Cô dâu đến từ chiến tranh

 Cô dâu á châu đến từ chiến tranh

Có lần đọc một bài báo Tây giải thích ngày nay, đàn ông tây rất thích về Á châu kiếm bạn gái hay vợ Á châu. Họ lập luận ngày nay phụ nữ Tây phương với chủ nghĩa nữ quyền, nam nữ bình đẳng khiến đàn ông Tây phương mất đi cảm giác cần phải bảo bọc cô gái. Họ tìm tố chất nữ tính ở các cô gái Á châu vì chưa bị hoàn toàn nữ quyền hóa. Chán Mớ Đời 

Có nhiều người tây phương về hưu, qua á châu sống với một cô gái trẻ hơn mình rất nhiều. Năm kia đi Phi Luật tân, thấy nhiều cô phi trẻ cặp với mấy ông tây già đi đầy đường, đông như quân phi. Hay sang Thái Lan cũng tương tự. Nhiều người lên tiếng chỉ trích này nọ nhưng các cô gái ít học ở làng quê ra thủ đô kiếm việc để nuôi gia đình. Làm vợ hờ cho một ông già, nấu cơm giặt áo quần này nọ, mỗi tháng được chút tiền kha khá hơn đi làm ô-sin gửi về nuôi gia đình.

Hôm trước xem đá banh giải vô địch túc cầu nữ Anh quốc khiến mình thất kinh. Thấy mấy cô bứt tóc giật đuôi gà của đối thủ, chặt chân còn hơn cầu thủ nam. Nghe nói phụ nữ mà chơi thể thao nhiều thì hay có vấn đề giới tính, bớt nữ tính, có nhiều người trở nên đồng tính vì hormone thay đổi này nọ. Có đọc bài nghiên cứu về vụ này nhưng thấy nhức đầu quá.

Mình thấy ở Hoa Kỳ ngày nay con lai khá nhiều. Đi ăn cưới thân hữu gốc người Việt, thấy cháu ngoại lai mỹ trắng khá đông. Đa số là các cô gốc á châu lấy chồng Mỹ trắng, ngược lại ít đàn ông Á châu lấy vợ Mỹ trắng. Không hiểu lý do. Có thể đàn ông gốc Á châu vẫn còn tính gia trưởng cổ hủ cũng có thể dạng người thấp hơn người Mỹ trắng. Hay họ cũng dính vào cái bệnh sợ phụ nữ da trắng với những tư tưởng nữ quyền trên hết rồi đến quyền chó, mèo cuối cùng mới đến chồng. Nói chung đầm về già thì già hơn phụ nữ á đông.

Theo dữ liệu và nghiên cứu của Pew khoảng 2015-2017 thì phụ nữ gốc Á châu lập gia đình với người Mỹ trắng cao nhất chiếm 11% cặp lấy nhau trên đất Mỹ. 11% thì rất nhiều. Nay có lẻ hơn nhiều. Không thấy nói đến ly dị, ai có số liệu này thì cho em xin. Chỉ biết năm 2009, có nghiên cứu cho rằng 59% tỷ lệ ly hôn giữa người Nam Á châu và phụ nữ da trắng. Còn nữ á châu với Mỹ trắng thì không có.

Thậm chí trên các mạng của các ứng dụng hẹn hò thì được biết các cô và các bà gốc Á châu có nhiều người muốn làm quen nhiều nhất. Chị thấy phụ nữ á châu có giá rất cao ở Hoa Kỳ. Hôm trước đi họp lớp Yersin Đà Lạt thì thấy một chị bạn không gặp lại từ COVID nay cặp với ông Mỹ vì Chán Mớ Đời với mấy ông á châu. Họ cho biết các cuộc hôn nhân đa chủng thì các cặp da trắng và á châu ít ly dị hơn các cuộc hôn nhân khác.

Người ta giải thích lý sự việc bắt nguồn từ đệ nhị thế chiến, chiến tranh Việt Nam và cứ tiếp tục với các ứng dụng, du lịch. Tương truyền là phụ nữ á châu, chăm sóc gia đình, nhẹ nhàng, ít đối choại hơn phụ nữ tây phương,… Mình đoán là có thể bắt nguồn từ vỡ kịch Opera Madame Buttefly hay Traviata, nói đến sự tận tuỵ với chồng con, gia đình của phụ nữ á châu, tạo nên một ý tưởng sai, ngộ nhận về phụ nữ á châu, chớ ai lấy vợ việt đều hiểu vụ này. Phụ nữ đen trắng vàng hay đỏ đều như nhau.

Mình có thân hữu lấy chồng mỹ trắng hay phi luật tân thì khi họp mặt thân hữu thấy mấy ông chồng ngồi ngơ ngơ ngáo ngáo khi thiên hạ nói tiếng Việt, cười ré om sòm. Nên mình hay nói chuyện với họ, có ông thần gốc Ý Đại Lợi nhưng sinh tại Hoa Kỳ nên tiếng ý cũng lơ bơ nhiều khi ông ta hỏi mình nói sao tiếng ý. Mỗi lần gặp ông thần thì ông ta thích nói tiếng ý với mình.

Trên thực tế thì người Mỹ da trắng thích lập gia đình với người Mỹ đồng chủng vì cùng văn hoá tương tự phụ nữ á đông cũng thích lấy chồng đồng chủng vì cùng văn hoá. Tưởng tượng lấy vợ việt cùng tiếng nói mà đối choại, phải đả thông tư tưởng hàng ngày rồi huống chi với người khác văn hoá. Giới trẻ sinh ra tại xứ này thì có thể hiểu văn hoá mỹ, chỉ khác nhau một tị là vặn hoá từ gia đình thôi nên cũng ổn. Mình có hai cô cháu lấy chồng ngoại quốc. Thấy chúng cũng vui vẻ sinh con rần rần, hay cháu lấy người gốc Nhật. Thế hệ mình còn nhìn sự khác biệt còn thế hệ con cháu thì chúng chả để ý.

Mình để ý các phim quảng cáo ở Hoa Kỳ, thường thấy một người Mỹ da đen thành đạt lấy vợ người da trắng. Không hiểu lý do. Cho thấy anh da màu mà kha khá đều muốn lấy mỹ trắng như được lên cấp. Từ đó họ hay nhận xét là các cô gái á đông lấy chồng mỹ trắng là muốn vươn lên gia cấp thống lĩnh cho đó. Có thể ác ý cũng có thể đúng một phần nào vì đầu óc người nô lệ da vàng. 

Cơn sốt vàng (yellow fever) thường được người tây phương nói đến khi nhắc đến người á châu vì khi xưa có bệnh truyền nhiễm do muỗi, có triệu chứng vàng da. Ngày nay người tây phương hay nói đến sự chú ý về phụ nữ á đông Yellow Fever. Một cách xem thường người á đông theo tiêu chuẩn thực dân mới.

Vào thế kỷ 19, khi người tàu, đa số đàn ông đến Hoa Kỳ làm phu, thợ đường rầy xe lửa. Đồng thời lại cấm đoàn tụ gia đình nên người Tàu không đem vợ con sang Hoa Kỳ được (Chinese exclusion act). Cũng có một số phụ nữ tàu sang Hoa Kỳ được và đa số phải phục vụ sinh lý cho người da trắng. Từ đó mới có ý tưởng phụ nữ á châu chỉ để hầu hạ, nấu ăn, phục tùng sinh lý. Nên năm 1875, có đạo luật Page Act, giới hạn phụ nữ tàu di dân vì sợ họ chài các ông mỹ trắng và phá vỡ hạnh phúc gia can người Mỹ trắng.

Hậu thế chiến thứ 2, quân đội Hoa Kỳ đóng ở nước Nhật Bản, nên có thể đã khai thác phụ nữ, phục vụ binh lính các nhu cầu sinh lý. Nhật Bản te tua, kinh tế khó khăn thì gặp kẻ thắng cuộc thì phải sống. Thêm hình ảnh Geisha làm tăng thêm hình ảnh phục tùng của phụ nữ nhật. Theo thống kê có đến 45,000-50,000 phụ nữ người Nhật lấy chồng binh sĩ mỹ khi họ đóng quân ở Nhật Bản.

Sau đó đến chiến tranh Triều Tiên và Việt Nam, đưa đến cảnh vợ hờ hay cô dâu từ chiến tranh. Sang Hoa Kỳ mình mới khám phá ra người đại hàn di dân sang Hoa Kỳ rất đông. Mấy cô lấy chồng lính mỹ rồi bảo lãnh gia đình sang rất nhiều. Hiện nay vẫn còn 30,000 binh sĩ mỹ đóng quân ở Nam Hàn nên con số phụ nữ đại hàn lấy chồng lính mỹ gia tăng.

Mình có xem một phim do Gregory Peck đóng kể chuyện khi ông ta đi lính đóng ở Napoli, Ý Đại Lợi thì có quen một cô gái ý rồi làm cô ta có con. Sau này ông ta nhận được thư của cô gái và tấm ảnh của đứa bé trai nên đưa cho vợ xem để xử lý.

Quân đội mỹ đóng quân ở Đức quốc cũng lấy vợ người bản xứ rất đông. Có người ở lại, có người qua mỹ. Có một bà người đức lấy chồng người Việt, dân Đà Lạt ở Seattle hay liên lạc với mình để hỏi thêm về Đà Lạt để bà ta viết tiểu thuyết chi đó. Có dạo đội tuyển túc cầu Hoa Kỳ phải mời các người con lai này, lai đen có, trắng có gia nhập hội tuyển Hoa Kỳ. Người Mỹ nhưng chả nói tiếng Mỹ được. Chỉ xổ tiếng đức.

Thêm lính mỹ đóng ở Phi luật Tân nên khi lính Mỹ ở Việt Nam đi phép thì họ bay qua Phi Luật Tân hay Thái Lan để giải quyết sinh lý nên từ từ Thái Lan sau này trở thành nơi mà đàn ông tây phương đi du lịch mà họ gọi là SEX-tourism, du lịch sinh lý. Mình nhớ hồi ở âu châu, nghe kể là mấy ông xứ Ba Tư, mấy xứ dầu hoả, tổ chức hàng tuần máy bay, bay qua Ba Lan để hưởng thụ vì dạo ấy còn chiến tranh lạnh. Dân Liên Xô nghèo đói.

Sau này lại nghe nói đám du khách tây hay đến Thái Lan, Phi luật Tân để tìm con trai còn bé hay con gái như ông tổng giám đốc DHL. Sau khi ông ta chết, để lại không biết bao nhiêu con rơi. Có xem phim tài liệu nói về mấy ông đàn ông pháp đi Thái Lan để kiếm Petit Garcon. Nói chung thì người tây phương có cái nhìn không công bằng với người á châu. Có lẻ khởi đầu từ tinh thần thực dân đối với thuộc địa.

Người vợ Nhật Bản sang Hoa Kỳ đụng phải sự kỳ thị khi ở xa các nơi có cộng đồng người Nhật. Thật ra phụ nữ Nhật Bản lấy chồng da trắng bị gia đình cấm cản đủ trò. Mình thấy mấy tấm ảnh các cô gái Nhật Bản ở Sàigòn, phục vụ trong các ổ thuốc phiện do người Pháp chụp nên đoán khi xưa Nhật Bản nghèo nên dân họ di dân sang Hoa Kỳ, hay Nam Mỹ. Ai ít tiền trả thì chỉ đến Hòn Ngọc Viễn đông. Đến Peru hay Chí Lợi, mình thấy người gốc Nhật Bản rất nhiều, cơm nước bị ảnh hưởng Nhật Bản. Gần đây thấy có nữ lực sĩ đánh quần vợt lai da đen, đấu cho Nhật Bản hay ông nhật nào lai da đen làm thủ môn cho đội tuyển Nhật Bản. Mà nghe nói người Nhật rất kỳ thị con lai không thua gì người Việt mình. Ngoại trừ khi muốn đi mỹ.

Sang Hoa Kỳ thì bị cơn sốt văn hoá nên có nhiều cặp tan rã nhưng có nhiều cặp bền vững với mối tình hữu nghị đến khi chết. Theo thống kê thì phụ nữ đại hàn lấy chồng lính mỹ ít hơn Nhật Bản. Đâu 28,040 người còn Việt Nam thì có độ 8,000 người nhưng di dân về quê chồng chỉ có độ 1,400 người. Trong khi đó lính mỹ ở Việt Nam có thời lên đến 500,000.

Họ cho biết năm 1970, chỉ có độ 1,400 phụ nữ Việt Nam lấy chồng mỹ theo chồng về Hoa Kỳ. Mình có biết một phụ nữ lấy chồng là lính mỹ; chị Lệ Lý Hayslip mà đạo diễn Oliver Stones đã đưa lên màn bạc. Có đọc cuốn sách của chị kể cuộc đời sinh ra ở Quảng Nam hình như làng Kỳ Là thì phải. Mình nhớ đám cưới mình chị ta mấy bài hát mà họ dạy cho học sinh ở làng. Buổi sáng thì hoan hô Thiệu Kỳ, tối thì mấy ông kẹ về bắt học tập đạo đức Bác Hồ, cho thấy sống ở vùng xôi đậu rất khổ.

Sau lớn lên một tí, chị ta được Việt Cộng cho canh gác lính Việt Nam Cộng Hoà. Tối thì lính Việt Nam Cộng Hoà rời làng ra tỉnh còn sáng sớm thì vào lại. Một hôm chị ta ngủ gục nên không báo động cho Việt Cộng nên toà án nhân dân cách mạng lên án tử hình chị ta. Số chị còn sống nên tên Việt Cộng được chỉ thị hạ sát chị ta, tiếc của trời nên đè chị ta xuống làm hổn rồi mệt quá lăn ra ngủ. Giúp chị ta trốn vào Đà Nẵng làm này nọ rồi đưa đến làm trong cái bar, gặp ông lính mỹ thương chị và lấy đem về mỹ. Ông chồng như đa số lính mỹ ở Việt Nam, bị PTSD sau đó tự tử chết.

Hôm trước mình kể một bác lớn tuổi, ở vùng xôi đậu nên tối Việt Cộng bò về kêu nấu cơm. Bác ta kêu to khẩu hiệu “đả đảo Thiệu Kỳ, mua cái gì cũng có, hoan hô Hồ Chí Minh mua cái đinh cũng xin giấy.” Bố chồng không theo Việt Cộng nên bị chặt đầu. Cho nên không nấu cơm là chống lại cách mạng thì chặt đầu. Cho nên cũng thông cảm với họ. Dân thường thì phe nào bắt làm gì thì làm nấy để khỏi bị giết. Ông cụ mình không theo vIệt minh nên du kích ban đêm bò đến nhà tìm cách giết nhưng ông cụ trốn được. Ông bà nội mình cứ tưởng bị việt minh thủ tiêu đêm hôm ấy nên lấy ngày ông cụ trốn làm ngày giỗ. Sau 75, ông cụ gửi thư về làng, ông bà nội mừng vì tưởng tuyệt tự. Có 3 ông con trai, 1 ông bị tây bắn chết, 1 ông liệt sĩ trên đường mòn Hồ CHí Minh và tưởng một ông bị việt minh giết khi xưa.

Trong lịch sử loài người, khi một đoàn quân thắng cuộc thì họ xem phe thua cuộc như đồ chơi, thích thì tha mạng còn không thì giết. Nghe nói các đoàn quân thắng cuộc thường hiếp dâm hay lấy vợ của kẻ thua cuộc. Mục đích là sinh con ra để chúng không oán hận và quên đi sự thua cuộc. Xem phim tài liệu của Đức quốc sau thế chiến thứ 2, mấy bà cụ kể bị hồng quân liên xô thay nhau hãm hiếp dù có trốn. Người ta kể tiếng cầu cứu hét vòng khắp nơi tỏng thành phố vì bị lính liên xô hãm. Mấy tháng liên tục như vậy trước khi cuộc họp của phe thắng cuộc tại Yalta.

Họ tính ra có trên 200,000 con lai tây với đức sau 4 năm bị quân đội Đức quốc xã chiếm đóng, xem như 80,000/ năm. Sau này người Pháp hay nói mấy cô người Pháp làm gián điệp nên phải ngủ với lính đức để thu thập tin tức. Thế kỷ 20, Mỹ thắng trận nên Nhật Bản phải có các hộ lý cho lính mỹ. Gái mà làm vậy thì khó ở lại Nhật Bản để kiếm chồng nên tên G.I., nào buồn đời xin cưới là nhất trí ngay để ra khỏi sự hẹp hòi của xã hội người Nhật. Tương tự như người Việt mình trong thời gian chiến tranh, có trên 500,000 binh sĩ mỹ hiện diện tại Việt Nam, thì chắc chắn họ cần hộ lý.

Thời tây người Việt hay kêu mấy bà lấy tây dù tạm thời là Me Tây, còn thời mỹ thì gọi là Me Mỹ thì phải hay Gái Bán Bar,. Nhìn lại thì thấy xã hội mình khắc khe quá, cũng có thể vì chống thực dân nên người ta ghét lây mấy bà lấy tây hay ở với tây. Thời mỹ thì mình thấy bớt hơn. Hàng xóm có chị một tên bạn đi làm cho sở Mỹ, cứ trưa thấy xe Jeep mỹ chạy đến đón và chiều đưa về. Mình có bà dì bà con, có ông bố làm quan của thời Bảo Đại cũng đi làm sở mỹ. Không thấy đá động gì cả. Có thể đi làm thôi. Có lần giỗ bên ngoại, mình có xuống nhà thấy hai ông mỹ to đùng được mời đến ăn giỗ để giải thích văn hoá truyền thống Việt Nam.

Ngày nay ở Hoa Kỳ mình thấy quen, ai lấy ai, da trắng da đen da dê thì kệ họ. Miễn sao là họ hạnh phúc bên nhau chớ cùng màu da lại cãi nhau mệt thở. Người việt ở Hoa Kỳ cũng ly hôn ná thở. Năm ngoái đi chơi ở Tajikistan, thằng bồ của con gái hỏi mình có ý kiến gì không vì chúng dự định năm nay làm đám cưới. Mình nói chỉ cần hai đứa hạnh phúc là mình vui rồi. Không có ý kiến gì cả.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Tại sao giới trí thức lại thường theo chủ nghĩa xã hội?

 Tại sao giới trí thức lại thường theo chủ nghĩa xã hội?

Mình nhớ dạo học ở Paris, cãi lộn với tây đầm mệt nghĩ. Cuối tuần xem chương trình Bernard Pivot thì lại càng Chán Mớ Đời khi thấy các tác giả mới ra sách nói chuyện về xã hội chủ nghĩa, chủ nghĩa cộng sản, thiên đường, thế giới đại đồng rồi đùng một cái họ khám phá vụ Khờ-Me đỏ sát hại chính đồng bào của họ. Rồi cuốn sách Killing Fields ra đời rồi đến cuốn phim nói về cuộc đời ông Dith Pran, mà mình có ăn cơm với ông ta một lần ở New York. Loay hoay thì khám phá ra ông ta chết sớm. Rồi đến diễn viên đóng vai ông ta trong phim cũng bị giết.

Dạo ấy ở Pháp quốc có đến 25% cử tri bầu cho đảng Cộng sản pháp. Nhớ ông bí thư của đảng cộng sản pháp mỗi lần lên đài truyền hình là phải nghe ông ta lập lại mấy lần “c’est un scandal”. Hàng năm họ có lễ hội được gọi Fête de l’humanité. Người đi đông như quân Tây đầm. Sau này mình sang Ý Đại Lợi làm việc thì còn chới với hơn nữa vì đảng cộng sản mạnh hơn cả bên tây. Đâu năm 1981 hay 1982 chi đó, người Pháp bầu ông François Mitterand làm tổng thống với sự ủng hộ của đảng cộng sản (25% cử tri pháp) và chính phủ Mitterand hồ hởi áp dụng các chương trình cải tiến xã hội với các chương trình phúc lợi khiến Pháp quốc ngày nay te tua.

Giới trí thức âu châu có thể bị hấp dẫn bởi những học thuyết khai phóng, mở đường cho một dạng “xã hội kỹ nghệ”, quan niệm cho rằng các thay đổi tích cực phải được thúc đẩy từ trên xuống, theo chiều dọc. Như các tác giả như Émile Zola, Balzac,… chỉ trích về giai cấp nhà giàu trưởng giả mà khi xưa, ông tây bà đầm bắt mình đọc nhưng chả hiểu gì cả. Sau này qua Tây đọc lại, mới giác ngộ cách mạng lý do. 

Tại sao? Bởi nếu tiến bộ nảy sinh từ việc áp dụng “công thức” cho một xã hội lý tưởng, thì giới trí thức sẽ trở thành những người bảo chứng cho hạnh phúc của đồng bào mình, được trao một sứ mệnh: dẫn dắt xã hội tới một tương lai tốt đẹp hơn. Ngược lại, nếu tiến bộ chủ yếu xuất hiện từ dưới lên, từ sáng kiến tự phát của các cá nhân, từ xã hội dân sự, từ thị trường thì giới trí thức chỉ còn vai trò mô tả và phân tích, chứ không thể tạo ra ảnh hưởng đáng kể, ít nhất là không phải ảnh hưởng tích cực đáng kể. Nói chung họ chỉ lý thuyết chớ chưa bao giờ trải nghiệm thành lập công ty này nọ.

Nếu nhìn lại lịch sử Việt Nam thì chúng ta thấy khi xưa, các người có học, các nho sĩ thì cứ học Kinh Thư, cứ mở miệng là Khổng Tử nói, Mạnh tử cỏn. Sau này thời tây thì tây khen Jean Jacques Rousseau, thì các nhà tây hoc lại Jean Paul Sartre nói, LÊNIN nói,… rốt cuộc chúng ta chỉ lập lại các học thuyết của người ngoại quốc, chớ chả có tư duy độp phá gì của riêng người Việt. Chán Mớ Đời 

Rồi cũng nhân danh chủ nghĩa này chủ nghĩa nọ rồi choảng nhau khiến biết bao nhiêu gia đình tan tóc, chết cả hai miền lên đến 3-4 triệu người. Không bảo giờ số chính xác.

Thiên hạ đến nhà mình hay cho ý kiến không công, phải làm cái này làm cái kia hay khi họ đến vườn thì dặn mình phải làm cái này cái nọ. Trồng cây này trống trái kia, đủ trò. Hình ảnh tương tự các trí thức muốn thay đổi xã hội đủ trò nhưng chả làm gì cả. Tương tự khi xưa, mình vẽ thiết kế nhà cửa hay các toà cao ốc này nọ nhưng khi va chạm thực tế thì khó thực hiện vì ngân sách của khách hàng rất thấp so với ý tưởng của mình đưa ra. Ngoại trừ các đồ án ở Saudi Arabia.

Friedrick Hayek nhận xét, “Ý tưởng tái thiết hoàn toàn xã hội, hấp dẫn giới trí thức hơn nhiều so với những suy tư thực dụng của những người chủ trương cải thiện dần dần trật tự hiện hữu.” Trong L’Opium des intellectuels (Thuốc phiện của giới trí thức), Raymond Aron kể rằng giới trí thức Pháp thời Chiến tranh Lạnh thường có thái độ thù địch với Hoa Kỳ, chính vì nước Mỹ đạt được những bước tiến khổng lồ nhờ sáng kiến cá nhân của công dân chứ không phải nhờ một “ý tưởng thiên tài” nào đó (chủ nghĩa cộng sản) được áp đặt cho toàn xã hội. Nhớ dạo đó ở âu châu gần như tuần nào cũng có biểu tình chống Pershing, hoả tiễn nguyên tử của mỹ được đặt tại Anh quốc và các nước âu châu khác, chỉ hướng về phía liên sô.

Đọc một bào báo nói đến các đảng viên cộng sản pháp ngày nay với Trung Cộng 

Tiến Thomas Sowell nhận thấy rằng giới trí thức có xu hướng nghiên cứu, ca ngợi và say mê những giai đoạn lịch sử có nhiều thay đổi về luật pháp (quyền mới, phúc lợi xã hội mới…), những thứ mà họ có thể tưởng tượng rằng mình góp phần tạo nên nhưng lại dửng dưng trước những cải thiện về đời sống con người, đôi khi còn quan trọng hơn nhiều, đến từ sức sống của xã hội dân sự (ngay cả khi chính những tiến bộ ấy đã tạo điều kiện cho các thành tựu xã hội ở các thập niên sau). 

Cho tới tận ngày nay, khoa học xã hội vẫn không mấy hứng thú với sự cải thiện phi thường về mức sống chỉ trong vài thập niên ở Hương cảng, Đài Loan, Tân Gia Ba hay Nam Hàn. Những nơi đạt được điều đó nhờ giảm vai trò của chính phủ trong nền kinh tế. Điều này đặt ra một câu hỏi: liệu những trí thức tự nhận là theo đuổi công bằng xã hội thực sự ưu tiên cải thiện số phận của những người bất hạnh nhất, hay họ ưu tiên khẳng định tầm quan trọng của chính mình trong việc cải thiện số phận ấy? Gustave Le Bon viết: “Điều các nhà giáo điều thực sự quan tâm, không phải là sự xuất hiện của chủ nghĩa xã hội, mà là sự xuất hiện của những người xã hội chủ nghĩa.” Đồng chí gái hay kể khi xưa học địa học Tổng Hợp Sàigòn, cứ họp hành để học tập về con người mới xã hội chủ nghĩa khiến cô nàng từ từ nổi điên nên có tuy âu vượt biển là chạy.

Theo cùng một hướng, nhà tiểu luận Vera Nikolski cho thấy giới trí thức thường đánh giá thấp vai trò của tiến bộ kỹ thuật trong việc giải phóng phụ nữ (đồ gia dụng, thuốc tránh thai, phá thai, sự gia tăng năng suất khiến sức mạnh thể chất trở nên kém quan trọng hơn) và đánh giá quá cao vai trò của các tư tưởng bình đẳng. Chủ nghĩa tư bản đã giúp xoá đói giảm nghèo rất nhiều. Điển hình ở Việt Nam. Sau 75 suốt 10 năm ngân sống cấm chợ, đói mệt thở sau đổi mới kêu gọi tư bản đầu tư mới khá lên chớ xã hội chủ nghĩa thì muôn đời vẫn nghèo vì làm theo năng suất hưởng theo nhu cầu thì không bao giờ tiến bộ vì ai cũng thích thụ hưởng nhiều và ít làm việc.

Cũng lưu ý rằng vào thế kỷ XIX, trong lúc John Stuart Mill kêu gọi các trường đại học đào tạo “những bộ óc có khả năng cải tạo và tái sinh xã hội”, mô tả tầng lớp tinh hoa trí thức là “những cái đầu suy nghĩ, đi trước phần còn lại của xã hội”, không có họ thì đời sống con người sẽ trì trệ”, thì cuộc Cách mạng Công nghiệp lại đang biến đổi tận gốc điều kiện sống của nhân loại. Cuộc cách mạng ấy được dẫn dắt, trong số những người khác, bởi Thomas Edison và Henry Ford,những người gần như không được học hành bài bản và bởi anh em họ Wright, những người thậm chí còn chưa tốt nghiệp trung học. Tương tự Bill Gates, Steve Jobs bỏ học để đi làm ăn, mở công ty mới tạo ra công ăn việc làm cho bao nhiêu người.

Cuộc thảo luận này có thể gợi ra một câu trả lời cho câu hỏi: làm sao giải thích được “sự mê đắm bạo chúa” của giới trí thức? Tại sao trong suốt thế kỷ XX họ lại tỏ ra dễ dãi với những nhà độc tài khát máu nhất?” Mình nhớ cãi lộn với đám tây đầm về Mao Trạch Đông, chúng rất phục Mao chủ tịch, kêu cuộc cách mạng văn hoá, nghe nói đã giết trên 60 triệu người Tàu, phá vỡ cái cũ để xây dựng cái mới, một thiên đường của giới vô sản. Nhiều tên tôn thờ Stalin nhưng lại chửi Hitler nên mình cũng chả hiểu nhiều. Đối với mình Stalin, Hitler hay Mao Trạch đông, những kẻ độc tài đều là những tên đồ tể.

Nhà triết học Roger Scruton trả lời: “Giới trí thức tự nhiên bị quyến rũ bởi ý tưởng về một xã hội được hoạch định, bởi họ tin rằng mình sẽ là người điều hành nó.” Theo ông Mikhail Bakunin, “mục tiêu thật sự của các trí thức Marxist là thiết lập một nền cai trị của giới học giả” tức một chế độ nơi các lý thuyết gia Marxist nắm quyền lực. Sai lầm của các nền dân chủ tự do, theo họ, chính là vì chúng quá tự do: chúng “dành chỗ cho hành động tự phát của mọi người, từ bỏ tham vọng xây dựng trật tự xã hội theo một kế hoạch và khuất phục tương lai theo ý chí của mình” (Raymond Aron). Ngược lại, nếu chủ nghĩa cộng sản lại hấp dẫn giới trí thức, có lẽ là một chế độ dựa trên sự bóc lột công nhân bởi giới trí thức.

Nhớ trước khi ông vua Charles của Anh quốc công du Hoa Kỳ, nhiều người Mỹ xuống đường trương biểu ngữ “No King” nhưng khi ông vua xứ sương mù đến Hoa Kỳ thì quốc hội Hoa Kỳ ai nấy đều vỗ tay như bắp rang ông vua khiến mình ngu lâu dốt sớm là càng ngu bền vững. Mình thì không thích vua chúa từ thời Bảo đại nên khi xưa ở Paris, ông Gignac người viết cuốn sách Con Rồng Annam, mỗi tuần đi gặp vua Bảo Đại để phỏng vấn để ghi lại chi tiết để viết. Có hỏi mình muốn gặp vua hay không thì mình chỏ biết lắc đầu.

George Orwell đã đưa ra phân tích tương tự từ năm 1946. Ở Anh, ông viết, những trí thức ủng hộ Joseph Stalin thường là “những cá nhân tầm thường, bất mãn với hệ thống, khao khát nhiều quyền lực và sự công nhận hơn”. Những người ấy nhìn sang Liên Xô và thấy hoặc tưởng rằng thấy một hệ thống loại bỏ tầng lớp thượng lưu, giữ giai cấp công nhân đúng vị trí của nó và trao quyền lực tuyệt đối cho những người như họ. Mong muốn thầm kín của họ: thay thế chủ nghĩa xã hội bình đẳng bằng một xã hội phân tầng nơi giới trí thức cuối cùng cũng có thể cai trị hoàn toàn đám nông dân ngu dốt như mình.

Sau chuyến đi tới Cuba, Simone de Beauvoir đã kể lại cách bà, Jean-Paul Sartre và Fidel Castro cùng đi khắp hòn đảo, đặc biệt để Castro có thể “quở trách” nông dân và “yêu cầu họ làm việc, lao động tốt hơn”. Một hôm họ đi ngang qua những công nhân đang xây một ngôi làng. Chỉ nhìn thoáng qua, Castro đã nhận ra những sai sót trong thiết kế kiến trúc. Thế là ông “nằm dài xuống đất và vẽ trên cát sơ đồ của cả ngôi làng; rồi người ta mang cho ông một mảnh bìa để ông chép lại bản vẽ. Những người nông dân hoan hô ông: họ sẽ làm theo chỉ dẫn của ông.” 

Bà Beauvoir còn kể rằng công nhân Cuba “luôn ngẩng đầu nhìn lên” để xem trực thăng của Castro có tới không, hy vọng ông sẽ từ trên trời hạ xuống để soi sáng cho họ bằng trí tuệ của mình. Khó có thể tìm được hình ảnh ẩn dụ nào đẹp hơn. Lâu lâu thấy đài truyền hình chiếu cảnh bác Kim Ủn của bắc Triều Tiên, chắp tay sau đít đi kinh lý, mấy tên tướng hay cán bộ đáng tuổi ông nội của bác Kim, cầm bút và sổ tay ghi lia lịa những lời dạy của bác Kim. Sau này chắc Bác Kim sẽ cho xuất bản cuốn sách đỏ (Petit livre rouge) như Mao Trạch Đông khi xưa làm. Mình có mua cuốn này để đọc.

Khi đọc cuộc phỏng vấn trong đó Beauvoir bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với chế độ độc tài Cuba, thật khó để không nhận ra một dạng chủ nghĩa gia trưởng trí thức, một sự say mê lãng mạn đối với mô hình xã hội nơi một tầng lớp tinh hoa “khai sáng” dẫn dắt quần chúng đi đúng đường. Vài năm trước đó, bà từng vui mừng khi chế độ Maoist, thông qua bộ máy tuyên truyền, giữ cho người dân “được cập nhật các sự kiện, được giải thích ý nghĩa và nguyên nhân của chúng” và “được giáo dục chính trị”. Như Orwell nhận xét, một số trí thức không nhìn cách mạng như “một phong trào quần chúng mà họ muốn tham gia”, mà coi nó là “một tập hợp các cải cách mà họ, những học giả sẽ áp đặt lên người khác, những thành viên thuộc tầng lớp thấp hơn”. Có lẻ vì vậy mà các trí thức pháp rất ủng hộ Pol Pot, nghe nói ông này tốt nghiệp tiến sĩ và luận án của ông ta có nói về cuộc xây dựng một xã hội mà sau này khi nắm quyền ông ta đã thực hiện bằng cách giết hết 30% dân chúng Cao Miên.

Dựa trên tác phẩm Capitalism, Socialism and Democracy, Joseph A. Schumpeter lập luận rằng chủ nghĩa tư bản tưởng thưởng cho những người hành động thực tế, những người tạo ra giá trị cho người tiêu dùng, trong khi lại đánh giá thấp sự thông minh trừu tượng và tài hùng biện. Từ đó nuôi dưỡng sự bất mãn của giới trí thức, tự xem là giới tinh hoa.

Chủ nghĩa xã hội thì nâng những người ấy lên thành các nhà hoạch định và điều phối trung tâm, đem lại địa vị và sự bảo vệ khỏi áp lực thị trường. Chủ nghĩa tư bản tưởng thưởng cho người tạo ra giá trị; chủ nghĩa xã hội nâng vị thế của người điều khiển.

Giới trí thức được xem là những “thợ ngôn từ”, hình thành cảm giác mình “xứng đáng” từ thời đi học, nơi khả năng ngôn ngữ đem lại địa vị cao nhất. Sau đó họ bất mãn với chủ nghĩa tư bản vì hệ thống này lại thưởng cho khả năng tạo ra giá trị thực tế cho người tiêu dùng hơn là trí tuệ trừu tượng.

Tiến sĩ Thomas Sowell, một người da đen, từng là một người Mát-xít gộc như thượng nghị sĩ Bernie Sanders, gọi họ là “những người được xức dầu” (the anointed). Những người đánh giá quá cao kiến thức của bản thân trong việc thiết kế xã hội, đổ lỗi cho chủ nghĩa tư bản về mọi tệ nạn xã hội trong khi phớt lờ các đánh đổi và trí tuệ thực tiễn phân tán trong xã hội, đồng thời thúc đẩy những tầm nhìn giúp nâng cao vai trò của chính họ như những nhà hoạch định và phê bình. Có lẻ mấy ông trí thức mỹ thì mình thích nhất ông da đen này vì ôgn ta viết sách hay trả lời phỏng vấn rất dễ hiểu.

Giới trí thức sống trong các tháp ngà, tưởng tượng ra một thế giới huy hoàng, chuyên chính vô sản bú xua la mua. Muốn thực hiện chương trình của họ thì phải dùng bạo lực, ép buộc người khác tuân theo lời họ nếu không thì giết. Như Tố Hữu khi xưa từng viết: “Giết, giết nữa, bàn tay không phút nghỉ" (từ bài thơ Giết giặc hoặc Thơ đấu tố)

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Về già, cái gì quý nhất

Hôm nay đi vườn về sớm để đi thăm người thân nằm nhà thương. Hỏi ra hai người quen đều nằm chung bệnh viện, cùng lầu nên đỡ. Một người bị ung thư ruột, vừa mới được giải phẫu, nằm lim dim, một người thì bệnh già nên Chán Mớ Đời, cũng lim dim trên giường bệnh. Hỏi thăm chúc mau lành bệnh rồi ra về, thấy nản đời anh bia ôm.

Hôm nay mở ứng dụng thì thấy có thêm phần này nên tò mò thì khám phá ra từ trên 9 năm qua mình đã đi bộ trên 8,772 dặm. Lâu nhất là 375 cây số năm ngoái còn thì lai rai ở vườn . Xem như mỗi ngày trung bình đi 2.5 dặm

Hôm trước có anh bạn rủ đi ăn bún đậu. Kể có 4 thằng bạn banh ta lông. 2 người bị black-out khi lái xe. Tiền bạc nhiều đếm không hết nhưng rồi cũng hoa rụng ven sông. Anh bạn đang dự định mua chiếc xe Tesla mới, có vụ lái xe tự động, không người lái chớ như mấy anh bạn bị black out thì hơi mệt. Kể mỗi ngày thức dậy, phơi nắng một tí rồi mò xem có tiệm ăn nào mới mở, ngon thì lái xe đi ăn thử. Ăn cho đã chớ mai mốt con cháu không cần hỏi thèm món gì, khỏi phải đợi chúng cúng quẩy gì cả. Mình thích chạy tesla nhất là ban đêm, cứ nhấn nút kêu “take me home” là tự động nó chạy về nhà, đỡ sợ ngủ gục.

Mỗi tháng anh ta kể tiêu từ $4,000-$5,000 tiền ăn tiệm khiến mình thất kinh. Anh chàng này mình quen thuộc dạng biết ăn đồ tây, không như đa số Việt Nam, uống rượu khi ăn cơm lại bỏ đá vào. Lý do là về hưu tiền an sinh xã hội của đồng chí gái gấp đôi của mình mà cô nàng giữ hết khiến mình không có tiền, phải đi trồng bơ bán kiếm tiền lo nhà cửa, điện nước. Về già thiên hạ đi ăn cái này thử món kia, trong khi mình chỉ có bơ và bơ thêm bưởi, cây nhà lá vườn cho qua đời cô lựu. Thấy anh bạn hay, có tiền cứ đi kiếm tiệm ăn nào ngon thử, chớ mai mốt đi tây về thiên quốc thì tiền để lại cho ai. Mình thì ngược lại, chả thích ăn uống gì lắm. Lâu lâu có mấy người bạn nấu cho một nồi thịt kho trứng hay cá ăn là vui đời cô lựu.

Anh ta cho biết dạo này sức khỏe yếu, mới nằm nhà thương về. Ăn nhiều không được. Ăn chút xíu là phải ngưng nên ngày ăn 6 cử. Kinh. Mình nói nên mướn 1 hay cô y tá phi luật tân về chăm sóc. Anh ta kêu hết xí quách rồi. Mình nói đâu cần phải làm gì tối nằm ngủ với mấy cô như khi xưa vua Càn Long ngủ theo tư thế với 3 cô hầu đâu có làm gì. Nhằm hút khí lực của mấy cô gái trẻ. Mình có đọc một cuốn sách của một bác sĩ đông y ở pháp kể về vụ này. Bệnh nhân của ông ta đa số có vấn đề hết cường dương nên ông ta chữa theo cách đông y xưa. Ông ta chỉ nói nhiều người nổi tiếng bên tây , bên Mỹ đến khám. Ông ta kể có mấy quan nhớn Việt Nam sang sửa bệnh, đổ rượu vào bồn nước cho mấy cô gái còn trinh, vào ngâm thân thể mình rồi họ lấy vá múc rượu uống đủ trò. Có lẻ vì vậy mà mấy ông lớn hay đến đảo của ông Epstein để kiếm các cô gái vị thành niên. Đọc cho biết chớ mình cũng không tin lắm. Trong phim Áo Lụa Hà Đông , có quay cảnh một bà có con, nghèo nên bán sữa, cho ông già tàu nào ở Hội An bú sữa mình. Đó là quan niệm đông y nên tin hay không tuỳ người. Nay truyền nước biển cũng khoẻ mạnh như tây.

Nói tới ăn uống mới nhớ cuối tuần trước, mấy bà Trưng Vương họp mặt nhưng không cho mấy ông chồng tham dự. Có anh bạn hay tặng mình lá Vối uống, kêu đến nhà anh ta cho trái dâu tằm vì năm nay ra quá nhiều, anh ta làm rượu dâu tằm không hết. Đem về làm sinh tố xả ruột rất tốt. Chị vợ cũng là Trưng Vương, con cháu hai bà. Anh chồng kêu tại sao không cho mấy ông đi. Mình đoán mấy ông đi thì lại uống say nên mấy bà vợ để ở nhà trông nhà. Mình nói bà vợ đi họp lớp thì anh ghé nhà mình uống nước vối. Thế là nhất trí hôm đó nhưng đâu có ngờ, anh ta thèm nhậu.

Đôi giàu leo núi Whitney, nay sắp mòn rách. Chán Mớ Đời kệ ráng đi cho nó mòn luôn rồi thay đế mới.

Lúc anh ta gõ cửa thì thấy có đem theo một ông bạn nhậu nữa. Ông thần này mình có gặp vài lần ở nhà thân hữu, cũng văn nghệ văn gừng lắm. Mình tưởng họ đến nhà uống nước trà hay nước vối vì mình không ăn sau 6 giờ chiều. Ai ngờ họ đem theo một chai whisky và Soda. Đúng là dân mỹ chỉ uống Whisky và Soda. Hai ông ngồi nhậu và uống hết chai whisky, còn mình thì hết hai bình thủy nhỏ nước vối khiến mình thất kinh. Một ông càng uống mặt càng đỏ như gấc Nhà Bè, còn một ông càng uống thì mặt càng trắng như bột mì Trung Quốc khiến mình da xanh tái như như thịt heo thối mấy ngày. Nếu chụp hình thì như cờ tam tài. Chán Mớ Đời 

Người xưa hay nói Rượu vào thì lời ra nên họ bắt đầu kể chuyện đời xưa. Thời sau 75, Việt Cộng bắt đi làm rẫy, ở vùng kinh tế mới. Được xung phong vào dân quân du kích chi đó, mấy từ thấy lạ tai vì không biết. Họ kể mấy người đi buôn lậu để nuôi con, đêm khuya bị công an chận đầu tính làm tiền thì mấy ông thần dân quân chạy ra đòi bắn vì không biết mật khẩu. Nói tới mật khẩu lại nhớ đến câu chuyện ông lính gốc Quảng Nam, đêm canh gác, có mật khẩu “Bạch Đằng” thì đối tác phải nói: “Quang Trung”. Đến khi ông chỉ huy đồn về nhà ôm ấp vợ xong xuôi vào trại. Ông thần Quảng Nam kêu : “Bẹt đèn” khiến ông chỉ huy trưởng bật đèn pha xe lên thì ông kia kêu tét đèn rồi bẹt đèn khiến ông chỉ huy trưởng cứ bật đèn tắt đèn. Cuối cùng ông thần Quảng Nam ria một tràng đại liên.

Sau này khổ quá nên đi vượt biển, đến lần thứ 13 mới thoát ra khỏi hải phận Việt Nam. Sang Hoa Kỳ, thay vì đi làm rẫy như nhà nước giao phó cho con có cha chết trận cho Việt Nam Cộng Hoà “quốc gia nghĩa tử”, anh ta học ra kỹ sư đi làm hách xì xằng lắm. Họ kể bị Việt Cộng bắt ở tù khi đi vượt biển, bị nhốt ở tù như cơm bữa. Vừa về đến nhà thì có người kêu có tàu đi không. Lại xách dép chạy tiếp. Nói như cởi lên lưng cọp, ghiền vượt biển nên cứ có thuyền là đi. Anh kia, mình đoán đi theo diện đoàn tụ gia đình.

Thật ra mình đi bộ tiêu chuẩn mỗi ngày là 3.5 dặm nhưng dạo gần đây thấy đồng chí gái hơi yếu nên phải kéo đầu vợ đi bộ thêm 2-3 dặm vào buổi chiều nên lên hơi nhiều.

Anh ta kể ở Sàigòn đi cua gái nhưng đối tượng chê anh ta không biết đàn hát nên nổi điên lên đi học đàn và thanh nhạc. Rốt cuộc sau này gặp lại cô ta vẫn chê anh ta vì không biết hát đàn hai nốt Đô và La. Sau hai ông thần đòi tự lái xe về khiến mình lo sợ. May quá Chúa đã đưa hai ông thần về nhà bình yên. Nhận được tin nhắn mình mới yên tâm đi ngủ.

Hôm nay, xem lại đồng hồ thì thấy ứng dụng Pedometer nên mở ra xem thì khám phá ra từ 22 tháng 9 năm 2016, đến nay mình đã đi bộ trên 8,772 dặm, xem ra là trung bình 2.5 dặm mỗi ngày. Ở San Jose, có anh gốc Đà Lạt, du học ở Bỉ quốc trước mình chắc cũng 3,4 năm, rồi sang Hoa Kỳ làm luận án rồi ở lại đây làm việc. Mỗi ngày hai vợ chồng đi bộ mỗi sáng, không biết bao nhiêu dặm nhưng cứ 5 giờ sáng là họ dậy, đem gậy lên đường dù bình minh chưa ló dạng. Dạo ghé thăm hai vợ chồng, họ rủ đi với họ nhưng có đồng chí gái mà 5 giờ sáng thì khó đánh thức mụ vợ dậy. Hai vợ chồng nhìn mặt là biết chả bệnh hoạn gì cả, gầy như mắm. Họ ăn uống cũng rất kỹ, trồng rau ở nhà để ăn. Anh ta nói có chiết một nhánh dâu tằm Đà Lạt cho mình. Để xem tháng 6 này, chạy lên San Jose thăm thân hữu rồi ghé nhà anh ta.

Mình đi bộ vì bất đắc dĩ vì phải làm vườn còn hai vợ chồng này thì xem như quen rồi. Họ cho biết giờ sức khoẻ là hàng đầu, họ chỉ lo giữ gìn sức khoẻ. Mình vừa về đến Đà Lạt, đang còn jetlag, họ đã gọi kêu đi bộ xung quanh hồ Xuân Hương nên xin kiếu. Kiểu như mình sáng 5 giờ là đi tập ở Đông Phương Hội 90 phút. 

Con gái mình gửi cái link cho biết có ông Mỹ nào đi bộ mất 6 tháng từ New Jersey đến Cali. Em thấy cái này hấp dẫn. Có bác nào buồn đời trốn vợ đi bộ với em trong chuyến này. 

https://time.com/5713206/mike-posner-walk-across-america/

Cuộc đời lạ lắm, mình đâu có muốn đi bộ rồi khi không thiên hạ kêu mua cái vườn để chia lô xây nhà bán nhưng rồi như chán xây cất nên mình cứ để làm vườn vô hình trung mỗi ngày lên vườn lại đi bộ từ 4-9 dặm. Rồi có tên mỹ quen rủ leo núi cao nhất nước mỹ nên bỏ thời gian tập leo núi. Mới đi lần đầu lên Yosemite, bị té nức xương, phải mất 6 tháng mới lành. Thay vì bỏ cuộc mình lại tiếp tục tập luyện, và từ đó leo Kilimanjaro, Machu Picchu rồi cuối cùng đỉnh Whitney, cao nhất Hoa Kỳ nội địa.

Cho thấy mình may mắn có người xúi đi leo núi và tập Hồng Gia nên dạo này tương đối sức khoẻ khá ổn. Chỉ ăn ngày một bữa cho đỡ tiền chợ. Chịu khó lên vườn 5-6 ngày một tuần, chỉ có hôm nào có đá banh giải âu châu thì ngồi nhà xem cho vui đời cô lựu. 

Cần nhất là không tham dự vào cuộc chiến Dân Chửi v Mao-Gà, chả đem lại lợi ích gì cho bản thân, lại căm thù người này người nọ, sẽ giảm sức khoẻ của mình. Ai buồn đời thì lên vườn em một ngày một tuần chính có anh quen, gốc Huế, về hưu, mỗi tuần anh ta ghé vườn phụ em làm lặt vặt vài chuyện, có sức khoẻ đi bộ lên đồi xuống dốc. Không thấy anh ta vào mạng xã hội chửi bới này nọ. Rất khoẻ, anh ta dạo này bận vì phải lên mấy ngọn núi xung quanh vùng này đẻ phụ mấy người làm lại đường mòn cho dân cư đi leo núi vì tuyết tan thì sẽ làm hư một số con đường mòn. Về già như anh ta rất tốt, tinh thần yêu đời, không bị lộn xộn trong đầu.

Xong om

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn