A small act (một cử chỉ nhỏ)

 $15 thay đổi một cuộc đời và vận mệnh một gia đình

 Vào những năm 1970, một cậu bé tên Chris Mburu sắp mất tất cả. Cậu là học sinh giỏi nhất trong trường học của mình ở vùng nông thôn Kenya, lớn lên trong một ngôi làng nhỏ tên Mitahato, trong một ngôi nhà đất không có điện cũng không có nước máy. Nhưng gia đình cậu nghèo đến mức không thể chi trả nổi khoản học phí khiêm tốn để cậu tiếp tục học tiểu học. Nếu không được giúp đỡ, Chris sẽ lớn lên chỉ để hái cà phê.

Cô giáo ở Thụy Điển bảo trợ một học sinh ở Kenya 

Cách đó hàng ngàn dặm, ở Thụy Điển, một cô giáo mẫu giáo tên Hilde Back đã ghi danh tham gia chương trình tài trợ cho trẻ em khó khăn. Bà bắt đầu gửi khoảng 15 đô la mỗi kỳ học để hỗ trợ một đứa trẻ mà bà chưa từng gặp một cậu bé ở Kenya tên Chris Mburu.

Số tiền nhỏ bé ấy đã giúp Chris tiếp tục đến trường. Bà Back tài trợ cho cậu qua tiểu học và vào trung học, năm này qua năm khác, không hề mong đợi bất kỳ điều gì đáp lại. Bà và Chris trao đổi thư từ. Bà hỏi về thầy cô của cậu, về môn học yêu thích. Cậu dần nhận ra bà không chỉ là một tổ chức bà là một con người thực sự quan tâm đến cậu. 

Chris không bao giờ quên bà. Cậu bé chăm học xuất sắc. Cậu lấy bằng luật tại Đại học Nairobi, tốt nghiệp thủ khoa. Cậu giành được học bổng Fulbright đến Trường Luật Harvard. Cậu trở thành luật sư nhân quyền quốc tế, dành sự nghiệp để chống lại nạn diệt chủng và tội ác chống lại loài người cho Liên Hợp Quốc.

Nhưng có điều gì đó day dứt trong lòng cậu. Cậu chưa từng cảm ơn đúng cách người phụ nữ đã làm nên tất cả. Thậm chí cậu còn không biết bà thực sự là ai. Năm 2001, Chris thành lập một quỹ học bổng để giúp những đứa trẻ giống như cậu, những đứa trẻ tài năng từ gia đình nghèo khó, nếu không sẽ không thể học quá tiểu học. Cậu nhờ Đại sứ Thụy Điển tại Kenya giúp tìm kiếm ân nhân bí ẩn của mình để đặt tên quỹ theo tên bà. Họ đã tìm thấy bà. Tên bà là Hilde Back.

Chris bay đến Thụy Điển để gặp bà lần đầu tiên. Cậu tưởng tượng một nhà từ thiện giàu có. Thay vào đó, cậu gặp một người phụ nữ khiêm tốn, ấm áp, 80 tuổi, sống cuộc đời giản dị, ngỡ ngàng khi biết có người nghĩ rằng bà đã làm điều gì đó đặc biệt. Sau đó, một nhà làm phim tài liệu tên Jennifer Arnold bước vào câu chuyện, và phát hiện ra một chi tiết mà Hilde chưa từng chia sẻ với Chris hay hầu như với bất kỳ ai.

Hilde Back không phải là người Thụy Điển. Bà là người Do Thái gốc Đức, sinh năm 1922. Năm 16 tuổi, khi trẻ em Do Thái bị cấm học trường công theo Luật Nuremberg của Đức Quốc xã, bà buộc phải chạy trốn sang Thụy Điển. Cha mẹ bà không thể đi cùng chính sách của Thụy Điển lúc đó không chấp nhận người tị nạn lớn tuổi. Cả hai bị gửi vào trại tập trung. Cha bà qua đời. Mẹ bà bị chuyển sang trại khác và không bao giờ được nghe tin tức nữa.

Hilde đã sống sót qua Holocaust nhờ một người lạ giúp bà trốn thoát. Bà bị tước đoạt giáo dục vì thân phận của mình. Và hàng thập kỷ sau, bà lặng lẽ trả lại bằng cách tài trợ giáo dục cho một đứa trẻ ở nửa kia thế giới một đứa trẻ lớn lên để chống lại chính loại hận thù đã hủy hoại gia đình bà.

Chris lặng người. Còn Hilde thì không hề biết rằng cậu bé bà tài trợ đã dành cả đời để chống lại nạn diệt chủng.

Năm 2003, Hilde đến Kenya dự lễ khai trương Quỹ Giáo dục Hilde Back. Bà được toàn bộ cộng đồng chào đón như một trưởng làng danh dự. Năm 2012, bà trở lại để mừng sinh nhật 90 tuổi, vây quanh bởi những đứa trẻ có cuộc đời thay đổi nhờ quỹ mang tên bà. Ngày nay, Quỹ Giáo dục Hilde Back đã giúp gần 1.000 trẻ em ở Kenya tiếp tục việc học. Những người thụ hưởng đã vào đại học trên khắp thế giới. Và họ đang bắt đầu đáp trả, hướng dẫn học sinh mới và quyên góp hàng tháng để tài trợ thế hệ tiếp theo, qua một nền tảng họ gọi là “A Small Act Jamii”.

Hilde Back qua đời ngày 13 tháng 1 năm 2021 tại Västerås, Thụy Điển. Bà hưởng thọ 98 tuổi. Câu chuyện của họ được ghi lại trong bộ phim tài liệu được đề cử Emmy “A Small Act”, ra mắt tại Liên hoan phim Sundance với tràng pháo tay đứng dậy và những khoản quyên góp ngay lập tức trong đó có cả từ Bill Gates. Chris từng nói: “Bạn không thể để thay đổi cả thế giới. Vì vậy đôi khi giúp đỡ một đứa trẻ cũng đã tốt lắm rồi.” Hilde đã giúp một đứa trẻ. Đứa trẻ ấy xây dựng một quỹ. Quỹ ấy đã giúp gần một nghìn đứa trẻ khác. Và những đứa trẻ ấy giờ đang giúp đỡ người khác.

https://en.wikipedia.org/wiki/A_Small_Act

Câu chuyện kể trên khiến mình nhớ đến những người lạ đã từng giúp mình và đã thay đổi cuộc đời của mình. Như ông cán bộ xây dựng nông thôn cạnh nhà tên Nhân, kêu mình vào nhà cho mình mượn sách Học làm người của Hoàng Xuân Việt đã thay đổi tư duy của mình, chăm học để đi du học. Qua pháp cũng gặp người pháp giúp đỡ sau những ngày Sàigòn đầu hàng, mới ngoi đầu lên được.

Sau này, mình hay đóng góp hàng năm quỹ học bổng của Bút Nhóm Lửa Việt. Lâu lâu đọc thư của các sinh viên ra trường thấy cũng vui vì mình chưa bao giờ gặp họ. Nhưng đã giúp thay đổi một đứa trẻ học xong đại học, có thể thay đổi cuộc đời và gia đình đứa bé. Năm ngoái có chị nào ở Seattle về Việt Nam có đi tìm người đại diện của Bút Nhóm Lửa Việt ở Việt Nam để trao tặng quà học bổng cho sinh viên nghèo. 

Ngày 6 tháng 3 năm 2026 đến, các thân hữu Bút Nhóm Lửa Việt, miền Nam Cali sẽ có buổi dạ tiệc nhằm gây quỹ cho Lưa Viet Organization, một tổ chức vô vụ lợi. Xin mời các anh chị thăm dự đông đủ. Ai cần thêm chi tiết thì xin liên lạc (xem tờ rơi). Xin cảm ơn các anh chị, một cử chỉ nhỏ có thể thay đổi một tương lai một đứa bé hiểu học. 

Ngày 6 tháng 3 năm 2026

Địa điểm: Lavender Hall,  14190 Beach Blvd, Westminster, CA 92863

Thời gian: 6:30 Chiều

Có những trẻ em tương lai còn đen hơn nữa. Đó là các trẻ em tây tạng sống ở Ấn Độ và Népal. Cha mẹ các em phần đông là nông dân hay làm nghề chăn nuôi. Chạy qua được tới Ấn Độ hay Népal em nào may mắn thì được tu viện lớn hoặc một trung tâm có parrainage cùa người nước ngoài nuôi dạy. Nhưng sức tiếp đón của trung tâm này có hạn. Một số cha mẹ vật lộn với đủ thứ nghề để cho con đến trường hầu hội nhập vào xã hội của nước đón nhận. Ở Pháp có hội Enfants du Tibet do một phụ nử Pháp ở Nantes điều hành. Mỗi khi có trẻ mới tới Népal bà kêu gọi tứ tung xin bảo trợ cho các em. Một bảo trợ viên gởi cho hội 30 euros/tháng. Được trừ thuế 65 %, coi như cho khoảng 10 euros/tháng mà một đứa trẻ tỵ nạn thóat mù chữ và hy vọng có được tương lai. 
Hoàn cảnh của người tỵ nạn tây tạng bi đát hơn các dân tộc khác. Họ mãi mãi mất quê hương và UNHCR hình như chẳng có chương trình nào trợ giúp cho họ. Hoàn cảnh của họ rất đáng được giúp đở.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Nổi đau nhà giàu đứt tay

 Nổi đau nhà giàu đứt tay

Hôm trước có ông thần bà thánh nào chửi bọn nhà giàu Cali là ăn cơm dân Chủ thờ ma Cộng Hoà khiến mình buồn cười. Mình đoán chắc họ không quen hay bạn của một tên hay ả đứng trong số 1% giàu có nhất Hoa Kỳ. Người Việt có câu thuyền to thì sóng lớn, càng làm ra vẻ nhà giàu có thì bên trong chưa chắc là như vậy.

Mình quan sát ông Rich Dad của mình, lợi tức hàng tháng trên $300,000 nghĩa là mỗi năm trên 3.6 triệu mỹ kim mà ông ta ăn bận như người mỹ bình thường, lái xe mua lại của bà nào chồng chết. Đồng chí gái thấy ông ta lượm lon ngoài đường, đạp dẹp rồi đem về nhà để tái sinh. Bà vợ thì lái xe Subaru rẻ tiền. Được cái là mỗi năm bà ta đi chơi với bạn hay em út, bà đều trả tiền cho họ dù ăn bận xuềnh xoàng.

Tại sao năm 2026 này là mốc thời gian lo lắng nhất. Không những cho người Mỹ nghèo mà cả số đông 1% triệu phú tại Hoa Kỳ. Để giải thích thành phần 1% người Mỹ giàu có nhờ đâu họ trở nên giàu có. Từ 15 năm qua, 1 số người mỹ trở nên giàu có, họ không tiêu xài tiền của họ. Chỉ có nông dân như sơn đen mới làm. Ăn chắc mặc bền.

Lý do là nếu họ bán cổ phiếu trong trương mục của họ để mua nhà thì sẽ phải đóng thuế capital gains nhất là ai ở Cali là lãnh đủ. Thay vì bán cổ phiếu của mình, họ vào ngân hàng Chase hay loại nào to to và nói là muốn sống như vua nhưng không muốn bán cổ phiếu đang lên, sợ đóng thuế. Nhân viên ngân hàng sẽ nói nhất trí, đó là điều mà người giàu đều làm vì rất nhân văn và thông minh. Ngân hàng sẽ dựa vào trị giá cổ phiếu của họ, thí dụ tổng cộng 4-5 triệu. Họ sẽ cho vay 1 triệu để mua căn nhà và chút đỉnh khác để xài. Tiền lời mấy năm trước, xuống quá rẻ nên ai cũng mua nhà khiến nhà lên như rồng gặp nước.

Lấy thí dụ một người quen nhưng không thân lắm. Tên được đổi Frank. Ông ta có trên giấy tờ là 50 triệu vào năm 2021 khi bác Biden lên và in tiền xả lán. Dựa trên các cổ phiếu thị trường chứng khoán. Bà vợ xin nhắc lại bà vợ vì đàn bà là đầu mối sự bay đi tiền bạc. Bà vợ kêu là con bạn nói mua nhà ở Aspen để mùa đông cho con qua đó trượt tuyết cho sang vì ở Lake Tahoe, Big Bear thấy thường quá, không đẳng cấp của triệu phú như mình.

Rồi cuộc đời cái gì lên thì sẽ xuống. Giá thị trường của công ty từ 500 triệu chưa IPO, bổng nhiên được thẩm định lại còn $100 triệu xem như 20% trước đây. Ông Frank nhìn cổ phiếu của mình xuống te tua muốn đứng tim. Hoạ vô đơn chí, bổng nhiên điện thoại reo, ngân hàng gọi là các cổ phiếu của ông ta giờ chả có giá gì cả nên muốn ông ta trả mấy triệu tiền mượn để mua căn nhà ở Aspen. Ông Frank lâm vào tình cảnh là nhà ở Aspen bán không được vì chả có thằng tây nào mua. Nên nhớ là nhà xuống đầu tiên là khu nhà giàu rồi từ từ mới đến khu nghèo. Thường người mình nghĩ giàu có, họ mua đồ chơi vì nghe lời mụ vợ cho đẳng cấp, để ra đường có thể gọi thiên hạ biết Mẹ mày là ai không. Phần cổ phiếu thì bán không được vì tư nhân chưa ra IPO nên chả có thằng tây nào muốn rờ.

Khi có cổ phiếu như ông Frank 50 triệu mượn nợ với 7% thì mỗi năm, lợi tức phải làm ra 3.5 triệu để có thể sống sót.

Nhưng vấn đề khổ nhất là Commercial Real Estate (CRE) khắp nước mỹ đang banh ta lông. Muốn biết người giàu có để tiền ở đâu thì đừng có nhìn dưới giường của họ mà nhìn lên trời, các building chọc trời, văn phòng. Nếu họ mua các building chung với các người khác, bỏ người mướn văn phòng rồi lượm tiền cho thuê năm này qua tháng khác, tuy chả có gì thú nhưng tiền cứ vào như trứng gà. Khi xưa, mình cũng bị dụ mua mấy cái này, một cái cho ngân hàng thuê và một cái to đùng nhưng cứ thấy chúng kêu bán sau 17 tháng nên mình rút tiền luôn, mua nhà cho khoẻ. Không dính dáng với mấy tên nhà giàu nữa.

Ông Ron, chuyên đầu tư địa ốc mua một building, bỏ xuống 50 triệu và mượn ngân hàng 150 triệu để mua. Nay 2026, 40% building bị bỏ trống vì thiên hạ làm việc ở nhà. Người thuê muốn giảm giá nhưng điểm đau đầu mất ăn là maturity của nợ ngân hàng. Thường ngân hàng chỉ cho vay các nợ được xem là thương mại (commercial loan) từ 5-7 năm. Ông Ron phải tài tài trợ ngân hàng số nợ 150 triệu vì đáo hạn. Ngân hàng cho người xem building thì kêu 50 % bỏ trống , nay giá không phải là 200 triệu nữa mà 90 triệu. Ngân hàng cho vay dựa trên tiền mướn thu nhập mỗi tháng. Muốn tái tài trợ thì phải bỏ thêm 60 triệu, ngoài ra năm 2019 thì tiền lời nhất là dưới thời bác Biden quá rẻ mà nay muốn tái tài trợ thì từ 4% lên 8%.

Không có tiền 60 triệu để trả ngân hàng nên ông Ron giao chìa khoá cho ngân hàng và hát chuyện đôi ta buồn ít hơn vui. Báo WSJ cho biết năm 2026 có hàng triệu ức đô la phải tái tài trợ cho ngân hàng. Nên ai có tiền đầu tư để được gọi là Angel, silent partner khi đi dự party, xem như ngọng. Có người kể cách đây 5 năm bỏ nữa triệu để hùng mua cái gì đó, nay giá building xuống nên họ kêu phải bỏ thêm 50,000 nên ngọng.

Kỳ này, không có bác Biden, bác Kamala để in tiền. Bác Trump thì kêu cho chúng bây biết mùi tao bị khai phá sản 3 lần ra sao. Các triệu phú ăn cơm dân chủ thờ ma dân chủ, nay đang bị dính vào trường hợp này rất nhiều.

Đi ăn phở người nghèo nông dân như mình thấy giá phở lên như điên, CPI cho biết là 3% nhưng đối với 1% người giàu thì không phải 3% mà là 15-20%. Lý do? Những gì người giàu có nhu cầu gia tăng kinh khủng từ các zip code tại Hoa Kỳ như Montecito đến Star Island,… họ giàu có nên mua những biệt thự sang trọng giá cả 25 triệu, nhìn xuống đại dương thêm có vườn nho làm rượu. American Dream. Mình có quen anh chàng kia, mơ về một căn nhà hưu trí với vườn nho nên chạy xuống Temecula mua một căn nhà trên ngọn đồi với diện tích 2 acres. Căn nhà và xung quanh đã mất 1 acre nên còn lại một acre để trồng nho. Anh ta mua máy cày đủ trò để trồng nho. Mỗi năm trả thợ mất 25,000 tiền công, tưới nước này nọ nhưng năm bán nho được nhiều nhất là $1,500. Xem như 5%. Lỗ học gạch. Dân tình xuống mua nhà dưới khu vực này giờ ôm đầu máu hết, Temecula, nay các đồn điền trồng nho bỏ chạy như điên.

Buồn đời, một hôm nhận được thư của các công ty bảo hiểm kêu không bảo hiểm nhà của mấy bác nữa là ngọng. Từ 2 năm nay các công ty bảo hiểm bỏ chạy xứ Cali vì sợ nạn cháy rừng vì bác Newsom kêu cháy nhà bọn nhà giàu, đáng kiếp dù bác ở trong biệt thự 35 triệu. Nếu bác có nhà 20 triệu mà không có bảo hiểm thì xem như không mượn nợ được. Ngoài ra tiền bảo trì nhà. Lương của vị quản gia từ 180k lên 250k thêm xe cộ, mấy bà dọn phòng nấu ăn rồi mấy ông làm vườn,… xem như mỗi năm bay nữa triệu. Rồi trường học tư 70k cho mỗi đứa con, 3 đứa là bay 210k.

Đi party, thiên hạ nói mới bỏ 50k hay 100k đầu tư cho start-up AI nghe thấy hồ hởi, kêu tương lai Uber này nọ. Tuần này Microsoft đầu tư 100 tỷ cho AI và mất 367 tỷ mỹ kim, Amazon đầu tư cũng nhiều cho AI nhưng sa thải cả 10,000 nhân viên. Khi tiền lời gần như 0, các bác sĩ, nha sĩ, luật sư hồ hởi mượn tiền rẻ và đầu tư AI để được gọi venture capitalist. Sang trọng hơn. Cao cấp hơn. Năm 2021, họ cảm thấy giàu nên đầu tư vào 5-10 cái start up, chỉ cần trúng một cái là giàu no bụng. Nhưng rồi AI start-up banh ta lông rất nhiều. Nhiều công ty cần thêm tiền người ta gọi down round, nghĩa là họ phải bán cổ phiếu giá thấp hơn trước đây. Nghĩa là phần mình 100k, bổng nhiên còn lại 20K mà nếu start up nào cũng vậy là ngọng. Dân có sạn 0.01% giàu có đã bỏ chạy từ lâu nên họ không mất tiền.

Bây giờ đến vụ chia tài sản. Khi tình hình kinh tế tử tua thì tài sản xuống giá là dã te tua rồi. Nay đến phần mấy bà đòi chia của, kêu anh hết thời thì em xin vẩy tay chào nhau một lần cuối. Thống kê cho biết giới tuổi 50 tuổi lên ly dị gia tăng rất nhiều từ năm 1990. Mà ai nắm giữ tài sản nhiều nhất, tuổi 50 trở lên. (Còn tiếp)

Sau 1975 Má tôi phải "hiến" của cải cho nhà nước để được chứng nhận là "tư sản dân tộc" hầu tránh cho gia đình bị cưởng bức đi kinh tế mới. Mà dầu cho không hiến thì cũng bị tịch thu. Nhờ kính đáo "hiến" thêm cho ông chủ tịch phường nên gia đình còn được ở lại ngôi nhà của mình trong thành phố. Má tôi là một người coi trọng đại đức nên đồng tiền của bà làm ra là đồng tiền sạch, nhưng khi mất hết bà chỉ nói một câu : khi nào tiền muốn vào nhà mình thì nó đập cửa nó vào. Còn nếu nó muốn đi thì nó đội nón nó đi. Mình không cản được. Có lẻ nhờ cái tư duy cổ lổ xĩ này mà bà không đau khổ lắm.
Tóm lại được giàu hay bị nghèo không hoàn toàn do ta quyết định.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Tỷ phú Mỹ, chủ các đội bóng Anh quốc

 Lý do người Mỹ làm chủ các đội banh túc cầu Anh quốc 

Cuối tuần rồi, có trận đấu giữa hai đội banh Anh quốc; Arsenal vs Manchester United. Mình tò mò vì thấy khắp nơi trên thế giới xem trận đấu này, từ Việt Nam sang Thái Lan, Cao miên, Phi Châu,…đều xem. Xem xong thì mấy ngày sau các cờ líp về trận đấu hay người xem vui buồn khi đội của mình đá vào, bị thân hữu chọc quê. Trong giải Premier League này có đến 20 đội banh đấu cả năm nhưng có đến 14 đội banh đều có chủ là công ty Mỹ. Ngạc nhiên vì không lẻ người mỹ đâm ra thích trời mưa và túc cầu vì ở Hoa Kỳ túc cầu chưa phải là môn được truyền hình chiếu cho khán giả mỹ xem thường trực. Có một đội banh của thành phố Leicester, được một tỷ phú Thái Lan mua và buồn đời được một huấn luyện viên người ý đoạt chức vô địch. Sau này ông tỷ phú đi máy bay sao bị rớt, chết luôn. Cậu con trai kế nghiệp nhưng có lẻ chưa quen nên đội banh tụt hạng.

Năm nay các đội tuyển của Anh quốc có đến 6 đội lọt vào vòng trong của giải túc cầu liên hiệp Âu châu Champion League được xem là giải túc cầu hàng năm danh tiếng được thế giới xem mỗi tối thứ 3,4. Pháp quốc chỉ có đâu 3 đội và năm sau có thể chỉ còn hai đội được đại diện vì họ tính theo thành tích của những năm qua. 

Hỏi ra thì lý do là rẻ tiền dù giải này được khắp thế giới xem hàng tuần. Cách tranh giải hợp với cách làm ăn business của người Mỹ. Premier League của Anh quốc là một cái máy làm tiền toàn vũ. Là môn thể thao được xem đông nhất trên thế giới, được truyền hình trên 200 quốc gia mỗi tuần, kiếm tiền truyền hình hàng tỷ mỹ kim. Giải Premier league được thành lập đâu vào thập niên 1990 vì khi mình ở Luôn Đôn, vẫn chưa có giải này. Lúc đầu họ cho chiếu truyền hình khắp thế giới miễn phí đến khi người dân trên thế giới nghiện rồi thì họ mới bắt trả tiền. Kiểu mấy tên bán sì ke đứng trước trường học, cho học sinh hút miễn phí cho vui đến khi chúng nghiện thì đè đầu bắt trả tiền học gạch. Và tiếp thị bán đồ của các công ty quảng cáo. Khi xưa thấy cho xem nên mình coi mỗi tuần để nhớ thời ở âu châu, ai ngờ nghiện xem Manchester United. Nay chỉ xem trên YOutube tóm tắt cho chắc ăn vì không có thời gian xem 2 tiếng đồng hồ. Nhất là phải trả mấy chục đô mỗi tháng.

Trên nguyên tắc thì các đội banh của Anh quốc thường không được quản lý, làm tiền như chủ nghãi tư bản. Đa số là do một người làm chủ vì yêu đá banh, nên tài chánh lúc nào cũng thiếu hụt. Trong khi đối với các chủ nhân  người Mỹ thì xem đây là cách quản trị quá yếu kém nên họ nhảy vào mua rẻ. Giá một đội banh bầu dục ở Hoa Kỳ giá thị trường là 4-5 tỷ mỹ kim, trong khi một đội banh bóng rổ thì giá trị độ 2-3 tỷ đô la còn ở Anh quốc, một đội banh danh tiếng độ 300 triệu. Xem như tiền bạc cắc cho mấy hedge funds. Mấy người Mỹ giàu có tư duy đột phá là tại sao phải mua một đội banh không danh tiếng của Mỹ lại đắt tiền trong khi mua một đội banh danh tiếng toàn cầu của Anh Quốc lại rẻ như bèo hay fish and Chips. 

Từ khi các chủ Nhân Mỹ nhảy vào thì giá tiền mua cầu thủ lên giá khủng. Được cái là họ khôn nên ký hợp đồng thành 7,8 năm. Ai mua một cầu thủ thí dụ 80 triệu nhừ trải ra 8 năm thì xem như chỉ trả 10 triệu mỗi năm. Vài năm sau là bán trước khi hết hạn giao kèo. Người Mỹ hiểu rõ logic kinh doanh nhượng quyền. Mặc dù người hâm mộ Anh không thích nghe điều này, nhưng người Mỹ coi các câu lạc bộ như: các thương hiệu, các cỗ máy tạo ra nội dung, các cộng đồng toàn cầu.

Họ áp dụng: Phân tích dữ liệu, Tối ưu hóa doanh thu, Quan hệ đối tác thương mại, Khai thác lợi nhuận từ sân vận động (sự kiện, hòa nhạc, du lịch). Mình có xem một phim quên tên nói về một công ty quảng cáo giúp công ty đá banh mua cầu thủ.

Ví dụ: Fenway Sports Group (Liverpool): chiến lược "moneyball" + xây dựng thương hiệu toàn cầu, Glazers (Man United): mở rộng thương mại mạnh mẽ, Boehly/Clearlake (Chelsea): tư duy đầu tư mạo hiểm. Tư duy này xuất phát trực tiếp từ các chủ sở hữu của MLB, NBA và NFL.

Sự kết hợp văn hóa: Niềm đam mê của người Anh, nhớ hồi ở Luân Đôn, chủ nhật là đá banh, sáng thứ 2 vào sở là mất nữa ngày để nghe thiên hạ nói về đội nào của họ ưa chuộng. Túc cầu Anh quốc có: Lòng trung thành sâu sắc của người hâm mộ địa phương. Cái này thì for ràng, từ mấy đời chớ không phải nơi họ. Tương tự bên Ý Đại Lợi cũng vậy, có nhiều người ưa chuộng đội banh Inter Milan, hay Juventus từ thời ông cố. Họ rất trung thành. Mình thấy mấy năm nay Manchester United đá Chán Mớ Đời nên xoay qua xem Manchester City hay Arsenal.

Vốn đầu tư của Mỹ bổ sung thêm: Tiền bạc, Tiếp thị, Phạm vi toàn cầu. Đây là một trường hợp điển hình của việc khai thác văn hóa + mở rộng quy mô tài chính: Lấy một nền văn hóa có gốc rễ sâu sắc → kết nối nó với chủ nghĩa tư bản toàn cầu. Nếu xem trên mạng sẽ thấy khắp nơi trên thế giới, đen, rệp, vàng đỏ đều chung một nhà.

Tại sao lại là Anh (chứ không phải Ý hay Pháp)? Vì hai nước này đoạt nhiều giải vô địch túc cầu thế giới gần đây. Vì Anh quốc có: Sự bảo vệ pháp lý mạnh mẽ cho các chủ sở hữu, quản trị doanh nghiệp minh bạch, ngôn ngữ tiếng Anh (rất quan trọng đối với truyền thông và xây dựng thương hiệu), không có các hạn chế về quyền sở hữu như quy tắc 50+1 của Đức

Anh quốc là một nền kinh tế tư bản thân thiện với nhà đầu tư, kết hợp với thẩm mỹ bóng đá. Vậy tại sao lại là “14 câu lạc bộ”? Thành công thu hút sự bắt chước, các ông chủ người Mỹ đầu tiên đã thu được lợi nhuận khổng lồ như dòng họ Glazer, mượn tiền mua đội Manchester United rồi thua tiền nên những người khác đổ xô vào (các quỹ đầu tư mạo hiểm, các nhà đầu tư mạo hiểm, các tỷ phú). Một quốc gia như Tây Ban Nha chỉ có hai đội thay phiên là vô địch, Real Madrid và Barcelona. Pháp quốc chỉ có PSG, chớ Lyon hay Marseille thì năm khi 10 hoạ.

Hiện nay, người Mỹ kiểm soát hoặc kiểm soát một phần các câu lạc bộ như:

• Manchester United

• Liverpool

• Chelsea

• Arsenal

• Aston Villa

• Fulham

• Crystal Palace

• Bournemouth

… các đội mướn càu thủ giỏi trên thế giới cũng như huấn luyện viên nên sự cách biệt hiện thừoi về số điểm giữa 10 đội đứng đầu rất ngang ngửa. Có thể đội vô địch năm nay chỉ hơn đội về nhì 1, 2 điểm sau 38 trận đấu.

Đây không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên mà là một làn sóng vốn đầu tư. Đây không chỉ là về bóng đá. Mà là về: Toàn cầu hóa văn hóa, Tài chính hóa bản sắc, Sự chuyển đổi người hâm mộ thành người tiêu dùng. Từ đó ta thấy các cầu thủ á châu được mướn như Nhật Bản, nam hàn, phi châu thì đông như quân nguyên. Đi chơi á châu mình thấy người dân địa phương bận áo của đội tuyển Arsenal, Chelsea,…mỗi cái cả 100 đô.

Lâu lâu mình thấy các ủng hộ viên tổ chức biểu tình phản đối mỗi khi chủ nhân lên giá vé. Nhưng rồi đâu cũng hoàn lại đó vì họ vẫn mê đá banh, không dám bước ra hay tàu chay trận đấu. Sự kháng cự đối với quá trình tài chính hóa bóng đá Anh, dù dai dẳng và mang sức nặng biểu tượng, vẫn vận hành trong những điều kiện mang tính cấu trúc đầy ràng buộc. Những hành động này bày tỏ sự bất mãn nhưng hiếm khi sở hữu quyền lực vật chất đủ mạnh để tái cấu trúc các quan hệ sở hữu. Vì làm sao có đủ tiền để mua lại đội banh yêu mến của họ. Nên nhớ dân tình ham mê bóng đá đa số là thợ thuyền, giới quý tộc thì không kể vì quá ít.

Vấn đề xem đá banh khắp thế giới sẽ giúp cho các thương hiệu Hoa Kỳ quảng cáo khắp nơi. Và làm giàu vì mình thấy quảng cáo các thương hiệu tàu, Việt Nam, Thái Lan đầy. Có thể khi phát hình tại các nước trên thế giới họ có cách quảng cáo khác để làm thêm tiền. Cứ cho dân tình yêu thích đá banh thì sẽ không có nổi loạn vì sau trận đá là các ủng hộ viên đi bão. Nước nào bây giờ lãnh đạo cũng làm như vậy, vừa được tiền vừa được bình yên. Dân chỉ lo kiếm tiền để mua vé đi xem đá banh. Cả $100 một vé.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Chiếc xe màu Đỏ

 Chiếc xe màu đỏ

Nhớ hồi đi học mua nhà, thầy bảo mua xe gì thì thấy xe đó nhiều. Mua nhà cho thuê thì thấy nhà cho thuê. Mình không hiểu lắm. Khi mua xe chở con nhỏ, mấy đứa con cứ kêu bố chỉ xe Dodge như xe mình. 20 năm sau đọc sách “Chiếc xe màu đỏ” mới thấy đúng. Giá như mình không ngu lâu dốt bền thì giờ đã giàu. Chán đời.

Sách giải thích khi quyết định mua xe màu đỏ, trước đó chúng ta chả để ý xe màu đỏ, nhưng sau khi mua chạy thì thấy toàn xe màu đỏ. Con mình cũng vậy, chỉ thấy xe Dodge giống xe mình.

Nhà Phật gọi là nghiệp kiếp trước, khoa học gọi là “Baader-Meinhof Phenomenon” hay “Frequency Illusion”. Não bộ lọc bỏ hầu hết thông tin xung quanh. Nhưng khi điều gì đó quan trọng với mình, nó sẽ gỡ bỏ bộ lọc. Mình bắt đầu thấy nó ở khắp nơi. Baader-Meinhof là nhóm khủng bố người đức khi mình còn ở âu châu, chuyên cướp ngân hàng bắt cóc thiên hạ, chống lại chủ nghĩa tư bản. Sau bị bắt nên chính phủ sợ họ trốn thoát nữa nên giúp họ tự tử trong tù.

Điều này không chỉ xảy ra với xe cộ. Nó xảy ra với cơ hội, ý tưởng, thành công, và cả cảm xúc. Mình tập trung vào điều gì thì thấy nhiều hơn. Thế giới của mình thay đổi dựa trên những gì mình chọn để ý. Nay mình mới hiểu, nếu anh ghét Dân Chửi thì đâu đâu anh đều thấy Dân Chửi, còn chị ghét Mà-Ga thì đâu đâu cũng thấy Mà-Ga tha hồ chửi nhau. Tất cả đều đúng cả. Vì INternet làm tiền nên kỹ thuật số sẽ bơm các tin tức hạp nhãn với người đọc nên chúng ta cần đọc tin tức phía bên kia chiến tuyến như mình khi xưa hay nghe đài Hà Nội ban đêm. Hay ngày nay đọc sách báo của Hà Nội để hiểu thêm.

Tại sao lại vậy? Vì một phần của não bộ gọi là “Reticular Activating System (RAS)”, nó hoạt động như người gác cổng, lọc bỏ hàng triệu thông tin đến não mỗi giây. Bộ phận này quyết định cái gì quan trọng và cái gì không nên để ý. Như chúng ta có thể nghe tiếng ai đó gọi tên mình trong đám đông ngoài ra thì bỏ ngoài tai. Một người Mà-Ga sẽ rung động trước một tin dù là fake News nói về ông Trump, trong khi một người theo Dân Chửi thì không tin hình ảnh tổng thống Clinton, Obama tuyên bố phải trục xuất người di dân lậu,…

Điển hình khi mua xe xong thì mình và con của mình thấy rất nhiều xe giống xe mình mới mua. Trước đó chả để ý gì cả. Những người cứ để ý đến tiêu cực thì cuộc đời họ cứ thấy toàn tiêu cực xung quanh mình. Ai khen cái áo của mình đẹp, thay vì cảm ơn lại tự hỏi bà này nói như vậy nghĩa là gì, chê áo mình hay nói Kháy này nọ. Còn ai chửi mình thì cứ nghĩ Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen là xong, chả để ý. Lý do là người chửi trên mạng nên chả biết họ là ai. Mà ngay người mình biết có chửi mình cũng nhăn răng ra cười. Lý do từ nhỏ mình đã được bạn bè thầy cô kêu là ngu, quen bị chửi ngu từ bé nên mình chấp nhận. Xong om

Điểm hay là chúng ta có thể thay đổi RAS. Chúng ta có thể định hướng, lập trình não bộ cho chúng ta biết cơ hội, giải pháp thay vì chỉ nhìn thấy vấn đề và thất bại. Đây là cách những người thành công tạo ra vận may cho chính họ.

Điển hình, chúng ta có một ý mở tiệm nail hay bán bún bò làm giàu, thì đã có nhiều người đã làm khắp Bolsa. Chúng ta nghĩ nên học những điều gì mới thì nảy ra khắp nơi. Chúng ta bị vợ chửi, lại khiến mọi việc xung quanh mình làm mình điên thêm. Đó là sự vận hành của RAS. Đa số trong chúng ta để RAS kiểm soát chúng ta. Chúng ta cứ nghĩ đến lo sợ, thất bại, và nghi ngờ và não bộ lại càng cho ta thấy các tiêu cực khác nữa. Trong khi đó những người thành công huấn luyện não bộ chú tâm vào cơ hội, thay đổi và cách thay đổi, phương án.

Mình lấy thí dụ, khi mới bắt đầu học nghề mua nhà cho thuê. Đồng chí gái kêu tiền đâu mà mua, rồi lại nghe họ hàng thân hữu đã có định kiến về mình là bất tài, ngu dốt. Họ kêu thằng đó ngu, nhà đang xuống mà chạy đi mua nhà (1995). Mình thuộc dạng ngu lâu dốt bền. 

Như khi xưa, mình nói muốn đi du học, bạn bè, họ hàng kêu ngu mà đòi lên trời rồi họ cười. Trời ị trúng đầu, mình đậu cao nên nạp đơn du học lại khiến bạn học lắc đầu. Rồi trời ị trúng đầu thêm một phát nữa, mình được học bổng đi tây. Bạn bè họ hàng kêu thằng này qua Tây khá lắm là đậu bằng nhảy đầm, Qua tây, Sàigòn mất thiên hạ kêu mình đi học nghề sửa ống nước nhưng mình cứ đâm đầu đi học, 6 năm sau ra trường với bằng thạc sĩ nên thiên hạ chửi thề. Bạn học khi xưa, bỏ học đi làm rất nhiều, uống rượu hút thuốc lá nhiều nên có người chết sớm.

Rồi mình mò đi mua nhà rẻ, được người ta cho vay. Như nhà của ông John, bác sĩ, ông ta đổi lại thành khu thương mại để mở văn phòng bác sĩ. Về hưu, ông ta bán nhưng chả có thằng nào mua cả năm trời vì nhà ở không được mà làm ăn buôn bán cũng không. Mình thấy đây là cơ hội nên hỏi mua, ông ta đồng ý bán và mình lên thành phố xin đổi qua vùng dân cư. Mình giải quyết được vấn đề mà ít ai nghĩ đến. Xong om

Ngày nay, họ hàng thân hữu kêu ông Sơn, (ông nghe chớ không phải thằng như xưa) hên vì mua nhà khi nhà xuống, lại kêu đồng chí gái hên lấy được mình. Mình đi kỵ giỗ bên vợ, nay được thiên hạ tới chào hỏi, bắt tay như tây đầm, chớ khi xưa chả có ai hỏi một câu. Chán Mớ Đời 

Tương tự khi mình muốn leo núi, thiên hạ cứ kêu già rồi không nên bú xua la mua. Mình thì thiên hạ càng nói mình càng muốn làm thêm. Thế là tập luyện đi leo Kilimanjaro, Đỉnh Whitney, Machu Pechu đủ trò. Năm ngoái buồn đời, mình đi bộ hành hương bên Ý Đại Lợi, ngày 30-40 cây số suốt 2 tuần lễ, vẫn tĩnh bơ con cà cuống.

Khoa học giải thích là não bộ chúng ta có “neuroplasticity”, nghĩa là có thể tự điều chỉnh dựa trên những gì chúng ta chú tâm vào. Thí dụ, chính phủ Trump ra lệnh trục xuất di dân, mình mò xem các công ty có nhà tù tạm cho chính phủ thuê để mua cổ phiếu thay vì chửi bới bú xua la mua trên mạng. Thấy lạm phát thì đi mua bạc hồi một lượng có $15, nay lên $100. Có chửi cũng chả thay đổi sự việc, mình nông dân nên khi mở mồm là thiên hạ chửi rồi, ngu biết gì mà nói. Nên nhớ các nhà tù này được thành lập từ lâu, được các chính quyền Bush, Obama, Trump, Biden mướn.

Chúng ta càng nghĩ đến một vấn đề nào, thì các neuro tạo dựng các con đường chỉ dẫn về điều đó. Tư tưởng của chúng ta tạo dựng hiện thật. Điển hình người Mà-Gà thì chỉ đọc tin tức khen ông Trump, còn người theo Dân Chửi thì chỉ đọc tin tức, chửi bới ông Trump. Chúng ta không thể kết luận là Ma-Ga là sai, ngu dốt tương tự Dân Chửi là hèn này nọ. Thế giới này do bọn nhà giàu nắm đầu nên chúng tạo ra mấy chuyện để thiên hạ chửi nhau để quên kinh tế đang xuống, sa thải nhiều, tiệm đóng cửa nhiều. Kinh tế rất te tua, nhất là Cali. Đừng nghe tin tức của chính phủ cứ đi vòng vòng sẽ thấy. Hôm kia mình ghé góc đường Brookhurst và Westminster, tiệm 99 Cents đóng cửa, bãi đậu xe to đùng, khiến mấy tiệm bên cạnh điều hiêu thấy rõ. Qua mấy chỗ tiệm Rite Aid, Walgreens đóng cửa sẽ thấy te tua hơn.

Nếu chúng ta tìm kiếm về sự biết ơn, RAS sẽ chỉ cho chúng ta nhiều sự việc để biết ơn, sẽ thay đổi cách nhìn của chúng ta về cuộc đời. Sáng đi tập Đông Phương Hội, mình mở nghe ông sư giảng về kinh phật giáo, giúp suốt ngày mình hướng thiện, biết ơn đời, ơn đồng chí gái, ơn mẹ, em út, ơn dân chửi, ơn ma-ga, bú xua la mua.

Chớ sáng sớm, thức dậy mình mở mạng xã hội, xem tin fake News rồi chửi bới đủ trò, cả ngày não bộ sẽ làm cho mình tiêu cực, và cuộc đời bực mình.

Do đó họ khuyên chúng ta nên có những mục đích rõ ràng, nhìn về sự thành công của chúng ta hàng ngày, tập trung vào thực hiện giấc mơ của chúng ta, biết ơn những người giúp chúng ta, nhất là quen với những người có đầu óc tích cực, tiến bộ. Và não bộ sẽ làm mọi việc khác. Thay đổi chú tâm để thay đổi cuộc đời mình tích cực hơn.

Lên mạng xã hội thấy ai chụp hình cả gia đình, con cháu đang ăn uống thì chúc phúc cho họ thay vì chửi bới hay chê bai. Thấy ai quen đi chơi đây đó chụp hình, chúc phúc cho họ thay vì ganh tỵ. Phải mừng cho họ gặp lại thân hữu, họ hàng hay anh em. Khi đầu óc mình hướng thiện thì tự nhiên cuộc đời mình thay đổi. Điển hình khi xưa bị mấy cô đá lên đá xuống, mình chúc phúc cho họ được tên nào vớt, cuộc đời họ sẽ sung sướng hơn, có người chăm sóc nên phát hiện ra mối tình hữu nghị của đồng chí gái. Chớ dạo đó mình căm thù đàn bà là ngọng rồi, xung quanh chỉ thấy toàn đàn bà phản bội. Mình phải hiểu mình không có lương cao thì mấy cô muốn cuộc sống của họ bền vững. Đi chơi với mình cho vui trong khi đợi một hoàng tử đạt tiêu chuẩn của họ đến rước.

Lý thuyết chiếc xe màu đỏ không chỉ đơn thuần là việc nhìn thấy những chiếc xe; mà nó còn nói về việc nhìn thấy một thực tế quyền lực mới, nơi suy nghĩ của chúng ta định hình thế giới của chúng ta, và thành công chỉ là sự thay đổi trong cách nhìn nhận vấn đề.

Mình nhớ công ty cho mình đi học một Seminar do công ty ông Steven Covey hướng dẫn cách thành lập mục tiêu trong đời và quan trọng nhất là 4 quadrant . Mình tuân theo nên làm mục tiêu để về hưu này nọ. Mỗi ngày mình mở cuốn sổ ra để đọc lại các mục đích làm chồng, làm cha, làm con, làm phật tử,… mỗi ngày chỉ làm một chút như sáng thức giấc mi trên trán mụ vợ đang say sưa ngủ. Có lẻ mụ vợ không biết nhưng mình biết, kể chuyện cổ tích cho con mỗi đêm trước khi chúng đi ngủ, viết thư cho ông bà cụ, đọc 1 trang kinh Pháp Hoa,…

Thằng con hôm trước mình kể chuyện xe màu đỏ thì nó nhớ. Mình nói nó thấy vụ bố gặp bà mướn tiệm của mình, dọn ra , việc đầu tiên là chúc mừng bà ta về hưu, rồi hỏi han mới biết bà ta muốn dọn ra khỏi Cali thì mình hỏi căn nhà đang ở làm gì thì bà ta kêu bán. Mình nói bán cho mình và 2 ngày sau hai cha con đến nhà bà ta gặp ông chồng làm giấy tờ mua. Mình nói thằng con, khi mình chú ý điều kiện hoá não bộ của mình thì chỉ thấy cơ hội. Còn nếu chú trọng được người đời khen mình là ma gà hay Dân chửi thì mất thời gian vì chả đem lại lợi lộc gì cho mình và thời gian là những gì mình không thể tái sinh được. 

Cuộc đời mình là nông dân thì chăm chú trồng cây bơ cho ra trái tốt, không nên xịt thuốc này nọ, còn chuyện thiên hạ chửi nhau không nên xen vào. Ông Khổng Khâu khi xưa có tuyên bố “tu thân tề gia trị quốc bình thiên hạ”. Mình chưa tu thân hay tề gia được mà cứ tối ngày đòi trị quốc bình thiên hạ. Xong om 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn