Nitric Oxide và bệnh tật khi về già

 Nitric Oxide và bệnh tật

Hôm qua, sau khi tập Khoa kêu mình và ông mỹ ở lại để giao thủ xem ra sao. Ông Mỹ trẻ hơn mình, to cao hơn nắm tay mình. Mình lắc tay kéo ông ta thì chưa đúng như ý của Khoa lắm nhưng cũng thể hiện được mình có thể quăng ông mỹ trẻ hơn và to con hơn. Ông mỹ giải thích lý do ông ta buông tay mình ra vì sợ mình quăng ông ta bay lên không. Khoa dặn ông ta cứ giữ tay mình chặt nhưng lần nào cũng bị thả tay hay nắm không chặt. Sau đó Khoa nói ai biết anh là ông già 70 tuổi. Chán Mớ Đời 

https://youtu.be/yU4DUaFnP9A?feature=shared

Từ mấy năm nay, Khoa hướng dẫn mình tập với hơi thở, thở bụng nghĩa là không thở bằng miệng, chỉ thở bằng mũi. Tò mò mình đọc thêm 2 cuốn sách của một ông phóng viên về y tế, người Mỹ tên James Nestor và một ông người Ái NHỉ Lan Patrick McKeown. Hai người này kể bệnh tật của họ khi còn trẻ vì thở bằng miệng sau nhờ tập thở bằng mũi nên từ từ khoẻ mạnh lạnh. Họ nói đến một loại khí tên Nitric Oxide được tạo khi thở bằng mũi và thực phẩm, giúp đưa oxy vào các tế bào. Mình thích đọc sách do mấy người thườn g viết dễ bình dân học vụ chớ mấy ông tiến sĩ viết kiểu hàn lâm nên đọc như bản tuyên ngôn của Karl  Marx.

Mình nhớ lần đầu tiên leo Machu Picchu bên Peru, ngày đầu tiên leo núi, mình thở không nổi vì cao độ. Miệng cứ ngáp ngáp, khát nước uống mệt thở. Mình đi đường mòn 8 ngày nên cao độ ngày đầu tiên cao hơn cả Inca trail. In ca trail thì chí có ngày đầu lên cao điểm nhất rồi đi xuống 4 ngày sau. Sau này mình mới hiểu lý do là vì mình thở bằng miệng. Khi leo đỉnh Whitney, bằng đường mòn Mountaineers, ngắn hơn đường thường (11 dặm) nhưng khó và leo dốc cao hơn. Mình leo bình thường vì thở bằng mũi.

Lý do là về già người ta hay gặp phải tăng huyết áp động mạch phổi (pulmonory hypertension). Khi chúng ta thu nhận ít Oxy thì các hệ thống nội tạng nở ra vì cần thêm oxy cho tế bào nhưng 2 lá phổi thì hơi khác. Nếu chúng ta thu nhận ít oxy vào phổi thì sẽ gặp trường hợp được gọi co mạch do thiếu oxy (hypoxic vasoconstriction) mà chúng ta gọi là Baby Syndrome. Nhớ hồi nhỏ ở nhà có 2 người em, tính tình rất bướng, mỗi lần khóc là khóc ngất, mặt tím xanh vì thiếu oxy. Và nitric oxide chữa vấn đề này vì giúp giãn nở các mạch máu của phổi, giúp thu nhận thêm oxy. Và khi thở bằng mũi sẽ giúp cấu tạo nitric oxide. Lần sau gặp mình sẽ hỏi hai người em này ngủ có bị lộn xộn không.

Khi chúng ta thở bằng mũi thì không khí đi vào sẽ có các lông mũi làm hệ thống thanh lọc chất dơ, vi khuẩn thêm sưởi ấm không khí trước khi đi vào phổi trong khi thở bằng miệng thì không có hệ thống thanh lọc tương tự nên hít thở hơi lạnh có thể bị bệnh, nhiều chất độc ngoài không khí có thể bay thẳng vào cơ thể. Chưa kể vụ không khí làm Axít-hoá các thức ăn trong miệng, tạo ra gum ở các chân răng. Mình có kể vụ tránh vụ sâu ăn răng rồi.

Chỉ đến năm 1991 thì nitric Oxide mới được nhắc đến vì có 3 khoa học gia đoạt giải nobel về y khoa do họ cùng khám phá ra Nitric Oxide. Khi chúng ta ngủ mà ngáy là vì há mồm, mà há mồm thì sẽ ít oxy được thu nhận vào các tế bào. Mở miệng thì mình có thể giả ngáy nhưng khi ngậm miệng lại thì chịu không ngáy được. Xem như muốn hết ngáy chỉ cần lấy băng keo trong dán cái mồm trước khi đi ngủ. 

Nếu xét về enzyology (môn học về enzyme) và sinh vật học thì enzyme được thấy trong các tế bào endothelial và trong các mạch máu của cơ thể. Người ta bắt đầu hiểu là khi thở bằng mũi sẽ giúp cấu tạo Nitric Oxide. Vấn đề là đối với người lớn tuổi, quen thở bằng miệng lâu năm sẽ hạn chế tiếp nhận oxygen vào lá phổi, ít nitric oxide sẽ đưa đến tình trạng rối loạn chức năng nội mô nên khiến họ phải thở nhanh đưa đến tình trạng cao áp huyết, tiểu đường và hết cường dương. Người ta kể họ vô tình tìm ra thuốc cường dương Viagra là khi tìm cách tạo nitric oxide. Lý do là khí này giúp nở các mạch máu để máu dễ lưu thông hơn vì thường bác sĩ kê toa thuốc loãng máu để khỏi bị tai biến. Và khi tìm ra cách giúp nở các mạch máu thì cũng giúp mạch máu ở dương vật nở ra bơm máu về. 

Các bác trai khoan mừng vì họ cho biết độ 40% là hiệu nghiệm vì cần thêm nhiều yếu tố để giúp máu bơm về dương vật. Còn phụ nữ thiếu nitric oxide thì cũng bị lạnh cảm, cũng nên cẩn thận vì lý do thiếu nitric oxide nên có thể đưa đến nhiều bệnh tật khác như đàn ông, tim gan phèo phổi, tiểu đường này nọ.

Ngoài ra có những loại khác giúp mạch máu nở giãn như ăn ớt cay, uống niacin….

Thế vận hội 2012 được tổ chức tại Luân đôn, các lực sĩ Anh quốc đoạt nhiều huy chương nhất từ trước đến nay. Họ được cơ quan thế vận hội Anh quốc cho uống nước rau củ giúp tạo ra nitric oxide, khiến oxy được chuyển đến tế bào nhiều. Sau đó thì các công ty mới bán các loại quảng cáo sẽ giúp có nhiều nitric oxide như bột củ dền bú xua la mua. Theo mấy khoa học gia thì sai vì uống 3 cái này không hiệu nghiệm vì mỗi cơ thể khác nhau. Cần nhiều yếu tố để giúp tạo nitric oxide. Có lần mình cũng đọc mấy vụ này, mua về uống mấy tháng tốn tiền chả có kết quả. Thật ra cần phải tập thể dục hay đi bộ giúp máu lưu thông thì mới giúp cơ thể đưa oxy vào các tế bào. Chán Mớ Đời 

Mấy người bị ngưng thở khi ngủ (sleep apnea), đa số là thở bằng miệng nên khi không có oxy thì cơ thể không thể tạo ra nitric oxide. Mà không có nitric oxide thì cơ thể không thể đưa oxy vào các tế bào. Những người ngủ mà bị ngưng thở khi có tỷ lệ cao 10 lần bị bệnh về tim, đột quỵ, tái biến,… hôm trước đi dự buổi gây quỹ, gặp lại một anh quen đồng tuổi. Anh ta cho biết ở bệnh viện 6 tuần về. Hỏi lý do, nói là thở không được, chỉ sử dụng được 25% lá phổi nên tối ngủ phải gắn oxy nơi mũi để thở. Nếu thuở bằng miệng lâu ngày sẽ khiến hai lá phổi không họat động hữu hiệu. 

Lâu rồi mình có xem một phim tài liệu nói về 1 bác sĩ giải phẫu tim mạch Caldwell Blakeman Esselstyn Jr. và một tiến sĩ đại học Cornell tên Campbell. Ông bác sĩ cứ thông tim cho bệnh nhân nhưng rồi vài tháng sau lại thấy bệnh nhân trở lại nên buồn đời ông ta thắc mắc lý do thay vì vui mừng, hốt bạc. Một ông tiến sĩ đại học Cornell làm một nghiên cứu bên Trung Cộng về dinh dưỡng suốt 20 năm thì khám phá ra các vùng ăn thịt nhiều bị bệnh nhiều còn các vùng chế độ dinh dưỡng ăn nhiều rau cải thì ít bị bệnh hơn. Hai ông nhập lại, khuyến khích người Mỹ ăn rau cải nhiều. Bệnh nhân của ông bác sĩ có một số theo chế độ ăn rau cải nhiều thì sống lâu cả 20 năm như ông tổng thống Bill Clinton tuyên bố là ăn rau cải để sống còn.

Họ phỏng vấn vợ ông bác sĩ thì bà này ra các công thức như ăn rau Kale rất nhiều,… sau này mình mới hiểu là trong rau cải có nhiều chất sơ và giúp tạo nitric oxide. 10 năm về trước xem tài liệu chỉ biết vậy nhưng không hiểu lý do, nay đọc thêm tài liệu thì mới giác ngộ cách mạng. Nên ăn rau cải nhiều. 

Đường chuyển hóa enterosalivary này bổ sung cho việc sản xuất NO nội sinh và đặc biệt quan trọng khi hệ thống L-arginine–NOS bị suy giảm (ví dụ trong quá trình lão hóa, rối loạn chức năng nội mô hoặc thiếu oxy). Các loại rau giàu nitrat như củ dền, cải rocket (arugula), rau bina, xà lách, cần tây và các loại rau lá xanh khác, cung cấp phần lớn nitrat trong chế độ ăn thông thường (thường chiếm 60–80%).

Bằng chứng vững chắc nhất liên quan đến tác động lên hệ tim mạch. Nhiều thử nghiệm ngẫu nhiên và phân tích tổng hợp cho thấy nitrat trong chế độ ăn (thường dưới dạng nước ép củ dền cung cấp khoảng 200–800 mg nitrat, hay ~3–13 mmol) làm giảm huyết áp ở mức độ vừa phải. Mức giảm điển hình khoảng 3–5 mmHg đối với huyết áp tâm thu (và đôi khi giảm nhẹ hơn đối với huyết áp tâm trương) ở cả người huyết áp bình thường và người tăng huyết áp, với hiệu quả xuất hiện trong vài giờ và duy trì trong nhiều ngày đến vài tuần khi sử dụng đều đặn. 

Các cải thiện về chức năng nội mô, độ cứng động mạch và các dấu hiệu sức khỏe mạch máu cũng đã được ghi nhận. Những thay đổi này phù hợp với việc tăng khả dụng sinh học của NO dẫn đến giãn mạch. Nhưng thường mấy loại mua về khuấy uống thì không hiệu nghiệm. Hôm nào mình kể vụ này vì khá dài.

Nitric oxide có thể cải thiện hiệu quả sử dụng oxy, thời gian đến khi kiệt sức và công suất đầu ra, đặc biệt ở người tập luyện giải trí hoặc mức độ trung bình và trong các bài tập cường độ cao hoặc sức bền. Hiệu quả nhỏ hơn hoặc không rõ ở vận động viên chuyên nghiệp. Năm vừa rồi đi bộ mỗi ngày 30-40 km ở Ý Đại Lợi, chiều mình ăn xà lách rất nhiều rồi thịt bò nhưng quan trọng là mình thở bằng mũi. Nhớ mình có kể trên là các lực sĩ thế vận hội của Anh quốc được cho uống mỗi ngày loại nước rau cải có nitric oxide.

Dữ liệu mới cho thấy lợi ích có thể đối với độ nhạy insulin, sức khỏe răng miệng (thông qua ảnh hưởng đến hệ vi sinh miệng) và lưu lượng máu não. Một số nghiên cứu quan sát liên kết việc tiêu thụ nitrat từ thực vật cao hơn với nguy cơ thấp hơn về các sự kiện tim mạch, sa sút trí tuệ hoặc thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi tác, mặc dù có thể còn nhiễu do chất lượng chế độ ăn tổng thể.

Ngày nay, tại Hoa Kỳ chúng ta uống nước có fluoride, đánh răng cũng có chất fluoride thêm họ quảng cáo xúc miệng Listerine nên vô hình trung giết hết vi khuẩn cần thiết trong hệ vi sinh miệng. Chị vợ mình là nha sĩ thì kêu sáng khoan xúc miệng, để ăn đã giúp các vi khuẩn tốt xuống đường ruột giúp hệ miễn nhiễm của mình. Họ nói cạo lưỡi cũng mất đi khá nhiều vi khuẩn tốt cho đường ruột, hệ miễn nhiễm. Tương tự khi ăn, nên nhai cẩn thận sẽ giúp có nhiều nước miếng giúp đường tiêu hoá.

Ông Nestor, kể là được mời đi nói chuyện tại các đại hội nha sĩ thì hưởng ứng không được tốt đẹp lắm vì nha sĩ cần bệnh nhân mà nay nói họ không được dùng hoá chất xúc miệng,.., xịt nước xúc miệng khiến ít bệnh nhân tới thăm thì đói à. Tương tự các sinh tố như K2 cần để giúp răng tốt. Mình có kể 2 năm không đi nha sĩ để xem hiệu nghiệm ra sao. Mình thở bằng mũi, đánh răng bằng kem đánh răng sản xuất từ Đức quốc, vì họ cấm fluoride, xịt nước ở kẽ răng sau khi ăn uống để tránh bị axít-hoá thức ăn còn dính ở kẽ răng. Lý do là có floss răng và đánh răng thì khi xịt nước vẫn rớt xuống các mảnh thức ăn nhỏ bé dính ở kẽ răng. Chị bạn nha sĩ kêu răng tốthơn lần trước. Nhờ anh bạn nha sĩ giải thích cho mình và kêu ra Costco mua cái máy xịt nước để tẩy sạch răng hàng ngày.

Thiếu hụt nitrat/nitrit lâu dài trong chế độ ăn ở mô hình động vật đã được liên kết với hội chứng chuyển hóa, rối loạn chức năng nội mô và tăng tử vong do tim mạch, hỗ trợ vai trò sinh lý của nitrat ngoại sinh.

Mỗi chiều mình đi bộ với vợ thì cô nàng kêu hít sâu, giúp ngủ tốt, bớt uống thủ ngủ lại nhưng cô nàng vẫn còn thở bằng miệng khi ngủ. Tối mình đi ngủ thì lấy băng keo dán nơi miệng để tránh mở miệng khi ngủ. Sáng ra thì thấy khoẻ dù ngủ độ 6-7 giờ, vì xem đồng hồ thì thấy ngủ sâu lâu hơn còn khi quên dán băng keo thì thấy ngủ sâu ít và hay trằn trọc.

Bác sĩ khuyên là tối ngủ thức giấc vào lúc 2-3 giờ sáng thì không nên dậy đi tiểu vì sẽ khiến mình mất ngủ, trằn trọc luôn. Họ lý giải là tối nhiều khi nằm nghiêng nên nước tiểu hay bị dồn về một phía. Họ nói cứ quay nằm thẳng, đừng bật đèn hay thức giấc thì sẽ ngủ lại nhanh còn thức giấc, đi tiểu, bật đèn thì hệ sinh học của mình nhất là tim đang đập nhẹ nay vì thức giấc nên bắt đầu làm việc, cơ thể nóng lên nên khó dỗ giấc ngủ lại. Họ khuyên ngủ phòng mát một chút thay vì nóng. Lý do là cơ thể hạ nhiệt thì mới ngủ được. Tuỳ cơ thể mỗi người. (Còn tiếp)

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn  

bác nào đứng đầu 10% Babyboomer

 Top 10% baby boomer

Người ta dự đoán có hàng ức mỹ kim sẽ và đang được chuyển nhượng từ thế hệ Baby Boomer sang cho thế hệ con cháu của họ. Người ta gọi Thế hệ Baby Boomer; những người sinh từ năm 1946 đến năm 1964. Em tuy sinh trong những thập niên này nhưng ở Việt Nam nên bù trướt. Về già trên 7 bó vẫn phải đi xuống ruộng mỗi ngày. Chán Mớ Đời 

Bảng biểu ngữ của Việt MInh, chiêu hồi các lính Lê Dương khi xưa

 Lý do là sau đệ nhị thế chiến, khi người lính Mỹ trở về từ Âu châu hay Á châu thì có một hiện tượng là người Mỹ sinh đẻ rất nhiều tỏng vòng 18 năm, khi thuốc ngừa thai và phá thai chưa được sử dụng. Nay thì ngược lại, người Mỹ hết muốn đẻ. Việt Nam sau 1975 cũng có hiện tượng babyboom khiến ngày nay dân số lên đến 100 triệu người Việt. Nếu mình không lầm cả miền bắc và miền nam có tổng cộng 30 triệu người trước 75 mà chết hai bên lên mấy triệu. Không bao giờ biết rõ con số này.

Thế hệ này chuyển giao tài sản ròng cũng như các doanh nghiệp mà đa số con họ không muốn tiếp nhận vì đã đổi nghề, học cao hơn thế hệ cha mẹ. Do đó ai muốn mua các doanh nghiệp thì đây là dịp để mua vì chủ nhân sẽ cho vay lại để bớt đóng thuế. Mình nói con mình thì nó phát hiện ra một tiệm giặt máy tự động ở New York, chủ bán cho vay lại nhưng nó chần chờ nên khi liên lạc thì đã được người khác vồ rồi. Nhớ có hai bác hàng xóm xưa ở Đà Lạt, sang Hoa Kỳ mở tiệm bán thực phẩm giàu lắm, nhưng khi hưu trí thì mấy đứa con lắc đầu kêu cực quá nên không dám tiếp thu lại tiệm bán bánh mì,…

Theo Báo cáo Global Wealth Report 2025 của ngân hàng UBS, thế hệ Baby Boomer là thế hệ giàu có nhất trong lịch sử nước Mỹ, với tổng tài sản ròng hơn 83 nghìn tỷ USD thuộc quyền sở hữu của các thành viên thế hệ này. Thế hệ Baby Boomer nắm giữ hơn một nửa tổng tài sản của nước Mỹ, mặc dù chỉ chiếm khoảng 24% dân số trưởng thành.

Giá trị tài sản ròng (Net worth), tức tổng giá trị tài sản trừ đi các khoản nợ và nghĩa vụ tài chính là một con số phản ánh mức độ tài sản tích lũy của một người. Điển hình muốn đo một người Mỹ giàu có, tài sản ròng là bao nhiêu. Thí dụ: 1 cặp vợ chồng ở Cali, Hoa Kỳ, có một căn nhà, 2 chiếc xe không nói đến tiền trong ngân hàng hay đầu tư. Ở Cali trung bình một căn nhà giá trung bình 1 triệu, 2 chiếc xe cũ thì cho mỗi chiếc $10,000, tổng cộng là $20,000. Xem như cặp vợ chồng này là triệu phú vì tài sản là $1,000,000 + $20,000 = $1,020,000.

Nhưng nếu họ còn nợ độ $500,000 thì phải lấy giá trị căn nhà 1 Triệu trừ đi $500,000 tiền nợ, tổng cộng tài sản ròng của họ là $520,000. Đó chưa kể lệ phí khi bán buôn này nọ.

Với rất nhiều Baby Boomer đã nghỉ hưu hoặc đang chuẩn bị đến độ tuổi có thể rời khỏi lực lượng lao động, nhiều người không khỏi tự hỏi: Tài sản ròng của mình đang ở đâu so với những người cùng thế hệ?

Theo số liệu của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Federal Reserve) tính đến năm 2022, những người thuộc nhóm tuổi 65–74 có tài sản ròng trung vị khoảng 410.000 USD. Trong khi đó, những Baby Boomer trẻ hơn, thuộc nhóm tuổi 55–64, có tài sản ròng trung vị khoảng 364.027 USD. Càng trẻ càng ít tiền hơn.

Những người 75 tuổi trở lên, nhóm bao gồm những Baby Boomer lớn tuổi nhất và một phần thế hệ Silent Generation, có tài sản ròng trung vị khoảng 334.070 USD. Trong khi đó, dựa trên phân tích dữ liệu của Federal Reserve, cho biết rằng nếu bác nào là một Baby Boomer và có tài sản ròng trên 2,9 triệu USD, bác nằm trong 10% người giàu nhất của thế hệ này. Kinh.

Đối với những Baby Boomer lớn tuổi, trên 75 tuổi, tài sản ròng ít nhất 2,7 triệu USD cũng đủ để đưa họ vào top 10%. Có tài sản ròng cao chỉ là một trong những dấu hiệu cho thấy bạn giàu hơn mức trung bình của một Baby Boomer. Tuy nhiên, để thực sự lọt vào 10% giàu nhất, chỉ có tài sản ròng cao thôi vẫn chưa phải là tất cả. Vấn đề là ở tuổi này thì cũng ở tuổi sắp đi thiên quốc.

Khi về hưu trên 65-67 tuổi thì người hưu trí có các thu nhập như sau:

An sinh Xã hội (Social Security) là một trong ba nguồn thu nhập lớn nhất của người nghỉ hưu. Tuy nhiên, nhiều Baby Boomer cũng dựa vào thu nhập từ đầu tư để trang trải cuộc sống sau khi nghỉ hưu. Vì về hưu, cuộc sống chúng ta vẫn tiếp tục như cũ, chỉ thiếu lợi tức hàng tháng từ công ty trả lương, do đó cần có thu nhập từ các quỹ hưu trí hay nhà cho thuê. Còn không thì leo lên xe buýt, họ chở đến sòng bài để kéo máy.

Tương tự, bất động sản chiếm một phần đáng kể trong tài sản ròng của Baby Boomer, khoảng 23%, theo UBS Global Wealth Report 2025. Khoảng 76% những người nghỉ hưu từ 65 đến 74 tuổi sở hữu một căn nhà. Mặc dù tỷ lệ sở hữu nhà nói chung đã giảm do thị trường nhà ở trì trệ trong năm 2025, số người nghỉ hưu thực sự sở hữu nhà vẫn tương đối ổn định.

Vấn đề là có nhiều người đến tuổi hưu trí nhưng không có khả năng nghỉ hưu, phải tiếp tục đi làm dù không phải nghề của mình. Tối khuya ghé vào các tiệm ăn MacDonalds, mở khuya, sẽ thấy nhân viên toàn là người cao tuổi. Ban ngày họ ngủ, ban đêm đi làm để tránh hàng xóm biết là vẫn tiếp tục đi làm. Như em đây, trên 7 bó vần phải đi lên vườn hàng ngày để trồng bơ. Có sanh bạn đề nghị là đem giống trái gấc lên vườn mình để trồng, bán chia. Vì gấc anh ta trồng ở nhà không đủ chỗ để trồng bán cho các tiệm bán xôi chè ở Bolsa.

Ngoài căn nhà chính đang ở, tài sản ròng của một Baby Boomer còn đến từ nhiều nguồn khác, trong đó:

• 29,4% đến từ cổ phiếu doanh nghiệp và cổ phần trong các quỹ tương hỗ (mutual funds).
• 11,9% đến từ quyền lợi lương hưu theo chế độ xác định mức hưởng (defined benefit pension).
• 7,5% đến từ các chương trình hưu trí đóng góp xác định (defined contribution pension).

Tuy nhiên, có một điểm quan trọng cần lưu ý: phần lớn số tiền này thường bị “khóa” trong các loại tài sản. Vì vậy, ngay cả những Baby Boomer nằm trong top 10% về tài sản ròng cũng có thể không dễ dàng tiếp cận hoặc sử dụng ngay số tài sản đó. Lý do là rút ra có thể bị đánh thuế.

Nói cách khác, giàu về tài sản không đồng nghĩa với có nhiều tiền mặt để chi tiêu. Một người có thể sở hữu một căn nhà trị giá hàng triệu đô la, cổ phiếu, quỹ hưu trí và các khoản đầu tư lớn, nhưng vẫn có dòng tiền hàng tháng tương đối hạn chế. Do đó ngày nay họ có ra chương trình reverse mortgage, ngân hàng cho mình tiền xài hàng tháng đến khi chết thì họ sẽ lấy nhà bán trừ số tiền đã cúng cho mình. Về hưu không có thu nhập thì khó mà được ngân hàng cho vay. Do đó họ kêu là của chìm vì không tiêu pha được. Đến khi chết con cái lấy bán. Gọi là hy sinh đời bố mẹ củng cố đời con. Chúng có tiền, anh em chia chát không đều, từ bỏ nhau hay đêm xài cái vèo xong om.

Nếu lấy một Baby Boomer khoảng 67 tuổi làm ví dụ, ta có thể hình dung như sau:

Tài sản ròng	So với median $410K	Đánh giá sơ bộ
$400K	~1×	Gần mức trung vị
$750K	~1,8×	Khá hơn đáng kể
$1M	~2,4×	Giàu hơn phần lớn người cùng tuổi
$1,5M	~3,7×	Nhóm khá giả
$2M	~4,9×	Rất khá giả
$2,9M	~7,1×	Ngưỡng top 10% theo bài viết
$5M	~12,2×	Rất giàu
$10M	~24,4×	Nhóm tài sản rất cao

Nhưng có một điều rất quan trọng; $2,9 triệu tài sản ròng không có nghĩa là có $2,9 triệu tiền mặt.

Ví dụ một Baby Boomer có:

• Nhà: $1,5 triệu
• 401(k)/IRA: $900.000
• Cổ phiếu/quỹ đầu tư: $400.000
• Tiền mặt: $200.000
• Nợ mortgage: $100.000

→ Tài sản ròng = $2,9 triệu.

Người này có thể thuộc top 10%, nhưng chỉ có $200.000 tiền mặt. Phần lớn tài sản nằm trong nhà và tài khoản đầu tư.

Muốn biết tài sản ròng của mình là bao nhiêu, các bác cứ tính theo sau đây rồni trừ là ra tài sản ròng của mình.

1. 🏠 Giá trị căn nhà/các bất động sản: $___
2. 💰 401(k), IRA, pension lump sum: $___
3. 📈 Stocks/ETF/mutual funds: $___
4. 💵 Tiền mặt/CD/bank: $___
5. 📉 Tổng nợ còn lại (mortgage, loans…): $___ (nợ nhà, có thể còn nợ xe, nợ thẻ tín dụng…)

Nếu có Social Security + pension, cho thêm số tiền mỗi tháng.

Sau khi tính hết lại thì làm toán, để xem mình có thể sống bao lâu vì sức khoẻ mỗi người khác nhau, trung bình người Mỹ chết ở độ tuổi 75 (đàn ông), còn đàn bà thì thêm 7 tuổi nữa (82). Có bà đại biểu quốc hội Việt Nam tuyên bố là đàn ông chết sớm hơn đàn bà thì nên ra luật bắt đàn ông lấy vợ già hơn mình 7 tuổi. Cứ lấy số tiền của mình để tính. Nhất là phần quỹ hưu trí, mấy năm nay lên như diều gặp bão nhưng dạo này kinh tế đang xuống nên có thể sẽ bị banh ta lông. Do đó cũng nên cẩn thận bỏ bớt tiền qua bonds, money market,… để lỡ thị trường chứng khoán xuống như năm 2008 là ngọng vì mìn đã về hưu. Không nên mất hết. Tham thì sẽ khổ. Nhớ sau 2008, đi khám bác sĩ, bà vợ bác sĩ nay làm thư ký kêu lấy bác sĩ bị chừ là mạt em ơi. Hỏi lý do, kêu chị chơi stocks high risk banh ta lông hết, chồng chị tra rồi mà vẫn phải đi khám bệnh. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Xe đạp ơi

 Xe đạp ơi

Năm ngoái, về Paris thăm thân quyến, mình đi bộ lại những con đường khi xưa đã từng qua lại như để tìm lại những vết chân xưa của một thời sinh viên. Nhưng lần này mình cảm thấy có cái gì khác lạ. Sau nhiều lần quan sát thì khám phá ra Paris, ít có xe hay đúng hơn là kẹt xe như xưa. Không có tiếng còi xe in ỏi hay nghe Tây chửi thề. Thấy đường phố, được kẽ sơn thêm làn riêng cho những người đạp xe đạp, chiếm hết đường. Mấy ông tây bà đầm đạp xe đạp cứ nhìn lên trời, hãnh diện là thánh sống bảo vệ môi trường. Có hẹn cô bạn đầm khi xưa, đi ăn với mẹ cô ta, được sinh ra tại Nam Định khi ông bà ngoại cô ta sang Việt Nam làm việc cho chính quyền thuộc địa. Thấy cô ta đi xe đạp đến, và rất hãnh diện bảo vệ môi trường, không đi xe hơi, hay xe điện.

Sáng nay đọc báo bên tây thì được biết đường Rivoli sẽ được nới thêm vĩa hè cho người đi bộ, xe sẽ khó chạy qua đây.

Nhớ khi xưa ở Paris, khi thành phố tạo làn xe buýt riêng không thôi là dân tây chửi bới đủ trò, bóp còi in ỏi. Về Paris vừa rồi, cứ cảm tưởng như đang ở Utrecht, Hoà Lan hay Cambridge, Oxford, khi thấy sinh viên đạp xe đạp, bận áo choàng sinh viên khắp nơi.

Cho thấy chúng ta đang đi ngược thời gian về miền quá khứ. Khi xưa thì đi bộ, đi ngựa chán nên tìm cách chế biến xe hơi, rồi nay trời lại từ từ trở lại thời tiền sử. Không biết đó là cái hay, hay là nền văn minh tây phương đang dần tắt ngúm với tư duy bảo vệ môi trường. Mình không chủ trương phá hoại môi trường, nhưng không muốn thay đổi, đi ngược với trào lưu tiến bộ của khoa học.

Điểm nguy hiểm là các ông tây bà đầm nhân danh bảo vệ môi trường, không đi xe buýt, xe lửa mà đạp xe đạp. Đó là quyền tự do của họ, không ai phê phán gì cả. Đằng này họ trở nên quá khích, đi cạo xe hơi nào to lớn, hay xì bánh xe, kêu các người có xe hơi nhiều phân khối, làm ô nhiễm môi trường. Nhân danh bảo vệ môi trường, vô hình trung họ trở thành những kẻ khủng bố. Nhớ vụ xe Tesla, xe chạy bằng điện do các thánh bảo vệ môi trường tung hô vạn tuế trước khi ông Trump đắc cử vì xe điện bảo vệ môi trường. Những cũng chính những người này, đi cạo sơn xe, đập phá xe Tesla. Lý do ông Musk ủng hộ ông Trump. Chán Mớ Đời 

Nếu các người có xe hơi, bỏ hết đi bộ thì nói theo kinh tế gia thì quả địa cầu đang chết lần mòn vì tạo ra một cuộc khủng hoảng cho nền kinh tế quốc gia. Kinh tế mạnh là nhờ sản xuất và tiêu thụ. Họ đi xe đạp nên không mua xe hơi, thì sẽ không mượn tiền ngân hàng. Họ sẽ không trả tiền bảo hiểm, không phải trả tiền đổ xăng, không phải sửa chửa, trùng tu xe cộ. Chỉ trả tiền bảo trì, bánh xe, thắng dây này nọ.

Các trạm xăng đóng cửa, rồi từ từ công ty họ đang làm cũng đóng cửa vì không có khách hàng. Lý do là muốn tạo ra chiếc đạp, cần có chất liệu, thợ, nhà máy để chế tạo ra cái xích, cái nệm, cánh vỏ bánh xe,…

Các bãi đậu xe sẽ trống không, sẽ không cao tai nạn xe cộ, nhà thương sẽ đóng cửa vì không có cấp cứu. Người ta sẽ không cần các xa lộ, sẽ sa thải công nhân, hay xe lửa cũng đình chỉ luôn vì tốn nhiên liệu và gây hiểm hoạ cho môi trường. Nhà thương đóng cửa, bác sĩ bị sa thải, y tá cũng về vườn, đạp xe đạp. Đi xe đạp sẽ khiến người dân khoẻ mạnh nên chả ai cần đến bác sĩ, nhà thương.

Ngược lại, khi một cửa hàng tiệm ăn MacDonalds mở cửa thì tạo ra 30 công ăn việc làm: 10 bác sĩ, 10 nha sĩ, và 10 chuyên gia dinh dưỡng.

Hy vọng một ngày nào đó mình trở lại Paris sẽ không còn thấy xe đạp nữa, mà người Pháp đi bộ, như vậy người ta sẽ không cần tạo các phố đi bộ nữa vì chỗ nào cũng là phố đi bộ.

Hôm qua xem một cờ-líp trên mạng xã hội pháp, có một chủ nhân tiệm ăn ở miền nam nước pháp, quay và rên là tháng 7-8 là mùa du khách, kiếm tiền nhiều nhất của ông ta từ 20 năm qua. Năm nay chả thấy du khách đến nữa vì giá quá đắt so với Tây Ban Nha. Đa số các du khách chịu khó lái xe thêm 200 cây số, qua biên giới ăn uống rẻ gấp đôi bên pháp. 

Đọc còm của người Pháp thì đa số đổ lỗi cho tổng thống Macron, mình không sống ở xứ này thì chịu. Không có ý kiến. Người thì kêu giá đắt mà đa số là thức ăn đông lạnh. Xứ tây càng ngày càng thay đổi. Càng mỹ hoá cuộc sống. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn