Hiển thị các bài đăng có nhãn Những mảnhnhớ. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Những mảnhnhớ. Hiển thị tất cả bài đăng

cháu bà nội tội bà ngoại

 Bà Ngoại ô sin


Đọc câu chuyện theo mình do Ây Ai viết trên mạng xã hội của một bà Mỹ kêu hy sinh đời mẹ củng cố đời con rồi cuối cùng bà ta Chán Mớ Đời bỏ nghề làm ô sin cho con và kể lại câu chuyện thấy hơi quen quen. Như người Việt hay kêu “sống không cho ăn, chết làm văn tế ruồi “Bà Alice kể hôm qua bà ta tự ý thôi việc, không báo trước cho chủ hai tuần như luật lệ quy định, bà ta không thu dọn bàn làm việc mà chỉ để xuống bàn cái bánh gâteau, mà bà ta bỏ nhiều công lao để đút lò, lấy cái ví của mình và bước ra khỏi nhà của cô con gái. Không ngoáy đầu lại. Như vừa giác ngộ cách mạng một điều gì quá cay đắng, của sự hy sinh vô bờ của mình. Con cháu bốc lột sức lao động về già bà ta.

Bà ta cho biết chủ của bà là chính cô con gái tên Jessica. Từ 6 năm qua bà tưởng tiền lương là tình yêu của con cháu dành cho bà nhưng hôm qua bà ta giác ngộ cách mạng là nền kinh tế hiện đại của gia đình bà ta, tình thương, sự hy sinh không giá trị bằng cái iPad. 


Bà Alice cho biết trên giấy tờ của chính phủ, bà là y tá về hưu với số tiền hưu trí ít ỏi nhưng trên thực tế bà làm việc toàn thời gian như lái xe đưa cháu đi học, nấu ăn rồi dạy hai đứa cháu làm bài tập. Như bà Clinton nói về câu ngạn ngữ phi châu “cần một làng để nuôi nấng và dạy một đứa bé nên người”, bà ta tự xem là ngôi làng tại Hoa Kỳ với một bà già goá chồng chăm sóc hai đứa cháu và nấu ăn cho cả hai dùm con gái, được bồi dưỡng bởi cà phê và thuốc chống đau nhức theo tuổi già.


Con gái bà làm trong ngành tiếp thị, con rể làm trong ngành tài chánh. Cả hai đều theo đuổi giấc mơ Hoa Kỳ nên bị stress khi tiền chăm trẻ lên đến $2,500/ tháng. Khi đứa con thứ hai được sinh ra, con gái và con rể nhìn bà ta như van lơn cầu cứu như thầm nói thương con thì phụ giúp con. Tụi con không có khả năng trả một người bảo mẫu” nhất là tụi con không tin người lạ, chỉ tin mẹ thôi. Với tình mẫu tử bao la thương con như biển trời lai láng, bà ta nhất trí hy sinh đời mẹ củng cố đời con, thế là chấp nhận làm ô sin không lương. 


Mỗi ngày bà ta thức giấc vào 5:45 sáng, lái xe 20 phút đến nhà con gái, làm điểm tâm cho cháu, thay quần áo rồi chở cháu đến trường. Trở về nhà bà ta giặt áo quần lau chùi nhà cửa rồi đi đón cháu, chở chúng đi đá banh, học đàn piano, giúp chúng làm bài tập. Cái này sao thấy quen quen. Đến chiều tối mới lái xe về nhà, uống thuốc đau nhức rồi đi ngủ để mai dậy sớm tiếp tục hy sinh đời mẹ củng cố đời con. Bà ta không cho cháu xem truyền hình trước khi làm xong bài tập, ăn uống đàng hoàng không có pizza hay đồ ăn biến chế và bắt anh em chúng đối xử tốt với nhau. Đúng là một bà ngoại anh hùng gương mẩu của thế kỷ 21.

Ngoài ra còn có bà nội của mấy đứa, bà sui gia ở Florida. Bà ta sống ở Florida gặp chúng mỗi năm hai lần. Bà ta thuộc dạng giai cấp thượng lưu, đi căng da mặt hàng năm, chơi pickleball, đi du thuyền hàng năm với bạn bè. Kiểu cháu bà nội tội bà ngoại. Bà sui không biết là cháu bà bị dị ứng với thuốc nhuộm tóc của bà và không bao giờ chùi dọn khi cháu bà ta ói trên xe. 


Hôm qua là sinh nhật của đứa cháu ngoại đầu Noah. Bà Alice đã dự trù từ lâu, tiền hưu ít, lạm phát từ thời bác Biden lên, nhất bà ta muốn tặng cháu cái gì có ý nghĩa. Sau một ngày làm việc không công ở nhà con gái, bà ta về nhà uống thuốc giảm đau, thức khuya đan cái mềm cho cháu để đắp tình bà ngoại sưởi ấm cháu vào mùa đông. Và làm cái bánh tây sô cô la mà thằng cháu ưa thích. 


Lễ sinh nhật dự định vào lúc 4 giờ chiều nhưng bà Alice đã bắt đầu chùi dọn từ 7 giờ sáng và trang trí căn nhà để đợi khách đến. 4:15 chiều chuông reo, bà ra mở cửa, bà sui bay vào nhà như cơn lốc kèm theo mùi nước hoa đắt tiền. Bà ta rống lên kêu mấy hoàng tử của bà nội đâu, hai đứa cháu trong phòng chạy ra la hét bà nội bà nội.


Bà ta đưa cho chúng hai gói quà, chúng xé toạc giấy bao trong khi con gái và con rể kêu mẹ cho chúng nhiều quá, khiến chúng hư. Mỗi đứa được một cái iPad để chơi game. Bà sui kêu không biết mua gì cho chúng nên hỏi ông chủ tiệm và được biết đây là món quà con nít thích nhất đương thời. Hai đứa bé như điên dại reo la mừng nức nở trong khi hai vợ chồng kêu mẹ làm hư chúng này nọ một cách xã giao thì bà sui kêu đó là bổn phận của bà nội. Sông có thể cạn núi có thể mòn song chân lý ấy không bao giờ thay đôi. 


Bà Alice đứng ở nhà bếp, cầm cái mền mà bà ta bỏ nhiều tháng để đan xong. Bà cảm thấy mình như kẻ vô hình, không có trong cặp mắt của mọi người. Bà ta bước đến thằng cháu Noah, kêu cũng có quà cho cháu. Bà đan cho cháu cái mền và làm cho cháu cái bánh tây, chúng ta hát chúc mừng sinh nhật cháu nhé. Thằng bé không nhìn lên, chăm chú chơi game trong cái IPad và nói khoan đã bà ngoại, để con chơi xong đã. Bà Alice kêu bà mất cả ba tháng để đan cho con, thằng bé kêu đâu có ai thích cái mền đâu bà ngoại, tiếp tục chăm chú chơi game. Bà nội cho tụi con IPad, chán bà quá.


Bà Alice đứng lặng thinh, nhìn cô con gái, hy vọng cô ta nói điều gì để thằng cháu cảm ơn bà ngoại. Ngược lại cô con gái kêu thằng bé chỉ mới 9 tuổi, nó thích cái IPad hơn là cái mền của mẹ đan. Liam, thằng bé bảy tuổi, chen vào, miệng đầy kẹo bà nội cho:Con ước bà nội sống ở đây. Bà không bắt tụi con làm bài tập. Bà dễ thương.” Bổng nhiên có gì nghẹn nghẹn trong lòng, cay cay trong mắt bà Alice, như tiếng đứt của sợi dây căng suốt 6 năm nay. Bà ta nhìn đôi bàn tay gầy guộc, đã rửa chén, giặt áo quần, làm ô sin cho con, hai bàn tay đã ôm hai đứa cháu vào lòng ru khi chúng bị ốm. Bà ta nhìn bà sui với bộ đồ hàng hiệu mà bà ta có ước bao nhiêu cũng không bao giờ mua sắm được. Bà nhìn cô con gái đang nhâm nhi ly rượu, thong thả vì biết bà ta sẽ rửa chén sau khi tiệc tan.


Bà ta gấp cẩn thận cái mền do chính mình đan, đặt nó lên bàn và kêu con gái. Cô con gái quay lại hỏi: “gì vậy mẹ? Mẹ cắt bánh đi, tụi nhỏ đói rồi.” “Không.” Đó là lời bà Alice khiến cô con gái cau mày “Gì cơ?” Bà nói không, thật ra mẹ đã xong rồi. Cô con gái hỏi “Xong cái gì? Xong cái bánh à?”. Bà Alice nổi điên kêu “Xong hết.” Rồi cởi tablier để cạnh cái mền. Rồi với giọng lạnh lùng, bà ta nói mấy đứa cháu nói rất đúng, mẹ chán mới đời. Mẹ là người ô sin không hơn không kém. Mẹ mệt lắm rồi, làm đầy tới nhân dân ưu tú không công cho mọi người. Ngay lúc đó bà Sui gia kêu Alice đừng làm thế, chắc bà bị hậu mãn kinh, chán đời sau khi nghỉ hưu.


Bà Alice nói chúc bà vui vẻ, tôi nghĩ bà là người nhà nên chắc chút nữa giúp con dâu bà thanh toán đống chén dĩa và đống đồ giặt trên lầu. Rồi bà ta bước ra cửa. Lúc đó cô con gái bắt đầu nhận thấy sự việc nên hét lên “Mẹ đi đâu vậy? Con có buổi thuyết trình ngày mai! Ai đưa tụi nhỏ đi học? Ai trông chúng?” Bà Alice kêu mẹ không biết, hay con bán 1 cái IPad để mướn người ô sin chuyên nghiệp hơn hay kêu bà nội ở lại giúp.


Lúc này thằng bé ngước lên khỏi màn hình, cảm nhận được có sự khác biệt trong cách ăn nói của người lớn. Rồi hỏi “Bà ơi? Mai bà có đến không?” Bà Alice nhìn cháu nhẹ nhàng nói: “Không cháu. Ngày mai con sẽ được tự do khỏi luật lệ của bà. Chúc may mắn.” Bà bước ra chiếc xe, ngồi vào ghế lái. Và chỉ hít thở.


Điện thoại reo không ngừng suốt hai mươi bốn giờ. Cô con gái nhắn tin từ giận dữ đến van xin “Mẹ phá hỏng sinh nhật Noah rồi.”“Con xin lỗi, con không cố ý.”“chồng có cuộc họp, tụi con không xoay xở được, làm ơn mẹ.” Bà Alice không trả lời, tắt điện thoại. Sáng dậy lúc 6 giờ sáng sau 6 năm trời làm ô sin không công để được lãnh sự lạnh lùng của con gái cũng như cháu ngoại. Bà ta pha cà phê, ngồi nơi hiên nhà, ngắm nhìn trời đất. Bà ta chợt nhận ra không còn đau vai nữa vì không phải đeo ba lô nặng của hai đứa cháu ngoại. Không cần uống thuốc đau nhức. Tâm bổng nhiên bình an một cách kỳ lạ.


Bà ta nhận ra một điều tuy hơi muộn, nhưng hy vọng chưa quá muộn. Ở nước Mỹ, chúng ta đã nhầm lẫn “gia đình” với “lao động miễn phí”. Chúng ta tự thuyết phục mình rằng yêu thương nghĩa là để bản thân bị vắt kiệt cho đến khi chỉ còn lại cái xác rỗng. Bà Alice yêu các cháu, sẵn sàng chết vì chúng nhưng bà không thể tiếp tục sống như một người ô sin cho chúng nữa. Bà tự nghĩ có thể sẽ tham gia nhóm chơi Pickleball như bà nội của hai đứa cháu làm. Hay ghé lại Đông Phương Hội tập dưỡng sinh, Thái Cực Quyền để khỏi phải uống thuốc đau nhức.


Đọc câu chuyện này khiến mình thất kinh nhớ lại nghe câu chuyện giữa đồng chí gái với con gái. Con gái và thằng bồ tính làm đám hỏi, đám cưới gì sang năm. Nó hỏi đồng chí gái có babysit nếu nó sinh con. Mụ vợ nổi hứng gật đầu. Kiểu này cho mụ sang New York làm ô sin, mình thì bay qua âu châu, á châu đi bộ rong chơi một đời nông dân. Con mình có thời gian còn mình thì không. Phải cho chúng trải qua giai đoạn như mình khi xưa, chăm sóc chúng vừa làm việc thì chúng mới thương mình. Chớ làm hết cho chúng thì chúng sẽ không bao giờ giác ngộ cách mạng về cuộc đời.


Thật ra nếu con mình lớn lên mà không báo mình đó là phước đức của mình còn chúng nhờ vả là cái nghiệp của mình phải trả cho hết.


Còn mấy bác làm ô sin cho con, hy sinh đời ông bà củng cố đời cháu nội cháu ngoại có ý kiến gì?


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 









Du lịch và hôn nhân

 Du lịch và hôn nhân

Trong chuyến đi vừa qua, có hai hình ảnh rất dễ thương; một do đồng chí gái chụp khi mình gặp mẹ tại phi trường ở Bali, sau đó nắm tay mẹ dắt đi ra phi trường và tấm ảnh thứ hai do mình chụp, khi đồng chí gái dẫn mẹ chồng đi vệ sinh. Mình kêu Thoại Khanh dẫn mẹ Châu Tuấn đi tìm chồng nhưng mụ vợ chả hiểu câu chuyện cổ tích này. Mình đoán sống với Việt Cộng sau 75 nên chắc bị tẩy não và chương trình học chỉ đào tạo con người mới của xã hội chủ nghĩa. Chỉ hiếu với cha già dân tộc và trung với đảng. 

hình mình nắm tay bà cụ trong phi trường
vợ dẫn mẹ chồng


Đủ nắng hoa sẽ nở rộ

Đủ yêu thương hạnh phúc sẽ đong đầy


Toi thich vo anh voi tanh tinh rong luong doi voi moi nguoi .nhat la voi gia dinh chong” hôm nay thấy có người vô danh còm trên blog như trên khiến mình thất kinh. 


Mình may mắn có một người vợ khá đặc biệt, ít soi mói chuyện tiền bạc mình giúp gia đình và tương tự mình ít khi hỏi các chi tiêu của vợ ngoài trả biên lai cho vợ hàng tháng. Vợ mình có cái tâm rất tốt nên thấy ai nghèo khổ là cứ giúp đỡ. Cháu khó khăn thì giúp, trả tiền cho gia đình cô cháu đi chơi xa với mấy đứa con. Rồi cúng chùa cúng đủ thứ như mẹ vợ khi xưa. Hè cùng với bà chị, mướn nhà ở ngoài biển hay trên núi để cả đại gia đình bên vợ họp mặt. Mấy bà chị dâu thì trớt quớt. Nhờ đó mà con cháu rất thân với nhau. Nhớ cô cháu ở Boston, lấy chồng tất cả anh em bạn dì, chú bác ở Cali đều bay qua tham dự. 


Lễ giáng sinh hay Tết chúng đều từ xa bay về ăn Tết chung với nhau. Vợ mình đi làm, mua quà rồi thức khuya gói quà cho 20 đứa cháu. Rất hiếm ở Hoa Kỳ. Cũng nhờ mụ vợ mình mỗi năm đến lễ tạ ơn, giáng sinh, Tết là tổ chức tại nhà mình nên con cháu tụ họp đông đủ thậm chí nay mấy đứa cháu có con cũng tụ lại nhà mình. Bố mẹ vợ mình dạy con quá hay. Hôm trước đi dự 60 năm đám cưới của người chị bạn dì rất đông và vui. 


Thường mình thấy các gia đình, anh chị em cành nanh với nhau. Bố mẹ còn sống mà đã đưa nhà ra tòa này nọ. Tiền bạc đã khiến con người quên mất tình thân giọt máu đào. Điển hình gia đình ông chủ cũ vườn bơ. Ông ta qua đời, bà vợ trả nhớ về không chỉ có hai đứa con, choảng nhau đưa ra tòa không nhìn mặt nhau bán rẻ cái vườn khiến mình phải làm nông dân bất đắc dĩ.  


Chỉ có đi chơi ngoại quốc thì mình phải giữ tiền và sổ thông hành vì tính vô tư của vợ nên sợ mất tiền, giấy tờ, quên trước quên sau, lại sợ bị móc túi. Ra ngoài đồng chí gái rất được thân hữu yêu mến vì tâm rất tốt với họ trong khi mình thì không bao giờ cười, như người bị bón 3 năm chưa một lần dội nước. Chán Mớ Đời 


Mẹ vợ và bà cụ mình hay nói “ở sởi lởi trời cho, ở so đo trời lấy lại”. Mình nghiệm đúng khi về già. Mình nhận thấy thân hữu ai rộng lượng thì đều khá cả còn ai so đo chi li từng tí về già không được thoải mái lắm về sức khoẻ cũng như tài chánh. 


Mẹ vợ kể khi xưa bà ngoại đồng chí gái lấy chồng làm quan ở Huế, khi bị lụt thì mở kho phát gạo cho nạn nhân thiên tai. Thời ấy các quan không có xả lũ theo quy trình nên nước rút mau. Nay nhìn lại bà ngoại có 5 người con gái và một người con trai thì ai nấy đều ở hải ngoại và con cháu đều thành công hết. Tích đức mặc sức mà ăn.


Có lần đồng chí gái xem lại mấy tấm ảnh đại gia đình mình đi Dubai, kêu hình ảnh này khó tìm lại không tiếc tiền. Hai vợ chồng mình bảo trợ hết cho các gia đình mấy người em từ Việt Nam, Mỹ và Pháp quốc họp mặt nhau tại Dubai, ở khách sạn 5 sao, có hướng dẫn viên người Việt, dịch qua anh ngữ cho mấy đứa con, cháu ở ngoại quốc nên mẹ mình vui lắm. Lâu lắm mới có con cháu khắp nơi tụ họp chung đông đủ với nhau tại xứ lạ. Thấy mấy đứa cháu ở Việt Nam, cả đời chưa thấy tuyết ngồi bận áo ấm mùa đông chơi với tuyết nhân tạo cũng vui. Có thể chúng sau này có dịp đi trượt tuyết ở Âu châu hay đại hàn  hoặc Nhật Bản cũng có thể không bao giờ nhưng chúng đã nếm mùi cái lạnh mùa đông và cái nóng sa mạc ở Dubai trong một tuần lễ. 


Có lần mình đọc đâu đó, ai đó nói hôn nhân là một người lo toan mọi việc khi đi du lịch và người kia hỏi mình đi đâu. Vụ này thì y chang trường hợp của vợ chồng mình. Mình chuẩn bị hết bỏ chương trình vào ứng dụng tripIt rồi gửi cho mụ vợ. Rồi mụ hỏi mình đi đâu, nói xem TripIt thì mụ kêu không có nhận được thì nói cho nghe cho rồi. Cứ ra phi trường là mụ hỏi mình đi đâu. Đó là tình yêu và hôn nhân. Biết đâu đó là sự may mắn, còn nếu mụ vợ mà tham dự vào việc tổ chức thì có thể lại cãi nhau như điên.


Mình định về Việt Nam thăm bà cụ nên hỏi mụ vợ đi không. Mụ kêu mới đi hổi Tết nên đổi hướng xuống miền nam đông Nam Á. Nhưng phải đợi mụ xong vụ đàn hát giáng sinh ở Fountain Valley với ban nhạc người cao niên rồi mới đi được. Nên chỉ đi được 2 tuần thay vì 3 tuần như dự định. 

tính ra năm nay mình bay 79,996 dặm hay 3.2 lần vòng quanh trái đất, đi 13 quốc gia, 48 thành phố. kinh

 Ngày nay về già còn sức khoẻ hai vợ chồng cứ đi để sau này chống gậy có hình ảnh một thời giang hồ trên 6 châu. Có để dành thì con cháu cũng tiêu xài hết hay tranh nhau, từ bỏ nhau. Đồng chí gái kêu tiền của tui làm ra tui xài, còn mấy đứa con thì tự chúng lo xong om

Đồng chí gái trên máy bay, chuẩn bị ăn

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 



ngày cựu chiến binh có ai nhớ

 ngày  cựu chiến binh

Tuần tới ngày 11/11 là ngày lễ cựu chiến binh Hoa Kỳ khiến mình nhớ đến mấy người lính Việt Nam Cộng Hoà vì mấy ngày này mình đọc tin tức về thương phế binh khi xưa cắm dùi, mới nghe nhắc đến thân phận của họ sau ngày 30/4/75.

Tại Hoa Kỳ thì mình hay tham dự các lễ họp mặt các cựu chiến binh Việt Nam Cộng Hoà xưa do thân hữu rủ đi gây quỹ. Tuần này đọc tài liệu về thương phế binh Việt Nam Cộng Hoà thì mình không biết các người lính còn lại Việt Nam nghĩ gì về ngày Quân Lực Việt Nam Cộng Hoà, hay như các con thú bị thương tìm một nơi an lành để chữa lành vết thương một đời người. Đọc đâu đó nói có trên 1 triệu quân công cán chính của miền Nam bị đi tù cải tạo. Ông Phạm Văn Đồng trả lời tờ Paris Match, cho rằng có trên 3 triệu người miền Nam bị đưa đi cải tạo. Cho nên cũng không biết ai đúng.


Mình không nghĩ là số người thuộc chế độ cũ, được đi định cư hết tại nước ngoài. Một số sĩ quan ở tù trên 3 năm mới được đi theo diện H.O., nhưng cũng có nhiều người hội điều kiện nhưng lại không đi. Mình có gặp tại Việt Nam mấy người lính Việt Nam Cộng Hoà xưa, nay an phận làm rẩy rồi truyền cơ ngơi lại cho con cháu trên các vùng kinh tế mới khi xưa.


Có lần mình gặp một thượng tá bộ đội bác hồ, ở gần vịnh Hạ Long. Ông ta làm chủ một nhà hàng, kêu khi xưa vào nam đánh cho mỹ cút nguỵ nhào, nay về hưu mở quán lại phải phục vụ du khách, bọn đế quốc mỹ và con cháu nguỵ quân nguỵ quyền như anh, mà phải phục vụ tốt nếu không thì không được tiền boa. Đời quái thật. Nếu biết trước đánh cho mỹ cút rồi lại phải xin mỹ trở lại, bỏ cấm vận, mở công ty bán coca cola, giày Nike ,..cho có công ăn việc làm cho người Việt , không phải cầm cố nhà cửa đi lao động quốc tế.


Theo mình hiểu thì khi Sàigòn mất thì có độ trên 120,000 người miền nam, cả gia đình được di tản qua mỹ. Đa số là các người có địa vị trong xã hội, làm lớn hay giàu có,… sợ Việt Cộng tắm máu nên bỏ chạy trước qua chiến dịch Operation Frequent Wind. Có nhiều người không muốn đi nhưng lại bị di tản. Như chồng của một chị hàng xóm khi xưa. Anh ta kể là đưa gia đình ông anh ra toà đại sứ Hoa Kỳ, anh ta ôm đứa cháu rồi thiên hạ xô anh ta ra sao lại lọt vào cổng toà đại sứ, đúng lúc đó thuỷ quân lục chiến mỹ đóng cửa cổng, anh ta ra dấu muốn đi ra nhưng lính mỹ không cho, trong khi ngoài cổng thiên hạ gầm thét, muốn vào. Anh ta chỉ biết ôm mặt khóc nhớ vợ con ở nhà. 10 năm sau mới đoàn tụ.


Phần còn lại độ 1 triệu người lính và công chức phải đối mặt với những biến cố lịch sử đầy bi kịch. Họ được chính quyền mới mời đi học tập chính trị để cải tạo tư tưởng từ 10 ngày đến 1 tháng nhưng có người kéo dài đến 17 năm trời.

Hạ sĩ quan thì vài tuần rồi cho về. Ông cụ mình công chức thường nên đi học tập mấy tuần được về sau bị bắt lại lên án 18 năm, ở trại cải tạo mất 15 năm đến khi hết học viên mới được thả ra.

Sĩ quan cấp trung tá trở xuống thì 2-5 năm. Ông cậu mình thì bị 6 năm, anh vợ mình thì 3 năm, đủ điều kiện sau này đi H.O.

Cấp đại tá trở lên thì 10-17 năm như tướng Nguyễn Hữu Có bị tù đến năm 1991. Kinh


Còn cậu ruột của vợ mình đi tập kết, sau 75 về, cho biết là sĩ quan tuỳ viên của võ đại tướng, kêu cháu , gia đình đi vượt biển hết đi. Nên cả dòng họ thay phiên nhau vượt biên, nay xem như đại gia đình đều ở Hoa Kỳ, ngoại trừ gia đình ông cậu. Thật ra phân nữa gia đình ông cậu từ Hà Nội cũng bỏ nước ra đi. Đi du học rồi lấy vợ lấy chồng ở Hoa Kỳ để ở lại luôn.


Vấn đề là sau khi được thả như ông cụ mình thì mỗi tuần phải lên làm việc với công an khu vực, cho biết trong ngày gặp ai này nọ,… lâu lâu con cháu dúi cho chút tiền, mời công an ăn phở, uống cà phê. Tìm kiếm công ăn việc làm cũng khó. Gia đình lính Việt Nam Cộng Hoà bị tịch thu tài sản, đuổi đi kinh tế mới. Gia đình mình suýt bị đuổi đi kinh tế mới nhưng nhờ mấy bà khi xưa gia nhập việt minh với mẹ mình, sau 75 làm lớn đỡ đòn dùm nên vẫn tồn tại tại Đà Lạt. Ngoài ra còn vượt biển mà theo uỷ ban tỵ nạn quốc tế thì chỉ có 50% thuyền đến bờ.


Không biết giấy ra trại của ca sĩ nào đây. Mình nghe kể là giấy ra trại của ông cụ, đề phản động. Lần đầu ông cụ đi xin , làm sổ thông hành, thì đụng ngay tên quản giáo trong trại nên không làm được nên phải đời cả năm sau, tên này bị đổi đi đâu mới lên làm sổ thông hành đi mỹ chơi một năm rồi về.

Trong chiến tranh, Việt Nam Cộng Hoà có từ 250,000-315,000 lính tử trận. Mình có viếng nghĩa trang quân đội Biên Hoà, nghe đâu có 16,000 lính được chôn tại đây. Còn lính chết mất tích thì khỏi tìm. Tới đây thấy ớn, vì nhìn mộ bia toàn là lính nhảy dù , chết rất trẻ, 19 hay 20 tuổi. Mình muốn lần sau sẽ đi đến đồi Charlie để thắp hương vì lính hai bên chết tại đây nhiều lắm. Cách đây mấy năm có chương trình tưởng niệm mấy quân nhân nhảy dù bị rớt máy bay. Sau họ tìm được hài cốt và Hoa Kỳ điều đình với Hà Nội được mang hài cốt họ sang Hoa Kỳ. Mình có đi dự buổi lễ hôm đó rất cảm động. Có một chị có chồng chết trong số đó, kêu mình dắt chị ta đi vì lớn tuổi từ bãi đậu xe.

Nghĩa trang quân đội Việt Nam Cộng Hoà tại Biên Hoà

Chính sách lý lịch khiến đa số con cháu thuộc gia đình đi lính hay công chức miền nam không được đi học đại học như mấy người em của mình. Có anh bạn đậu thủ khoa Huế, được giấy tờ cho du học Liên Xô, không có nợ máu nhân dân gì cả, được đưa về Võ Văn Tần học tiếng nga một năm chuẩn bị đi Liên Xô nhưng cuối cùng thì mấy cán bộ lớn từ bắc vào đá đít ra khỏi danh sách để con họ đi, nuôi các hạt mầm giống đỏ. Anh ta phải vượt biển trong khi một thủ khoa miền nam tự tử.


Mình về quê, nói chuyện với mấy chú họ bà con vì chú mình thì bị B52 dập chết trên đường mòn Hochiminh, một ông thì bị tây bắn chết. Có một chú bị thương, thoát chết tại miền Nam, kể tình hình khiến mình thất kinh.


Lâu lâu mình xem chương trình “bạn muốn hẹn hò” thì ngạc nhiên vì có nhiều người tự kêu là quê quán ở Gia Lai, Lâm Đồng, Đắc Nông này nọ mà nói giọng bắc, giọng sơ tán. Đọc tài liệu mới khám phá ra là 1 triệu bộ đội bác hồ vào nam đánh mỹ cút ngụy nhào như chú mình. Sau chiến tranh, họ không phải đối mặt với sự kỳ thị như lính miền Nam, họ được xem là anh hùng nhân dân, và được tái hoà nhập vào đời sống dân sự. Tuy nhiên họ vẫn phải đối mặt với cái chết, cảnh chiến tranh khi xưa như ông chú họ mình kể như muốn khóc. Đại đội chết gần hết, còn vài người. Mấy người con của chú vào Lâm Đồng làm ăn từ bé.


  Sau chiến thắng Mùa Xuân, hầu hết binh sĩ được giải ngũ dần dần và trở về quê nhà ở miền Bắc hoặc được cử vào miền Nam để tham gia “xây dựng chủ nghĩa xã hội”. Nhiều người được phân công vào các hợp tác xã nông nghiệp, công trường xây dựng, hoặc lực lượng công an địa phương. Chính quyền ưu tiên họ với khẩu hiệu “tự nguyện” di cư, nhưng thực tế là một phần của chương trình “kinh tế mới”, khoảng 800.000-1 triệu người (bao gồm dân thường và cựu binh) được đưa từ Bắc vào Nam để khai hoang, trồng lúa, cà phê ở Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long. Do đó ngày nay, mình thấy mấy người lên chương trình bạn muốn hẹn hò, nói giọng nam mà khi hỏi bố mẹ thì ai nấy đều nói giọng bắc sơ tán.


Thiếu lương thực, bệnh sốt rét, và xung đột với dân địa phương (nhiều người miền Nam coi họ là “người Bắc xâm lược”). Một cựu binh kể: “Chúng tôi thắng trận nhưng đói meo, phải ăn cả… lá cây.”  Theo hồi ức của cựu binh miền Bắc sau 42 năm (RFA, 2017), nhiều người cảm thấy “triệu người vui, triệu người buồn”. chiến thắng mang lại niềm tự hào, nhưng thực tế là nghèo khó triền miên. Họ nhận trợ cấp nhỏ, ưu tiên việc làm nhà nước, và được tuyên dương. Tuy nhiên, với nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, nhiều người phải lao động nặng nhọc mà không có kỹ năng dân sự, dẫn đến tỷ lệ thất nghiệp ngầm cao.


Ngoài ra họ tham gia các cuộc chiến mới: Biên giới và Campuchia (1979-1989). Đây là giai đoạn bi kịch nhất đối với thế hệ lính miền Bắc. Sau 1975 chỉ vỏn vẹn 4 năm, họ bị huy động trở lại chiến trường:


Chiến tranh biên giới Việt-Trung (1979): Khoảng 200.000-600.000 lính QĐNDVN được điều động để chống lại cuộc xâm lược của Trung Quốc. Địa hình miền núi phía Bắc phức tạp, với sốt rét và bom đạn, dẫn đến 20.000-60.000 lính Việt Nam thiệt mạng theo ước tính của quốc tế chớ Hà Nội thì không cho biết.   Nhiều cựu binh từ chiến tranh chống Mỹ nay phải cầm súng bảo vệ biên giới quê nhà, với khẩu hiệu “bảo vệ Tổ quốc”.


Ngoài ra lại có vụ anh em thế giới đại đồng choảng nhau. Việt Nam được Khờ Me đỏ giúp trong thời gian chiến tranh với Việt Nam Cộng Hoà, nay lại choảng nhau. Hơn 200.000 lính Việt Nam (chủ yếu từ miền Bắc) được gửi sang để lật đổ Khmer Đỏ và duy trì chính quyền thân Hà Nội. Cuộc chiến kéo dài 10 năm, với địa hình rừng núi, mìn và du kích, gây ra khoảng 25.000-30.000 lính Việt thiệt mạng. Theo Atlantic (2015), nhiều lính miền Bắc coi đây là “cuộc chiến không mong muốn”, nhưng họ vẫn tuân thủ lệnh. 


Đồng chí gái có cô bạn học ở đại học tổng hợp Sàigòn, hô hào tham gia, làm đối tượng đoàn này nọ, đi công trường thuỷ lợi rồi khi được lệnh đi sang Campuchia làm nghĩa vụ quốc tế thì gia đình cho vượt biển và mất xác trên biển. Từ 1975-1989, QĐNDVN mất thêm khoảng 50.000-100.000 lính, chủ yếu từ lực lượng cốt cán miền Bắc. Những người sống sót thường mang thương tật vĩnh viễn, như mất chi hoặc PTSD, nhưng ít được hỗ trợ y tế đầy đủ do kinh tế khó khăn.


Được cái là khoảng 300.000-400.000 thương binh miền Bắc nhận trợ cấp từ Nhà nước, nhưng mức sống thấp, chỉ vài trăm nghìn đồng/tháng vào những năm 1980. Nhiều người sống ở nông thôn, buôn bán nhỏ lẻ sau Đổi Mới (1986). Con cái họ được ưu tiên học hành, nhưng vẫn chịu ảnh hưởng từ nghèo đói hậu chiến.

Vết thương tâm lý: Hồi ký cựu binh thường kể về “giấc mơ chiến tranh” – cô đơn, hối hận vì mất bạn bè. Một bài trên RFA (2017) trích lời cựu binh: “Chiến thắng 1975 là đỉnh cao, nhưng sau đó là những năm tháng dài đằng đẵng của đói nghèo và mất mát.” 


Kỳ thị và hòa hợp: Không bị kỳ thị như lính miền Nam, nhưng một số cựu binh Campuchia bị xã hội xa lánh vì “đi xâm lược”. Trên mạng xã hội, các bài đăng gần đây (2025) vẫn tranh cãi về vai trò của họ, với một số gọi là “anh hùng”, số khác chỉ trích là “nạn nhân của chế độ”. Mình có gặp một anh chàng ở Sàigòn, từng sang Cam Bốt làm nghĩa vụ quốc tế. Không muốn nhắc đến sự việc.


Hầu hết cựu binh miền Bắc nay trên 70-80 tuổi, khoảng 200.000-300.000 người còn sống, sống rải rác ở Hà Nội, các tỉnh miền núi, và một số ở miền Nam. Họ tham gia các hội cựu chiến binh, nhận lương hưu (khoảng 5-10 triệu VND/tháng), và được mời trong các lễ kỷ niệm 30/4. Đổi Mới đã cải thiện cuộc sống, nhưng nhiều người vẫn nghèo, với các chiến dịch tìm hài cốt (hơn 200.000 liệt sĩ chưa tìm thấy) do Nhà nước hỗ trợ.


Họ là biểu tượng của “thống nhất dân tộc”, nhưng các nguồn tin độc lập (như Al Jazeera, 2025) nhấn mạnh bi kịch cá nhân: “Chiến thắng lớn, nhưng cái giá là cả một thế hệ.”  Nghĩa trang liệt sĩ Bắc Việt Nam được chăm sóc tốt hơn so với Biên Hòa, nhưng vấn đề Agent Orange vẫn ảnh hưởng hàng nghìn gia đình. Hàng ngày, mình đọc tin tức từ các nhóm cựu chiến binh mỹ tại Việt Nam, đa số có nói đến vấn đề thuốc khai quang, ảnh hưởng đến sức khoẻ của họ đến bây giờ. Ảnh hưởng thuốc khai quang là có thật. Có lần Hà Nội đi kiện Hoa Kỳ về thuốc khai quang nhưng bị thất bại vì mướn luật sư không giỏi nên ra toà các chứng nhân nói ú ớ, toà dẹp tiệm luôn.

Số phận của lính miền Bắc sau 1975 là sự pha trộn giữa vinh quang chính trị và bi kịch cá nhân – họ xây dựng đất nước nhưng cũng gánh chịu hậu quả của các cuộc chiến liên miên. Còn lính Việt Nam Cộng Hoà thì miễn bàn còn te tua hơn nữa. Đà Lạt có một anh đi lính 302, tên Ngà thì phải. Nghe kể khi xưa, lúc nào cũng xung phong đi hành quân. Sau 75, không vâng lời ông Dương Văn Minh đầu hàng, thêm vài người lính 302, trốn trong rừng. Sau hết lương thực, bị Việt Cộng bắt nhốt đâu 17 năm. Ra tù, chỉ sống bám với vợ con qua ngày. Hình như anh ta qua đời rồi.


Ngày cựu quân nhân của Hoa Kỳ thường rất cảm động với hình ảnh con cháu thăm viếng mộ cha ông cũng như cựu quân nhân ra trước đài tưởng niệm chiến tranh Việt Nam để đọc tên những đồng đội đã nằm xuống tại chiến trường Việt Nam. Mỗi lần đi dự các buổi gây quỹ cho cựu quân nhân còn tại Việt Nam hay thương phế binh thì mình sợ nhất là giây phút mật niệm, chiến sĩ trận vong, đưa mình về miền ký ức của chiến tranh ngày xưa.


Chán Mớ Đời 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn