Showing posts with label Tài chánh. Show all posts
Showing posts with label Tài chánh. Show all posts

Hình phạt goá phụ

Năm ngoái mình có nói đến vấn đề hình phạt về tài chánh dành cho goá phụ mà người Mỹ gọi là hình phạt goá phụ (widow penalty). Mình nghĩ ông trời có mắt, bà nào đì chồng quá thì ông ta về thiên quốc sớm. Để mấy bà ở lại sám hối, nhớ đến kẻ nội thù cãi nhau mỗi ngày. Vấn đề sám hối ở chùa hay nhà thờ thì dễ nhưng sở thuế dập khá mệt. Theo nghiên cứu thì có đến 30% các cặp vợ chồng không hạnh phúc tại Hoa Kỳ, nhưng không dám ly dị. Lý do là tài chánh, gánh không nổi khi ra riêng. Về già thì càng cần kẻ nội thù ở với mình hơn như bố già dạy con là kẻ thù phải để ở gần.


Mình có giải thích về an sinh xã hội là hai vợ chồng lãnh số tiền nào nhiều nhất và người Phối ngẫu lãnh phân nữa số tiền của người chồng hay vợ nhận được hàng tháng. Để nhắc lại cho ai không đọc trước đây.

Không biết ai chụp hình mình và đồng chí gái bỏ lên mạng. Chán Mớ Đời


Thí dụ ông chồng đóng tiền an sinh xã hội, cuối đời về hưu lãnh được $4,000/ tháng. Bà vợ đi làm, đóng an sinh xã hội, trên nguyên tắc lãnh $3,000/ tháng. Nếu hai vợ chồng lãnh thì trên nguyên tắc thì được $7,000. Nhưng người phối ngẫu chỉ lãnh được 50% số tiền của ông chồng lãnh Được là $4,000/ 2 là $2,000. Tổng cộng hai chồng lãnh được $4,000 + $2,000 = $6,000 thay vì $7,000. Nếu người vợ hay người chồng không đi làm, ở nhà nuôi con thì về già cũng nhận 50% tiền an sinh xã hội của chồng hay vợ, dù không đóng đồng nào. Muốn được $7,000 thì hai vợ chồng nên ly dị và khai thuế cá nhân nhưng ở chung một nhà như một cặp vợ chồng mình biết. Nhà và tài sản bỏ vào living trust rồi. Bà vợ kể khai với mẹ mình là hai vợ chồng già ly dị nhưng vẫn ở chung khiến bà cụ mình chới với, không hiểu gì cả khiến mình phải giải thích.


Mình xin đơn cử một thí dụ lấy trên báo KIplinger. Ông chồng tên Bill và bà vợ tên Jill. Đừng bao giờ đặt tên con trai là Bill cả vì cả đời sẽ trả nợ cho vợ. Cả hai về hưu, ông chồng lãnh an sinh xã hội được $48,000/ năm, còn bà vợ lãnh phân nữa tiền an sinh xã hội của ông là $24,000. Họ trên 73 tuổi nên bị bắt buộc lấy tiền của quỹ hưu trí ra (RMD) $60,000/ năm.

Xem hình ta thấy hai cách khai thuế. Khi chồng còn sống thì cả hai đóng thuế $11,053 còn khi chồng chết thì bà vợ đóng $17,141, thêm $6,000 khi còn chồng chưa chết, lại mất phần an sinh xã hội $24,000 của mình. Chỉ nhận được tiền an sinh xã hội của chồng là $48,000. Khi chồng còn sống thì tiền của chồng là của vợ xài.


Cho nên khi chồng vào nằm cấp cứu, không nên rút ống, hỏi người làm thuế, đóng thuế ra sao chớ rút là ngọng. Kêu ông chồng hành quá cỡ thì rút ngay. Sau đó đóng thuế như bà Jill này. Cứ để trong nhà thượng, vẫn có tiền đều đều đi shopping. Thoải mái con gà kê.


Khi hai vợ chồng sống chung, họ khai thuế chung. Họ đều trên 73 tuổi nên bị bắt buộc rút tiền từ quỹ hưu trí ra mà người Mỹ gọi là required minimum distributions (RMDs). Trước kia, đi làm người Mỹ về hưu được chính phủ hay công ty trả lương hưu trí và y tế đến khi mình qua đời. Dạo ấy, khi chương trình an sinh xã hội được thành lập, người Mỹ chết trung bình ở độ tuổi 60.5 tuổi nghĩa là 4.5 năm trước khi về hưu. Y khoa tiến nhanh nên giúp người Mỹ sống đến 82 tuổi nên phải trả tiền hưu và y tế thêm 20 năm khiến nhiều công ty to lớn, danh tiếng như Sears, banh ta lông..


Các công ty chế tạo xe hơi có công đoàn lao động rất mạnh như Ford, GM,…không khá được vì trả tiền cho nhân viên hưu trí khiến chính phủ Obama phải ra tay bảo vệ miễn thuế, cho tiền nhưng lỗ là vẫn lỗ. Nếu không cho thì không được bầu. Hãng Ford chia ra làm 2, một là chế tạo xe cũ và một chế tạo xe điện, được tự động hoá hết. Từ từ họ sẽ bỏ công ty xe chạy bằng điện, có nhiều người về hưu. Ai đi bầu cũng vì sổ hưu của chúng ta chớ chả có tình nghĩa gì với tự do dân chủ bú xua la mua. Mình có quen vài người, trước đây thì chửi đảng Dân Chủ đủ trò nhưng về hưu thì lại bầu cho Dân Chủ vì hy vọng họ bảo vệ tiền hưu trí của mình.


Xã hội ngày nay đang thay đổi rất nhanh chóng. Trí tuệ thông minh sẽ biến những người không có khả năng thu nhận thêm tin tức kỹ thuật, học thêm về kỹ thuật thì không có khả năng tìm việc làm ngoại trừ việc chân tay. Việc này thì người Mỹ da trắng hay thế hệ thứ 2 không muốn làm, chỉ có dân nhập cư lậu là chịu khó làm. Điển hình là trong ngành canh nông Hoa Kỳ, không có người Mỹ da trắng nào chịu làm việc vì cực. Họ không tìm được việc làm, sẽ trở thành người vô dụng, nghĩa là không phải một đơn vị sản xuất cho xã hội. Từ từ sẽ tạo thành một giai cấp vô dụng (useless Class) với những ghế luỵ kèm theo. Thế hệ con cháu chúng ta sẽ gặp phải nhiều trường hợp khó xử, tâm trí bất an, xã hội sẽ bất an. Các xã hội sẽ được trang bị toàn là máy quay phim an ninh để theo dõi chúng ta cũng như trên mạng, cũng như tại gia để kiểm soát bạo hành, giết người.


Các công ty danh tiếng một thời như Sears bị banh xác vì phải trả hưu trí cho cựu nhân viên hay công chức nên họ kêu gào tự do cho nhân viên được quyết định hưu trí của họ. Ai nấy cũng được truyền thông định hướng ủng hộ, bầu cho đảng cộng hoà để thực thi việc tư hữu hoá quỹ hưu trí. Hàng tháng cho phép mình rút một ít tiền lương để bỏ vào quỹ hưu trí và được khấu trừ thuế. Nghĩa là bớt đóng thuế. Vấn đề là khi mình bỏ tiền vào quỹ hưu trí đầu tư. Hên tiền lên thì chính phủ để cho mình nuôi heo cho mập rồi thịt cho nên khi về hưu là mệt. Nếu mình không muốn đóng thuế thì không rút ra thì họ bắt buộc tới tuổi 73 phải rút ra tối thiểu để họ đánh thuế. Đó là RMD. 


Xem hình thì họ phải rút tiền hưu trí ra và an sinh xã hội khiến họ phải đóng thuế $11,053. Về già không đi làm mà phải trả mỗi tháng $1,000 hay $11,053 cho một năm, chưa kể tiền thuế địa Trạch nhà cửa rồi mua gì cũng bị đánh thuế tơi bời hoa lá.


Ông chồng bị vợ đì, Chán Mớ Đời nên lăn đùng ra chết thì bà vợ phải rút tiền hưu trí ra $60,000/ năm như khi chồng còn sống vì bị bắt buộc tối thiểu. Bà ta lãnh quỹ hưu trí của chồng. Vấn đề là tiền an sinh xã hội của bà vợ biến mất vì chồng chết nên chỉ được lãnh tiền của chồng $4,000 vì $2,000 của bà bị biến mất. Tiền an sinh xã hội của chồng hơn thì bà ta lãnh được. Xem như bà vợ bị mất $2,000/ tháng để mua sắm ngày thứ ba mỗi tuần cho người cao tuổi. 

Bảng khung thuế đóng thuế của người Mỹ năm 2023

Được cái chúng ta an ủi là chồng chết thì không cần chi tiêu nhiều nên có thể tạm được. Vấn đề là bà vợ khai thuế từ vợ chồng chung qua đơn thân. Đơn thân phải đóng thuế nhiều hơn là vợ chồng chung. Nhiều khi gần gấp đôi. Do đó ai mà có chồng chết thì nên bán căn nhà đang ở để được hương chế độ Section 121


Nếu ở đến khi chết thì không sao nhưng mà nếu bán để vào viện dưỡng lão, sẽ mất đi số tiền lời $250,000 của ông chồng nếu để thêm một năm nữa. Không nhớ ai hỏi mình vụ nhà cửa, hỏi ra thì ông chồng qua đời mấy năm nhưng bà ta không chịu bán nhà sớm. Thay vì được hưởng $250,000 mỗi người, nay bà ta phải đóng thuế $250,000 tiền lời của căn nhà mà hai vợ chồng mua trên 40 năm. Hai vợ chồng mua căn nhà $120,000 năm 1984, nay căn nhà trị gái đâu $1,000,000. Bán đi thì lời $880,000. Mỗi người được khấu trừ $250,000, xem như hai vợ chồng được khấu trừ thuê $500,000, đóng thuế trên $380,000. Không chịu bán vì kêu thương chồng, muốn ở lại căn nhà, sau quen ông tây nào nên bán thì phải đóng thêm thuế cho số tiền $250,000 mà ông chồng cũ được phép khấu trừ nếu bà ta bán 1 năm sau khi ông chồng cũ qua đời.


Theo bảng thuế của sở thuế năm 2023 thì hai điểm như sau:

1/ Khấu trừ tiêu chuẩn (standard deduction) bị giảm phân nữa. Nghĩa là người ở lại sẽ nhận tiền ít hơn nên họ hay hát bài khúc Thụy du. Nếu nói về cuộc đời khi tôi không còn sống nữa, tiền thuế vợ tôi sẽ trả gấp đôi. 

2/ Khung thuế (tax brackets) cao hơn. This dụ khi ông chồng còn sống thì hai vợ chồng có $85,000 lợi tức hàng năm thì khung thuế chỉ đóng 12% nhưng khi một người qua đời thì tiền thuế phải đóng lên 22%, gần như gấp đôi. Cái này được đến đây thì nên kêu Chán Mớ Đời. 


Cái Chán Mớ Đời là người ở lại, thay vì hát karaoke Adieu Sois Heureux! lại phải đóng thuế cao hơn và nhận tiền ít lại. 


Khung thuế ngày nay là thấp so với trước đây. Ai ở các tiểu bang như Cali và New York thì cứ tin rằng là tương lai họ sẽ đánh thuế nhiều hơn còn liên bang cũng sẽ bị đánh thuế cao hơn. Chúng ta thấy các thuế được đánh dưới tên rất khả ái như Net Investmenet Income Tax (NIIT) hay còn được gọi là Medicare Tax mà những người xấu mồm gọi là Obamacare vì được ông này ký, vớt của người Mỹ thêm 3.8%.


Cách tốt nhất là khi chưa về hưu hay đã thì nên chuyển quỹ hưu trí từ từ qua Roth-Ira để sau này quá 73 tuổi thì không cần rút ra mà nếu có rút tiền từ Roth ira sẽ không bị đánh thuế. 


Xem ra bà vợ ở lại bị mất $30,000 lợi tức ($24,000 tiền an sinh xã hội của bà ta và thuế gia tăng thêm $6000). Nếu xẩy ra khi người phối ngẫu qua đời khi còn trẻ thì người còn ở lại, vui vẻ đi hát karaoke anh còn nợ em tiền an sinh xã hội, tiền hưu trí đủ trò. Do đó người Mỹ gọi là hình phạt người goá phụ vì đa số đàn ông bị vợ đì quá nên lăn ra chết sớm. Để người vợ hối tiếc khi thấy tiền bạc ít lại, không có ai sai bảo, phải tự lo liệu. BỚt tiền tiêu xài nên phải nhắm mắt cho tôi tìm một thoáng hương xưa, khi tôi còn tiền an sinh xã hội của anh, và đóng thuế ít hơn.


Chúng ta không biết ngày mai ra sao và ngày nào chúa Phật gọi về nên tốt nhất là nên bắt đầu chuyển tiền ở quỹ hưu trí qua tài khoản nào mà sẽ không bị đánh thuế nữa. Làm living trust và di chúc cho chắc ăn. Nếu sau này bị vợ đì quá thì ít ra để tiền lại cho vợ tiêu xài, nếu không ngày nào bà ta cũng khấn không cho siêu thoát. Chán Mớ Đời 

Cách tốt nhất là đừng đì ông chồng, chăm sóc chồng khỏe mạnh, đi bộ mỗi ngày. Thay vì dẫn chó đi bộ, các bác dẫn ông chồng đi bộ để ông ta sống lâu với các bác. Có tiền an sinh xã hội của ông ta xài khỏe hơn. Chồng mất rồi mới hối tiếc. Hãy yêu chồng như chưa yêu lần nào đi nhé.


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 


Nguyễn Hoàng Sơn 

Kế mẫu con chồng chia gia tài

Đọc mục gỡ rối tơ lòng về tài chính thì có một trường hợp khá lạ. Một ông rên là bà kế mẫu, gửi giấy tờ cho ông ta ký. Bà ta cho biết là nếu ông muốn lãnh phần căn nhà của ông bố vừa qua đời và bà đang ở thì phải trả phân nữa tiền thuế, điện nước,… thuế điền Trạch ở tiểu bang Texas rất cao, nghe đâu 3.5%. Bà ta cho biết đã làm di chúc và chia làm 4 gia tài của bà và ông bố, 1 phần cho ông ta và 3 phần kia cho 3 người con riêng của bà. Bà ta gửi giấy tờ cho ông ta ký để lãnh 1/4 tài sản khi bà qua đời. Bà cho biết đó là ý định của bố ta trước khi qua đời.

Ông ta bày tỏ rất lo ngại vì bà kế mẫu mới 65 tuổi, vẫn có thể tái giá thay vì phải lên trên trời, hai đứa hai nơi, em xin làm người trần gian hay không biết sử dụng tiền bạc là sẽ bay hết, sau này khi bà ta qua đời thì chẳng còn gì. Không biết tài sản là bao nhiêu của ông bố để lại.

Ông bố và bà kế mẫu dọn qua Texas để sống những ngày êm ả cuối đời nhưng không may covid đến nên ông bố đứt gánh giữa đường, quên lời thề, lời hẹn đã trao khiến bà kế mẫu ca anh còn nợ em công viên ghế đá, rửa chén quét nhà ….


Vấn đề là ông bố chết nhưng không để lại di chúc, không làm living trust. Nay bà ta làm di chúc thừa kế và chia làm 4 phần tài sản của bà và ông bố để lại cho 3 người con riêng của bà và cho ông xem như 3 người con lãnh 3/4 và ông ta chỉ được 1/4. Ông ta hỏi bà Tùng Lòng tài chính là có nên ký hay không.


Để mình giải thích cho ai không ở các tiểu bang như Texas và Cali, New yOrk,… được gọi Property Community State, nghĩa là tài sản chung. Vợ chồng sống với nhau mà khi ly hôn thì tài sản được chia phân nữa 50/50 ngoại trừ tài sản riêng trước khi làm đám cưới. Do đó khi làm living trust thì chúng ta chỉ đề tên con của mình thôi, chồng vợ của con cái không dính dáng vào thì sẽ không sợ bị con dâu hay con rể đâm đơn ly dị khi con mình hưởng gia tài và cưa đôi.

Mình có quen một ông nha sĩ ở Lions Club. Ông ta nói con gái muốn mua nhà to lớn nên ông ta cho $600,000 mua đứt luôn 12 năm về trước. Năm sau, nghe ông ta than là thằng rể ly dị và căn nhà bị chia đôi. Mình hỏi sao không bắt con gái và thằng rể ký giấy nợ $600,000. Ông ta kêu ủa làm được à. Chán Mớ Đời 


Ai có tiền cho con mua nhà thì nên làm một tờ giấy nợ vào căn nhà, bắt con mình và rể hay dâu ký. Sau này, cơm không ngon canh không ngọt, có ly dị thì họ phải bán căn nhà cưa đôi, trả lại tiền của mình. Nên để thêm tiền lời để không lỗ vốn. Đừng để như ông nha sĩ, mất cả chài lẫn chì.


Trường hợp ông bố chết ở tiểu bang Texas, vợ chồng cưa đôi tài sản thì khi ông bố chết thì phân nữa tài sản thuộc về ông bố, phân nữa thuộc về bà kế mẫu. Bà ta có thể làm di chúc để lại cho 3 người con riêng của bà ta phân nữa của bà ta. Không có living trust, di chúc thì phải ra toà. Phần của ông bố thì thuộc về con cháu của ông bố. Xem như ông con có thể lấy được phần này. Phải tốn tiền một tí cho luật sư.


Bà Tùng Lòng cho biết là bà kế mẫu biết rất rõ vấn đề nên mới gửi giấy tờ cho ông ta ký. Theo luật của Texas thì bà ta có thể lãnh 50% tài sản chung của hai người sau khi làm giấy hôn thú và 1/3 tài sản riêng của ông chồng trước khi làm đám cưới dân sự. Tài sản riêng là tiền bạc và những gì ông bố có, sở hữu trước khi lấy bà kế mẫu. Như tiền bạc chia với mẹ ông ta,…quỹ hưu trí,…


Theo luật thì ông con sẽ nhận 50% tài sản chung của ông bố và bà kế mẫu sau khi làm đám cưới và 2/3 tài sản riêng của ông bố trước khi lấy bà kế mẫu. 1 vợ 1 chồng mà khi chết, con chung còn đánh nhau huống chi con anh con tui. Chán Mớ Đời 


Em thích đọc ba cái chuyện xe cán chó này, thấy lạ kỳ, luật pháp khác với những gì mình suy nghĩ. Bà kế mẫu xem như con riêng bà ta và con riêng của chồng như nhau nên chia làm 4. Luật pháp lại tính khác, cho nên em đang lo cho ông Ron, nuôi ong trong vườn của em.

Ông ta có 4 bà vợ. Bà thứ 4 ở với nhau được 20 năm. Em thấy bà ta lo lắng cho ông nên khuyên làm living trust và di chúc. Cho số điện thoại luật sư của em để ông ta liên lạc. Sau 4 năm trời nhắc nhở, ông ta mới làm living trust,… bà vợ cảm ơn rối rít. Vấn đề là làm living trust xong nhưng ông ta không chuyển tên, sổ đỏ qua living trust thì cũng như chưa làm. Tương tự mua một cái tủ về nhưng không bỏ của cải vào trong, cứ để ở ngoài thì bù trớt. Khi qua đời thì căn nhà, xe cộ đều đứng tên ông ta. Bà vợ có thể chả có gì vì nghe nói là khi xưa, ông ta có làm di chúc để lại cho một bà vợ đã qua đời. Nếu không đổi sổ đỏ,…thì khi qua đời, con riêng của bà vợ đã qua đời, có thể trở lại và lấy nhà. Bà kia chả còn gì, và sẽ hát nếu nói về cuộc đời khi ông chồng tôi không còn sống nữa, là mệt thở.


Dựa theo trường hợp này thì con trai của ông Ron, ở Colorado, xưa ít thăm viếng ông ta. Nay thấy thăm viếng thường xuyên, lại càng khiến bà vợ thứ 4 lo lắng thêm. Ông ta cho biết là không thích con riêng của bà vợ. Nếu không chuyển tên vào Living trust, thì có thể ông con của ông Ron có thể lấy căn nhà vì ông bố mua trước khi lấy bà thứ 4. Mấy bà trước, khi ly dị ông ta phải trả tiền mệt thở nên kỳ này cứ không muốn làm living trust, chuyển tên vì sợ bà vợ bỏ đi mất tiêu.


Ghi lại câu chuyện để các bác xem và biết đâu mà rờ nếu có ly dị, con anh con em con chúng ta để mà lần.


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Từ xã hội chủ nghĩa trở lại tư bản

 

“The case of Argentina is an empirical demonstration that no matter how rich you may be ... if measures are adopted that hinder the free functioning of markets, competition, price systems, trade and ownership of private property, the only possible fate is poverty”.

~ Javier Milei, tổng thống Á Căn Đình


Năm ngoái mình đi viếng Á Căn Đình trên đường xuống Nam Cực, cảm nhận xứ nuôi bò ngon nhất thế giới là một quốc gia khá lạ kỳ. Phải công nhận thịt bò ở đây ăn ngon nhất thế giới, hải sản cũng rất ngon. Em được ăn cua hoàng đế tươi, bơi trong hồ cá trong tiệm ăn. Một nước có một nền kinh tế quái đản. Một đô la đổi theo giá chợ đen gấp 2 lần hối đoái chính thức tương tự khi xưa Việt Nam Cộng Hoà đổi đô la gấp 3 lần nhưng dạo đó chỉ có người nào đi buôn bán hay du học mới được đổi theo hối đoái chính thức. Có anh bạn kể là mỗi tháng du học sinh được đổi $150 đô la, anh ta dèn xén ăn mặc còn dư $50, đưa cho mấy người bạn con nhà giàu xài và gia đình họ, ở Việt Nam trả theo hối đoái chợ đen nên cũng đỡ.


Để mình giải thích, mỗi tháng du học sinh được chính phủ cho chuyển ngân $150 với giá 150 đồng hay là 22,500 đồng tiền Việt Nam. Anh ta ăn uống trả tiền phòng là $100, còn dư $50, đưa cho con nhà giàu xài. Ở Việt Nam gia đình của mấy anh chị du học sinh có tiền, trả theo hối đoái chợ đen là 450 đồng / đôla. 50 đô la là 22,500 đồng, xem như gia đình không tốn đồng xu cho anh ta. Nhưng anh ta phải thắc lưng buộc bụng sống đời du học sinh nghèo chớ không như nhiều du học sinh ngày nay, mình thấy ở Bolsa, đem laptop ra quán cà phê, làm bài, uống trà sữa, đi xe hơi xịn. Thời mình đi thì Hoa Kỳ giảm viện trợ, chuẩn bị rút lui, chủ đích bỏ Việt Nam Cộng Hoà, chính phủ hết ngoại tệ nên không cho chuyển ngân nữa thế là ngọng. May sao chính phủ pháp cho học bổng mới học ra trường. Do đó mình luôn luôn cảm ơn chính phủ pháp và vẫn còn quốc tịch pháp. Ngày nay du học sinh thì bố mẹ gửi bao nhiêu cũng được, đưa người ở Việt Nam rồi bên này người thân được lại.


 Khách sạn lấy $200/ đêm đến khi trả tiền thì mình khám phá ra thay vì trả bằng thẻ tín dụng với hối đoái chính thức, có thể trả bằng tiền mặt, nên chạy qua bên đường, có một văn phòng đổi tiền chính thức, đổi đô la giá gấp đôi theo chợ đen, đem về trả tiền phòng. Các bác đi chơi thì ra ngân hàng nói họ đưa tiền $100 mới tinh như để lì xì nhé. Tiền cũ hay $20 thì giá thấp hơn. Ở Việt Nam cũng vậy. Xem như chỉ trả có $100/ đêm. Đi ăn uống cũng đổi tiền tươi ra trả thì thấy cái gì cũng rẻ phân nữa. Ai đi xứ này, không nên đổi tiền ở ngoài đường, có thể bị theo dõi, móc túi. Nên vô mấy văn phòng đổi tiền đàng hoàng gái còn cao hơn ngoài đường một tí. Còn không thì hỏi khách sạn chỗ đổi. Khách sạn chỉ mình qua đường đổi.

Xứ này đang thử nghiệm một loại kinh tế và nền chính trị mà cả thế giới đều chú tâm. Các chính phủ từ 70 năm qua liên tiếp nối nhau, càng ngày càng to lớn hơn và giới cai trị càng ngày càng trở thành các ký sinh trùng đúng chất và từ từ đưa nền kinh tế rơi xuống đáy thẳm. May là đội tuyển túc cầu của họ đã thắng giải vô địch thế giới khiến dân tình hồ hởi quên đi âu lo. Chạy xe ngoài đường thấy toàn là Messi và Maradona,…


75 năm về trước, vợ chồng ông Peron lên cầm quyền mà ai cũng biết đến vỡ tuồng “don’t cry for me Argentina”, rồi dẫn đến các cuộc chiến tranh vô nghĩa, mức lạm phát đến 2000%, sát hại tập thể bởi các chế độ quân phiệt mà năm ngoái mình có viếng công viên nơi các bà mẹ, bà vợ và con đến đó mỗi tuần để đòi hỏi tin tức của con, chồng, bố của họ bị mất tích. Chế độ độc tài nào cũng tàn ác.


Đây là hối đoái tiền Mỹ kim và đồng Việt Nam Cộng Hoà. Năm mình đi du học giá 650 đồng. Kinh. Được đổi $100, 65,000 tiền Việt Nam Cộng Hoà 

75 năm trước, quốc gia này đứng thứ 6 giàu có nhất thế giới, và ngày nay rơi xuống đến hạng thứ 65 trên thế giới, sau cả nước Kazakhstan và Bảo Gia LỢi, các xứ thuộc LIên Xô cũ. Vào thập niên 60 của thế kỷ trước lợi tức hàng năm trung bình của người Á Căn Đình là 40% lợi tức của người Mỹ. Ngày nay thì lợi tức của người dân xứ này giảm phân nữa khi xưa.


Có một xứ tên là Zimbabwe ở phi CHâu, trước kia mang tên Rhodesia, do người da trắng làm chủ về kinh tế và chính trị, được xem là một xứ giàu có nhất Châu Phi. Nếu ai xem phim Gods must be crazies. Đến khi họ cho bầu cử dân chủ thì người da đen chiếm đa số. Không may cho dân tộc này, họ không có một ông như Mandela, tìm cách thay đổi từ từ, vẫn để các người chủ cũ da trắng nắm lấy kinh tế nên họ thay đổi hết, đuổi cổ dân da trắng ra khỏi chính phủ và các khu kỹ nghệ và nông trại, người da đen xem như cướp trắng tài sản của người da trắng xây dựng mấy đời. Cái khổ là người da đen tranh đấu, làm kháng chiến cách mạng trong rừng nên không biết gì về làm kinh tế. Họ chỉ biết khi xưa, chận đường cướp của thiên hạ để nuôi kháng chiến, nay cũng tiếp tục ăn cướp như xưa nhưng cho riêng họ. Thế là lạm phát như điên lên đến mấy chục ngàn phần trăm. Người da đen cai trị qua đảng phái của họ và bỏ túi, dân nghèo hơn khi làm cu li cho người da trắng.


Cứ lấy thí dụ 30 năm trước, khi mình xin phép xây nhà, chỉ hẹn với nhân viên tại thành phố tại Cali rồi đưa cho họ bản vẽ để xem và đóng dấu. Sau này, họ chả muốn làm nữa, sợ bị thưa kiện, giao cho một công ty kỹ sư ở ngoài xem duyệt bản vẽ nên tiền chi phí lại lên cao. Công ty kỹ sư muốn làm thêm tiền nên lúc nào cũng đòi hỏi mấy chuyện lặt vặt để được thêm tiền nên thay vì làm tại chỗ nay mất mấy tháng. Nên giá thành để xây cất lên cao vì thành phố phải trả cho nhân viên thêm để ngồi thay vì xem xét hồ sơ, gói hồ sơ lại gửi đi cho công ty kỹ sư bên ngoài rồi nhận rồi viết thư báo tin cho mình mấy lần. Thay vì như trước, chỉ cần lấy viết sửa bản vẽ hay viết trên bản vẽ chính. Mình bỏ nghề vì chán. Xây nhà hai tầng chỉ mất có 6 tuần lễ mà xin giấy phép lên đến 7 tháng trời và tiền đóng cho thành phố lên đến 30% tiền xây cất. Hết ăn.


Càng ngày chính phủ càng nợ chồng chất vì tiền hưu trí của cựu nhân viên sống lâu và lạm phát gia tăng. Các công ty Sears,…bị phá sản vì phải trả tiền hưu trí cho cựu nhân viên và y tế. 3 công ty sản xuất xe hơi Hoa Kỳ danh tiếng nay èo ông vì phải trả tiền hưu trí và y tế cho cựu nhân viên hưu trí nên không lời. Vấn đề là chính phủ dân chủ không dám bỏ rơi họ vì sẽ mất phiếu nên năm nào cũng lỗ và chính phủ đúng hơn là lấy thuế của người Mỹ để nuôi 3 công ty. ông Obama đã giải cứu họ nay cũng vậy. Tương tự, tuần rồi quốc hội Hoa Kỳ phải tranh nhau, thương lượng để bỏ phiếu cho ngân sách quốc gia, đúng hơn là để nuôi các nhân viên chính phủ với các chương trình tùm lum. Nợ và ngân sách để chia chác cho các cử tri, các chương trình vô bổ tại các địa phương của cử tri để họ bầu cho đại biểu tham nhũng. Hoa Kỳ đang trên đường tiến xuống xã hội chủ nghĩa.

Từ từ xứ này lại thấy các viên chức chính phủ tiếp tục lãnh tiền nhiều hơn như các giới cai trị của Liên Xô cũ khi xưa. Cứ muốn làm công chức no ấm, về hưu được chính phủ trả tiền lương cao, y tế đầy đủ. Cứ xem giới tư bản đỏ của Nga hay Trung Cộng ngày nay tòn thuộc tầng lớp cai trị từ mấy đời nay, cha truyền con nối.


Khi viếng thăm xứ này, nói chuyện với người dân thì họ mong các giới cai trị sẽ để chủ nghĩa tư bản thống trị xứ này, xây dựng lại để họ có thể kiếm thêm tiền nhiều hơn thay vì chạy theo chế độ xã hội chủ nghĩa như hiện tại. Nói chung chế độ nào thì giới cai trị vẫn sung sướng. Được cái là người dân chán ngán muốn thay đổi. Lý do là có tiền thì thiên hạ chạy đi đổi tiền qua đô la để khỏi bị mất tiền khi lạm phát lên như diều. Hơn cả xứ Thổ Nhĩ Kỳ.


Người dân xứ này mới bầu ông Javier Milei làm tổng thống. Ông này ra ứng cử với tiêu đề là giảm tất cả các chi tiêu không cần thiết của chính phủ. Thiên hạ tưởng ông này chỉ nói cho vui như các chính trị gia để câu phiếu. Ai ngờ ông này có tư tưởng, cái nhìn về chính phủ như bác sĩ Ron Paul, hay Hayek. Ông Ron Paul này ra ứng cử tổng thống nhiều lần và mình bầu cho ông ta nhưng nay già Chán Mớ Đời chỉ mở đài của ông ta bán tin tức lấy tiền nên mình hết theo dõi.

Tại Davos năm nay, ông Milei tuyên bố các giá trị nền tảng của tây phương đang trong hồi cơ nguy, và con đường dẫn đến chính phủ càng ngày càng kiểm soát kinh tế và xã hội, sẽ biến thành xã hội chủ nghĩa nghĩa là nghèo đói. Trong một thể chế kinh tế tự do thì chủ bố lộc nhưng vì có cạnh tranh với các công ty khác thì họ bắt buộc trả lương theo giá thị trường. Họ muốn nhân viên làm giỏi thì phải có Stocks options, bảo hiểm sức khoẻ, đầy đủ. Còn theo tiêu chuẩn làm theo năng suất, hưởng theo nhu cầu thì chỉ có nghèo và tham nhũng..


Có dạo hình như năm 2018, ông Putin có lên tiếng về các nước quốc gia tây phương đang theo chân của Liên Xô khi xưa. Muốn mọi người bình đẳng, đàn ông đàn bà, chuyển giới tính,…ai nấy đen trắng vàng đỏ đều như nhau và đã thất bại sau 70 năm. Tại Hoa Kỳ có ông thần nào muốn tham dự thế vận hội cho đội tuyển bơi Hoa Kỳ nên đã chuyển đổi giới tính để được tham dự đội tuyển nữ Hoa Kỳ nay nghe nói bị cấm tham gia. Ông ta cứ doạ thưa kiện nên mấy hội đoàn thể thao phải cho ông ta thi với mấy cô, đoạt đủ thứ giải. Buồn năm phút.


Ông Milei hứa sẽ để kinh tế do các tư nhân tự lo và giảm chi tiêu của chính phủ, để thị trường tự điều chỉnh. Không bắt chước các chính phủ tiền nhiệm liên tiếp in tiền và tạo nên lạm phát. Năm vừa rồi thì ngân sách quốc gia bị thâm thụt 5%, trong khi Hoa Kỳ thì bị dính đến 6%. Các nhà đầu tư ngoại quốc vẫn tiếp tục cho Hoa Kỳ vay tiền với tiền lãi phải chăng và chính phủ Hoa Kỳ tiếp tục in tiền để trả nợ. Năm nào quốc hội cũng phải bỏ phiếu để mượn nợ thêm. Từ ngày mình sang Hoa Kỳ đến nay, chỉ có chính phủ của ông Clinton là không làm thiếu hụt ngân sách và thặng dư còn các chính phủ khác vừa cộng hoà và dân chủ đều nợ như chúa chổm.


Ông nuôi ong mới thay thế ông mỹ nuôi ong trong vườn mình kể năm ngoái chính phủ cali cho ông ta $200,000 nên ông ta phải mua chiếc xe Mercedes trên $100,000 để cho bà vợ lái để khấu trừ thuế. Mình hỏi ông ta chương trình gì để mình nộp đơn nhưng ông ta hứa nhưng không cho mình số điện thoại, để hỏi lại. Có các tổ chức của chính phủ cali chuyên về môi trường chi đó, họ có ngân sách hàng năm để giúp nông dân phân bón hữu cơ chi đó. Cuối năm còn tiền thì họ phải cho hết nếu không thì sang năm bị cúp và thế cứ xin thêm và ai rành thì cứ nạp đơn xin tiền tài trợ bú xua la mua. Cứ mỗi năm họ xin thêm ngân sách để được tiếp tục làm việc cho chính phủ đến khi về hưu.


Khác với Hoa Kỳ, không ai cho mượn chính phủ Á Căn Đình tiền mỹ kim và để trả lại bằng tiền pesos. Xứ này trở thành quốc gia nợ IMF nhiều nhất vì không có quyền in đô la như Hoa Kỳ. Các nước trên thế giới muốn diệt đồng đô la thành lập khối BRICKS, để sử dụng tiền của xứ họ để buôn bán thay vì vẫn phải dùng mỹ kim, bị tây phương chơi lại. Trung Cộng nay đang khủng hoảng, Nga cũng chới với vì chiến tranh. Tây phương cứ cho Ukraine đánh cầm chừng từ 3 năm nay,… để bán súng ống cho thế giới. Dân Ukraine chết đẻ các xứ khác làm giàu như người Việt trước 75.


Từ gần 1 năm nay ông Milei đã thành công chút đỉnh, đã giảm chi phí quốc gia thiếu hụt từ 5% xuống còn số không. Vấn đề là ông ta chưa kiểm soát được quốc hội, vẫn còn nằm trong tay các ký sinh trùng của quốc hội. Mình nghe mấy đại biểu quốc hội Hoa Kỳ như bà Pelosi, thượng nghĩ sĩ Menendez,… mua cổ phiếu các công ty sắp được lên cao hay lobby cho các nước khác để làm ăn, xin tiền, mua bán với Hoa Kỳ. Bà Pelosi chưa bao giờ đi làm từ mấy chục năm nay, tài sản có trên 650 triệu mỹ kim. Bà Feinstein, gia sản có trên tỷ đô la mới qua đời, bệnh ngơ người vẫn cố bám vào ghế thượng nghị sĩ đến khi qua đời.

Sau 100 ngày tại chức, ông ta đã giảm lạm phát phân nữa. Kinh. Mình tính đi Á Căn Đình nữa vì xứ này rộng lớn nhưng nay thì chắc hết muốn đi vì tiền đô la sẽ không được giá như năm ngoái.

CPI inflation has already slowed from a peak of 25.5% MoM in December to 13.2% MoM in February. 

 

Con thuyền của ông Milei sẽ không thuận buồm theo lái vì sẽ gặp sự chống đối của các ký sinh trùng của hệ thống cai trị nhưng hy vọng ông ta sẽ thành công giúp phục hồi lại kinh tế của xứ này thay vì trôi nổi theo xã hội chủ nghĩa từ thời Peron đến nay với tư duy làm theo năng suất hưởng theo nhu cầu. Nếu thành công thì các xứ khác trên thế giới muốn xoá đói giảm nghèo sẽ bắt chước. Thế giới sẽ bỏ xoá hoàn toàn chủ nghĩa xã hội vào quá khứ. Tư bản thì cũng không nên tham lắm để người khách sống với.


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 


Những gì Không nên để lại cho con

 

Người Việt ở Hoa Kỳ hay làm việc cho nhiều, hà tiện để dành cho con, trả tiền con đi học và để lại cho con dù về hưu, vẫn dè xén để lại cho con cháu. Theo chủ trương hy sinh đời bố củng cố đời con nhưng Phước Đức có giúp con cháu khá lên hay không là chuyện khác. 

Vấn đề là tài sản để lại không giống nhau cho nên nhiều khi chúng ta để lại, gây nhức đầu cho người ở lại. Các chuyên gia tài chánh thường khuyên khách hàng không nên để lại những loại tài sản cho con cháu như sau:


Tax-Deferred Accounts (các trương mục chưa đóng thuế như quỹ hưu trí)


 Chúng ta làm việc nhiều, để dành cho hưu trí nhưng khi về già lại không muốn xài vì muốn để lại cho con cháu. Vấn đề chúng ta phải nhớ là thuế lợi tức khác nhau. Nếu chúng ta về hưu đóng thuế ít hơn con cái thì nên chuẩn bị rút tiền ra trước từ từ mỗi năm. Nếu muốn thì có thể cho con cháu hàng năm.

Lấy thí dụ hai vợ chồng có quỹ hưu trí độ 1 triệu. Không xài đến khi qua đời thì con cháu nhận được 1 triệu đồng thì xem như step up basis, phải đóng thuế rất cao vì lợi tức hàng năm cộng thêm 1 triệu, xem như bay phân nữa. Để dành tiền cho cố rồi cuối cùng bay mất tiền qua thuế. Nếu chúng ta tính 10 năm nữa là vô viện dưỡng lão thì cứ rút $100,000 hay $50,000 mỗi năm ra để xài hay cho con cháu hay trả tiền cho cháu đi học đại học. Ở Hoa Kỳ có loại được gọi là Gift Tax, bố mẹ hay ông bà có thể tặng tiền cho con cháu. Năm 2024 thì mỗi người được nhận $18,000/ người mà không bị đánh thuế. Người con có thể nhận $18,000 từ mẹ và $18,000 từ bố, tổng cộng là $36,000/ năm. Xem tin tức từ trang IRS dưới đây. 


The annual exclusion applies to gifts to each donee. In other words, if you give each of your children $18,000 in 2024, the annual exclusion applies to each gift. The table below shows the annual exclusion amount applicable in the year of the gift.

Annual Exclusion per Donee for Year of Gift

Year of Gift

Annual Exclusion per Donee



2011 through 2012

$13,000

2013 through 2017

$14,000

2018 through 2021

$15,000

2022

$16,000

2023

$17,000


Khi chúng ta rút ra mỗi năm một ít rồi bỏ vào trương mục như Roth IRA hàng năm thì sau này không bị đóng thuế. Vì đã đóng thuế khi rút ra. 


Health Savings Account (quỹ tiết kiệm về sức khoẻ)

Trương mục HSA này được thành lập khi còn đi làm để trừ thuế như 401k, dùng để chi phí về y tế. Về già có thể lấy tiền từ trương mục này để trả Medicare gap hay những y phí không bị thuế. 

Vấn đề là nếu để lại cho con cháu thì sẽ được xem là lợi tức của con cháu trong năm đó và con cháu sẽ phải bị đánh thuế như 401 k. 


Real Estate Properties With High Maintenance Costs (nhà cửa với tiền bảo quản cao)

Theo nguyên tắc để lại tài sản địa ốc là tốt nhưng cũng tùy thuộc loại nào. Thí dụ các nhà nghỉ hè hay nhà cửa lớn cần nhiều tiền để bảo quản sẽ khiến con cháu không rành sẽ nhức đầu. Tốt nhất là về già thì nên chuyển các nhà cửa kiểu này thành nhà cho thuê có lợi tức vô ra. 

Điển hình ông chủ vườn bơ trước. Ông ta để lại gia tài ra sao, con cái thưa nhau ra tòa. Cuối cùng cô con gái ở new York không biết gì về vườn bơ như người anh được lãnh cái vườn. Mỗi tháng trả tiền ông làm vườn $2,000 rồi ông thợ không chăm sóc lắm nên ống nước bị bể khiến tiền nước lên 7, 8 ngàn một tháng nên cô nàng bán cho ông làm vườn với giá $60,000. Ông làm vườn hái bơ bán được $100,000 trả tiền cho cô gái rồi kêu mình bán lại cái vườn. 

Hay trường hợp 9 anh em gốc việt, kiện nhau ra tòa vì bán không được 5 căn hộ. Ai cũng muốn bán giá  cao nhưng không ai mua rồi kiện nhau muốn có tiền liền. Chán Mớ Đời 


Illiquid Investments (đầu tư khó bán)

Các loại đầu tư khá phức tạp không thể bán dễ dàng khiến con cháu khó bán nhất là muốn chia nhau. Thí dụ mình có góp vốn trong một tiệm nail hay một tiệm ăn,  Tốt nhất là nên bán từ từ chuyển qua những tài sản dễ bán để con cháu chia nhau. Con cháu mình thuộc thế hệ thứ hai sinh đẻ ở Hoa Kỳ nên nhiều khi chúng không chịu khó như thế hệ thứ nhất.  Chúng nghĩ thông minh hơn bố mẹ, nói anh ngữ giỏi hơn nên chúng không hiểu những gì mình đầu tư. 


Complex Financial Instruments (những pháp nhân tài chánh phức tạp)

Có thể chúng ta rành hay thích đầu tư nhưng con cháu chỉ thích đi làm giúp chủ làm giàu. Cho nên cũng nên tìm cách gom lại đầu tư vào những gì giúp con cháu dễ cai quản sau này. Tốt nhất là nên cho con cháu tham gia vào các cuộc đầu tư của mình để chúng học và hiểu để sau này khi nhận được sẽ biết cách quản lý. 


Collectibles With Limited Demand (sở hữu tài sản ít người yêu chuộng)

Chúng ta có thể thích tranh nghệ thuật nên mua nhưng con cháu không rành về nghệ thuật hay nữ trang và thứ lạ khó bán. Nên bán trước khi mình qua đời cho chắc ăn. Con cháu bớt khổ. 


Businesses With No Succession Plan (cơ sở thương mại không có chương trình nối nghiệp)

Nhiều khi chúng ta làm ăn, mở tiệm ăn hay tiệm nail nhưng con cháu chưa chắc có khả năng tiếp quản tiệm ăn và tiệm nail nên tốt nhất là phải huấn luyện đứa con nào có khả năng lấy lại tiệm sau này y nếu không sau này. Ngoài ra, lỡ mình đi tây bất thình lình, thì công ty sẽ được tính vào gia tài và nhiều khi phải bán để trả thuế nên con đang làm việc trong công ty phải mất việc, mất cơ sở làm ăn.

Điển hình, ông Jackson Fullerton có 20 căn nhà cho thuê. Khi qua đời, 2 người con hưởng gia tài nhưng tài sản quá $11.5 triệu nên phải đóng thuế. Ông ta lại đề trong di chúc là không được bán nhà thế là hai đứa con ngọng. Trong vòng 9 tháng phải kiếm đâu $2.5 triệu để đóng thuế gia tài. Đó là chưa kể những trường hợp, các gia đình có công ty nhỏ như sửa xe, tiệm ăn,…mà con cái đang làm việc. Nay chính phủ kêu đóng thuế. Mượn tiền ngân hàng không cho thì phải bán gấp để trả thuế. Bổng nhiên con cháu đóng thuế có chút tiền nhưng mất cơ sở làm ăn nuôi thân. Do đó cần tiên liệu vấn đề này và chuẩn bị nếu một mai anh có


Highly Leveraged Assets (các tài sản mượn nợ nhiều)

Nếu chúng ta có những tài sản mà có số nợ hơi nhiều thì khi con cháu lãnh thì sẽ rơi vào tình trạng tiền bạc hơi bị thiếu hụt. Mình có thể có đủ tiền để trả nhờ có nhiều tài sản nhưng khi con cháu chia nhau thì có thể không đủ tiền. Nên trả bớt nợ để giúp thời gian chuyển tiếp sẽ không làm con cháu chới với về tài chánh. 

Timeshares and Fractional Ownership

Mình có nói đến mua timeshare để gia đình đi nghỉ hè hàng năm. Vấn đề là các loại tài sản này rất tốn tiền bảo hành. Con cháu nhiều khi không muốn đi nghỉ hè lại chỗ này vì lập gia đình hay muốn đi chỗ khác. Tìm cách tống khứ, dụ ai đó cho đi là khỏe vì timeshares sau 10 năm là bệ rạc ít ai muốn mua lắm. Đừng có cho em vì sẽ không nhận đâu. Nếu ai lỡ có mua thì nên chuyển vào Title Holding Trust để dễ xù.


Cryptocurrencies and Digital Assets

Nếu có mua crypto thì nên chỉ cho con cháu mật mã để vào cả sau này không vào được là xem như ngọng. 


Thôi ngưng đây.


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn