Hiển thị các bài đăng có nhãn Đầu tư. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Đầu tư. Hiển thị tất cả bài đăng

Cà phê Việt Nam phê như Tây

 Cà phê Việt Nam xuất cảng thứ 2 trên thế giới 


Mình có hai cô em có tiệm bán cà phê Chez Nous ở đường Phan Đình Phùng nên tò mò về cà phê Việt Nam. Em mình cho biết cà phê ở tiệm hai em dùng nguyên chất cà phê, không có pha bắp rang này nọ. Đi chơi nên mình tò mò tìm tài liệu đọc về cà phê thì thất kinh khi biết được ngành trồng cà phê ở Việt Nam sau 75 được phát triển nhờ anh em xã hội chủ nghĩa đông đức mới được như hôm nay. Anh em đông đức thì giúp trong khi anh em Trung Cộng thì chỉ muốn em mình chết. 


Ai cũng biết cà phê được người Pháp đem qua trồng tại Việt Nam khi họ chiếm đóng và cai trị nhằm sản xuất cà phê đem về mẫu quốc bán. Cà phê được người Pháp đưa vào Việt Nam khoảng 1857–1888. Ban đầu trồng thử ở các nhà thờ Công giáo (Ninh Bình, Quảng Bình). Sau đó phát triển thành đồn điền lớn ở cao Nguyên (Đắk Lắk, Lâm Đồng)


Khởi đầu người Pháp cho trồng Arabica. Sản xuất phục vụ xuất khẩu về Pháp, người Việt ít dùng. Hình thành tầng lớp đồn điền và lao động cưỡng bức như các vườn cao su. Đây là giai đoạn đặt nền móng cho ngành cà phê tại Việt Nam, nhưng chưa phải “cà phê Việt” như ngày nay. 


Sau 1954, đất nước chia đôi: Miền Bắc theo kinh tế kế hoạch, cà phê ít phát triển vì gạo còn thiếu ăn thì tiền đâu mà uống cà phê nhất là được xem thức uống thực dân. Miền Nam vẫn duy trì một số đồn điền cà phê nhưng sau này chiến tranh lan tràn nên có nhiều nơi đóng cửa.


Văn hóa cà phê phin bắt đầu phổ biến với người Việt vì uống cà phê được xem là ngang hàng như mấy ông tây bà đầm, như thuộc về tầng lớp trưởng giả, trí thức như Đà Lạt có tiệm cà phê Tùng nổi tiếng nhờ các nghệ sĩ, nhạc sĩ và nhà văn hay ngồi rồi từ từ được bình dân hoá tại miền nam. Cà phê phin đến từ từ pháp ngữ “filtre”, nghĩa là lọc, trở thành thức uống đô thị (Sài Gòn). Mình nhớ ở chợ Đà Lạt có hàng chú Lìn bán cà phê buổi sáng với dầu cha quẩy. Chú bỏ cà phê trong cái vợt rồi bỏ trong cái ấm nước sôi. Ai kêu cà phê là chú đỗ vào ly thêm sữa đặc ông Thọ. Người mua lấy cái muỗng khuấy uống lấy dầu chả quẩy chấm vô ly cà phê ăn nhai như Tây. Tuy nhiên, sản lượng vẫn nhỏ, chưa có vai trò kinh tế lớn như ngày nay. Thường nghe cà phê Ba Mê Thuột, hình như dạo đó Đà Lạt ít ai trồng. 


Mình có nghe kể là khi xưa người ta hay xin hay mua lại chất nhựa dính nơi cái tẩu thuốc phiện để pha với cà phê khiến người uống cà phê ghiền và ghé lại vui lòng khách đến vừa lòng khách sau thuốc đi. 


Sau 1975, Việt Nam áp dụng mô hình hợp tác xã với chính sách ngăn sông cấm chợ nên ngành cà phê te tua vì thiếu vốn, thiếu kỹ thuật nên sản lượng thấp. Làm theo năng suất hưởng theo nhu cầu nên thằng nào cũng tà tà nên kinh tế banh ra lông đến nổi ông Phạm Hùng phải cho người sang pháp vấn kế ông Bùi Kiến Thành, con trai bác sĩ Tín, từng làm cố vấn cho ông Ngô Đình Diệm. Ông Thành kêu từ thời ban sơ đến nay chưa có một dân tộc nào có lãnh đạo nghèo trở nên giàu vì họ không biết gì về kinh tế và tài chánh. 


Tại đông Đức vào thời đó họ có vấn đề cung cấp cà phê cho cả nước dùng cũng như chuối từ Cuba. Thế là họ đột phá tư duy kêu Hà Nội hợp tác trồng cà phê và chia nhau 50/50. Bên có kỹ thuật bên có lao công và đất đai. Đông đức cấp vốn, máy móc, kỹ thuật. 


Mình đoán người Đức rất kỹ lưỡng nên đi đo dạt khắp nơi và quyết định, chọn địa điểm trồng tại Cao Nguyên (Đắk Lắk). Chương trình hợp tác hữu nghị chuyển sang trồng Robusta (phù hợp khí hậu, năng suất cao) và xây dựng các nông trường lớn. Nền tảng để Việt Nam trở thành cường quốc cà phê sau này. Điểm may cho Hà Nội là liên sô sụp đỗ sau khi người đông đức đầu tư chuyễn giao công nghệ cho Việt Nam nên không phải trả nợ cho đông đức theo hợp đồng. Khi không có đàn anh quốc tế đến viện trợ trồng cây cho máy cày máy bơm tưới nước rồi lăn ra chết. Hà Nội hưởng hết nếu không thì có lẽ không trở thành nước thứ hai sản xuất cà phê trên thế giới. 


Chính sách Đổi Mới (1986) chuyển sang kinh tế thị trường. Nông dân được tự trồng và tự bán. Kết quả là diện tích trồng cà phê tăng chóng mặt, gấp 20 lần. Việt Nam trở thành quốc gia xuất cảng cà phê thứ 2 trên thế giới và số 1 về loại cà phê Robusta, cà phê trở thành ngành kinh tế mũi nhọn cho Hà Nội. Mình tìm thấy tài liệu trên mạng về Đông Đức đầu tư như sau:


20 triệu USD xây nhà máy thủy điện Dray Linh. Cung cấp: xe tải, máy móc cơ giới, hệ thống tưới. Đây là cực kỳ quan trọng vì cao nguyên lúc đó gần như chưa có hạ tầng nông nghiệp hiện đại. Xem hình ảnh khi xưa vùng này Chán Mớ Đời 


Kế hoạch sử dụng 70,000 ha cà phê được quy hoạch và trên thực tế nông trường này trở thành đồn điền lớn nhất Việt Nam lúc bấy giờ. Năm 1975: cả Đắk Lắk chỉ có ~3,700 ha. Năm 1990: tăng lên 76,000 ha, gấp 20 lần. 


Khoảng 10,000 người từ miền Bắc được di dời đến vùng này để phục vụ sản xuất. Ngày nay dân tình ở đây đa số nói giọng Bắc. Đông Đức xây nhà ở và hệ thống cung ứng (trường học, y tế), một dạng “khu kinh tế nông nghiệp kiểu XHCN”. 


Vấn đề ngày nay Việt Nam đứng thứ hai về xuất cảng cà phê nhưng lại bán với giá bèo so với Ba Tây và Columbia. Làm nhiều nhưng ít lời. Đó là nền kinh tế Việt Nam hiện đại tương tự với gạo được xem là nước thứ 2 trên thế giới sản xuất gạo và xuất cảng đến nổi nghe nói đem viện trợ cho Cuba. 


So sánh Việt Nam – Brazil – Colombia không chỉ là chuyện “ai trồng nhiều hơn”, mà là ai bán được nhiều tiền hơn trên mỗi hạt cà phê. Và kết quả khá bất ngờ: Việt Nam xuất khẩu nhiều nhưng giữ giá trị thấp nhất. Vụ này tương tự gạo và nước mắm. Thái Lan và Cao Miên xuất cảng gạo đắt tiền hơn Việt Nam. Mình thường nghe thiên hạ kêu người Việt mình thông minh nên sản xuất nhiều nhưng lại ít lời hơn mấy nước khác. 

Việt Nam ta quyết tiến lên hàng đầu"...“Đi đâu không biết đi đâu? Đi đâu không biết hàng đầu cứ đi…”

Việt Nam chạy theo thành tích vì quen với tư duy của chế độ cộng sản. Nên càng sản xuất nhiều sẽ tuyên dương là anh hùng lao động bủa xua la mua trong khi các nước kia họ trọng chất lượng ít xịt thuốc sâu nên ngoại quốc thích và đồng ý mua giá đắt hơn vì có chất lượng. Một ông bộ trưởng ấn độ tuyên bố một câu xanh dờn là không cần trồng lúa vì có thể mua của Việt Nam với giá bèo.

🇻🇳 Việt Nam (Robusta)

~2 – 3 USD/kg

🇧🇷 Brazil

~3 – 5 USD/kg

🇨🇴 Colombia

~4 – 7 USD/kg


Việt Nam – “bán nguyên liệu”85–90% xuất khẩu dạng cà phê thô, Ít thương hiệu toàn cầu mạnh. Mình thấy cô nào ở New York tìm cách tạo dựng thương hiệu cà phê việt lấy thương hiệu là Nguyen thì phải. Mình đọc đâu đó lâu rồi. Họ mua hay trồng ở Việt Nam rồi sẽ kể câu chuyện về loại cà phê này. Hy vọng họ sẽ thực hiện được vì sống bên Mỹ nên hiểu người Mỹ hơn. Tương tự cà phê 7 lá (7leaves) do người Việt  ở Mỹ thành lập rất thành công. Nghe nói có đến 2,000 nhân viên khắp nước Mỹ. Mình có gặp mặt ông chủ này rất trẻ có đến vườn bơ mình hái trái một lần. Có lần định hỏi ông ta có nên trồng cà phê để bán tại nước Mỹ nhưng rồi quên mất. Vấn đề ở trồng ở Hoa Kỳ thì bán giá gấp 10 lần các xứ khác vì nhân công đắt. 


Brazil – “cân bằng sản lượng & công nghiệp” : Xuất khẩu thô (rất lớn), Ngành rang xay nội địa mạnh với các Doanh nghiệp lớn như: JDE Peet’s và Nestlé (đặt nhà máy lớn)


Trong khi đó thì Colombia – sử dụng “bán câu chuyện + thương hiệu” kiểu Starbucks, Có tổ chức cực mạnh: National Federation of Coffee Growers of Colombia, Thương hiệu quốc gia: Juan Valdez. Bán không chỉ cà phê mà còn tạo dựng “ Single origin”,  “Farmer story, Premium Arabica” và giữ lại: 40–50% giá trị chuỗi

Khâu

Việt Nam

Brazil

Colombia

Nông dân

$0.20

$0.40

$0.60

Xuất khẩu

$0.30

$0.50

$0.60

Rang xay & thương hiệu

$1.00

$1.20

$1.40

Quán

$2.50

$2.00

$1.40


Việt Nam được cái là mạnh về năng suất cao nhất thế giới nhưng lại yếu về branding và chế biến sâu. Thêm trồng loại cà phê không được Tây phương thích lắm. Thấy lãnh đạo Việt Nam đi họp quốc tế khạc không ra một chữ ăng-lê nên đâu có gợi chuyện buôn bán cưới mấy ông thần ngoại quốc. Khi xưa ông Ngô Đình Diệm, Nguyễn Văn Thiệu dù ít học chưa hết tú tài nhưng vẫn xổ được tiếng Tây và tiếng anh như người Việt nói. Còn lãnh đạo ngày nay chỉ biết mà-ze in Việt Nam. Chán Mớ Đời 


Trong khi đó Ba Tây rất mạnh về tổ chức quy mô và kỹ nghệ hóa, Có cả: Mass market + premium thêm Chiến lược: đa tầng (volume + value)


Còn xứ Colombia thì mạnh về marketing  tầm quốc gia và chất lượng đồng nhất. Trong khi chiến lược của họ là tối ưu hóa và kiểm soát chất lượng thương hiệu quốc gia, không bán cà phê vô danh. Chuẩn hóa chất lượng. Không để hàng kém kéo giá xuốngKể chuyện (storytelling) và nông dân, vùng trồng, độ cao. Hà Nội rất giỏi tuyên truyền nên sử dụng kể chuyện (storytelling) về cà phê Việt Nam. Bớt xịt thuốc trồng hữu cơ nhất là phải trồng theo nhu cầu của thị trường là Arabica vì Robusta chất lượng kém. Chán Mớ Đời 


Mình rất ngạc nhiên khi được biết Việt Nam là cường quốc thứ hai về cà phê nên mừng cho đất nước nhưng khi tìm tài liệu đọc, để xem cán bộ nào có tư duy đột phá ra ý tưởng trồng cà phê thì khám phá Hà Nội may mắn ngư ông đắc lợi vì ông Đức cộng làm hết, bỏ tiền ra xây đập nước để tưới cây cà phê trồng này nọ rồi ông Đức cộng banh ra lông nên Hà Nội thừa hưởng hết những gì Đức cộng đã thực hiện. Được cái là sau 10 năm tình cũ với ngăn sông cấm chợ họ khôn không phá gì cả như kiểu vào Sàigòn là đốt hết. Sau nên chiến thắng cứ nghĩ xã hội chủ nghĩa anh hùng.  


 Vấn đề là Hà Nội chỉ tiếp tục tăng gia sản xuất bán thô thay vì tạo dựng thương hiệu để thế giới biết đến để tìm khách hàng lâu dài. Về Việt Nam mình thấy có công ty trồng cocoa và bán không thua gì ngoại quốc nhưng chưa tạo được thương hiệu của người Việt. Tương tự như trà Việt Nam mình được thân hữu tặng uống rất ngon nhưng quả đài Loan thấy họ làm có bài bản đi các tiệm bán trà sẽ thấy. Hay thương hiệu mật ong Manuka mà nước Tân Tây lan xây dựng thương hiệu của họ và các chống giả hiệu. Ngày nào Việt Nam thực hiện được thương hiệu được ngoại quốc biết và yêu thích thì mới giúp nông dân Việt Nam giàu được. 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Uniqlo là 1 chiến thắng 9 thất bại

 Thời trang Uniqlo hay Unico 


Tuần này bắt đầu thế vận hội mùa động tại Milano Cortina, Ý Đại Lợi, thấy các vận động viên bận đồ Uniqlo khiến mình nhớ đến chuyện ông Tadashi Yanai, sáng lập viên công ty thời trang này. Mình rất bực mình khi thấy dân Á châu mê áo quần thời trang của Tây phương nên lâu lâu thấy một công ty thời trang do người Á châu đứng đầu là mình vui như ông thần đóng giày Jimmy Cho, thiết kế giày cao gót cho công nương Diana khi bà ta còn sống.   


Khi công ty danh tiếng Nike từ chối gia hạn hợp đồng với Roger Federer sau 24 năm, một người con trai của thợ may Nhật Bản đã trả cho cầu thủ quần vợt này 300 triệu mỹ kim để bận áo quần của hãng ông ta sản xuất khiến thiên hạ ngất ngư con tàu viễn xứ.


Ông này xây dựng công ty thời trang giá trị nhất thế giới bằng cách bán những chiếc áo len 15 đô. Tên ông là Tadashi Yanai. Khi 23 tuổi, Yanai đứng bán trong cửa hàng quần áo nam của cha mình ở Ube, một thành phố công nghiệp nhỏ ở miền nam Nhật Bản. Cửa hàng nằm ở tầng trệt của chính ngôi nhà nơi ông lớn lên với những căn phòng chật chội ở trên và những giá treo vest ở dưới.


https://en.wikipedia.org/wiki/Tadashi_Yanai


Cha ông, Hitoshi, mở cửa hàng Men’s Shop Ogori Shoji đúng vào tháng Yanai chào đời. Ông điều hành nó suốt hai thập kỷ và xây dựng thành một chuỗi nhỏ gồm 22 cửa hàng. Khá lớn. Ông Tadashi Yanai vừa tốt nghiệp Đại học Waseda với bằng kinh tế. Ông dành một năm bán đồ gia dụng trong siêu thị tên JUSCO. Ông chán ghét công việc đó và bỏ việc sau một năm và quay về nhà để tham gia công việc kinh doanh của gia đình.


Thiên hạ kêu ông ta cứ tiếp tục quản lý các cửa tiệm của bố ông ta để lại nhưng ông này có tinh thần phản động, không nghe theo. Ông Yanai hiểu điều mà mọi người khác đều bỏ lỡ: thế giới đang thay đổi, và một tiệm may nhỏ ở thị trấn ven biển Nhật Bản sẽ không thể sống sót nếu cứ hoạt động như cũ. Vật đổi sao dời mà nếu chúng ta không thay đổi theo sự vận chuyển của cuộc đời thì khó mà đứng vững. Tương tự ngày nay với cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo nếu chúng ta không thay đổi sẽ bị bỏ xa.


Vì vậy, ông bắt tay vào làm, cố gắng hiện đại hóa doanh nghiệp. Mang những ý tưởng mới vào, thúc ép nhân viên thay đổi cách làm việc. Nhưng ngày nay đây là phần mà không ai hay nhắc tới. Chỉ trong vòng hai năm, gần như toàn bộ nhân viên đã bỏ đi. Chỉ còn lại một người. Họ không chịu nổi khi làm việc với ông. Ông kiêu ngạo, khó chịu, thúc ép quá mạnh, quá nhanh so với cách làm việc của người Nhật từ xưa nay. 


Nhiều năm sau ông Yanai thừa nhận điều đó trong một cuộc phỏng vấn với Business of Fashion“Tôi thực sự phải làm mọi thứ một mình vì không còn ai khác. Lau dọn cửa hàng, chải áo khoác, tìm nguồn hàng.” Phần lớn mọi người đã bỏ cuộc, quay lại bán đồ gia dụng. Ông Yanai thì không, gọi đó là một cơ hội để học hỏi. Người nhân viên duy nhất còn lại? Đến nay vẫn làm việc cùng ông. Hơn 50 năm sau.


Năm 1984, ở tuổi 35, Yanai trở thành chủ tịch công ty của cha mình và mở một cửa hàng mới tại Hiroshima, nơi lãnh trái bom nguyên tử. Ông gọi nó là Unique Clothing Warehouse. Ý tưởng hoàn toàn khác với cửa hàng quần áo nam truyền thống của cha ông.

Trang phục thường ngày.

Giá phải chăng.

Dành cho tất cả mọi người.


Khi ghi danh tên công ty tại Hồng Kông, một nhân viên đã đọc nhầm chữ “C” thành chữ “Q” trên giấy tờ. Uniclo trở thành Uniqlo. Ông ta thấy hay, thích sai lầm đó và giữ nguyên. Đầu những năm 1990, ông đã có hơn 100 cửa hàng trên khắp Nhật Bản. Đổi tên công ty mẹ từ Ogori Shoji thành Fast Retailing. Rồi đến năm 1998, mọi thứ thay đổi. Nền kinh tế Nhật Bản vẫn chưa hồi phục sau cú sụp đổ bong bóng. Người dân thiếu tiền. Cắt giảm chi tiêu mọi thứ. Ông Yanai nhìn thấy cơ hội nơi người khác chỉ thấy thảm họa. Ông tung ra một chiếc áo khoác fleece. Giá 1.900 yên, khoảng 15 đô la Mỹ.


Trong khi đó Patagonia bán áo fleece với giá 100 đô, North Face còn cao hơn. Ông Yanai quyết định bán cùng mức giữ ấm, nhưng chỉ với một phần nhỏ giá tiền. Mọi người nghĩ ông điên. Hai triệu cái áo fleece được bán ra trong năm đầu tiên. 8,5 triệu cái trong năm thứ hai. 26 triệu cái trong năm thứ ba. Cứ bốn người Nhật thì có một người mua fleece của Uniqlo. Công ty từ chuỗi khu vực trở thành hiện tượng quốc gia chỉ sau một đêm. Nhưng ông Yanai chưa dừng lại đây và hỏi vòng vòng biết bố mày là ai không. Ông muốn vươn ra toàn cầu. Đối đầu với các gã khổng lồ: Zara, H&M, Gap. Những công ty thống trị ngành bán lẻ thời trang toàn thế giới.

Năm 2001, ông mở 21 cửa hàng tại London. Kế hoạch rất tham vọng. 50 cửa hàng khắp nước Anh trong vòng ba năm. Đó là một thảm họa. Trong vòng 18 tháng, ông phải đóng cửa 16 trong số 21 cửa hàng. Lỗ 360 triệu yên. Riêng năm đầu đã lỗ hoạt động 20 triệu bảng. Cửa hàng quá nhỏ.

Sai vị trí. Thương hiệu hoàn toàn vô danh tại châu Âu. Rồi ông thử Mỹ. Năm 2005, mở ba cửa hàng trong các trung tâm thương mại ở New Jersey. Đóng cửa cả ba chỉ trong vòng một năm. Kích cỡ không phù hợp. Kích cỡ Nhật Bản không hợp với vóc dáng người Mỹ. Uniqlo đang cạnh tranh với Gap, Abercrombie và Express ngay trên sân nhà của họ  với quần áo thậm chí còn không vừa.

Yanai gọi việc mở rộng tại Mỹ là thất bại lớn nhất đời mình. “Chúng tôi là con số không,” ông nói. Ở Nhật, doanh số nội địa giảm 28,6% so với cùng kỳ. Mức giảm tệ nhất trong một thập kỷ. Ông tạm thời từ chức chủ tịch. Trao quyền điều hành cho Genichi Tamatsuka. Hai năm sau, Yanai sa thải Tamatsuka và quay lại nắm quyền. “Ông ấy muốn tăng trưởng ổn định,” Yanai nói.“Tôi muốn sự chuyển hóa.”


Hầu hết CEO thất bại hai lần ở thị trường quốc tế sẽ thu mình lại. Tập trung vào thứ đang hiệu quả. Chơi an toàn. làm điều ngược lại. Ông gọi Kashiwa Sato, một trong những nhà thiết kế nổi tiếng nhất Nhật Bản. Sato nói thẳng: “Thương hiệu của ông là biểu tượng của sự ‘quê mùa’. Bận vào là người ta biết bố mày là ai rồi. Như em ra đường thiên hạ biết ngay là nông dân chuyên chính vô sản. Chán Mớ Đời 

Nếu muốn thành công ở New York và London, ông phải làm lại tất cả.” Ông Yanai bật đèn xanh. Họ tái thiết thương hiệu từ con số không. Logo mới. Khái niệm cửa hàng mới. Chiến lược mới.Thay vì mở hàng chục cửa hàng nhỏ trong trung tâm thương mại ngoại ô, họ sẽ mở những cửa hàng flagship khổng lồ ở những vị trí danh giá nhất thế giới.

SoHo (New York), Oxford Street (London), Champs-Élysées (Paris), Ginza (Tokyo).


Vợ ông đề xuất tiếp cận Jil Sander, nhà thiết kế huyền thoại người Đức, với đủ tiền để kéo bà ra khỏi nghỉ hưu. Và nó thành công. Bộ sưu tập +J khiến khách hàng xếp hàng dài nhiều dãy phố. Cửa hàng flagship ở SoHo trở thành một trong những địa điểm bán lẻ doanh thu cao nhất New York. Rồi Yanai thực hiện một bước đi khiến cả thế giới thể thao chấn động. Năm 2018, hợp đồng giữa Roger Federer và Nike hết hạn. Federer đã gắn bó với Nike suốt 24 năm. Từ khi còn là thiếu niên. Nike trả anh 10 triệu đô mỗi năm. Nhưng khi đến lúc gia hạn, Nike không chịu trả giá như trước đây cho là ông đa vô địch quần vợt này hết thời. Người đại diện của Federer, Tony Godsick, gọi cho Uniqlo. Không liên lạc được trực tiếp với Yanai. Ông gọi cho Anna Wintour, tổng biên tập Vogue. Bà kết nối họ. Godsick bay sang Nhật cho một cuộc gặp dự kiến chỉ 30 phút. Câu hỏi đầu tiên Yanai hỏi là: “Anh đến đây để lợi dụng tôi à?”


Ông từng bị lừa trước đó. Một vận động viên Nike khác đã dùng Uniqlo làm đòn bẩy để Nike trả giá cao hơn. Yanai không muốn làm quân bài mặc cả. Godsick đảm bảo đây là nghiêm túc như lĩnh cương của đảng. Federer muốn vượt ra ngoài quần vợt. Sang thời trang. Sang phong cách sống. Nike có quyền ưu tiên. Họ từ chối.


Uniqlo ký hợp đồng với Roger Federer. 300 triệu đô. 10 năm. Gấp ba lần mức Nike trả. Ngay cả khi Federer không thi đấu thêm trận nào. Giám đốc quần vợt cũ của Nike gọi đó là: “Roger Federer đáng ra phải ở với Nike suốt sự nghiệp. Như Michael Jordan. Như LeBron James. Để mất một người như vậy là điều không thể chấp nhận.” Nhưng điều đó đã xảy ra. Và Yanai không chỉ có một đại sứ. Ông có sự công nhận. Người bán áo fleece 15 đô giờ đã ký hợp đồng với vận động viên thanh lịch nhất thế giới. Ngày 2 tháng 7 năm 2018, Federer bước ra sân Trung tâm Wimbledon, khoác trên mình Uniqlo. Không thông cáo báo chí. Không tuyên bố. Bộ trang phục chính là tuyên bố. Cả thế giới chú ý và bắt chước người hùng của mình đi mua áo quần của Uniqlo bận. 


Nhưng điều thực sự khiến Yanai khác biệt với mọi giám đốc thời trang khác: Ông không chạy theo xu hướng. 


Zara tung ra 9.000 SKU mỗi năm. H&M hơn 20.000. Uniqlo? Khoảng 6.000. Ít lựa chọn hơn. Chất lượng tốt hơn. Những món cơ bản vượt thời gian. Zara thiết kế một sản phẩm trong hai tuần. Yanai lên kế hoạch sản xuất trước một năm. Ông phát triển các công nghệ độc quyền mà đối thủ không thể sao chép: HeatTech giữ ấm. AIRism thoáng khí. UV Cut chống tia UV. Ông không gọi Uniqlo là công ty thời trang. “Uniqlo không phải là công ty thời trang,” ông nói. “Nó là một công ty công nghệ.” Người đàn ông giàu nhất Nhật Bản mặc gì? Hai bộ đồ giống hệt nhau. Một chiếc áo len merino cổ tròn Uniqlo giá 15 đô. Hoặc bộ suit xanh +J từ Jil Sander. Về nhà lúc 4 giờ chiều. Chơi golf. Ăn tối cùng vợ.


Ngày nay, Uniqlo vận hành 2.519 cửa hàng tại hơn 25 quốc gia. Mình có kể công ty 21 Forever của người Mỹ gốc đại hàn bị banh ta lông vì muốn đấu với Zara. Fast Retailing đạt 22,3 tỷ USD doanh thu trong năm tài khóa 2025. Thương trường là vịnh Ba Tư. 

Bốn năm liên tiếp lập kỷ lục. Vốn hóa thị trường của công ty vượt qua Inditex (công ty mẹ của Zara), trở thành công ty thời trang giá trị nhất thế giới. Doanh thu tăng trưởng hai chữ số tại Bắc Mỹ, châu Âu, Hàn Quốc, Đông Nam Á, Ấn Độ và Úc.

Tài sản cá nhân của Yanai? 50,3 tỷ USD. Giàu nhất Nhật Bản. Người giàu thứ 28 thế giới. Mục tiêu của ông? 65 tỷ USD doanh thu mỗi năm. Ông muốn tăng quy mô công ty gấp ba. Ông đặt tên tự truyện là “Một Chiến Thắng và Chín Thất Bại.” Vì ông tin rằng: chúng ta chỉ cần một chiến thắng miễn là bạn sống sót qua chín thất bại trước đó. Bác nào làm thương mại nên đọc cuốn này.


Tất cả bắt đầu từ một chàng trai 23 tuổi, con của thợ may ở thị trấn ven biển Nhật Bản, người từ chối “chỉ việc điều hành cửa hàng của cha”. Ông đẩy hết nhân viên bỏ đi trong vòng hai năm. Rồi làm mọi thứ một mình cho đến khi hiểu ra. Ông chứng minh rằng thất bại quốc tế không có nghĩa là bạn dừng lại. Nó có nghĩa là chúng ta quay lại thông minh hơn.


https://youtu.be/AEuY9XxsfMk?si=WgbxXc-pcrh42caW


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen

Nguyễn Hoàng Sơn 

Ngư ông đắc lợi, Trung Cộng

 Ngư ông đắc lợi


Nhớ lần đầu tiên mình sang Hoa Kỳ chơi, có anh bạn xưa ở Đà Lạt tặng cho cuốn sách có tựa đề “you can negotiate anything” của luật sư Herbert Cohen. Ngồi máy bay đọc thấy mê vì ông ta chỉ những chiêu thương lượng, kiểu nhẹ nhàng mà đa số ưa thích, kiểu Liên Sô la hét om sòm, mình thích nhất là cách giả ngu, người ta đã tìm cách đóng cái deal rồi tự nhiên chỉ cần bỏ nhỏ, hỏi một câu cực ngu, không dính dáng gì hết khiến đối tác ngớ, nghĩ mình ngu hay thiểu năng nên mất phương hướng, phải lập lại từ đầu. 

Sau này mình sang Hoa Kỳ làm việc, có đọc cuốn sách của ông Trump “Art of the deal” rồi sau đó 2 cuốn sách của cộng sự viên của ông ta nói rõ cách thương lượng của công ty về các Deal ở New York mà ông Trump thực hiện được nhờ cái tài, hay lối bỏ nhỏ khiến đối tác đều nghĩ ông ta có vấn đề tâm thần. Nay ông ta làm tổng thống khiến mình buồn cười khi nghe thiên hạ chửi ông ta ngu ngốc này nọ. Mình ngu lâu dốt bền đâu có làm gì được trong đời đâu, cuối đời vẫn phải đi làm nông dân trong khi ông ta trở thành tỷ phú, rồi tổng thống thậm chí có người kêu NO King này nọ. Mình chưa bao giờ thấy ai ngu mà trở thành tỷ phú, chỉ có khôn như mình mới làm nông dân khi về hưu vì không đủ tiền sinh sống. Về già người ta đi chơi đó đây còn mình thì sáng 4 giờ sáng dậy sớm chuẩn bị lên vườn. Chán Mớ Đời 


 Có điểm lạ là trong một cuốn sách của cựu nhân viên làm việc cho ông ta ở sòng bài Atlantic, ông ta có nói đến nữ cầu thủ quần vợt, gốc á căn Đình tên Gabriella Sabatini, lúc đó 16 tuổi được ông Trump o bế, kêu xem cặp đùi của cô ta này nọ. Không thấy truyền thông cánh tả sử dụng vụ này để đánh ông ta. Cuốn sách này mình đọc đâu cũng 30 năm rồi. Có thể tác giả đã ngủm củ tỏi rồi vì ông ta lớn tuổi hơn ông Trump nên chả ai có thể đánh thức ông này dậy. Mình lười lên phòng thư viện để tìm lại cuốn này. Nhiều khi con mình lấy đọc rồi.

https://youtu.be/BlRdyclVzzg

Mọi cuộc chiến lớn đều bắt đầu bằng một lời nói dối mang tính cấu trúc: ảo tưởng rằng xung đột là cục bộ, có thể bị khoanh vùng và chỉ trừng phạt đúng mục tiêu dự định. Cuộc chiến ở Ukraine đã phá tan giả tưởng đó. Nó được khởi đầu, thiết kế từ năm 2014 để đánh gục Nga, nhưng rốt cuộc lại làm suy yếu và chia rẽ châu Âu, gây ra quá trình phi công nghiệp hóa ở Đức, và quan trọng nhất trao cho Trung Cộng một khoảng thời gian quý giá. Hoa Kỳ sa lầy ở Á Phũ HÃn, Iraq, Libya hay Syria,… tốn không biết bao nhiêu tiền của người Mỹ để rồi chả được bao nhiêu, anh ba tàu hốt hết. Taliban cho anh ba tàu vào làm ăn sau khi ông Biden ra lệnh lính mỹ rút lui kiểu 30/4/75 của Việt Nam Cộng Hoà.


Mình phải mua tài liệu để đọc, để xem tình hình trong tương lai sẽ ra sao để mà binh nên không có thì giờ lên mạng chửi bới thiên hạ ngu này nọ. Chúng ta bị tuyên truyền ghét tàu nên cứ nghĩ Trung Cộng te tua bú xua la mua nhưng nếu chịu đi du lịch á châu, phi châu, Trung Á sẽ thấy sự xâm chiếm của người Tàu rất đại trà. Có lẻ năm nay mình sẽ đi viếng Trung Cộng lại vì đã gần 20 năm chưa trở lại. Bạn bè đi về kêu thay đổi quá nhiều.


https://fb.watch/FBEz3m0e03/?


Chúng ta thấy các phim tài liệu nói về Trung Cộng ngày nay, thấy khá te tua, các thành phố ma đủ trò. Vụ này thì có thật. Nội đi Việt Nam cũng thấy rõ các nhà cửa đang xây bỏ dỡ lơi bơi khi mình đi từ Nha Trang ra Huế bằng xe, thấy rõ ràng thì bên tàu chắc còn đại trà hơn. Ngược lại mình thấy các phim tài liệu cho thấy người Tàu có những xưởng chế tạo bằng AI, tự động, chạy 24/24 sản xuất áo quần hay các vật dụng khác, không có nhân công. Nên họ kêu dân số Trung Cộng không tới 1.4 tỷ như nhà nước nói mà có lẻ ít hơn vì các nghiên cứu về chế độ một con đã đưa đến con số thấp hơn.


Năm 1945, Detroit được xem là hình ảnh giấc mơ Hoa Kỳ, nhà cửa đẹp, ai nấy giàu có trong khi thành phố Hiroshima mới bị bom nguyên tử đánh cái đùng tiêu tan hết. Mấy năm trước mình ghé lại Hiroshima để viếng khu vực kỷ niệm trái bom nguyên tử thì thấy thành phố này xây cất đẹp như xứ phù tang trong khi Detroit thì te tua, chủ nhà phải cho phá bỏ các căn nhà để khỏi bị đánh thuế. Cho thấy Hoa Kỳ đang đi xuống và các nước khác đang đi lên.


Bắc Kinh đã tận dụng “cơ hội chiến lược” này để vô hiệu hóa các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với những lĩnh vực “điểm nghẽn” như chất bán dẫn và công nghệ quang khắc tiên tiến. Trung Cộng đã chuyển mình từ “công xưởng lắp ráp của thế giới” thành phòng thí nghiệm công nghệ cao hàng đầu, đạt tới mức độ tích hợp theo chiều dọc đủ để làm tiêu tan đòn bẩy thị trường của phương Tây. Không biết có phải tuyên truyền không nhưng mình để ý có nhiều tin tức cứ bơm AI trí tuệ nhân tạo của Trung Cộng bỏ xa Hoa Kỳ và âu châu. Chúng ta thấy AI đã được sử dụng trong cuộc chiến ở Ba Tư hai tuần qua. Các dàn phóng, radar của Trung Cộng bị AI của quân đội Hoa Kỳ phá vỡ.


Khi logic leo thang hiện nay dần hướng về Iran, các chiến lược gia phương Tây vẫn vận hành theo giả định lỗi thời rằng cắt đứt các huyết mạch năng lượng có thể bóp nghẹt Trung Cộng. Trên thực tế, một cuộc xung đột quy mô lớn ở Trung Đông nhiều khả năng sẽ đẩy nhanh sự suy thoái của hệ thống tài chính và công nghiệp phương Tây, trong khi Trung Cộng nổi lên như “kẻ sống sót được củng cố”. Vụ này thì mình quan tâm nhiều hơn cho nên thấy Hoa Kỳ và Do Thái điều nghiên đánh Ba Tư cho xong, cũng phải nghiên cứu kỹ càng. Nếu thay đổi được chế độ từ bên trong với một chính phủ thân tây phương hơn thì đỡ còn không dám đem quân vào chiếm đóng như ở á Phú Hãn, I-raq,…vì sợ bị sa lầy cuộc chiến du kích.


Ngày nào đồng chí gái cũng xem truyền hình để coi mấy ông cố đạo ở Ba Tư có bị lật đỗ hay không để các trinh nữ đang đợi chờ họ quá nhiều. Mình nói không vì nếu xứ Ba Tư bị lật đỗ thì mình tiêu tùng trước. Kinh tế banh ta lông. Thà để mấy bà ở xứ Ba Tư phải đeo mặt nạ này nọ còn hơn kinh tế âu châu và Hoa Kỳ banh ta lông.

Israel và Washington thừa nhận một thực tế mà họ hiếm khi nói thẳng: họ không thể tự mình đánh bại Iran. Iran là một quốc gia quy mô lục địa, với sự kiên nhẫn chiến lược được tôi luyện qua bốn mươi năm bị cô lập. Vì vậy, mục tiêu đã chuyển sang leo thang khu vực, một cuộc chiến đủ lớn để quốc tế hóa xung đột và trói NATO vào một cam kết làm cạn kiệt nguồn lực.


Ba Tư đã cầm cự trên 40 năm dù bị cấm vận, nay được Puchin và Tập thị ủng hộ nên hồ hởi không sợ. Những người tin vào thượng đế, quá khích có thể gọi cuồng tín thì khó mà đánh họ. Các cuộc chiến khi xưa đều nhân danh thượng đế hay Alan để đánh quân thù, chống lại thượng đế của mình.  Nhưng qua các cuộc không kích của Hoa Kỳ thì không thấy bác Puchin và bác Tập nhảy vào cứu đồng chí của mình. Mình đoán mai thứ hai giá dầu sẽ lên. Mình ngạc nhiên là tàu chở dầu của Nga chạy vòng vòng bán cho thiên hạ dù bị cấm vận từ bao nhiêu năm nay, nay bổng nhiên Hoa Kỳ cho hải quân chận bắt. Chả sợ bác Puchin mắng vốn. Nên chắc có gì khác nên mới dám chơi kiểu này.


Thật ra Hoa Kỳ và các nước âu châu đang lâm vào một thế khó xử, nếu họ không bình tỉnh sẽ đưa đến sụp đỗ nhanh chóng hơn dự liệu. Nghe nói nhưng không biết có thật thay không là chính phủ Trump cho phép bác Puchin, bán dầu để hạ nhiệt dầu hoả không lên cao. Nếu kiểm soát được cái eo biển để các tàu chở dầu có thể đi ra vô bình thường.


Tuy nhiên, câu chuyện “thay đổi chế độ” dựa trên một sự hiểu lầm nguy hiểm về người dân Iran. Dù nhiều người Iran mang mối oán giận sâu sắc với chế độ Khomeini, họ còn căm ghét can thiệp từ bên ngoài hơn nữa. Nhớ Iraq xưa, người dân xuống đường kéo xập tượng đài của bác Sadam rồi sau đó giết mấy ngàn binh lính của Hoa Kỳ rồi phải chuồn cũng như Á Phú Hãn. Sau khi chứng kiến “nền dân chủ” được mang tới Iraq và Libya, họ hiểu rằng sự sụp đổ do bên ngoài kích động chỉ dẫn đến đổ nát. Bất kỳ kế hoạch nào đặt cược vào một cuộc nổi dậy nội bộ được kích hoạt bởi bom đạn từ bên ngoài nhiều khả năng sẽ thổi bùng làn sóng chủ nghĩa dân tộc tôn giáo Hồi giáo, làm cứng rắn quyết tâm chống lại kẻ ngoài cuộc. Người Iran có thể ghét chính phủ của mình, nhưng họ còn ghét việc bị phương Tây “giải phóng” hơn nữa. Nên nhớ tây phương can thiệp vào xứ này mấy lần khiến họ phải chạy theo con đường của mấy giáo sĩ.


Niềm tin rằng phương Tây có thể “bóp nghẹt” nguồn cung năng lượng của Trung Cộng để kìm hãm sự phát triển AI và công nghiệp của nước này đã lỗi thời hàng chục năm. Bắc Kinh đã biến điểm yếu về năng lượng thành một pháo đài khổng lồ, nhiều tầng lớp. Đây là tin tức mình đọc, có thể là tuyên truyền nhưng không nên ỷ y trong cuộc đời. Phải đặt câu hỏi nếu là sự thật. Khi mình chỉ tìm kiếm tin tức rất hạn chế.


Tính đến đầu năm 2026, Trung Quốc chính thức tích trữ từ 1,2 đến 1,5 tỷ thùng dầu thô, mức cao kỷ lục trong lịch sử. “Vạn Lý Trường Thành dầu mỏ” này không còn chỉ là tấm lưới an toàn 90 ngày; nó bao phủ hơn 100 ngày nhập cảng ròng. Trong một cuộc khủng hoảng mà Trung Quốc kích hoạt cơ chế “giảm nhu cầu,” ưu tiên đội xe điện chiếm 50% và hệ thống đường sắt cao tốc, đồng thời phân bổ, hạn chế nhiên liệu cho mục đích quân sự, các nhà phân tích ước tính Trung Quốc có thể “trụ vững” từ một đến bốn năm. Tin tức đưa ra có thể do Trung Cộng vì các thông tin này là an ninh quốc phòng nên khó được biết.


Mình chỉ biết là tổng thống Biden đã lấy dầu xăng dự trữ liên bang để bán nhằm giảm giá xăng và thật ra Hoa Kỳ là nước sản xuất dầu hoả nhiều nhất thế giới. Có thể là các túi dầu gần cạn nên không ỷ y như xưa. Phải chiếm các mỏ dầu như Venezuela và các mỏ dầu trung đông phải ủng hộ Hoa Kỳ, thay vì buôn bán không sử dụng petrodollar. Vụ này là nguy hiểm nhất cho Hoa Kỳ là thế giới không dùng mỹ kim nữa.


Mình mới đi chơi ở Đài Loan về thì đảo này rất nhỏ, Trung Cộng chỉ cần bắn 24 tiếng đồng hồ các hoả tiễn sang xứ này là tiêu tùng hết. Anh mỹ có nhảy vào cứu hay không là chuyện khác. Việt Nam Cộng Hoà bị bỏ rơi khi anh mỹ bắt tay với anh ba tàu bán coca cola.


Khả năng chống chịu này được xây dựng trên ba trụ cột: “Hạm đội nổi” và mua vào theo cơ hội: Trung Quốc đã thể chế hóa chính sách mua khối lượng lớn mỗi khi giá dầu toàn cầu giảm xuống dưới 70 USD. Vào cuối năm 2025, lượng dầu lưu trữ nổi trên vùng biển châu Á đã tăng gấp ba, đạt mức cao nhất trong ba năm, với hơn 70 triệu thùng, chủ yếu là dầu từ Iran và Nga, neo chờ ngoài khơi. Cuộc chiến dịch của Hoa Kỳ và Do thái có thể kiểm soát vụ dầu cho Trung Cộng.


Những đầu thập niên 70, có cuộc khủng hoảng dầu hoả đã khiến Hoa Kỳ sất bất san ban, dầu hoả lên giá, khiến kinh tế gần banh ta lông. người Mỹ xếp hàng dài để đổ xăng. Sau đó, thì lạm phát lên như tây về nhà trời.


Các kho ngầm vô hình dưới lòng đất: Một phần đáng kể trong số dự trữ này được cất giữ trong các hang muối khổng lồ và hệ thống đường hầm đá, như cơ sở có sức chứa 195 triệu thùng ở Phúc Kiến. Những địa điểm này gần như miễn nhiễm với việc giám sát bằng vệ tinh và khó bị tấn công hơn nhiều so với các bồn chứa trên mặt đất. Đọc cái này mình thất kinh, mới hiểu sự quan trọng của năng lượng, Trung Cộng phải chôn dấu sâu. Nếu có chiến tranh, Đài Loan chỉ thả vài trái bom tại đây và đập gì lớn nhất xứ này.


“Lá chắn xanh”: Đến năm 2026, năng lượng xanh chiếm khoảng 50% tổng mức tiêu thụ năng lượng của Trung Quốc. Các trung tâm AI vận hành bằng điện, không phải dầu thô. Với sản lượng điện sạch vượt 3 nghìn tỷ kWh, nguồn năng lượng cho “trái tim” công nghệ cao của Trung Quốc ngày càng độc lập khỏi các tuyến vận chuyển dầu mỏ toàn cầu. Nếu nguồn cung từ Iran và Venezuela bị cắt đứt, thị trường sẽ phải thay thế 10% lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc, kích hoạt mức tăng khoảng 20 USD mỗi thùng. Chưa kể họ có mỏ than để sử dụng. Trong khi âu châu và Hoa Kỳ kêu gọi sẽ ngưng sử dụng các mỏ than thì Trung Cộng và ấn Độ được phép sử đến năm 2050. Công ty BASF của Đức quốc phải chạy qua Trung Cộng để xây dựng một nhà máy to đùng vì điện ở Đức quốc quá đắt, gấp 3 lần lúc trước.


Một quốc gia muốn phát triển cần nhất là năng lượng nhất là các nhà máy dữ liệu. Cali được xem là tiểu bang có năng lượng đắt nhất Hoa Kỳ nên các trung tâm dữ liệu như Microsoft đang dời ra khỏi tiểu bang.


Nạn nhân thực sự của một cuộc chiến với Iran sẽ là sự ổn định của Hoa Kỳ và châu Âu. Khủng hoảng khả năng chi trả: Cả châu Âu lẫn Mỹ đều đang ở ngưỡng chịu đựng. Một cú sốc giá năng lượng sẽ thổi bùng lạm phát phi mã, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt vốn đã đè nặng lên người dân. Do đó âu châu không muốn tham gia cũng Hoa Kỳ và Do Thái đánh Ba Tư. Nếu Hoa Kỳ thành công thay đổi được chế độ ở Ba tư thì âu châu sẽ phải trả lời sự dứng nhìn trong cuộc chiến.


Cái bẫy lãi suất: lạm phát cao khiến Cục Dự trữ Liên bang không thể hạ lãi suất. Người mua nợ Mỹ sẽ đòi hỏi lợi suất cao hơn nữa, đẩy chi phí trả lãi nợ quốc gia của Mỹ vượt mốc 1.000 tỷ USD vào năm 2026. Việc tiếp tục tăng lãi suất để chống lạm phát do dầu mỏ gây ra sẽ làm nền kinh tế Mỹ gãy vỡ.


Dòng chảy công nghiệp tháo chạy: chi phí năng lượng cao đã tàn phá nền sản xuất của Đức, khi các tập đoàn như BASF và Volkswagen cắt giảm sản xuất trong nước. Một cú tăng giá dầu 20 USD sẽ khiến phần còn lại của nền công nghiệp châu Âu sụp đổ hoặc di dời sang các thị trường năng lượng ổn định hơn, nổi bật nhất là Trung Quốc.


Người ta đưa thêm kịch bản B: “Gọng kìm toàn cầu” 200 USD (Leo thang bạo lực)

Kịch bản ác mộng thực sự nằm ở con át chủ bài địa lý của Iran: Eo biển Hormuz. Với tư cách là một cường quốc lục địa sở hữu kho mìn, tên lửa chống hạm và lực lượng tàu tấn công nhanh theo bầy đàn tinh vi, Tehran đã chứng minh khả năng biến huyết mạch năng lượng quan trọng nhất thế giới thành nghĩa địa của các tàu chở dầu. Có lẻ vì vậy mà mấy ngày nay, Ba Tư chơi sang, thay vì đối đầu với Do Thái và Hoa Kỳ, lại chơi cha thiên hạ bắn hoả tiễn tùm lum khắp các nước trong vùng. Khiến ông thần Kuwait hoảng quá bắn luôn 3 phản lực cơ Hoa Kỳ đang bay theo chiều gió bị bắn rơi.


Nếu Iran thực hiện các lời đe dọa lâu nay nhằm phong tỏa Eo biển hoặc tấn công hạ tầng năng lượng mong manh của các quốc gia vùng Vịnh lân cận, khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày, tương đương một phần năm nguồn cung toàn cầu, sẽ biến mất chỉ sau một đêm. Trong khoảng trống đó, logic cung và cầu sụp đổ; như các đại diện của Lãnh tụ Tối cao từng cảnh báo, giá dầu hoàn toàn có thể tăng vọt lên 200 USD/thùng. Cứ bắn phá các nước lân cận như Sadam Hussein để giá dầu tăng vọt.


Với phương Tây, đây không chỉ là một “cú tăng giá năng lượng” mà là cú sốc kinh tế mang tính kết liễu. Nó sẽ thổi bùng lạm phát hai con số, phá nát phần sức mua còn sót lại của các hộ gia đình Mỹ và châu Âu, có thể dẫn tới bất ổn xã hội trên diện rộng và buộc phải tái cơ cấu nợ công.


Thặng dư của Trung Quốc và “liều thuốc giải Made in China”: sự phụ thuộc toàn cầu vào “Made in China” sẽ gia tăng trong giai đoạn siêu lạm phát này. Khi chi phí sản xuất ở phương Tây trở nên không bền vững vì giá năng lượng, xuất cảng của Trung Quốc từ “nguyên liệu công nghiệp”, phụ tùng đến hàng tiêu dùng sẽ trở thành liều thuốc giải duy nhất có giá phải chăng cho lạm phát phương Tây.


Năm ngoái mình đi Trung Á thì thấy vùng này rất quan trọng với con đường và vành đai của Trung Cộng. Khi về thì được biết nhà ga ở Ba Tư bị nổ thêm phía bắc xứ Ba Tư là Armenia và Azerbaijan, xứ anh em bên cạnh bắt tay nhau làm hoà dưới sự hậu thuẫn của Hoa Kỳ. Họ không cho Ba Tư nói đúng hơn là Trung Cộng tiếp tục xây đường xe lửa xuyên nước họ và chạy lên xứ bác Puchin. Thế là Trung Cộng phải đợi đến Hoa Kỳ bầu bác nào thích để bác Tập tiếp tục đường xe lửa nối Trung Cộng đến Nga để chuyên chở dầu hoả và hàng hoá,…


Được hậu thuẫn bởi chủ quyền năng lượng trong nước và khả năng tiếp tục sản xuất khi phương Tây tê liệt, thặng dư thương mại của Trung Cộng được dự báo sẽ vọt lên mức kỷ lục 1.500 tỷ USD. Trung Quốc sẽ nổi lên không chỉ tự cung tự cấp, mà còn là “bộ ổn định” công nghiệp duy nhất của thế giới giữa hỗn loạn. Trung Quốc sẽ đạt tới mức thống trị công nghiệp chưa từng có trong lịch sử nhân loại. Nếu tin tức mình đọc ở những nơi khác đúng thì không đúng. Chỉ là tuyên truyền nhưng có thể đúng nên mình ghi lại.

Một mục tiêu ẩn của sức ép phương Tây là buộc Trung Quốc quay trở lại hệ thống đồng USD. Hiện nay, Trung Quốc thanh toán dầu từ Iran và Venezuela bằng Nhân dân tệ (RMB), hoàn toàn né tránh hệ thống tài chính của Mỹ. Bằng cách tìm cách phá vỡ các tuyến này, Mỹ hy vọng “đóng gói lại” các giao dịch năng lượng của Trung Quốc sang USD. Nghe nói Puchin đang có ý định sử dụng petrodollar.

Nhưng điều này phản tác dụng. Mỗi lần leo thang lại dạy Trung Quốc cách tập dượt tốt hơn cho một thế giới hậu đồng USD. Thương mại với Nga và Saudi Arabia đã và đang được tiến hành hoàn toàn hoặc một phần bằng Nhân dân tệ. Thay vì quay lại với USD, Trung Quốc đang bình thường hóa một hạ tầng thương mại phi phương Tây, khiến các lệnh trừng phạt của phương Tây ngày càng trở nên vô nghĩa. Vụ Hoa Kỳ và DO Thái tấn công Ba Tư cho thấy Nga và Trung Cộng không cứu đồng chí của họ nên sau vụ này có lẻ các quốc gia khác sẽ kêu Hoa Kỳ hát chung bài ngồi gần nhau cho nhau tình loại người.

Đối với Nga, một cuộc chiến với Ba Tư đóng vai trò như một “van xả áp” chiến lược khổng lồ. Bất kỳ gián đoạn nào đối với nguồn cung dầu Trung Đông đều kích hoạt cú tăng giá làm vô hiệu các mức trần giá dầu Nga của phương Tây. Điều này cho phép Điện Kremlin bổ sung ngân quỹ chiến tranh bằng dòng “petrodollar” (hay đúng hơn là Nhân dân tệ) đúng lúc phải đối mặt với chi phí của chiến dịch mùa hè 2026. Hải quân pháp cũng bắt chước mỹ đã bắt giữ mấy tàu chở dầu của bác Puchin. Nên chắc sẽ giảm, và giúp bác Puchin bán dầu cho bác Tập cao giá hơn hiện nay.

Khi tài sản của Mỹ và NATO bị kéo vào một mặt trận Trung Đông đầy rủi ro, sự tập trung vào Ukraine tất yếu bị phân tán. Nguồn đạn dược và tình báo hữu hạn của Washington sẽ được chuyển hướng sang Israel và bảo vệ các tuyến năng lượng. Nga giành được “khoảng thở chiến lược” để củng cố lợi thế ở Á–Âu trong khi các đối thủ phương Tây chảy máu vốn trong một “cuộc chiến vĩnh viễn” thứ cấp. Theo tình hình chiến sự ở Ukraina thì dạo này lính của bác Puchin bị đánh tơi bời hoa lá, khi hệ thống viễn liên Starlink ngưng cung cấp. Cho thấy cần thêm dạy lính cách nhìn bản đồ chớ cứ sử dụng hệ thống viễn liên như lạy ông con ở bụi này là bị hoả tiễn không người lái bò lại hỏi thăm. Hình như Ukraine đang sử dụng AI để đánh lại lính của bác Puchin, cứ tiếp tục chiến lượng cổ xưa nên bị phát hiện và tiêu huỷ.

Nếu chiến tranh nổ ra, nó sẽ được đóng khung như một tất yếu ý thức hệ. Nhưng lịch sử tưởng thưởng cho sự kiềm chế. Kẻ leo thang sẽ mất dần sự gắn kết bởi chất độc chậm của lạm phát và nợ nần. Kẻ chờ đợi như Trung Quốc sẽ tích lũy đòn bẩy. Đến khi phương Tây tái tập trung, các ngành công nghiệp “điểm nghẽn” của Trung Quốc sẽ hoàn toàn tự chủ. Cuối cùng, Trung Quốc bị cáo buộc là không làm gì, sẽ làm đúng điều quan trọng nhất: không làm gì vào thời điểm sai, và làm mọi thứ vào thời điểm đúng. Có lẻ 6-7 tổng thống Hoa Kỳ đã qua cứ để tình trạng như vậy nhưng đến nay, các chiến lược gia Hoa Kỳ đã thay đổi và muốn thành lập một địa chính khác nên bỏ bom như tây.


Điều bị đánh giá sai lặp đi lặp lại trong hoạch định chiến tranh của phương Tây không phải là ý đồ của Trung Quốc, mà là bản thân hệ thống. Các cuộc chiến hiện đại vẫn được tiếp thị như những “trừng phạt cục bộ” giới hạn, mang tính đạo đức và bị khoanh vùng địa lý. Trên thực tế, chúng kích nổ các vòng phản hồi xuyên suốt năng lượng, tài chính, công nghiệp và chuỗi cung ứng mà không một tác nhân đơn lẻ nào kiểm soát được. Trung Quốc không “thắng” các cuộc xung đột này nhờ sự xuất chúng hay cơ hội chủ nghĩa; họ hưởng lợi vì được đặt ở vị trí cấu trúc bên ngoài vùng sốc. Trong khi các nền kinh tế phương Tây hấp thụ lạm phát, áp lực nợ và xói mòn công nghiệp, Trung Quốc vận hành như một nút ổn định trong cùng hệ thống, chuyển hóa sự leo thang của người khác thành thời gian, quy mô và sự củng cố. Kết cục không phải do chiến lược vượt trội, mà do sự quá tay của phương Tây va chạm với các ràng buộc hệ thống mà họ không còn làm chủ. Chúng ta thấy Hoa Kỳ sa lầy từ sau 9/11 trên các chiến trường ở Trung Đông, tốn biết bao nhiêu tiền trong khi Trung Cộng phát triển tơi bời hoa lá. Tiền Hoa Kỳ đốt trên chiến trường, nếu sử dụng xây dựng hạ tầng cơ sở tại Hoa Kỳ thì nước này ngày nay còn đẹp biết bao lần.


Nếu chiến tranh với Iran bùng nổ, rất có thể nó sẽ trở thành lằn ranh kết liễu đối với Hoa Kỳ và châu Âu, điểm không thể quay đầu, nơi suy thoái trở nên không thể đảo ngược chứ không còn mang tính chu kỳ. Điều được Washington và Tel Aviv mô tả như một chiến lược “cắt đứt sạch sẽ” trên thực tế sẽ trở thành một cuộc chiến cắt đứt sạch sẽ cho Trung Quốc. Sự leo thang sẽ xóa bỏ ảo tưởng cuối cùng về quyền kiểm soát của phương Tây đối với giá năng lượng, ổn định tài chính và tính liên tục công nghiệp, đồng thời giải phóng Trung Quốc khỏi phần đòn bẩy cưỡng ép còn sót lại của Mỹ. Một khi phương Tây tự trói mình vào một cuộc xung đột làm cạn kiệt hệ thống mà họ không thể khoanh vùng, mối đe dọa của Mỹ không còn mang tính chiến lược mà chỉ còn là dư âm ồn ào, tốn kém và không còn mang tính quyết định. Từ thời điểm đó, cán cân không còn dịch chuyển dần dần; nó gãy rời. Bài này mình đọc trước khi Hoa Kỳ bỏ bom. Do đó mình rất lo. Bài này được viết trước khi Maduro bị bắt cóc.


Kết cục tiềm tàng của một cuộc chiến với Ba Tư, có thể đưa đến sự sụp đỗ hoàn toàn của tây phương và Hoa Kỳ, nay đã yếu rồi như đế chế Ottoman ở đầu thế kỷ 20. Và Trung Cộng sẽ là đế chế thay thế đế chế tây phương. Có lẻ con cháu chúng ta nên bắt đầu học tiếng tàu để có công ăn việc làm sau này với Trung Cộng. Đồng chí gái cứ chửi bới mấy ông cố đạo hồi giáp bắt phụ nữ Ba Tư che mặt nhưng có lẻ chuyện đó sẽ tiếp tục đến khi nào, họ không chịu đẻ nữa và sẽ không còn đàn ông ở xứ ngàn lẻ một đêm. Chán Mớ Đời 


Bài này đang viết thì ông Do Thái và ông Mỹ ra tay. Nghe nói tên xếp sòng tình báo của Ba Tư là người sống sót khi đến họp rồi chuồn sớm trước khi máy bay thả bom. Phe tây phương nói là chặt đứt nguồn cung ứng dầu cho Trung Cộng, nhưng còn bác Puchin tha hồ mà mở dầu bán cho anh tàu. Không biết tuyên truyền hay sự thật, nghe nói lính của bác Puchin đang lùi thay vì tiến. Hy vọng mọi chuyển ổn định nhanh.


Mình hay đọc tin tức hai bên để có cái nhìn bớt bị tuyên truyền. Có cái nhìn bớt chủ quan vì lỡ có chuyện gì thì mình đã già không có thời gian làm lại từ đầu.


https://youtu.be/iCPYKeJ_Os8?si=Xp8d6-AXgYRi1tpm


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn