In sách bán hay tặng
Đi chơi về, thấy một phong bì dầy cộm, của người không quen gửi từ tiểu bang khỉ ho cò gáy nên chả hiểu là gì. Mở ra thì thấy cuốn sách của một ông thần lớn tuổi hơn mình, sinh sống đâu ở Úc Đại Lợi mà mình hay đọc bài của anh ta. Ông thần này bay bướm lắm, sinh sống tại nhiều quốc gia. Mình thích anh ta kể chuyện đời xưa, tán gái ra sao ở Sàigòn,… sau này có dạo, anh ta viết về ông Trump mà anh ta kêu Dượng khiến mình ngạc nhiên vì sống ngoài nước Mỹ mà lại chú ý đến chính trị tại Hoa Kỳ. Một fan cứng của ông Trump. Dân thích ông Trump thì hoan hô còn dân ghét ông Trump thì chửi banh ta lông. Hay đọc nhiều còm chửi của thiên hạ khiến nay mình ớn hết dám đọc bài vỡ về ông Trump nữa. Hình như báo chí dạo này, ít đưa tin về ông Trump vì không câu khách nữa. Mình lo năm 2026 có thể kinh tế banh ta lông vì mấy ông thần về tài chánh mà mình theo dõi từ 30 năm nay đều xác quyết như vậy. Mình mong họ sai vì trước đây họ đã từng sai nhưng cũng từng rất đúng. Mình nhắn tin tác giả cảm ơn đã gửi sách.
Bận áo này làm sao đi đứngĐâu tháng trước, thấy anh ta kêu là đã in sách, và bay về Việt Nam để ra mắt và ký tặng thân hữu này nọ. Thấy anh ta kêu cho địa chỉ gửi sách nên mình ghi danh. Ai ngờ đi chơi mấy tuần về lại nhận được từ fan cứng của anh ta tại Hoa Kỳ khiến mình ngạc nhiên. Mình tưởng anh ta bán nên tính gửi mua, ai ngờ lại cho không còn tốn tiền tem. Chắc Fan cứng bỏ tiền gửi cho anh ta. Xin cảm ơn. Thấy lạ. Lý do là nông dân như mình, cái gì làm không ra tiền thì mình không thích làm. Viết bờ lốc để đầu óc bớt lộn xộn với những thứ nhảy múa chạy vòng vòng trong đầu.
Ngạc nhiên mình hỏi vòng vòng thì khám phá ra người Việt in sách đa số là bỏ tiền túi, rồi tặng thân hữu khiến mình thất kinh. Tặng họ, có chắc họ đọc không. Cái gì miễn phí, người ta không trân trọng. Hiệu Lá Bồ Đề thường ít ai trân quý lắm. Ngoại trừ bố mẹ mình.
Có người xúi mình gom lại mấy bài viết về Đà Lạt ngày xưa, in thành sách. Thấy cũng hay. Mình nghĩ nhờ ai đó biên tập lại những phần nhạy cảm, sửa chửa lỗi chính tả này nọ rồi in ra. Nếu lời thì giúp quỹ học bổng cho học sinh hay sinh viên nghèo. Hỏi lòng vòng thì thấy toàn thiên hạ in ra để tặng. Tốn tiền vô ích. Mình đã từng thấy nhiều người quen in sách bán không được để đầy nhà, khi dọn nhà nhờ mình chở đi quăng hay tặng cho thân hữu. Hay mỗi lần gặp mình, họ quên đã tặng trước đây nên ký tặng một lần nữa.
Có chuyện khác lạ nữa là ở Đà Lạt có ông thần hay viết bài về Đà Lạt. Mình theo dõi ông thần này từ 1 năm nay. Rồi thấy ông thần in sách, mình định lần sau về Đà Lạt, liên lạc mua một cuốn làm kỷ niệm thì gần đây, ông thần kêu có ông thần nào, lấy nhiều bài của ông thần rồi in ra sách về Đà Lạt. Ông thần kêu tên đạo văn này lấy in 50% bài vỡ trong cuốn sách là của ông thần khiến mình thất kinh. Mình chỉ đọc những gì ông thần công bố trên mạng thì thấy ông thần viết sai chính tả “Lac des Soupirs” thì ông thần in sách cũng không biên tập lại vẫn để y chang cái lỗi chính tả tiếng pháp. Nếu để bán thì có lý, đây bỏ tiền in bài người khác không nói tên tác giả để người ta lầm tưởng mình viết. Lại thấy con ông thần in sách viết trình bày tự gọi tôi là con ông thần đạo văn chi đó. Có kể là ông bố có viết trong thư ngõ, lời phi lộ nói là sưu tầm các bài viết về Đà Lạt này nọ. Nếu in để làm tiền thì nên trách vì không chia tiền còn in để chia sẻ thì không còn vấn đề. Người Đà Lạt xưa có nhiều bờ lốc và trang nhà, gom nhiều bài viết về Đà Lạt trên đó. Chỉ có khác là họ ghi tên tác giả.
Có ông thần nào xin mình gửi cho cái link hình ảnh của ông NK gửi để ông thần làm video. Mình gửi rồi thất kinh khi xem video cua rông thần. Mình có giữ mấy tấm ảnh khi đọc giai thoại về bài át Chuyện Tình Buồn được phổ nhạc qua bài thơ của ông nào, kèm theo hình ảnh của người phụ nữ. Mình tải về để làm tài liệu. Ông thần chả hiểu ất giáp gì cũng tải lên video, kêu là gái Đà Lạt khi xưa khiến mình thất kinh. Sau này mình hết dám gửi cho thiên hạ vì họ không hiểu nên tải sai.
Anh bạn học cũ, tiến sĩ Chử Nhị Anh, buồn đời biên tập 100 bài viết tiêu biểu của mình rồi bỏ lên Amazon. Anh ta mua đâu 10 cuốn để gửi về Việt Nam tặng mấy thầy dạy học khi xưa. 5 cuốn gửi cho một bạn học cũ đảng viên ở Đà Lạt thì trót lọt, còn 5 cuốn gửi cho anh bạn ở Sàigòn, không phải đảng viên thì bị công an văn hoá kêu lên thẩm vấn mấy ngày luôn nên sợ hết dám gửi cho thầy cô. Có bạn của đồng chí gái có gửi mua từ Amazon, đến nhà họ vô tư. Anh bạn bỏ công đọc bao nhiêu bài mình viết rồi biên tập sửa lỗi chính tả bú xua la mua, rồi in vài quyển gửi tặng thầy cô ở Việt Nam, chả được nhuận bút gì cả. Anh ta làm vì chỉ muốn chia sẻ những gì mình kể về Đà Lạt xưa, không gian dung dịch mà anh ta đã một thời thở trong vùng ký ức đó. Mình cảm ơn anh ta đã bỏ thời gian, biên tập, sửa lỗi chính tả rồi đăng lên Amazon. Đó là chuyện hiếm của một người bạn học xưa tuy ngày xưa không thân như ngày nay.
Tương tự sau này, có người đề nghị làm bờ lốc cho mình thì mình cũng cảm ơn họ. Thứ nhất không ngờ đã có người đọc thứ hai lại có Fan cứng như chị hàng xóm khi xưa, hay cho mình mượn sách việt ngữ để đọc. Nhờ vậy mà ngày nay mình mới đọc được sách báo việt ngữ.
Gần đây, có người hỏi mình là có dính dáng chi đến một khách sạn nào ở Đà Lạt, họ hay lấy bài của mình để đăng lại nhưng không để tên mình. Mình không để ý vụ ghi tên người viết, có thấy họ đăng lại nhưng thấy không có gì quan trọng lắm. Kiểu như họ thấy tin tức quan trọng trên mạng, đáng được phổ biến thì tốt thôi, chớ quyền tác giả đề tên tác giả này nọ, không có vấn đề. Mình không cần tiền hay tên tuổi hay được mọi người biết đến. Ngày nay, người ta đóng góp cho Wikipedia này nọ, không ai nghĩ đến tên tuổi của họ, tương tự Linux được thành lập để người dân khắp thế giới sử dùng miễn phí. Nếu ai đó đăng tải lại bài của mình thì cảm ơn vì nếu không có họ thì ít người được cơ hội đọc. Còn đề tên tác giả hay không không thành vấn đề lắm vì càng ít người biết đến mình càng tốt. Mình chỉ muốn đóng góp vào ký ức cộng đồng.
Nhưng nhiều người hỏi nên mình phải xác minh là không biết chủ khách sạn chia sẻ bài mình viết về Đà Lạt là ai. Thì thấy dạo này khách sạn này hết đăng lại cũng có thể họ Block mình nên không thấy. Có dạo, một khách sạn ở Đà Lạt, đăng hình hồ Xuân Hương do ông Bill Robbie chụp khi tham chiến tại Đà Lạt. Bị ông ta kêu ai lấy hình tao thế. Ông Robbie có gửi cho mình mấy tấm ảnh do ông ta chụp khi tham chiến tại Đà Lạt. Qua ông ta mới hiểu chính ông ta gây quỹ giúp 4 học sinh của trường Trần Hưng Đạo và Bùi Thị Xuân. Giải mã được cái thắc mắc của mình khi thấy trực thăng mỹ đậu trước trường Trần Hưng Đạo và Bùi Thị Xuân. Ông ta có kể cho mình sự việc, lý do, mình có kể rồi.
Có lần mình gặp và ăn cơm với hai vợ chồng chủ nhà in Phương Nam Việt Nam tại nhà thân hữu. Nếu muốn có tiền thì phải qua mấy nhà in như vậy chớ còn tự in thì chỉ có lỗ. Vì in ra bán không được thì thà dùng tiền in sách, tặng học bổng sinh viên nghèo có lý hơn. Cuốn Mực Tím Sơn Đen của Chử Nhị Anh thực hiện, mình cũng chả có 1 cuốn ở nhà. Mình có mua một cuốn gửi về cho bà cụ ở Đà Lạt. Xong om
Thân hữu về Việt Nam, có mua và cho mình mượn một cuốn sách do ông Nguyễn Vĩnh Nguyên, gốc bắc kỳ, vào nam nhưng không hiểu sao ông ta thích Đà Lạt nên nghiên cứu về Đà Lạt xưa và in thành sách. Không biết ông ta bán được bao nhiêu cuốn về Đà Lạt. Có người vào kho lưu trữ tài liệu và chụp hình cho mình. Định bụng về Đà Lạt, bò lại kho lưu trữ gần nhà mình nhưng cứ quên.
Lần sau, có duyên gặp lại hai vợ chồng nhà in Phương Nam ở Sàigòn, sẽ hỏi thử thị trường đề tài Đà Lạt xưa có bán được không. Cách đây 20 năm mình về Sàigòn, thân hữu xúi đồng chí gái kéo gia đình chụp hình studio thì gặp nhiếp ảnh gia Tam Thái, người Quảng Nam. Trong khi vợ anh ta lo trang điểm cho vợ con mình, Ông này cho biết, đang chuẩn bị in cuốn sách về các biệt thự Đà Lạt thời tây. Sau này mình thấy thiên hạ tải hình ảnh của cuốn sách của anh ta nhưng chả thấy ai ghi chú là được trích trong sách của anh ta. Mình đoán chắc anh ta cũng chả bán được bao nhiêu. Chỉ làm vì đam mê. Cái gì đam mê là không đẻ ra tiền. Không ra tiền thì không nên làm. Mình bỏ nghề Kiến trúc Sư cũng vì không thích vẽ chùa cho thiên hạ. Xong om
Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen
Nguyễn Hoàng Sơn







