Showing posts with label Giáo dục. Show all posts
Showing posts with label Giáo dục. Show all posts

Tại sao cấm

 Tại sao Hoa Kỳ lại cấm 



Sau Đệ Nhị Thế Chiến, nhiều quốc gia, bao gồm cả Mỹ và các nước thuộc khối tự do, đã phải đối mặt với những thách thức lớn hậu chiến về tái thiết kinh tế và xã hội. Trong bối cảnh này, chính sách và quan điểm về phá thai đã trải qua những thay đổi quan trọng nhất là tại các quốc gia theo thiên chúa giáo.


Yếu tố quan trọng nhất đã thay đổi đạo Đức Tây phương là phụ nữ được xem là đơn vị lao động kinh tế, đóng góp vào sự tái phát triển của quốc gia. Lý do là khi xưa, phụ nữ được xem là ở nhà, sinh con đẻ cái, phục vụ chồng đi làm ngoài xã hội. Trong thời gian chiến tranh, đàn ông bị đưa ra mặt trận, nên các chính phủ phải tuyển dụng phụ nữ trong nhà máy sản xuất tất cả cho tiền tuyến.

Sau thế chiến, các chính phủ cũng như phụ nữ đã quen ra ngoài đi làm việc nên được khuyến khích tham gia ngoài xã hội làm việc. Một mặt các chính phủ muốn giới hạn sinh sản vì sẽ khiến phụ nữ ở nhà, mất năng suất lao động nên có các chương trình khuyến khích ngừa thai. 

Hồi nhỏ mình thấy mấy bà hàng xóm hay đến nhà nói chuyện với mẹ mình về phương pháp Ogino, đặt vòng xoắn chi đó. Mình hay hóng chuyện người lớn nên thắc mắc hỏi nên bị ăn tát khá nhiều. Sau này mới hiểu mấy bà trong xóm ít con đều được theo chương trình giới hạn sinh đẻ. Ông Ogino này sinh ra thuộc gia đình Nakamura nhưng được gia đình Ogino nhận nuôi. Ông ta kêu phương pháp ngừa thai của ông không chính xác lắm.

Các chính phủ Tây phương cũng như khối Liên Xô khuyến khích ngừa thai và cho phép phá thai vì tất cả cho sự nghiệp sản xuất và thế giới đại đồng. Cả hai khối chạy đua để xem ý thức hệ nào hay hơn trong suốt thời kỳ chiến tranh lạnh.

Hậu quả là ngày nay, thế giới có trên 7 tỷ người nhưng dân số bị lão hoá. Cứ tưởng tượng nếu họ không cho phép phá thai, hay uống thuốc ngừa thai thì dân số thế giới còn gia tăng khủng khiếp. Nhất là chúng ta không có thể có một cuộc sống đầy đủ sung túc hơn thế hệ cha mẹ, ông bà của chúng ta. Theo tiêu chuẩn của dân số học thì mỗi cặp vợ chồng cần sinh ít nhất 2.1 con cái để thay thế mình. Mà nay ở Âu châu chỉ có 1.1 thậm chí 0.8 như ở Đức quốc và Ý Đại Lợi. Bên Trung Cộng với chỉ tiêu trai hay gái chỉ 1 con thì còn ít hơn.

Bà cụ mình sinh ra 4 con trai và 7 cô con gái. Nội mua băng vệ sinh cho 7 cô con gái là đủ nghèo. Mình có kể vụ dân số bị lão hoá sẽ gây vấn nạn trong tương lai vì người trẻ ít, phải đóng thuế nuôi mấy ông bà già sống lâu.

Hôm nay, đọc báo thấy các nhóm chống phá thai đã thành công vì tối cao pháp viện Hoa Kỳ đã phê chuẩn sự cấm phá thai tại Hoa Kỳ.

Tại sao ngày nay, Hoa Kỳ lại cấm phá thai lại? Các biểu ngữ kêu gào bởi các phụ nữ “cơ thể của tôi thuộc về tôi, tôi có quyền làm gì thì làm”,…

Theo mình hiểu, khi xưa, các chính trị gia muốn người Mỹ ít sinh con đẻ cái vì tốn tiền, họ cần phụ nữ làm việc để buôn bán các sản phẩm thị trường, đẩy mạnh xã hội tiêu thụ. Càng mua sắm sẽ giúp kinh tế phát triển chớ trước đệ nhị thế chiến, phụ nữ ở nhà giữ tiền, lo mua sắm chi tiêu, đâu có vụ mua sắm áo quần thời trang như ngày nay.

Cái hay của chủ nghĩa tư bản là khiến thiên hạ mua sắm, làm giàu cho họ, cứ khuyến khích phụ nữ đi làm vì khi họ có tiền là tiêu xài, kêu tiền tui làm ra nên tui có quyền mua sắm, tiêu xài. Dần dần nợ chồng chất, vợ chồng cãi nhau và ly dị. 50% ly dị tại Hoa Kỳ là vì tài chánh.


Buồn đời mình tìm tài liệu để đọc thì thất kinh. Xin tóm tắc như sau:


Giai đoạn 1945-1965: được gọi là giai đoạn của thế hệ babyboomers vì sau chiến tranh, Hoa Kỳ bổng gặp một hiện tượng là người Mỹ đẻ nhiều nên họ gọi thế hệ babyboomers. Dạo ấy người Mỹ chết trung bình ở tuổi 61.5 mà ngày nay với sự phát triển tiến bộ của khoa học giúp người Mỹ sống trung bình đến 82 tuổi. Nghĩa là thêm 20 năm, 1 thế hệ khiến các nhà lãnh đạo nhức đầu vì không biết lấy tiền đâu để nuôi họ nhất là y tế.

Sau chiến tranh, nhiều quốc gia bắt đầu chú trọng đến việc tăng gia sản xuất và tái thiết kinh tế. Tuy nhiên, vấn đề phá thai vẫn là một chủ đề nhạy cảm và thường bị coi là bất hợp pháp tại nhiều nơi.


- Sự thay đổi bắt đầu xuất hiện với sự gia tăng của phong trào quyền phụ nữ và ý thức về sức khỏe sinh sản. Việc kiểm soát sinh sản và quyền phá thai bắt đầu được thảo luận rộng rãi hơn. Các chính phủ đưa ra các chương trình phụ nữ quyền để tạo dư luận, kêu gọi tự do phá thai. 


Các phụ nữ gốc Ukraine khi xưa, cởi phăng ngực ra bị chính phủ bắt bớ, đánh đập rồi phải chạy trốn qua pháp. Nay các phong trào nữ quyền hình như không nghe đến trên truyền thông. Chính sách quốc gia muốn phụ nữ sinh con đẻ cái nên dẹp bớt các phong trào đòi bình đẳng.


Giai đoạn 1960-1970:

- Mỹ và châu Âu: Vào cuối thập niên 1960, một số quốc gia bắt đầu nới lỏng các luật lệ về phá thai. Ở Mỹ, phong trào quyền phụ nữ đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, dẫn đến việc xem xét lại các luật lệ nghiêm ngặt về phá thai.

- 1973: Quyết định Roe v. Wade của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã công nhận quyền phá thai của phụ nữ, làm thay đổi cơ bản luật pháp và chính sách về phá thai ở Mỹ. Phán quyết này thiết lập rằng phụ nữ có quyền phá thai trong ba tháng đầu thai kỳ mà không bị chính phủ can thiệp. Vụ này khi sang Hoa Kỳ cứ nghe báo chí nói đến khiến mình điên đầu, chả hiểu gì cả.


Do đó bác nào ủng hộ phá thai thì nên bầu cho Đảng dân chủ vì nhiệm kỳ tới tối cao pháp viện sẽ thay 2 quan toà. Nếu ông Biden thắng thì sẽ đề cử người nào ủng hộ phá thái còn ông Trump thì lại càng khó phá thai. Ở Cali, con nít học trung học dưới tuổi vị thành niên, dính bầu, có quyền đi phá thai không cần báo cho bố mẹ biết. Thường đi bác sĩ, họ bắt ký giấy cho phép bác sĩ chữa bệnh cho con nít dưới 18 tuổi nhưng phá thai thì không cần ký gì cả. Kinh


Giai đoạn 1970-2000:

- Châu Âu: Nhiều nước châu Âu cũng đã thông qua các luật lệ mới cho phép phá thai hợp pháp, phản ánh sự thay đổi trong quan điểm xã hội về quyền sinh sản và sức khỏe phụ nữ. Thuốc ngừa thai được sử dụng rất phổ thông. Ở Việt Nam, có tên bạn học chung, bổng một hôm thấy hắn đứng trước nhà bồng con. Sang Tây mình hỏi mấy cô đầm thì họ giải thích uống thuốc ngừa thai chi đó khiến mình như bò đội nón.


- Liên Xô và các nước Đông Âu: Sau khi chiến tranh thế giới thứ 2 kết thúc, một số quốc gia thuộc khối Đông Âu, Liên Xô, đã hợp pháp hóa phá thai từ sớm để kiểm soát dân số và thúc đẩy phụ nữ tham gia lực lượng lao động để xây dựng thế giới đại đồng. Đi viếng Uzbekistan và Georgia, mình hỏi thiên hạ thì thất kinh, nhất là Uzbekistan là một nước theo hồi giáo nhưng với bác lê-nín của chúng ta thì dẹp hết. Các nhà thờ hồi giáo và trường học đều dẹp hết cũng như các nhà thờ tại Georgia dành cho hợp tác xã.


Phá thai và tăng gia sản xuất

- Sức khỏe phụ nữ và lực lượng lao động: Phá thai hợp pháp đã giúp cải thiện sức khỏe sinh sản của phụ nữ, giảm thiểu rủi ro từ những ca phá thai không an toàn. Điều này góp phần tăng cường khả năng làm việc và đóng góp của phụ nữ vào nền kinh tế. Xin nhắc lại bảo hiểm y tế cho phụ nữ đắt hơn đàn ông vì phụ nữ đi bác sĩ nhiều hơn.

- Kiểm soát sinh sản: Chính sách phá thai hợp pháp cho phép các gia đình kiểm soát số người trong gia đình của họ, giúp họ tập trung vào việc làm và phát triển kinh tế. Mình đọc tài liệu về dấn số học thì Nhật Bản cũng tương tự, khuyến khích người Nhật giới hạn sinh con sau chiến tranh. Do đó mới thấy họ tiến bộ giàu có nhanh chóng và Trung Cộng bắt chước họ cũng như Nam Hàn và ngày nay lãnh hậu quả của sự ngưng đẻ, dân số bị lão hoá.

- Bình đẳng giới: Quyền phá thai được xem như một phần của phong trào bình đẳng giới, giúp phụ nữ có quyền kiểm soát cơ thể và quyết định sinh sản của mình, từ đó thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ trong các hoạt động kinh tế và xã hội. Theo mình các chính sách của chính phủ luôn luôn được đi kèm với những phong trào hổ trợ bởi chính phủ như trường hợp nữ quyền bình đẳng,…


Dạo mình mới sang New York làm việc, có ông Giuliani nổi tiếng khi làm Mayor của thành phố New York này. Ông ta thuộc Đảng Cộng Hoà nhưng đắc cử ở quê hương chính gốc của Đảng Dân Chủ. Ai nấy đều ca tụng ông này đã giảm tỷ lệ tội ác tại thành phố này. Sau này thành phố Los Angeles mướn ông cảnh sát trưởng của thành phố New York để giúp giảm tội ác nhưng chẳng thấy xuống gì cả. Sau này, người ta giải thích là vì 20 năm về trước, khi Hoa Kỳ hợp thức hoá việc phá thai nên các cô bé trẻ nhiều khi ở trung học cấn thai, có thể phá thai nên giảm thiểu số mẹ đơn côi. Con trai làm mấy cô trẻ cấn thai rồi trốn luôn hay bị tù nên các người mẹ đơn thân trẻ, phải vất vả làm việc nhiều nơi để nuôi con nên khó có thể giúp con mình một cuộc sống lành mạnh. Các khu vực nghèo dễ đưa đến tội ác.


Chính sách phá thai sau Đệ Nhị Thế Chiến đã trải qua nhiều thay đổi quan trọng, phản ánh sự phát triển của xã hội và nhận thức về quyền của phụ nữ. Việc hợp pháp hóa và cải thiện tiếp cận dịch vụ phá thai không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản của phụ nữ mà còn góp phần vào tăng trưởng kinh tế và sản xuất của các quốc gia.


Mình thấy ông Steve Jobs, và ông Bill Gates, được xem là thế hệ của mình, hơn vài tuổi, đều là con nuôi. Dạo ấy Hoa Kỳ chưa cho phép phá thai nên mẹ hai ông này đều sinh ra rồi cho con để người khác nuôi. Phá thai là tuỳ thuộc tự do của mỗi người. Sau khi phá thai được pháp luật hóa thì không biết bao nhiêu Bill Gates hay Steve Jobs đã không sc sinh ra cũng như các tội phạm khác. 


Ngày nay dân số của các nước Tây phương giảm rất rõ, người ta suy đoán Ý Đại Lợi sẽ không còn trong 50 năm tới, vì người dân không chịu đẻ. Các nhóm hữu khuynh lại ra đời, mạnh lên, kêu gọi cấm phá thai. Có thể các chính trị gia, cai trị chúng ta sợ không có người đi làm đóng thuế nuôi chúng ta về già, sống dai nên họ giựt dây các phong trào chống đối phá thai cũng như khi xưa, họ đã làm với việc phá thai. Nay chỉ cần hát lại những bài hát xưa, nhưng ngược lại. Chán Mớ Đời 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Ngôi nhà trí tuệ

 


Ngôi nhà trí tuệ


Đi leo núi về, đừ quá, ngồi trong xe, hai vợ chồng và thằng con nói chuyện. Mình kể có một anh chàng người Nepal leo lên 7 đỉnh núi cao nhất thế giới trong vòng mấy tháng trong khi một ông người đức mất 19 năm trời. Vấn đề là nếu anh chàng người Nepal mà là da trắng thì sẽ giàu mệt thở, thay vì phải mượn tiền cầm thế nhà để trả cho chi phí anh ta leo núi. Đồng chí gái nhảy vào nói này nói nọ, kiểu người da trắng giỏi này nọ nên mình nói chuyện về khoa học từ xưa do người ả rập tìm ra như toán học, đại số rồi từ từ mới được du nhập vào Âu châu và ngày nay người da trắng không nhắc đến việc này, nhất là người đã đưa các trí tuệ của người ả rập vào Âu châu khiến ai cũng tưởng người da trắng đột phá tư duy như hình ảnh ông Newton, nằm chơi bị trái táo rơi xuống đầu rồi viết cuốn sách để đời.

Trung Cộng đang chiếm lĩnh về khoa học hiện nay.


40 năm trước, mình bò sang Ma-rốc để thĂm viếng xứ này để hiểu thêm về vùng Bắc phi. Suýt chút nữa là ở lại đây luôn. Lý do là mấy cô gái xứ ả rập có con mắt đẹp kinh hồn. Có ông kiến trúc sư người Việt lưu lạc sang đây thiết kế lăng tẩm, nhà thờ hồi giáo cho ông vua Hassan, kêu mình ở lại làm cho ông ta nhưng nghe ông Pierre “crabe tombour” kêu cẩn thận gái xứ Ma-rốc, muốn thoát ly ra khỏi nền văn hoá của họ sẽ dụ dỗ mày để đem về Tây nên chạy luôn.


 Xứ này cũng có chung một lịch sử như Việt Nam, bị người Pháp cai trị ở thế kỷ 19 và được trao trả lại độc lập sau chiến thắng Điện Biên Phủ. Dạo ấy họ có nội chiến với đám quân Politsario ở ngoài sa mạc. Năm ngoái hai vợ chồng bò đến vùng Trung Á đến viếng thăm khu vực một thời giàu có mà người ta gọi Con đường Lụa, vùng giao thoa của hai nền kinh tế và văn minh Tây và Đông thì thất kinh vì khám phá ra nền khoa học của Âu châu mà chúng ta tán dương, đa số đều đến từ nền văn minh hồi giáo. Truyền thông Âu Mỹ hoạ chân dung người hồi giáo như những người điên, đặt bom giết người.


Buồn đời mình kiếm tài liệu đọc thì khám phá cuốn sách của ông Jonathan Lyon, một tiến sĩ gốc Úc Đại Lợi, làm luận án tiến sĩ về Ngôi Nhà trí TUỆ, ĐỊA ĐIỂM được XEM LÀ nơi tụ  HỌP CÁC TINH HOA CỦA NỀN VĂN NINH HỒI GIÁO. "The House of Wisdom:How the Arabs Transformed Civilization." Ông này nghiên cứu về chủ nghĩa khủng bố hồi giáo, để giúp các chính phủ Tây phương hiểu rõ về sự thành hình của các nhóm khủng bố hồi giáo để tìm ra cách trừ khử.


Cuốn sách này nói về người ả rập đã thay đổi nền văn minh Tây phương, nguồn cội của nền phục hưng Âu châu sau khi chìm đắm trong thời trung cổ giáo điều bởi nhà thờ Vatican. Lâu nay, mình cứ tưởng khi người Hồi giáo chiếm đóng Hy Lạp thì các trí thức gia Hy Lạp, bỏ chạy sang các nước Âu châu xin tỵ nạn và các tư tưởng cổ điển của Hy Lạp đã giúp Âu châu vực dậy, tạo thành kỹ nguyên mà họ gọi là thời Phục Hưng. Đó là những gì mình đọc qua sách vỡ của người Âu châu. Dựa theo những gì xẩy ra tại Hoa Kỳ vào thế kỷ 20, khi các chất xám trên thế giới di dân sang xứ này, giúp xứ này giàu mạnh, điển hình là ông Albert Einstein, Oppenheimer,…


Cuộc đời lạ lắm, hồi trẻ được thầy cô dạy ở trường rồi cứ Đinh ninh là đúng để rồi về già nghiệm lại cũng như đọc thêm tài liệu, du lịch các nơi được nhắc đến khi còn ở trường thì khám phá ra không phải như đã được học tại lớp. Lịch sử được viết do kẻ thắng trận. Chán Mớ Đời 


Thời xưa người ả rập đã học cách tìm ra Mecca 

Nhớ hôm đi tàu ở Palawan, mình có dịp nói chuyện với một bà người Anh quốc. Bà ta cho biết đi chơi các vùng thuộc đế quốc Anh quốc khi xưa, người dân rất đàng hoàng tử tế với bà ta thay vì chửi rủa, lên án tổ tiên bà ta đã cai trị, xâm lược đất nước họ. Bà ta hỏi mình nghĩ gì về sự đô hộ của Pháp quốc tại Việt Nam.


Mình cho biết là khó mà có một cái nhìn khách quan vì không sống vào thời đó vì tư duy của chúng ta thời đó và thời nay khác nhau. Nhưng chúng ta lấy thí dụ nước của bà 2000 năm về trước, quân đội viễn chinh La mã đã đến và chiếm đóng. Ngày nay chúng ta còn thấy các di tích lịch sử với các tường thành xây bởi người Anh quốc với kỹ thuật của người la mã đem đến, dưới sự đô hộ của lính la mã. Nhờ sự tiếp cận, cọ sát giữa hai nền văn minh mà sau này Anh quốc phát triển mạnh hơn xứ Tô cách Lan không bị quân La mã chiếm đóng. Tô cách Lan chỉ phát triển sau này khi bị Anh quốc đô hộ đào tạo ra nhiều nhà khoa học cho cuộc cách mạng kỹ nghệ như James Watt, Alexander fleming, James Hutton… giúp Anh quốc trở thành một đế quốc mà mặt trời không bao giờ lặn tại Anh quốc. 


Nếu ta nhìn lịch sử dưới gốc độ về phát triển, quân sự thì sự chiếm đóng của ngoại bang, có thể gây nên cảnh chia ly, chết chóc nhưng bù vào đó là kẻ yếu học được những điểm hay của kẻ đô hộ mình. Nếu người Tàu không đô hộ Việt Nam thì người Việt không bị ảnh hưởng văn khổng mạnh, hay không tiếp cận với kỹ thuật Âu châu nếu không có người Pháp chiếm đóng Việt Nam 86 năm. Chúng ta sẽ không có chữ Nôm hay chữ quốc ngữ, vẫn sống như các người dân tộc ở miền núi. Chúng ta có thể kêu là cổng rắn cắn gà nhà đủ loại. Chúng ta muốn sống như các người dân tộc miền núi hay sống trong các căn nhà , phố xá ở thành thị ngày nay. Thậm chí ngày nay người dân tộc miền núi nhờ có sự cọ xác với người kinh mới có đời sống khá khá hơn một tí.


Đầu thế kỷ 11, Âu châu được nhà thờ kêu gọi cuộc thánh chiến mà chúng ta hay gọi thập tự chinh. Khi thập tự quân đến vùng thánh địa do người hồi giáo cai quản thì lính hổn hợp với nông dân, dân ăn cướp, nên không để ý quan sát về mặt văn hóa địa phương nổi bật hơn Âu châu, ngược lại các nhà trí thức Âu châu thì nhận ra ngay sự giàu có, kỹ thuật cao của nền văn minh hồi giáo. Có thể xem như là một cơn địa chấn như khi mình viếng thăm Uzbekistan, khám phá ra các nơi họ xây nhà thờ và cách họ dẫn thủy nhập điền, làm giấy,… hình như mình đã có kể nhờ các cuộc thánh chiến thập tự chinh này mà Âu châu đã khỏi đầu thành lập ngân hàng mà chúng ta sử dụng ngày nay.


Từ đó các nhà buôn từ Genoa, Venezia,.. bắt đầu giao thương với vùng này, đem về Âu châu lụa gấm, nước hoa, dầu và gia vị,… dần dần việc sử dụng các số ả rập, tính toán, kế toán đều sử dụng hệ thống của người hồi giáo. Thậm chí có nhiều từ dùng đến từ tiếng ả rập và ba tư như tariff, check, traffic, arsenal,… dần dần đưa đến sự thành lập con đường lụa đã giúp giao thương từ Âu châu và trung hoa.


 Cách làm sổ sách theo phương pháp người ả rập. Ngay ông Leonardo Fibonacci, thần đồng toán học khi xưa, được ông bố một nhà kế toán gửi ông ta sang vùng này để học cách làm sổ sách và toán học. Âu châu dạo đó dùng cách đếm của người la mã như X là 10, ll là 2…


Một trường hợp khác là các freemasons. Người ta thấy sau cuộc thập tự chinh thì kiến trúc nhà thờ nhất là tại Anh quốc được thay đổi nhanh chóng, các giác cạnh rất rõ ràng cũng như cách xây cất khác với trước đây. Họ dùng hình học để xây dựng nhà cửa và nhà thờ. 


Sách ở Âu châu rất hiếm, nhà thờ to lớn thì có độ vài cuốn trong khi ở các xứ hồi giáo thì có hàng trăm ngàn cuốn về thiên văn học, toán học, đủ loại. Mình có thấy ở viện bảo tàng sách vỡ in ấn của họ thời đó. Quá đẹp. 


Điển hình là vào thế kỷ thứ 8, sự thành lập của đế quốc Abbasid, ông vua Abu Ja'far al-Mansur, xây dựng đế quốc của ông ta. Ông ta gọi các nhà thiên văn học như Nobakht; Masha'allah, người do thái nhưng theo đạo hồi giáo để xem sao trên trời. Họ thống nhất với ngày 30 tháng 7 năm 762 là ngày tốt nhất để xây thủ đô. 


Ông vua kêu kiến trúc sư vẽ đường ranh giới của cửa thành này nọ rồi theo hình tròn của Euclid và đặt tên thủ đô là thành phố hòa bình “Madinat al-Salam," ông ta cho dời đô từ Damascus đến Bagdag. 


Vua Al-Mansur yêu thích khoa học, kêu người dịch sang tiếng ả rập các tài liệu của Ấn Độ Hy Lạp, và ba tư. Ông ta cho xây dựng một thư viện to lớn dựa theo khuôn mẫu của người ba tư sau này trở thành Ngôi Nhà Trí Tuệ. Trong suốt 150 năm, các nhà nghiên cứu ả rập đã dịch rất nhiều sách và dần dần tiếng ả rập thay thế tiếng Hy Lạp và La-tinh. Các học giả ả rập rất cẩn trọng khi dịch thuật, họ sửa chửa biên tập rất nhiều. Có câu chuyện một ông học giả viết bằng tiếng ba tư rồi cuối cùng xé tập ghi chép và viết lại bằng tiếng ả rập vì chuẩn hơn, giải thích Rõ ràng hơn. Tương tự ngày nay, người Âu châu dịch thuật, sử dụng tiếng Đức cho rõ ràng hơn.


Sách vở về khoa học mà chúng ta học đều được viết theo quan điểm của người Âu châu vào thế kỷ 19 và 20 do đó chúng ta không có khái niệm về cội nguồn của khoa học trước kia. Cứ tưởng tự nhiên các ông Tây bà đầm tư duy đột phá ra nền khoa học hiện đại.


Thú thật mình học chương trình pháp từ bé đến đại học nên xem người Tây phương là số một nhưng quên xét lại lịch sử khoa học. Gần đây mình có dịp đi viếng thăm các xứ hồi giáo, đọc thêm sách báo và tài liệu thì thấy họ có một nền văn minh rất cao. Chúng ta chỉ nghe truyền thông nói về các cảm tử quân của người hồi giáo tự bấm nút bom chết banh xác. Cứ tưởng tượng phải viết số 1,000,000 bằng số la mã là ngọng trong khi người ả rập chỉ viết con số 1 với 6 con số không. 


 Nói chung thì khoa học phát triển song song với hồi giáo Hưng thịnh chớ không chống lại như chúng ta bị giới truyền thông nhồi sọ. Cũng có những cãi vả, chống chọi với các giáo điều như về thiên văn học. Các nhà lãnh đạo tinh thần không quả quyết lắm về sự giải thích của các nhà thiên văn học. Lý do là đi ngược lại những gì họ đã học. Rất khó chấp nhận khi khám phá những gì mình học hay biết trước đây, chưa chắc là đúng. Điển hình là ông Minh Tuệ đi khất thực đã khiến đa số người Việt bổng nhiên phải nhìn lại những gì chúng ta biết hay tu về Phật giáo, cúng dường để được Phước như mua bán với Phật.


Người ả rập di chuyển ban đêm nhiều vì mát hơn ban ngày nên họ nghiên cứu các sao nhiều hơn trong khi người Tàu nghiên cứu sao để đoán số mệnh người Tàu. 


Hôm trước đồng chí gái gặp ai người hồi giáo rồi kêu họ cầu nguyện chi đó rồi quỳ hướng nào. Mình nói là quỳ về hướng Mecca khiến mụ vợ nhìn mình như bò đội nón. Mình phải giải thích. Nhớ con cừu mà mình thấy ở Uzbekistan được cột nơi cây trước khi bị giết cũng hướng về Mecca. Tương tự ai chết được chôn cũng phải hướng về Mecca. Người hồi giáo gọi là qibla. 

Nếu khi xưa người da đỏ dựng bức tường thì người Tây phương không thể xâm chiếm vùng đất này tạo thành miền đất hứa mới.

Người hồi giáo lúc đầu ở Trung Đông và Tây Ban Nha khi cầu nguyện đều hướng về phía nam, bắt chước Muhammad. Lý do là ông tiên tri Muhammad dời đến Medina, phía Bắc của Mecca nên chỉ cần hướng về hướng nam. Lúc đầu Jerusalem là thánh địa nhưng sau này là Mecca và Kaaba và họ ước nguyện đi hành hương về nơi này một lần trong đời. Các con chiên hồi giáo chỉ cần quay về hướng nam để cầu nguyện như ông Muhammad. 


Vấn đề là hồi giáo phát triển rất nhanh qua các cuộc xâm chiếm, trong vài thế hệ đạo hồi giáo được lần truyền khắp nơi. Từ Bắc phi đến Á châu, Trung Á và thậm chí đến Trung Cộng ngày nay. Do đó vấn đề quay về phía nam chưa chắc là đúng vị trí của Mecca vì một người hồi giáo ở Kenya, phía nam của Mecca thì không thể quay đầu hướng nam. Nhưng khi các nhà khoa học, thiên văn học nhập cuộc thì họ cho rằng trái đất tròn nên không thể chỉ hướng thẳng phía nam được, phải tính theo trái địa cầu như ngày nay chúng ta đi máy bay, phải lên lên phía Bắc để bay vì gần nhất thay vì bay thẳng như khi xưa họ quả quyết là mặt phẳng với định đề Euclid học khi xưa, đường ngắn nhất là đường thẳng từ hai điểm a và B nhưng ngày nay chúng ta biết đường ngắn nhất là điểm a lên hướng Bắc để đến điểm b như chúng ta thấy mỗi lần bay về Việt Nam là máy bay bay lên phía Bắc rồi mới bay xuống phía nam mới đến Việt Nam. Lý do là quả cầu. Định đề Euclid chỉ đúng với không gian 2 chiều.


Vào thế kỷ 9 người ả rập đã sử dụng lượng giác với sin, tangent đủ loại. Hồi nhỏ đi học, mình tò mò hay hỏi ai chế ra mấy vụ như lượng giác nhưng không dám hỏi vì sợ bị kêu là ngu.


Có một nhân vật được xem là người có công đem khoa học về Âu châu.

Ông Adelard of Bath, người Anh quốc sinh năm 1080. Thuộc giai cấp ưu Tú và được cho đi học trường đại học tại Pháp quốc. Ông này như bao nhiêu nhà có óc cải cách kêu cách học hiện tại không đúng, cần cải tiến. Thời đó chỉ học trong nhà thờ về kinh sách vớ vẩn. https://en.wikipedia.org/wiki/Adelard_of_Bath


Khi đi viếng các vùng Trung Á thì mình khám phá lý do nền văn minh hồi giáo bị tàn suy tương tự thiên chúa giáo tại Âu châu. Dạo ấy chưa có máy in nên người biết đọc kinh thánh rất ít. Họ chỉ đào tạo một số người trở thành Iman như linh mục tại các trường học đạo Madrasa mà chúng ta hay thấy báo chí quay mấy đứa bé cứ gật tới gật lui, đọc kinh thánh. Sau khi tốt nghiệp, các Iman mới này được đưa về làng hay thành phố để hướng dẫn các con chiên hồi giáo nên họ muốn bảo vệ nồi cơm của họ nên từ từ trở thành rất cực đoan và giáo điều.


Buồn đời ông Adelard theo chân các thập tự quân đi sang trung đông. Ông ta không muốn giết người hay chiếm đất đai của cư dân. Ở lại ông ta thích học tiếng địa phương và trở về Anh quốc. 


Trong hồi ký của ông ta có kể ngày 13 tháng 11 năm 1134, ông ta đang ở thành phố Antioch của Thổ Nhĩ Kỳ thì gặp động đất và ở lại đó 7 năm. Tại đây ông ta học thêm về vật lý và y khoa. Trong chuyến đi Trung Á, mới biết môn giải phẫu do người ả rập khởi đầu. Có ông kia mê nghiên cứu nên người chết thì được điểu táng nên ông ta ra đồng mỗ xẻ cơ thể người chết rồi ghi lại giúp hậu thế tìm hiểu thêm giải phẫu học.


Ông Adelard may mắn là con nhà quý tộc nên khi về lại Anh quốc, kể chuyện những gì Ông ta học hỏi ở các xứ hồi giáo thì không bị xử tử như ông Galileo 5 thế kỷ sau này hay như ông Nguyễn Trường Tộ kêu bên Tây có cái Đèn treo ngược bị các quan triều đình chửi cho một trận. Ông ta là người dịch các tài liệu về Euclid sang tiếng La tinh.


Ông ta kêu trái đất không hình phẳng hay hình khối mà là một quả cầu. Ông cho rằng đó là các khoa học gia và tư tưởng gia cho biết, không phải các giáo điều của nhà thờ. Ông ta giới thiệu hình học Euclid vào ngôn ngữ La tinh. Trên thực tế các nhà nghiên cứu ả rập đã dịch thuật các tư tưởng của Hy Lạp cổ xưa chớ các hậu duệ Hy Lạp không đóng góp gì để giữ gìn văn chương cổ Hy Lạp như chúng ta đã học là người Hy Lạp tỵ nạn qua Ý Đại Lợi rồi giúp Âu châu thực hiện thời phục Hưng dẫn đến Âu châu giàu có ngày nay.


Ông Lyon giải thích lý do chúng ta không biết gì về nền khoa học của người ả rập. Vào thế kỷ 16, Hầu hết các nhà toán học nhân văn người Pháp thực chất là luật sư, và sau đó đã có một nỗ lực mạnh mẽ nhằm phá bỏ tư duy pháp lý của người Pháp từ một số nguồn gốc cổ điển của nó, và tạo nên truyền thống pháp luật dân tộc. Thêm nữa với tinh thần thập tự chinh, xem người hồi giáo là những đứa con hoang, bỏ đạo.


Trong bối cảnh đó, họ cũng mong muốn để tạo ra một truyền thống dân tộc về toán học cao hơn, và nâng cao toán học từ một nghệ thuật thực tiễn đến một chủ đề trí tuệ. Lúc đầu họ có nói đến các nhà toán học ả rập rồi từ từ giảm bớt và bỏ luôn. Từ đó ông Adelard cũng bị bỏ quên trong lịch sử khoa học. Và chúng ta chỉ học được thời đại ánh sáng của Âu châu.


Từ từ đó chúng ta chỉ được dạy hay nghe nói đến khoa học được truyền từ thời Hy Lạp đến nay và văn chương và khoa học của Tây phương được xem là tuyệt đỉnh. Học ở trường nên mình mến mộ nền văn minh Hy-Lạp, đã đi viếng hết những nơi bị ảnh hưởng bởi hai nền văn minh này.


Câu hỏi kết tiếp mà mình thắc mắc là một nền văn minh ả rập tuyệt đỉnh thời đó trong khi Âu châu bị chìm lắng trong các giáo điều của nhà thờ thời trung cổ suốt năm thế kỷ mà lại biến mất. Đi viếng Trung Á mới hiểu là khi đoàn quân Mông Cổ đánh chiếm vùng này với đoàn kỵ binh của họ, đã thay đổi toàn diện thế giới vào thời đó và nền văn minh của ả rập xem như tan biến khó phục dựng lại cho đến ngày nay.


CÓ một điểm ông lYon cho rằng quan niệm không tốt của người Tây phương đối với người ả rập hay hồi giáo được hình thành trước khi các đoàn thập tự quân lên đường viễn chinh sang trung đông. Họ tuyên truyền các giống dân ả rập này nọ với những từ ngữ không tốt đẹp trong khi hồi giáo là một tôn giáo yêu chuộng hòa bình. Từ đấy người theo thiên chúa giáo nhìn người hồi giáo như những người trả cần được trừ khử. 


Khi mình sang Tây Ban Nha thì được biết khi người hồi giáo cai quản vùng Iberia này thì các đạo thiên chúa giáo hay do thái giáo điều được bình yên sống chung bên nhau chỉ khi thiên chúa giáo đánh đuổi người hồi giáo ra khỏi vùng này thì họ ra lệnh trục xuất những ai không theo thiên chúa giáo. Ngày nay có giống dân Gitanos với các điệu múa và nhạc flamenco, không chịu trở về đạo nên sống du mục,…


Thế kỷ 19, 20 được xem là thế kỷ của người Tây phương, họ chiếm đóng khắp toàn cầu. Ngày nay, chúng ta thấy cuộc chiến giữa người đó thái và người Palestine kéo dài từ khi đệ nhị thế chiến chấm dứt và người Tây phương ủng hộ tuyệt đối người do thái. Họ đồng ý thành lập một quốc gia Israel, và hổ trợ súng ống để giúp họ sống an bình với người hồi giáo. (Còn tiếp)


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 


Lò mò Trí tuệ nhân tạo


Đi chơi, thức dậy sớm, không dám làm ồn khi đồng chí gái ngủ nên mình mở ChatGPT để hỏi chuyện, thì cảm nhận đối thoại với ChatGPT thì từ từ khiến mình điên hơn là cãi nhau với mụ vợ. Nên tải lên mạng để hỏi bà con về ChatGPT, chả thấy ai giải thích ngoại trừ có chị bạn kêu bộ không có ai nói chuyện sao mà cứ đối thoại với ChatGPT. Thật ra kỹ thuật ngày nay thay đổi nhanh chóng với tốc độ khủng khiếp nên mình phải chịu khó cập nhật hoá được chừng nào hay chừng đó. Chớ cứ ngồi kêu mình sắp qua 7 bó rồi, thôi học thêm làm gì thì từ từ cái não của mình cũng từ từ thôi làm việc luôn đến khi không chạy được nữa. Lâu lâu cần defragment cái não mình, rồi xoá một số dữ kiện sân si để có chỗ mà thâu nhập thứ khác để chạy tốt hơn một tị là vui. Mình đang tính bắt chước ông Minh Tuệ, xưng con với đồng chí gái để không cãi nhau nữa.

Bơ mới cho mùa sau, chưa bao giờ thấy hoa nở nhiều như năm nay. Hy vọng

Mình nhận thấy là ChatGPT không hiểu được cái ý khôi hài của mình. Mình thích tếu hoá cuộc đời cho vui thay vì nghiêm trọng như đồng chí gái. Nhưng ChatGPT thì không biên tập theo ý mình, lại biến thành ý tưởng như viết đề cương của đảng. Kinh


Trên mạng, người Mỹ, Tây cũng dùng AI để viết chuyện cứ như thật. Họ bựa ra đủ trò để câu view, đọc thấy là lạ rồi xem các còm thì thiên hạ chửi mệt nghỉ và kêu AI viết. Họ cứ hỏi AI rồi cho vài chi tiết rồi AI viết bú xua la mua Chán Mớ Đời 


Mình thấy nhiều tấm ảnh đẹp và rất lạ nên tải về   Sau này mới biết là AI làm nên Chán Mớ Đời không muốn tải hình đẹp về nữa. 


Đi Phi Luật Tân mình dùng Meta AI để thăm dò, tìm kiếm các tiệm ăn và các thứ lặt vặt thay vì dùng Yelp như xưa. Microsoft cũng có AI, Google bây giờ cũng tấn công khắp mọi nơi qua AI. Cứ thấy xuất hiện các tin nhắn quảng cáo của công ty này. Làm sao để sử dụng mấy ứng dụng có hiệu năng. Bác nào rành thì cho em xin để em học tập.


Ngoài ra thấy ChatGPT có nhiều thứ để học và sử dụng nhưng phải mua mấy ứng dụng này thay vì miễn phí. Để em mò từ từ rồi xem có đáng giá để mua hay không. Được cái là khi mình hỏi về một đề tài gì thì ChatGPT đưa tin tức khá chính xác theo ý mình muốn khác với google đưa đủ thứ tin tức phải lựa lọc, mất thời gian. Có thể AI đã theo dõi mình nên biết mình tìm kiếm gì thay vì đại trà như google.


Ông Mark Cuban kêu nếu không học hỏi thêm về AI thì con người sẽ bị thất bại. Vấn đề là tìm tòi thêm về AI thì sẽ mất công, phải cập nhật hoá rất nhiều. Vấn nạn là chúng ta có thể hát và nhờ AI đổi giọng sao cho giống Tuấn NGọc hay Duy Trác hay viết văn hay nhưng trên thực tế, không phải do chính chúng ta sẽ khiến chúng ta sống trong ảo tưởng. Về lâu về dài sẽ đưa đến những khủng hoảng tâm lý khó đo lường.


Tương lai dù muốn dù không, con người sẽ sử dụng AI trong tất các hoạt động thường nhật. Vấn đề là kiểm soát AI được không. Trung Cộng rất dè dặt trong các chương trình phát triển thông minh nhân tạo. Lý do là các chế độ độc tài rất sợ những người giỏi hơn giới cầm quyền. Kiểu Đơn HÙng Tín bị giết. Ai chống đối họ thì bị bắt bỏ tù hay trong các bệnh viện tâm thần như thời Liên Xô. Anh không thích xã hội chủ nghĩa vậy anh bị bệnh tâm thần nên cho anh vào an trí, uống thuốc an thần một thời gian thì anh chả nhớ gì cả hết cãi cọ.


Trong chế độ dân chủ thì người ta lo ngại. AI sẽ thay thế con người. Khi xưa cần 10 người viết lập trình điện toán nay chỉ cần một người và AI là xong. Khi con người bắt đầu cuộc cách mạng kỹ nghệ thì người bắt đầu có một tôn giáo mới được gọi là xã hội chủ nghĩa. Các cuộc cách mạng thành công đều dùng bạo lực vì chỉ bạo lực mới khiến con người lo sợ và tuân theo. Ngày nay với AI chắc sẽ không có bạo lực khi sử dụng người máy nhưng có câu hỏi nếu người máy không theo lời chúng ta và tự cai trị hay có thể tạo dựng những đội binh để ép buộc chúng ta nghe theo họ. Trong phim 2001a space odyssey có nêu vấn đề này. 


Ta thấy máy có thể xây nhà, có thể cắt cỏ, nấu ăn. Trên mạng thấy bên tàu họ chế máy để xào mì, nấu thức ăn trong tiệm ăn. Trong tương lai, các bếp ở nhà sẽ được trang bị một người máy. Khi mình đi chơi vì máy móc làm việc cho mình kiếm tiền, ở nhà người máy sẽ chùi nhà, giặt áo quần, nấu ăn,… vợ chồng lấy nhau không lo vấn đề làm việc nhà, cứ gặp nhau dư thì giờ ở nhà, chỉ việc thả gà ra đá. Bao nhiêu việc đều có người máy lo nên không la nhau vì không giặt áo quần hay ủi đồ. 

Khi mình rời Việt Nam sang Tây thì thấy tây đầm đều cầu nguyện cảm ơn Chúa trước khi ăn. Nay thì chúng ta theo một tôn giáo mới, chúng ta chia sẻ bữa ăn của thượng đế cho tất cả bá tánh thập phương.

Vấn đề là các căn nhà được trang bị như vậy sẽ rất đắt. Hôm qua mình xem một phim tài liệu, một ông người Gia-nã-đại, kể là căn hộ ông ta mướn ở Vancouver khi đi học đại học, giá có 600 đô Gia-nã-đại, ngày nay sau 7 năm, ông ta trở lại thì giá thuê căn hộ lên tới 2,000 đô Gia-nã-đại, xem như hơn gấp 3 lần. Họ nói về sự khó khăn khi xin phép để xây nhà và tiền trả cho thành phố lên tới 300,000 đô Gia-nã-đại, nên chỉ có người cực giàu mới xây nhà, xây nhà thì không cho mướn được vì giá thành quá cao mà xây các chung cư thì thành phố không cho phép.


Hôm nay đi ăn cơm trưa với anh bạn người gốc đại hàn, làm cho Amazon, cho biết là Boss của anh ta bị Amazon sa thải vì không kịp phát triển khối AI, trễ hơn mấy công ty ở Silicon Valley. Các công ty bắt đầu sa thải nhân viên khá nhiều, kinh tế chắc sẽ te tua sau mùa bầu cử. Amazon làm rất nhiều tiền trong thời Covid nên hăng say xây các nhà kho khắp nơi, đến khi hết covid thì ngọng. Thiên hạ không muốn mua qua mạng nữa mà họ thích ra đường vì không bị cấm cung. Ai mua cổ phiếu amazon thì suy nghĩ lại.

Mình dùng ứng dụng ChatGPT loại miễn phí nên có thể chưa hay lắm. Muốn mua có công ty thì phải tốn đâu $80 cho cả đời. Thấy loại chat 4o gì đó nói chuyện được với con người. Ai về già buồn đời nên mua ứng dụng này rồi mỗi ngày buồn đời thì ngồi hỏi ChatPGT 4o.

Hình như ChatGPT có thể làm lịch trình du lịch này nọ. Để lần sau mình sẽ sử dụng xem ra sao.


Mình hỏi ChatGPT muốn viếng thăm Tràng An, Quế Lâm và Tây Tạng để leo lên căn cứ thứ nhất của núi Everest thì được biết sau đây:


Với kế hoạch đi du lịch giữa tháng 9 năm 2024 từ Los Angeles qua Tây Tạng rồi thăm Xi'an và Guilin trong khoảng thời gian 3 tuần, bạn cần sắp xếp một lộ trình hợp lý và chọn các chuyến bay nhanh nhất để tối ưu hóa thời gian. Dưới đây là một kế hoạch chi tiết:


### 1. Từ Los Angeles đến Tây Tạng

- **Chặng 1: Los Angeles (LAX) đến Lhasa (LXA)**: Không có chuyến bay thẳng từ Los Angeles đến Lhasa. Bạn sẽ cần phải bay qua một thành phố lớn khác, thường là Bắc Kinh (PEK) hoặc Thành Đô (CTU), rồi tiếp tục chuyến bay đến Lhasa.

  - **LAX - PEK/CTU**: Các hãng hàng không như Air China, United Airlines, và China Eastern Airlines cung cấp các chuyến bay từ LAX đến PEK hoặc CTU.

  - **PEK/CTU - LXA**: Tiếp tục chuyến bay từ Bắc Kinh hoặc Thành Đô đến Lhasa bằng Air China hoặc Tibet Airlines.


### 2. Thăm Xi'an

- **Chặng 2: Lhasa (LXA) đến Xi'an (XIY)**: Sau khi tham quan Tây Tạng, bạn có thể bay từ Lhasa đến Xi'an. Các hãng hàng không như Tibet Airlines và Sichuan Airlines cung cấp chuyến bay thẳng giữa Lhasa và Xi'an.


### 3. Thăm Guilin

- **Chặng 3: Xi'an (XIY) đến Guilin (KWL)**: Sau khi thăm Xi'an, bạn có thể bay thẳng từ Xi'an đến Guilin. Hãng hàng không China Eastern Airlines, Hainan Airlines, và một số hãng khác cung cấp các chuyến bay thẳng giữa hai thành phố này.


### 4. Trở lại Los Angeles

- **Chặng 4: Guilin (KWL) đến Los Angeles (LAX)**: Từ Guilin, bạn sẽ cần phải bay qua một trung tâm trung chuyển lớn như Thượng Hải (PVG) hoặc Bắc Kinh (PEK) để trở về Los Angeles.

  - **KWL - PVG/PEK**: China Southern Airlines, China Eastern Airlines cung cấp các chuyến bay từ Guilin đến Thượng Hải hoặc Bắc Kinh.

  - **PVG/PEK - LAX**: Các hãng hàng không như Air China, China Eastern Airlines, và United Airlines cung cấp chuyến bay từ Thượng Hải hoặc Bắc Kinh đến Los Angeles.


### Lộ trình mẫu chi tiết:

1. **Ngày 1-2**: Bay từ Los Angeles (LAX) đến Lhasa (LXA), qua Bắc Kinh (PEK) hoặc Thành Đô (CTU).

2. **Ngày 3-7**: Tham quan Lhasa và khu vực xung quanh Tây Tạng.

3. **Ngày 8**: Bay từ Lhasa (LXA) đến Xi'an (XIY).

4. **Ngày 9-12**: Tham quan Xi'an, thăm các di tích lịch sử như Binh Mã Dũng.

5. **Ngày 13**: Bay từ Xi'an (XIY) đến Guilin (KWL).

6. **Ngày 14-17**: Tham quan Guilin và vùng lân cận, như sông Li và các danh thắng khác.

7. **Ngày 18-19**: Bay từ Guilin (KWL) đến Los Angeles (LAX), qua Thượng Hải (PVG) hoặc Bắc Kinh (PEK).


### Lưu ý:

- **Kiểm tra visa**: Bạn sẽ cần xin visa Trung Quốc trước khi khởi hành và giấy phép du lịch Tây Tạng (Tibet Travel Permit) thông qua công ty du lịch của bạn.

- **Đặt vé sớm**: Để đảm bảo bạn có chỗ và có giá vé tốt, hãy đặt vé máy bay càng sớm càng tốt.

- **Chuyến bay nội địa**: Đảm bảo các chuyến bay nội địa trong Trung Quốc được đặt trước và xác nhận lại lịch trình của bạn để tránh trễ chuyến.


Với lịch trình này, bạn sẽ có thể tham quan các điểm đến mong muốn một cách hợp lý trong khoảng thời gian 3 tuần. Chúc bạn có một chuyến đi tuyệt vời!


Thật ra mình đã hỏi cô đại diện công ty du lịch bên tàu do một người bạn vừa thực hiện chuyến leo căn cứ thứ nhất giới thiệu nên nói chung sẽ đi máy bay và đi xe lửa cao tốc của Trung Cộng để cho biết. Cho thấy thí dụ trên rất tiện vì trước đây mình phải gú gồ mệt thở, đọc tùm lum thứ để tự hội tụ những điểm cần làm. Đây ChatGPT tổng hợp hết các công ty hàng không để biết vì sẽ không có chuyến bay thẳng.

Mình đang làm lại sổ thông hành vì còn hiệu lực chưa đến 1 năm. Lý do là sổ thông hành chỉ còn hiệu lực dưới 6 tháng thì họ sẽ không cho lên máy bay. Có anh bạn quen, hai vợ chồng mua vé từ năm ngoái để đi châu âu, ra phi trường, muốn viết thêm cuốn tình sử của họ, bổng nhiên quầy vé check-in kêu không được lên. Lý do sổ thông hành chỉ còn hiệu 4 tháng. Hai vợ chồng đi về nhà với nổi buồn man mác, không biết có chửi nhau hay không.


Mình có chiếu khán vào Việt Nam 5 năm nhưng theo visa thì thấy ghi trên chiếu khán, ngày chót mình có thể vào Việt Nam là 6 tháng trước khi sổ thông hành hết hiệu lực nên phải làm lại. Mình đoán là có thể vì trường hợp du khách ở lâu hơn, quá hạn sẽ phải ra toà đại sứ để làm lại, mất thời gian này nọ. Gia đình mình làm sổ thông hành cùng lúc nên cả nhà phải đi làm sổ thông hành lại. Kỳ này khôn hơn nên xin cuốn sổ thông hành loại đặc biệt, có nhiều trang hơn để họ đóng dấu xuất nhập mấy xứ đi. Đồng chí gái thì còn vài tờ còn mình nhất là con gái đều có dấu đóng khắp nơi. Trong 9 năm qua, mình đi xuất ngoại nhiều hơn đồng chí gái. Xin sổ thông hành nhiều trang hơn cùng giá tiền nên ai làm sổ thông hành nên xin loại nhiều trang. Mình dự định nếu sức khoẻ cho phép thì 10 năm tới đi chơi mệt nghỉ trước khi chân tay yếu mềm.


Kỳ này đi thì khá vui, có vợ con đi theo. Hy vọng cả gia đình sẽ lên đỉnh cùng nhau.


Vấn đề Chat4o hơi đắt. Em xem biểu giá với bao nhiêu token phải trả $60. Dùng nhiều như gú gồ trước đây là ngọng. Hai tên làm Chat4o rất trẻ. (Còn tiếp)


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn