dự án xong là bán. Cho thấy nghề dạy nghề. Rốt cuộc mình nay không giàu có nhưng vẫn có đồng chí gái cùng một lứa lận đận bên đời.

Nói chuyện với mình xong thì nó có vẻ nguôi. Con gái giống đồng chí gái thích làm việc, muốn cho hơn người, mình thì thuộc dạng ngu lâu dốt bền từ bé nên chả bao giờ có tham vọng hơn người. Cuối cùng nó đổi sở, lương cao hơn mấy chục ngàn. Nhưng có vẻ nó thích hơn. Rồi một ngày nào đó lại mỏi mệt, gọi bố.

Vấn đề ở Hoa Kỳ, ở trường, học sinh bị định hướng lúc nào cũng phải giỏi hơn chúng bạn, lên trung học chúng phải học ngoại khóa tơi bời hóa lá để chuản bị vào đại học. ở Pháp, chỉ cần thi tuyển vào trường nổi tiếng là xong , ở Hoa kỳ, cần thêm các hoạt động ngoại khóa, rồi học bạ mấy năm đủ trò, cho nên con nít bị áp lực rất nặng nề, tự tử khá nhiều. Nay họ nói sinh viên tốt nghiệp đại học Harvard, có người mất cả năm mới tìm được việc làm.

Từ ngày nói chuyện với con gái mình tìm sách hay tài liệu gửi cho mấy đứa con đọc hay xem về đề tài thế nào là thành công trong cuộc đời. Hôm nay mình gửi chúng cuộc phỏng vấn giáo sư Clayton Christensen, cựu giáo sư trường MBA của Harvard. Ông này nói về lúc mới vào công ty làm việc. Ông Manager lại kêu chủ nhật này mọi người đồng ý sẽ vào công ty làm việc để chuẩn bị trình bày đồ án cho khách hàng hôm thứ hai.

Ông ta nói với Manager là tôi quên nói với ông là tôi đã hứa với Chúa là ngày chủ nhật, không đi làm (ông ta sinh ra tại tiểu bang Utah nên mình đoán ông ta theo đạo Mormon). Câu nói của ông ta khiến manager nổi điên. Ông Manager hỏi nhà thờ ông ra sao, chớ nhà thờ tôi thì nhiều khi tôi làm sai đạo đức cách mạng, rồi xin gặp ông cố đạo, ông ta nghe tôi thú tội, tự kiểm điểm sau đó thì xá tội.

Một tiếng sau, ông manager trở lại, nói vậy thì thứ 7 vậy. Ông lại trả lời tôi quên nói với ông là tôi hứa với vợ tôi là ngày thứ 7, tôi dành trọn thời gian cho gia đình lại khiến ông Manager nổi điên. Ông giáo sư này nói là chúng ta thường hay làm những việc hơi trái với đường lối của chúng ta vạch ra, tự an ủi chắc không sao, rồi cúng tiền cho nhà thờ này nọ để xem như mình đã giải tội.

Chúng ta cứ cố gắng làm cho được nhiều tiền rồi dùng tiền đó mua thuốc để uống giúp chúng ta mạnh khoẻ. Từ ngày mình có con, mình chưa bao giờ đi uống cà phê với thân hữu, rượu mình không uống nên không cần phải xã giao. Ai quen đều biết mình không uống rượu, hút thuốc nên họ chẳng mời. Ngày nay, thân hữu mình đều rệu hết vì thuốc lá, và rượu bia. Nay gặp họ, chả thấy dô dô gì nữa, ai cũng uống nước ấm.

Có lẻ seminar mà mình được công ty gửi đi học do ông Steven Covey, tác giả cuốn sách "The 7 habits of highly effective people" thực hiện là quan trọng nhất. Họ dạy mình 4 Quadrant để sống làm việc và bồi dưỡng đạo đức với gia đình. Ngày nào cũng mở cuốn chỉ nam ra xem nên cuộc đời mình thay đổi từ đó. giúp mình về hưu ở tuổi 55.

Ông Christensen dạy tại đại học Harvard chương trình MBA. Ông ta có nhắc đến lý thuyết mà nhóm của ông ta nghiên cứu. Tại sao Nhật Bản thành công vượt bực rồi tắt ngúm. Tại sao các công ty nổi tiếng một thời như Lucents Techologies, Nortel,…về truyền thông, làm tiền như nước rồi bị các công ty khác mua lại. Các ban giám đốc đâu có ai có ý định là diệt cho bằng được công ty của mình. Nói cho đúng họ là nạn nhân của sự thành công của họ.

Các chuyên viên , giám đốc đều giỏi cả, họ bỏ tâm trí để bán buôn nhiều hơn, năm này bán lời hơn năm ngoái, này nọ. Họ chỉ chú tâm đến lợi nhuận trước mắt mà quên đi cái nhìn xa, viễn kiến cho 5, 10 năm tới. Trong khi một công ty như Cisco mới mở tiệm, từ từ họ lên đánh văng hết mấy công ty khét tiếng. mình có theo học vài lớp của đại học Tân Gia Ba qua mạng, giới cao cấp của xứ này họ nghiên cứu chương trình phát triển của quốc gia họ trong 50 năm tới, nghĩa là 2075.

Viết tới đây khiến mình nhớ đến công ty Kodak. Họ làm tiền nhiều quá, đến nổi khi một chuyên viên của họ đệ trình máy ảnh kỹ thuật số (digital camera), họ bỏ qua một bên, vì đang làm tiền, bá chủ thế giới về bán phim chụp hình để rồi sau này bị phá sản khi máy chụp hình kỹ thuật số ra đời.

Ông ta nhấn mạnh là chúng ta chỉ nhìn cái lợi trước mắt. Ông ta điển hình là con cái. Khi chúng còn bé, chúng làm khó dễ không chịu nghe lời này nọ nhưng chúng ta vẫn bình tỉnh nuôi nấng, dạy dỗ chúng đến 20 năm sau, nhìn lại chúng ta có thể tự hào đã dạy dỗ đứa con nên người, trở thành một người hữu ích cho xã hội. Chớ tưởng tượng như cặp vợ chồng vừa bị thằng con sát hại ở Hồ Ly Vọng.

Ông ta nói đến ngày lên gặp Chúa để interview vào thiên quốc. Chúa không nói đến tiền bạc , vàng vòng, nhà cửa, châu báu của chúng ta có mà hỏi chúng ta đã làm gì để giúp đỡ tha nhân trọn cuộc đời chúng ta. Một khi chúng ta rời cỏi đời này, tiền bạc chúng ta bỏ công sức để làm ra, nhà cao cửa rộng để rồi cũng bỏ lại sau lưng.

Ông ta nói rất đúng tại sao chúng ta cứ phải chạy theo tiền bạc, chức danh. Xã hội Hoa Kỳ thúc đẩy chúng ta phải mua cái ví Louis Vuitton, chiếc xe Mercedes hay ở nhà khu sang trọng vì đó là hình ảnh do Hồ ly Vọng bán cho chúng ta, các quảng cáo thúc đẩy chúng ta chạy làm 3 job để có tiền mua sắm này nọ, tạo dựng công ăn việc làm cho mọi người, giúp kinh tế đi lên nhưng chúng ta phải trả giá rất cao. Tỷ lệ ly dị Hoa Kỳ trên 50%, con cái bơ vơ, bị cha mẹ kéo qua kéo về khiến chúng bị khủng hoảng tinh thần, chơi sì ke ma tuý.

Ông Christensen có kể, ông ta học MBA ở Harvard ra thì có truyền thống là họp lớp cứ 5 năm thì phải. Mấy lần họp lớp đầu tiên thì ai nấy đều vui vẻ, khoe vợ đẹp con thơ, công ăn việc làm quá xuất sắc nhưng đến lần thứ 4, 5 là thấy đa số ly dị, phải nuôi con của người vợ hay chồng mới cưới trong khi con mình thì theo mẹ chúng đến tiểu bang khác, ít khi gặp. ông ta khôgn nghĩ bạn học cùng khóa có ý định ly dị, sống xa con cái nhưng vì họ không tuân theo các nguyên tắc đạo đức của họ như ông đã thực hiện mấy chục năm qua. Ngày chủ nhật là dành cho nhà thờ, thứ 7 dành cho gia đình. Bao nhiêu trong chúng ta có thể thực hiện được điều này.

Mình gửi cho mấy đứa con sách của ông này để chúng đọc, để có cái nhìn bớt sai lệch về cuộc đời. Chúng ta không cần phải có quyền cao chức rộng, cứ tà tà cũng hạnh phúc. Mình về âu châu, thăm các người bạn xưa, thấy họ sống thoải mái, có thể không có nhà cao cửa rộng như bên mỹ, được cái là họ đi chơi mút muà lệ thuỷ, tà tà. Họ ít bị stress như người sống tại Hoa Kỳ. Ít ly dị như bên Hoa Kỳ. Chúng ta có quyền lựa chọn cuộc sống vì chỉ có quyền định nghĩa thế nào là hạnh phúc, thành công ở đời. Chán Mớ Đời

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

cháu bà nội tội bà ngoại

 Bà Ngoại ô sin

Đọc câu chuyện theo mình do Ây Ai viết trên mạng xã hội của một bà Mỹ kêu hy sinh đời mẹ củng cố đời con rồi cuối cùng bà ta Chán Mớ Đời bỏ nghề làm ô sin cho con và kể lại câu chuyện thấy hơi quen quen. Như người Việt hay kêu “sống không cho ăn, chết làm văn tế ruồi “. Bà Alice kể hôm qua bà ta tự ý thôi việc, không báo trước cho chủ hai tuần như luật lệ quy định, bà ta không thu dọn bàn làm việc mà chỉ để xuống bàn cái bánh gâteau, mà bà ta bỏ nhiều công lao để đút lò, lấy cái ví của mình và bước ra khỏi nhà của cô con gái. Không ngoáy đầu lại. Như vừa giác ngộ cách mạng một điều gì quá cay đắng, của sự hy sinh vô bờ của mình. Con cháu bốc lột sức lao động về già bà ta.

Bà ta cho biết chủ của bà là chính cô con gái tên Jessica. Từ 6 năm qua bà tưởng tiền lương là tình yêu của con cháu dành cho bà nhưng hôm qua bà ta giác ngộ cách mạng là nền kinh tế hiện đại của gia đình bà ta, tình thương, sự hy sinh không giá trị bằng cái iPad. 

Bà Alice cho biết trên giấy tờ của chính phủ, bà là y tá về hưu với số tiền hưu trí ít ỏi nhưng trên thực tế bà làm việc toàn thời gian như lái xe đưa cháu đi học, nấu ăn rồi dạy hai đứa cháu làm bài tập. Như bà Clinton nói về câu ngạn ngữ phi châu “cần một làng để nuôi nấng và dạy một đứa bé nên người”, bà ta tự xem là ngôi làng tại Hoa Kỳ với một bà già goá chồng chăm sóc hai đứa cháu và nấu ăn cho cả hai dùm con gái, được bồi dưỡng bởi cà phê và thuốc chống đau nhức theo tuổi già.

Con gái bà làm trong ngành tiếp thị, con rể làm trong ngành tài chánh. Cả hai đều theo đuổi giấc mơ Hoa Kỳ nên bị stress khi tiền chăm trẻ lên đến $2,500/ tháng. Khi đứa con thứ hai được sinh ra, con gái và con rể nhìn bà ta như van lơn cầu cứu như thầm nói thương con thì phụ giúp con. “Tụi con không có khả năng trả một người bảo mẫu” nhất là tụi con không tin người lạ, chỉ tin mẹ thôi. Với tình mẫu tử bao la thương con như biển trời lai láng, bà ta nhất trí hy sinh đời mẹ củng cố đời con, thế là chấp nhận làm ô sin không lương. 

Mỗi ngày bà ta thức giấc vào 5:45 sáng, lái xe 20 phút đến nhà con gái, làm điểm tâm cho cháu, thay quần áo rồi chở cháu đến trường. Trở về nhà bà ta giặt áo quần lau chùi nhà cửa rồi đi đón cháu, chở chúng đi đá banh, học đàn piano, giúp chúng làm bài tập. Cái này sao thấy quen quen. Đến chiều tối mới lái xe về nhà, uống thuốc đau nhức rồi đi ngủ để mai dậy sớm tiếp tục hy sinh đời mẹ củng cố đời con. Bà ta không cho cháu xem truyền hình trước khi làm xong bài tập, ăn uống đàng hoàng không có pizza hay đồ ăn biến chế và bắt anh em chúng đối xử tốt với nhau. Đúng là một bà ngoại anh hùng gương mẩu của thế kỷ 21.

Ngoài ra còn có bà nội của mấy đứa, bà sui gia ở Florida. Bà ta sống ở Florida gặp chúng mỗi năm hai lần. Bà ta thuộc dạng giai cấp thượng lưu, đi căng da mặt hàng năm, chơi pickleball, đi du thuyền hàng năm với bạn bè. Kiểu cháu bà nội tội bà ngoại. Bà sui không biết là cháu bà bị dị ứng với thuốc nhuộm tóc của bà và không bao giờ chùi dọn khi cháu bà ta ói trên xe. 

Hôm qua là sinh nhật của đứa cháu ngoại đầu Noah. Bà Alice đã dự trù từ lâu, tiền hưu ít, lạm phát từ thời bác Biden lên, nhất bà ta muốn tặng cháu cái gì có ý nghĩa. Sau một ngày làm việc không công ở nhà con gái, bà ta về nhà uống thuốc giảm đau, thức khuya đan cái mềm cho cháu để đắp tình bà ngoại sưởi ấm cháu vào mùa đông. Và làm cái bánh tây sô cô la mà thằng cháu ưa thích. 

Lễ sinh nhật dự định vào lúc 4 giờ chiều nhưng bà Alice đã bắt đầu chùi dọn từ 7 giờ sáng và trang trí căn nhà để đợi khách đến. 4:15 chiều chuông reo, bà ra mở cửa, bà sui bay vào nhà như cơn lốc kèm theo mùi nước hoa đắt tiền. Bà ta rống lên kêu mấy hoàng tử của bà nội đâu, hai đứa cháu trong phòng chạy ra la hét bà nội bà nội.

Bà ta đưa cho chúng hai gói quà, chúng xé toạc giấy bao trong khi con gái và con rể kêu mẹ cho chúng nhiều quá, khiến chúng hư. Mỗi đứa được một cái iPad để chơi game. Bà sui kêu không biết mua gì cho chúng nên hỏi ông chủ tiệm và được biết đây là món quà con nít thích nhất đương thời. Hai đứa bé như điên dại reo la mừng nức nở trong khi hai vợ chồng kêu mẹ làm hư chúng này nọ một cách xã giao thì bà sui kêu đó là bổn phận của bà nội. Sông có thể cạn núi có thể mòn song chân lý ấy không bao giờ thay đôi. 

Bà Alice đứng ở nhà bếp, cầm cái mền mà bà ta bỏ nhiều tháng để đan xong. Bà cảm thấy mình như kẻ vô hình, không có trong cặp mắt của mọi người. Bà ta bước đến thằng cháu Noah, kêu cũng có quà cho cháu. Bà đan cho cháu cái mền và làm cho cháu cái bánh tây, chúng ta hát chúc mừng sinh nhật cháu nhé. Thằng bé không nhìn lên, chăm chú chơi game trong cái IPad và nói khoan đã bà ngoại, để con chơi xong đã. Bà Alice kêu bà mất cả ba tháng để đan cho con, thằng bé kêu đâu có ai thích cái mền đâu bà ngoại, tiếp tục chăm chú chơi game. Bà nội cho tụi con IPad, chán bà quá.

Bà Alice đứng lặng thinh, nhìn cô con gái, hy vọng cô ta nói điều gì để thằng cháu cảm ơn bà ngoại. Ngược lại cô con gái kêu thằng bé chỉ mới 9 tuổi, nó thích cái IPad hơn là cái mền của mẹ đan. Liam, thằng bé bảy tuổi, chen vào, miệng đầy kẹo bà nội cho:“Con ước bà nội sống ở đây. Bà không bắt tụi con làm bài tập. Bà dễ thương.” Bổng nhiên có gì nghẹn nghẹn trong lòng, cay cay trong mắt bà Alice, như tiếng đứt của sợi dây căng suốt 6 năm nay. Bà ta nhìn đôi bàn tay gầy guộc, đã rửa chén, giặt áo quần, làm ô sin cho con, hai bàn tay đã ôm hai đứa cháu vào lòng ru khi chúng bị ốm. Bà ta nhìn bà sui với bộ đồ hàng hiệu mà bà ta có ước bao nhiêu cũng không bao giờ mua sắm được. Bà nhìn cô con gái đang nhâm nhi ly rượu, thong thả vì biết bà ta sẽ rửa chén sau khi tiệc tan.

Bà ta gấp cẩn thận cái mền do chính mình đan, đặt nó lên bàn và kêu con gái. Cô con gái quay lại hỏi: “gì vậy mẹ? Mẹ cắt bánh đi, tụi nhỏ đói rồi.” “Không.” Đó là lời bà Alice khiến cô con gái cau mày “Gì cơ?” Bà nói không, thật ra mẹ đã xong rồi. Cô con gái hỏi “Xong cái gì? Xong cái bánh à?”. Bà Alice nổi điên kêu “Xong hết.” Rồi cởi tablier để cạnh cái mền. Rồi với giọng lạnh lùng, bà ta nói mấy đứa cháu nói rất đúng, mẹ chán mới đời. Mẹ là người ô sin không hơn không kém. Mẹ mệt lắm rồi, làm đầy tới nhân dân ưu tú không công cho mọi người. Ngay lúc đó bà Sui gia kêu Alice đừng làm thế, chắc bà bị hậu mãn kinh, chán đời sau khi nghỉ hưu.

Bà Alice nói chúc bà vui vẻ, tôi nghĩ bà là người nhà nên chắc chút nữa giúp con dâu bà thanh toán đống chén dĩa và đống đồ giặt trên lầu. Rồi bà ta bước ra cửa. Lúc đó cô con gái bắt đầu nhận thấy sự việc nên hét lên “Mẹ đi đâu vậy? Con có buổi thuyết trình ngày mai! Ai đưa tụi nhỏ đi học? Ai trông chúng?” Bà Alice kêu mẹ không biết, hay con bán 1 cái IPad để mướn người ô sin chuyên nghiệp hơn hay kêu bà nội ở lại giúp.

Lúc này thằng bé ngước lên khỏi màn hình, cảm nhận được có sự khác biệt trong cách ăn nói của người lớn. Rồi hỏi “Bà ơi? Mai bà có đến không?” Bà Alice nhìn cháu nhẹ nhàng nói: “Không cháu. Ngày mai con sẽ được tự do khỏi luật lệ của bà. Chúc may mắn.” Bà bước ra chiếc xe, ngồi vào ghế lái. Và chỉ hít thở.

Điện thoại reo không ngừng suốt hai mươi bốn giờ. Cô con gái nhắn tin từ giận dữ đến van xin “Mẹ phá hỏng sinh nhật Noah rồi.”“Con xin lỗi, con không cố ý.”“chồng có cuộc họp, tụi con không xoay xở được, làm ơn mẹ.” Bà Alice không trả lời, tắt điện thoại. Sáng dậy lúc 6 giờ sáng sau 6 năm trời làm ô sin không công để được lãnh sự lạnh lùng của con gái cũng như cháu ngoại. Bà ta pha cà phê, ngồi nơi hiên nhà, ngắm nhìn trời đất. Bà ta chợt nhận ra không còn đau vai nữa vì không phải đeo ba lô nặng của hai đứa cháu ngoại. Không cần uống thuốc đau nhức. Tâm bổng nhiên bình an một cách kỳ lạ.

Bà ta nhận ra một điều tuy hơi muộn, nhưng hy vọng chưa quá muộn. Ở nước Mỹ, chúng ta đã nhầm lẫn “gia đình” với “lao động miễn phí”. Chúng ta tự thuyết phục mình rằng yêu thương nghĩa là để bản thân bị vắt kiệt cho đến khi chỉ còn lại cái xác rỗng. Bà Alice yêu các cháu, sẵn sàng chết vì chúng nhưng bà không thể tiếp tục sống như một người ô sin cho chúng nữa. Bà tự nghĩ có thể sẽ tham gia nhóm chơi Pickleball như bà nội của hai đứa cháu làm. Hay ghé lại Đông Phương Hội tập dưỡng sinh, Thái Cực Quyền để khỏi phải uống thuốc đau nhức.

Đọc câu chuyện này khiến mình thất kinh nhớ lại nghe câu chuyện giữa đồng chí gái với con gái. Con gái và thằng bồ tính làm đám hỏi, đám cưới gì sang năm. Nó hỏi đồng chí gái có babysit nếu nó sinh con. Mụ vợ nổi hứng gật đầu. Kiểu này cho mụ sang New York làm ô sin, mình thì bay qua âu châu, á châu đi bộ rong chơi một đời nông dân. Con mình có thời gian còn mình thì không. Phải cho chúng trải qua giai đoạn như mình khi xưa, chăm sóc chúng vừa làm việc thì chúng mới thương mình. Chớ làm hết cho chúng thì chúng sẽ không bao giờ giác ngộ cách mạng về cuộc đời.

Thật ra nếu con mình lớn lên mà không báo mình đó là phước đức của mình còn chúng nhờ vả là cái nghiệp của mình phải trả cho hết.

Còn mấy bác làm ô sin cho con, hy sinh đời ông bà củng cố đời cháu nội cháu ngoại có ý kiến gì?

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

bán bệnh tật là nghề của bác sĩ

 Bán Bệnh Tật: Phơi bày cách ngành dược phẩm khổng lồ biến tất cả chúng ta thành bệnh nhân

Sống tại âu châu hơn 12 năm nhưng mình chả bao giờ đi khám bác sĩ dù có bảo hiểm y tế nhưng khi sang Hoa Kỳ, sau khi lấy vợ thì đồng chí gái kêu đi khám bác sĩ mỗi năm theo định kỳ thì phác giác ra mình có bệnh đủ thứ trò. Vợ bảo thì phải phục tùng vì phận trai thuyền quyên. Đến khi mình bị gãy chân khi leo núi, nằm trên giường, buồn đời đọc 5 cuốn sách về ung thư thì thất kinh nên từ đó tìm hiểu thêm về y tế vì không thể nào tin hoàn toàn vào bác sĩ của mình vì theo châm ngôn của y sĩ ngày nay là “giúp một bệnh nhân khỏi là mất đi một khách hàng”. Nên mình định nghĩa lại ngày nay lương y như kế mẫu. Một bệnh nhân là một con bò để bác sĩ vắt sữa 3 tháng một lần. Bò nhiều bệnh càng nhiều càng tốt.

Tìm tài liệu đọc thì khám phá ra có nhiều người lương y như từ mẫu, bị hội đồng y khoa rút bằng vì dám nói lên sự thật nên mình càng chới với. Có ông bác sĩ nào ở Úc Đại Lợi bị cấm hành nghề, phải kiện tụng đủ trò mới lấy lại được bằng hành nghề. Lý do là ông ta khuyên bệnh nhân ăn uống cẩn thận thì bị tố là không có bằng dinh dưỡng nên không được khuyên bệnh nhân. Từ đó hay kiếm phim tài liệu và sách đọc về y tế. Rất khó nuốt vì quá khô khan, không như tiểu thuyết, tình yêu vớ vẩn nhưng phải cố gắng vì sự nghiệp cách mạng để tự cứu lấy mình. Hôm nay mình kể về cuốn sách do một người úc đại lợi và một người Gia-nã-đại, viết cách đây 20 năm. Trên Prime của Amazon có khá nhiều tài liệu còn trên YouTube thì hay bị chận.

Năm 2005, cách đây 20 năm, nhà báo y tế Ray Moynihan và nhà nghiên cứu chính sách dược phẩm Alan Cassels đã xuất bản cuốn sách mang tính đột phá khiến các công ty dược phẩm không yêu thích lắm “Selling Sickness: How the World’s Biggest Pharmaceutical Companies Are Turning Us All Into Patients (tạm dịch: Bán Bệnh Tật: Các công ty dược phẩm lớn nhất thế giới đang biến tất cả chúng ta thành bệnh nhân như thế nào). Cuốn sách phê phán gay gắt cách kỹ nghệ dược phẩm mở rộng thị trường đúng theo quy trình, bằng việc quảng bá những trải nghiệm bình thường của con người thành các tình trạng bệnh lý cần điều trị bằng thuốc.

Luận điểm chính của cuốn sách bắt đầu bằng một câu trích dẫn từ một cựu giám đốc điều hành của công ty dược phẩm Hoa Kỳ Merck vào những năm 1970. Ông ấy buồn đời bị vợ la nên kêu rất thất vọng vì thuốc chỉ được bán cho người bệnh và mơ ước được sản xuất thuốc bán cho cả người khỏe mạnh, “bán cho mọi người”, giống như cách công ty Wrigley’s bán kẹo cao su. Chưa đau làm cho chúng bị đau, uống thuốc chúng càng đau thêm. 2 ông Moynihan và Cassels cho rằng tầm nhìn này đã trở thành hiện thực nhờ các chiến lược tiếp thị tinh vi: mở rộng ranh giới của bệnh tật, hạ thấp ngưỡng chẩn đoán và tạo ra nhu cầu ở những nơi trước đây không tồn tại, một quá trình mà họ và nhiều người khác gọi là bệnh hóa (disease mongering).

Các ý tưởng chính: Cách “bệnh tật” được sản xuất và bán ra

Các tác giả cấu trúc cuốn sách dưới dạng một loạt nghiên cứu trường hợp, mỗi chương phân tích một tình trạng bệnh cụ thể và thuốc liên quan để minh họa các chiến thuật mà “Big Pharma” sử dụng:

1.  Mở rộng định nghĩa về bệnh tật: Các công ty dược tài trợ cho các hướng dẫn y khoa và hội nghị đồng thuận nhằm tái định nghĩa những biến thể bình thường (như lão hóa, nhút nhát hay buồn bã) thành các rối loạn. Như Cholesterol khi xưa là chỉ số 356 là được xem là cao ngày nay thì chỉ số xuống còn 200 khiến ai cũng bị dính cả, phải uống thuốc. Các chuyên gia tham gia những hội nghị này thường có mối quan hệ tài chính với ngành công nghiệp, tạo ra xung đột lợi ích. Mình có xem một phim Ý Đại Lợi, nói về các người đi quảng bá thuốc, mua vé máy bay cho bác sĩ kê toa thuốc nhiều đi với gia đình du lịch ở các xứ khác miễn phí, có người lấy tiền bỏ túi.

2.  Hợp tác với bác sĩ và các nhóm bệnh nhân: Các hãng dược tài trợ giáo dục y khoa, hội nghị và các tổ chức vận động bệnh nhân, biến họ thành những người quảng bá (có thể vô tình hoặc cố ý). Các chiến dịch “nâng cao nhận thức” cho bệnh nhân, do các công ty dược phẩm tài trợ, giáo dục công chúng về những tình trạng “chưa được chẩn đoán đúng mức”. Lên mạng, thấy nhiều người không phải khoa học gia hay điều dưỡng viên, tuyên bố bệnh này bệnh nọ khiến người đọc hoang man, đi bác sĩ để xem xét lại. Ngày nay thì AI sử dụng các bác sĩ mà mình từng mua sách của họ rồi bựa ra đủ trò. 

Có một ông cựu bộ trưởng của Hy Lạp, nổi tiếng tỏng vụ Âu châu cứu xứ này khỏi bị phá sản. Ông này là mát-xít mình hay xem phỏng vấn ông ta về tình hình âu châu để hiểu thêm vì ông này có một cái nhìn khác với cộng đồng âu châu. Gần đây có AI làm video, bỏ ông ta lên nói đủ trò. Thiên hạ hỏi ông ta thì ông nói không phải do ông ta làm ra, họ dùng AI nhưng ông ta không làm gì được.

3.  Quảng cáo trực tiếp tới người tiêu dùng: Ở các quốc gia cho phép (như Mỹ), quảng cáo miêu tả những khó khăn đời thường thành các bệnh có thể điều trị, thúc đẩy bệnh nhân yêu cầu bác sĩ kê đơn thuốc cụ thể. Ở âu châu họ cấm được quảng cáo thuốc trên đài truyền hình còn ở Hoa Kỳ thì đủ loại nhưng 35% thời gian nói đến hệ ứng phụ, kêu cơ thể sau khi uống thuốc có hiệu ứng như này như nọ thì báo cáo ngay cho bác sĩ. Nếu họ nói đến hệ ứng phụ nghĩa là thuốc chưa đúng nhưng cứ bán ra đã.

4.  Tạo ra các rối loạn mới: Một số tình trạng gần như được “phát minh” hoặc phóng đại để phù hợp với thuốc mới, chẳng hạn biến sự cáu kỉnh nhẹ thành một rối loạn nghiêm trọng. Những chiến lược này biến những người khỏe mạnh hoặc chỉ gặp vấn đề nhẹ thành bệnh nhân suốt đời, tạo ra hàng tỷ đô la lợi nhuận đồng thời gây nguy cơ điều trị quá mức, tác dụng phụ và làm quá tải hệ thống y tế.

Các nghiên cứu trường hợp chính trong sách, em xin tóm tắc:

•  Cholesterol cao: Việc hạ thấp ngưỡng đã biến hàng triệu người thành “bệnh nhân” cần dùng statin, dù nhiều người có nguy cơ thực sự thấp. Chỉ số từ 240mg/dl còn 200mg/dl như ngày nay thì bố ai cũng bị cao mỡ, cái mất dạy là chúng ta cần mỡ để cơ thể hoạt động. Lá gan sản xuất 80% số lượng mỡ mà cơ thể cần hàng ngày.

•  Trầm cảm và thuốc SSRI: Tiêu chí mở rộng đã bệnh hóa nỗi buồn bình thường, thúc đẩy thuốc chống trầm cảm.

•  Mãn kinh và liệu pháp thay thế hormone (HRT): Được miêu tả như một bệnh thiếu hụt cần hormone dài hạn (sau này được phát hiện làm tăng nguy cơ sức khỏe). Đúng hơn là bệnh ung thư. Khi đồng chí gái đến thời kỳ mãn kinh, may có chị bạn là bác sĩ nói không nên uống. Bác sĩ biết sẽ gây ra bệnh ung thư nhưng bệnh nhân đến là cho toa về uống mệt thở.

•  Rối loạn lo âu xã hội: Sự nhút nhát được tái định khung thành tình trạng suy nhược có thể điều trị bằng thuốc như Paxil.

•  Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD): Mở rộng sang người lớn, mở rộng thị trường thuốc kích thích.

•  Hội chứng ruột kích thích, loãng xương và rối loạn khó chịu tiền kinh nguyệt: Những vấn đề nhẹ hoặc phổ biến được nâng lên thành cần dùng thuốc.

Các tác giả dựa trên phỏng vấn người trong ngành, bác sĩ, nhân viên tiếp thị và các nguồn học thuật để cho thấy cách những nỗ lực này làm mờ ranh giới giữa bệnh thực sự và các “yếu tố nguy cơ” mang lại lợi nhuận. ông Ray Moynihan, cây bút thường xuyên của BMJ và Lancet, cùng ông Alan Cassels, chuyên gia Canada về chính sách dược phẩm, kết hợp báo chí điều tra với phân tích dựa trên bằng chứng. Tác phẩm của họ đã phổ biến khái niệm “bệnh hóa” và ảnh hưởng đến các cuộc tranh luận toàn cầu về quá trình y tế hóa quá mức.

Hai thập kỷ sau, cuốn Selling Sickness vẫn còn nguyên giá trị trong bối cảnh lo ngại liên tục về ảnh hưởng của ngành dược khoa từ tiếp thị opioid đến các mở rộng hiện đại như ADHD ở người lớn hay thuốc điều trị béo phì. Cuốn sách kêu gọi sự hoài nghi đối với tin tức y tế, hướng dẫn độc lập và việc đánh giá lại điều gì thực sự cấu thành “bệnh tật” trong thời đại y học bị chi phối bởi lợi nhuận. Ở các xứ mà người Mỹ hay đến vào mùa thu để xem lá rụng, người dân địa phương bị nghiện thuốc Opiod.

Một điểm khác như bệnh loảng xương. Đầu thập niên 1990, một công ty dược phẩm chế tạo ra một loại thuốc trị bệnh loảng xương, mà dạo ấy chưa được hiểu rõ lắm. Các đại diện các công ty dược phẩm và bác sĩ  họp nhau tại cơ quan WHO để hội thảo, và quyết định thế nào là xương chắt là bình thường. Họ xếp loại ra sao mà 50% phụ nữ trên 70 tuổi bị bệnh loảng xương. Xem như trong vòng một đêm , 50% phụ nữ trên 70 tuổi thức dậy là có bệnh loảng xuống phải uống thuốc.

Các công ty này tặng miễn phí các y cụ cho các phòng mạch bác sĩ hay nhà thương để khám mật độ xương. Cái mất dạy là sau khi uống thuốc này sau nhiều năm khiến xương của bệnh nhân dòn và dễ gãy hơn. Chán Mớ Đời (còn tiếp)

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn