Chuyến bay định mệnh và ý chí của sự sống còn
Lâu rồi hình như mình có đọc bài của ai kể là khu vực vùng Phan Rang Nha Trang Khánh Hoà có một vùng dễ bị rớt nhiều maý bay nên ông ta không dám bay vào vùng này. Hôm nay nhận được một bài của một ông thần quen trên mạng, gửi cho một bài kể về một cô gốc Hoà Lan, làm việc ngân hàng ở Hương Cảng, đi chơi ở Việt Nam với bạn trai để tạo những kỷ niệm đẹp lãng mạn thì chiếc phi cơ của hãng hàng không Việt Nam chắc máy bay của Nga vì năm 1992, bị rời trên đường bay đến Cam Ranh. Cả máy bay chết hết chỉ có cô ta sống sót. Kinh.
Năm 1992 là năm em về Việt Nam lần đầu sau khi nghe tin ông cụ ra trại cải tạo. Chỉ đi máy bay đến Sàigòn thôi còn đi xe thuê bao lên Đà Lạt. Nhưng lần sau mới đi máy bay lên Đà Lạt cho nhanh vì ngồi xe mất cả ngày.
Nếu chúng ta từng cảm thấy chuyến đi của mình “toang” vì chuyến bay bị trễ, khách sạn hết phòng, cà phê nguội ngắt giọt đáng thì nên đột phá tư duy, hít một hơi sâu và nhớ đến câu chuyện của cô Annette Herfkens. Bởi vì vào năm 1992, kỳ nghỉ lãng mạn với mối tình hữu nghị sông liền sông ở hương Cảng nơi cô ta làm việc với một ông cùng sở của cô không chỉ “trục trặc” mà là trục trặc ở cấp độ khá đặt thù với rừng rậm sinh tồn dù chưa bao giờ qua một kỳ huấn luyện của lực lượng đặc biệt. Bằng cách nào đó, cô vẫn sống sót. Không chỉ sống sót, mà còn với một sự bình tĩnh đến mức khiến phần còn lại của chúng ta trông như sẽ hoảng loạn chỉ vì mất Wi-Fi 5 phút.
Câu chuyện của cô, được kể trong Turbulence: A True Story of Survival, bắt đầu như nhiều bi kịch vĩ đại khác: bằng tình yêu. Annette và người bạn trai Willem đang trên đường đến Việt Nam cho một kỳ nghỉ nâng cao tình yêu đôi lứa đáng lẽ phải rất đẹp. Để đánh dấu mối tình hữu nghị với tính cách lãng mạn như trong xi-nê với nhìn hoàng hôn, bãi biển, có thể thêm vài ly cocktail hơi mắc tiền. Nhưng thay vào đó, nhờ sự kết hợp “hoàn hảo” giữa thời tiết xấu và sai sót con người, chiếc máy bay của họ, Vietnam Airlines Flight 474, quyết định “làm quen” với một sườn núi. Hình như sương mù. Có chiếc trực thăng của quân đội Việt Nam bay đến vùng này để tìm kiếm chiếc máy bay nhưng cũng rớt luôn, do đó mình nhớ có nghe ai nói đến vùng này đã có vấn đề trước 75. Ai nhớ thì cho em xin lý do. Em nghe vụ này trên 40 năm nên không nhớ rõ lý do.
https://en.wikipedia.org/wiki/Vietnam_Airlines_Flight_474
Thông thường, khi gặp tai nạn máy bay, đa số mọi người sẽ… không sống sót. Được cái là máy bay rớt trên các ngọn cây nên sự đụng chạm tương đối bớt mạnh hơn là chạm đất. Nhưng cô Annette, rõ ràng, đã không nhận được thông báo đó từ PA, của tiếp viên trưởng la đeo mặt nạ oxy gì vào như mỗi lần máy bát sắc ất cánh là thấy tiếp viên hàng không cứ ra hiệu kéo dây thòng xuống..
Có lẻ chưa tới số hay thánh Phao Lồ không cho vào cổng thiên đường nên trở lại nhân thế. Chiếc máy bay này nhỏ, 3 động cơ nghe nói đâu có 23 hành khách và phi đoàn có 6 người. Mình nhớ có lần bay từ Boston qua Ottawa, đi máy bay hai chong chóng khiến mình thất kinh. Máy bay cũ khi xưa hành khách đi được xem là sang nhưng sau khi ngồi Boeing 747 thì thấy sợ.
Máy bay trên đường đáp xuống phi trường, đụng cây nên phi công mất tay lái không lên lại được và tuông luôn. Khi cô tỉnh dậy giữa rừng, bị thương, xung quanh là xác máy bay và quan trọng nhất không hề có đồ cấp cứu. Nghe nói có vài người sống sót bị thương nặng nhưng cứu họ đến trễ nên họ qua đời luôn, ngoài trừ cô này. Chấn thương của cô rất nghiêm trọng: gãy xương, tổn thương nội tạng, và đủ đau đớn để khiến bất kỳ người bình thường nào cũng muốn nằm xuống và “diễn sâu” lần cuối. Nhưng cô Annette đã làm một điều rất bất ngờ. Cô không la hét. Không hoảng loạn. Thậm chí cũng không độc thoại về số phận.
Thay vào đó, cô nghĩ: “Được rồi. Bước một: đừng chết.” Hóa ra, đây là một chiến lược cực kỳ hiệu quả. Ý chí muốn sống rất quan trọng, muốn vượt qua để tồn tại sống còn. Sáng hôm qua mình cho mọi người tập Trạm Trang Công 30 phút, nhưng họ đứng hết 30 phút. Tại vì khi chúng ta tôi luyện ý chí mạnh thì khi đau ốm, sẽ có ý chí vượt khỏi để chữa bệnh còn nếu không thì sẽ buông xuôi. Mình thấy nhiều người bệnh đến Đông Phương Hội nhờ Khoa chữa bệnh nhưng rồi họ không chịu tập tành gì cả để tạo dựng lại sức mạnh, cứ thích mì ăn liền. Kiếm thuốc tiên như Tần Thuỷ Hoàng. Rồi bỏ cuộc.
Trong tám ngày, cô Annette nằm lại trong rừng Việt Nam, không thể đi lại, sống nhờ nước mưa mà cô khéo léo hứng được bằng các mảnh vỡ của máy bay. Nhịn đói 8 ngày thì được nhưng cần nhất là uống nước. Mình hay nhịn đói 12 ngày nhưng bắt buộc phải uống nước. Trong khi đa số chúng ta còn vật lộn lắp tủ IKEA dù có hướng dẫn, thì cô lại thiết kế được một “hệ thống cấp nước sinh tồn” ngay giữa hiện trường tai nạn. Chỉ riêng điều này thôi cũng xứng đáng nhận bằng kỹ sư danh dự.
Nhưng điều đáng nể nhất không phải là thể chất mà là tinh thần. Cô Annette mô tả trạng thái tâm trí của mình như một sự bình tĩnh kỳ lạ, gần như kiểu “làm việc chuyên nghiệp”. Không kịch tính, không hoảng loạn kiểu phim ảnh. Mình nghĩ khi nhịn đói thì neuron của cô ta làm việc hăng say nên bình tỉnh. Người ta giải thích khi xưa, tổ tiên chúng ta đi săn, khi đói thì mới đi săn và lúc đó tâm trí rất sáng suốt để có thể săn thú được. Mình nhớ nhịn đói độ ngày thì 8 trở lên thì tinh thần rất sáng suốt. Chỉ là những quyết định nhỏ, rõ ràng, hợp lý. Cô không nghĩ về toàn bộ thảm kịch (bao gồm cả mất mát người cô yêu). Thay vào đó, cô thu nhỏ thế giới của mình lại thành những nhiệm vụ đơn giản:
Uống đủ nước.
Giữ tỉnh táo.
Sống đến cơn mưa tiếp theo.
Đây có lẽ là danh sách “to-do list” căng thẳng nhất trong lịch sử. Trong lúc đó, khu rừng thì đóng vai một chủ Airbnb ngoài trời cực kỳ khó chịu. Nóng, ẩm, côn trùng, đặc biệt là muỗi, mà với sự nhiệt tình của chúng, rõ ràng đã chờ sẵn một “bữa tiệc banker châu Âu”. Không biết có vắc ở vùng này hay không chớ dạo mình đi Sơn Đoòng thì có hai người bị vắc bu như vắc. Vậy mà cô Annette vẫn chịu đựng được. Không thuốc chống muỗi. Không đồ ăn vặt. Không podcast truyền động lực. Chỉ có ý chí sống và một quyết tâm rất… không muốn chết một cách lãng xẹt tỏng rừng già Việt Nam.
Điều làm câu chuyện này đặc biệt không chỉ là việc cô sống sót mà là cách cô sống sót. Không có cảnh chạy xuyên rừng như phim hành động, không đánh nhau với thú hoang, không dựng bè bằng dây leo rồi phát biểu truyền cảm hứng. Chiến lược của cô đơn giản hơn nhiều:
Làm ít lại. Nghĩ rõ ràng. Đừng làm tình hình tồi tệ hơn.
Chính xác là điều ngược lại với phần lớn chúng ta. Nếu bị thả vào rừng, nhiều người sẽ ngay lập tức thử làm điều gì đó hoành tráng nhưng sai lầm như cố đi bộ với xương gãy hoặc hét cho đến khi mất nước. Cô Annette thì khác. Cô tiết kiệm năng lượng như một nhân viên ngân hàng kỳ cựu né tránh những cuộc họp không cần thiết. Có thể nhờ làm ngân hàng.
Sau tám ngày, đội cứu hộ cuối cùng cũng tìm thấy hiện trường. Và ở đó họ tìm thấy người sống sót độc nhất là cô. Gần như kiệt sức, nhưng rõ ràng vẫn còn sống. Chúng ta có thể tưởng tượng sự bối rối của đội cứu hộ: “Chúng tôi đến để tìm thi thể… sao lại có người chưa chịu ‘hợp tác’ với hoàn cảnh thế này?”
Sự sống sót của cô thật sự phi thường. Bác sĩ kinh ngạc. Về mặt thống kê, logic, thực tế thì cô không nên sống. Nhưng cô đã sống.
Phần cuối của Turbulence nói về một điều không kém phần khó khăn: sống tiếp sau khi đã sống sót. Cô Annette phải đối mặt với mất mát, hậu chấn tâm lý, và cảm giác tội lỗi của người sống sót. Nay cô ta sống ở New York, có con. Cuốn sách không né tránh điều đó. Nhưng từ đó, cô rút ra một bài học mạnh mẽ:
Con người mạnh mẽ hơn họ nghĩ, đặc biệt khi họ ngừng hoảng loạn và bắt đầu suy nghĩ. Vì vậy, lần tới khi cà phê của chúng bị pha sai, điện thoại hết pin, hay chuyến bay bị hoãn, hãy nhớ đến cô Annette Herfkens giữa rừng. Không thức ăn. Không trợ giúp. Xung quanh là thảm họa. Nhưng vẫn bình tĩnh nghĩ: “Được rồi. Cố gắng đừng làm mọi thứ Chán Mớ Đời hơn.”
Hóa ra, sống sót không phải là người mạnh nhất hay nhanh nhất. Mà là người, khi mọi thứ sụp đổ, vẫn có thể bình tĩnh nói: “Ừ… đừng làm mọi thứ te tua thêm nữa.” Tinh thần lạc quan sẽ giúp chúng ta vượt qua những trở ngại trước mắt vì sau cơn mưa trời lại sáng. Vấn đề là mưa rơi đến bao giờ. Chán Mớ Đời
Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen
Nguyễn Hoàng Sơn
