Giấc mơ Hoa Kỳ của người tỵ nạn

 Giấc mơ Hoa Kỳ của người tỵ nạn

Mình thấy xứ mỹ này rất hay. Nhớ năm 2016, bầu cử tổng thống Hoa Kỳ, các ứng cử viên của đảng Cộng hoà, có Trump và một thượng nghị sĩ trẻ gốc Cuba, tên Marco Rubio tranh luận. Ông Rubio kêu ông Trump Là Fake bú xua la mua. Rồi nay ông ta lại được ông Trump bổ nhiệm là ngoại trưởng kiêm luôn cố vấn an ninh quốc gia, thêm cái chức chi nữa. Hai chức vụ này trước đây có ông Henry Kissinger từng đảm nhiệm. Một mình gom 3 chức vị khá lớn trong chính phủ của ông Trump. Không biết có được ăn lương cả 3. Cho thấy Hoa Kỳ rất kỳ lạ. Không thù vặc, ai giỏi thì họ tuyển như bà Clinton ngưng tranh cử vì đám tài phiệt bổng nhiên bơm tiền cho ông Obama, nên bà ta hết tiền phải ủng hộ ông Obama hốt phiếu nên được bổ nhiệm làm ngoại trưởng.

Biểu đồ cho thấy người Việt lợi tức thấp hơn cả người Campuchia 

Tuần vừa rồi thiên hạ bàn tán vụ ông Cao Hùng, một người Việt tỵ nạn, thứ trưởng bộ hải quân, rồi nay ông bộ trưởng bị đuổi về vườn với vợ thì ông này thế tạm chức bộ trưởng khiến nhiều người Việt hoan hô, cũng có người chống đối kêu ông ta là chạy theo bợ đít mỹ trắng này nọ. Chán Mớ Đời 

https://en.wikipedia.org/wiki/Viet_D._Dinh

Trước ông Hùng Cao đã có một người Mỹ gốc việt làm đến chức thứ trưởng bộ tư pháp Hoa Kỳ dưới thời tổng thống Bush COn. Ông ta là người thảo dự luật Patriot sau vụ khủng bố 9/11. Tên ông ta là Đinh Đồng Phụng Việt, tên mỹ là Ted Dinh. Ông này tốt nghiệp trường luật khoa Harvard. Mình có gặp vài lần khi xưa lúc anh ta còn sinh viên. Nghe nói sau này anh ta bị nhóm trí thức cấp tiến đả kích rất nhiều vì làm việc cho đảng Cộng Hoà.

Mình thấy lạ là người Việt chửi ông Cao Hùng là chạy theo da trắng thượng đẳng này nọ. Mình cũng chả hiểu lý do nào họ chửi đổng như thế. Mình cũng chưa từng nghe ông này phát biểu, chỉ lướt qua thôi. Thấy mỹ trắng hoan hô ông ta, kể là thuyền nhân tỵ nạn cộng sản này nọ. Chỉ biết ông ta đi lính mỹ rồi ra ứng cử thượng nghị sĩ nhưng bị thất cử rồi buồn đời ông Trump hỏi ông ta muốn làm đại sứ tại Việt Nam hay không thì ông ta từ chối, sau đó ông Trump bổ nhiệm làm thứ trưởng bộ hải quân. Được biết thượng viện kênh sì po ông ta rất lâu mới bỏ phiếu thuận vì ông ta là da vàng mũi tẹt. Nên ai chửi ông ta bợ đít da trắng thì mình khó hiểu. Có lẻ họ sống trong các tháp ngà trí thức cao vời vợi.

Hôm nay muốn nói đến một người tỵ nạn khác thành công trong việc thực hiện giấc mơ Hoa Kỳ của gia đình ông ta. Đó là ngoại trưởng kiêm cố vấn an ninh quốc gia Hoa Kỳ, Marco Rubio.

Bố mẹ ông ta gốc CUba, chạy qua Hoa Kỳ trước khi đoàn quân dưới sự lãnh đạo của Fidel Castro tiến chiếm Cuba. Bố ông ta làm bartender trong khi bà mẹ thì dọn phòng ở khách sạn. Mất hết tài sản, bỏ lại sau lưng ở quê hương họ và phải làm lại từ đầu ở xứ người. Nói như Hà Nội hy sinh đời bố củng cố đời con. Ông nội của ông ta nhập cư bất hợp pháp, suýt bị đuổi về xứ Cuba nhưng vào giờ chót ông ta được cho phép thường trú dân. Mình đoán là nhờ đạo luật Cuba Adjustment Act of 1966. Ai từ Cuba mà vượt biển hay sao đó đến Hoa Kỳ thì được cho phép ở lại Hoa Kỳ theo quy chế tỵ nạn cộng sản.

Do đó chính phủ Fidel Castro cho điệp viên của họ, bay máy bay hay vượt biển đủ trò đến Hoa Kỳ, xin tỵ nạn nhưng thật ra làm lũng đoạn cộng đồng người Cuba, làm gián điệp. Có một cuốn phim kể về chuyện này, có cô đào bốc lửa Penelope Cruz đóng. Mình đoán chắc chắn trong cộng đồng người Việt tại hải ngoại có người của Hà Nội đưa qua nên rối như canh hẹ.

Chính phủ Hoa Kỳ thường do các luật sư năm giữ. Như ông Obama, Biden, ông bà Clinton, Abraham Lincoln,… Ông Rubio cũng tốt nghiệp luật sư, nhưng trường làng ở Florida. Nhớ có lần tham dự cuộc gây quỹ bầu cử của một ông thượng nghị sĩ. Ông ta là luật sư và tuyên bố với cử toạ là một luật sư giỏi là một người nói láo, một luật sự dỡ là một thượng nghị sĩ. Nên sau này mình không cúng tiền cho ông ta nữa.

Cuộc đời chính trị của ông Rubio, khởi đầu khi đắc cử dân biểu của tiểu bang Florida rồi năm 2010, đắc cử chức thượng nghị sĩ đại diện tiểu bang Florida. Dạo ấy ông ta được xem là một nhân vật trẻ có triển vọng của đảng Cộng Hoà khiến mình thất kinh. Dạo đó cũng có một thượng nghị sĩ trẻ của đảng Dân Chủ mang tên Barrack Obama. Tuy không bỏ phiếu cho ông Obama nhưng mình rất vui khi có một tổng thống da màu cà phê sữa của Hoa Kỳ. Cho thấy Hoa Kỳ ai có tiềm năng, chịu khó thì sẽ đạt được giấc mơ Hoa Kỳ, bất kỳ da màu hay da trắng. Nhưng phải cực giỏi, xuất chúng, làm việc gấp 2-3 lần người Mỹ da trắng như cựu ngoại trưởng Condi Rice từng tuyên bố. Nên nhớ lợi tức người Mỹ da trắng thấp hơn người Mỹ gốc á châu. xem biểu đồ

Cái hay của ông Rubio là không phải con của dân giàu có, quyền lực để được đưa lên làm chính trị của đảng Cộng Hoà như ông BUsh Con. Ông ta được xem là nhân vật danh tiếng nhất của người Mỹ gốc mỹ la-tinh. Khi ông Trump bổ nhiệm ông ta làm ngoại trưởng thì thượng viện Hoa Kỳ bỏ phiếu thuận 99-0.

Nhớ có lần nghe ông Phan Văn Trường, tốt nghiệp bên pHáp, từng làm tổng giám đốc một công ty Pháp lớn nhất, có đâu trên 100,000 nhân viên khắp thế giới. Mình biết tên ông ta khi chính phủ Pháp, bổ nhiệm ông ta để thương lượng với người Nhật. Họ kêu để á đông gặp nhau, biết nhau dễ thương lượng vì tây gặp người Nhật thì thấy mặt của họ lạnh như tiền. Không biết nói chuyện cởi mở ra sao.

Ông Trường, anh của nhạc sĩ Phan Văn Hưng của tổng hội sinh viên Paris khi xưa, có kể là từ khi ông ta chấp nhận, tự xem mình là người Pháp thì mọi việc đều hanh thông, chức vụ lên như tây. Trước đó cứ nấn ná đứng ở gạch nối Franco-Vietnamien, thịt ba chỉ, nữa nạt nữa mỡ. Có thể lên cao cao nhưng khó được tây bổ nhiệm các chức vụ lớn dù có thật tài. Dù sao thì xã hội tây vẫn còn khép kín với giới giàu có lâu năm nhiều thế hệ. Ngày nay có thể hơi cởi mở nhưng mình không nghĩ sẽ không có một tổng thống tây, gốc người ả rập này nọ. Có thể trong tương lai nhưng khó nói trước. Người ta dự đoán vào năm 2050, Pháp quốc sẽ có 18% dân số là người theo đạo hồi.

Tây Ban Nha, Pháp quốc và Anh quốc thậm chí Ý Đại Lợi tuyên bố không cho máy bay mỹ dùng không phận của mình để đánh bom xứ Ba Tư. Theo mình lý do chính là cách đây mấy năm, hình như năm 2014, đám hồi giáo cực đoan đánh bom cùng lúc mấy chiếc xe điện ngầm khiến mấy trăm người dân chết và đâu trên 2,000 bị thương và mấy vụ đánh bom hay giết người tại Paris với nhà báo Charlie Hebdo,…

Mình nghĩ nếu không vào dòng chính của Hoa Kỳ thì chúng ta có thể thành công trong cộng đồng người Việt nhưng sẽ bị giới hạn. Dạo này thằng con đang lo cho mướn share phòng căn nhà ở Westminster, thì vấp phải người Việt mình chỉ mướn một phòng giá độ $800/ tháng trở xuống trong khi người mễ có thể trả lên đến $1,200/ tháng. Nó chả hiểu tiếng Việt nên lọng cọng. Mình nói cho người mễ mướn thêm $400/ tháng.

Nhìn biểu đồ lợi tức trung bình người Việt tại Hoa Kỳ thì cho thấy rất thua xa các cộng đồng á châu khác. Chỉ hơn người lào hay Bangladesh,… thậm chí thua cả người Cao Miên. Chán Mớ Đời 

Chúng ta thấy người gốc La tinh như người Mễ đã đi vào dòng chính nên họ có rất nhiều đại diện của họ tỏng lãnh vực chính trị, đại biểu đủ trò dù có thể họ ít có nhiều bác sĩ hay kỹ sư như người Việt. Chúng ta nên nhớ là phải tham gia vào dòng chính, chính trị để bảo vệ quyền lợi cho người Việt nếu không thì bù trớt.

Dạo này họ đang đập mấy người gốc Somalia ở tiểu bang Minnesota, cho rằng họ gian lận. Cộng đồng nào cũng gian lận cả nhất là người Do Thái. Nhưng sao lại đánh cộng đồng Somalia vì họ ít người, có một đại biểu quốc hội. Tương tự khi xưa, cộng đồng người Việt mình yếu về thứ lực chính trị nên cảnh sát đến các phòng mạch còng tay mấy bác sĩ gốc việt gian lận Medicare gì đó. Như để dằn mặt các cộng đồng có thế lực chính trị lớn hơn. Ngày nay tương đối cộng đồng người Việt lớn mạnh hơn nên cũng đỡ. 

Người Việt mình thì con cứ bắt học ra bác sĩ, kỹ sư nhưng ít khuyến khích con mình theo chính trị. Hy vọng thế hệ thứ 3 của cộng đồng người Việt sẽ vào chính trị đông hơn. Khi có tiếng nói chính trị thì mới có thể giàu có được. Mình nhớ có lần mua một căn nhà đã được biến thành văn phòng bác sĩ. Mình muốn đổi lại vùng dân cư. Thành phố Garden Grove kêu phải đóng $5,000 và đợi 6 tháng. Nhưng chưa chắc được. Mình nhờ một người Mỹ quen, có ông bạn làm manager cho thành phố. Ông ta gọi điện thoại một cái xong thì nói với mình. 2 ngày nữa, đến thành phố đem bản vẽ, gặp lại tên kêu mình bắt đóng $5,000 lệ phí. Hắn xem bản vẽ rồi đóng dấu cái rụp. Chả trả lệ phí gì cả, không phải đợi 6 tháng qua hội đồng bú xua la mua.

Có lần mình thấy Andy Quách, nghị viên thành phố Westmisnter, đi với hai tên nào vào thành phố Garden Grove rồi hỏi gặp tên nghị viên nào rồi nói chuyện để nhờ giúp đỡ cho hai tên kia được giấy phép xây cất gì đó.

The Grit of the Mustang

​The Trump administration saw Hung Cao and recognized the content of his character rather than a woke checklist because they valued his grit and technical mastery over the color of his skin or his status as an immigrant. Fifty-one years ago, Cao arrived in Guam as a four-year-old refugee with nothing but two suitcases after his family had been rescued from the fall of Saigon by the very fleet he now oversees. On April 22 2026, he made history as the first Vietnamese refugee to lead the Department of the Navy as Acting Secretary, closing a fifty-year circle of service to the nation that pulled his family from the water. His commitment to the uniform is not a simple career choice but a debt of honor. In 1979 while his family was living in Niger, West Africa, the Iranian Revolution sparked regional chaos and the U.S. Marines brought his family into the embassy to stand watch over them until they were safe. He did not see bureaucrats that day; he saw heroes who stood between his family and the fire. That moment became his North Star. He did not join the Navy to climb a corporate ladder but to become the kind of person who stands the watch for others. That mission began on the deckplates in 1989 when he was enlisting as a Seaman Recruit. While many were battling the winter winds at Great Lakes, Cao was sweting through his first sets of stencils in the Florida humidity of RTC Orlando, 1989. He served seven years in the enlisted ranks before earning his way into the U.S. Naval Academy in 1996. That Mustang journey gives him a perspective that cannot be taught in a seminar because he understands the weight of the sea bag on a sailors shoulder. Because of those rough edges, Cao has been blunt about the type of people the Navy needs to win wars. He has pushed back against woke recruiting efforts, stating that the Navy does not need checklists but needs alpha males and alpha females who are ready to do the grit-heavy work of combat. For Cao the Navy is not a place for optics, it is a place for the rip out their own guts level of toughness required for high-stakes survival. As a career Navy Diver and EOD Officer who led the recovery of John F. Kennedy Jr. and served combat tours in Iraq and Somalia, he knows that in the dark, under a hull, a rehearsed press release wont save a mission. Technical mastery and individual caractor will save it. Even as he handles high-level financial reviews of carrier contracts, his focus remains on the sailors who man the watch. He is the first Secretary in a generation who knows what it is like to stand a mid-watch and rely on the equipment that the Pentagon buys. He is not there to fit in with the Ivory Tower. He is there to ensure that the most powerful Navy in the world is led by someone who has lived its reality from the bottom up.

​#HungCao #NavyMustang #ContentOfCharacter #USNavy #Veterans #Leadership #SemperFortis #MustangNavy

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

80% motel tại Hoa Kỳ do người ấn độ làm chủ

 Motel Patel

Mỗi lần mình đi chơi liên bang tại Hoa Kỳ thường ngủ đêm tại các motel. Điểm đặc biệt là các motel này đa số có chủ là người Ấn Độ di dân. Buồn đời mình kiếm tài liệu đọc thì thất kinh vì thống kê cho biết là 80 % các motel ở Hoa Kỳ đều do người Ấn làm chủ. Tương tự 80% các tiệm bán donut ở Cali đều do người Cao Miên, còn tiệm nail thì ai cũng biết là 90% các tiệm đều do người Việt làm chủ. Hôm nào buồn đời mình kể mấy vụ này.

Theo họ kể thì sự việc khởi đầu khi 120,000 người Mỹ gốc Nhật Bản bị Hoa Kỳ bỏ vào trại tập trung sau khi Nhật Bản đánh bom ở Trân Châu Cảng. Các cánh đồng, tiệm hay khách sạn của người Nhật di dân sang Hoa Kỳ từ bao nhiêu đời, bổng nhiên bỏ trống hay bán lại với giá bèo. Một ông gốc Ấn Độ mua một khách sạn đầu tiên từ người Nhật vì quá rẻ. Vùng Palo Verde ngày nay, đất đai khu vực này đều do người Nhật trước thế chiến thứ 2 làm chủ rồi họ bị bắt bỏ vào trại tập trung nên khi được thả thì bị Mỹ trắng chiếm đóng, mất hết. Khu vực Quận Cam mấy chục năm có nhiều gia đình người Nhật trồng dâu bán nay già, con cái làm bác sĩ, kỹ sư nên họ bán đất hết.

Đầu thập niên 1970, một kỹ sư từ Ấn Độ, tên Raj Patel, tốt nghiệp đại học Hoa Kỳ, làm việc cho một công ty mỹ, xem như đời lên hương. Vấn đề là ông ta ăn cà ri nhiều nên hay đột phá tư duy. Một hôm ông ta thấy có một motel để bảng bán giá $40,000 ở ngoại ô Sacramento. Cái motel cũ kỹ, sơn bị tróc, đèn néon khi cháy khi sáng như ma trơi, bãi đậu xe đa phần vắng như chùa bà Ấn Độ. Chủ cũ chán đời nên chả chăm sóc còn du khách thì không dám ghé lại nhưng ông Patel thấy đây là cơ hội tạo dựng sự nghiệp tại Hoa Kỳ, vùng đất hứa của những người dám làm chủ. Như ông bà ta nói có gan làm giàu, có tim thì lấy vợ.

Ông ta không có khả năng mượn tiền theo ngõ ngân hàng Hoa Kỳ, vì dạo ấy ngân hàng mỹ ngại cho vay các di dân nhất là á châu. Thế là ông ta hỏi vợ còn bao nhiêu tiền bạc và hỏi họ hàng thân thích. Theo văn hoá của người Ấn Độ thì họ hàng, anh em cho vay cặp vợ chồng này để mua cái motel lịch sử đã khởi mào cho người Ấn Độ chiếm lĩnh các motel trên đất Mỹ. Thế là gia đình ông Patel dọn vào ở trong một căn phòng nhỏ phía sau phòng lễ tân. Motel trở thành nhà của họ, nơi kiếm cơm và tương lai của gia đình họ.

Ban ngày ông ta đi làm trưa chạy về Motel để phụ việc này nọ. Chiều tối và cuối tuần ông ta sửa chửa ống nước, phòng tắm, sơn phết. Trong khi đó thì vợ ông ta thay vì hát karaoke múa sari thì giặt ra, gối, làm kế toán,.. bà Inge mình quen, di dân từ Đức quốc năm 18 tuổi kể là khi xưa bà ta có một khách sạn nhỏ, bà ta phải tự sửa chửa ống nước, đủ trò nhưng làm ra tiền nhiều nên từ từ bà ta mua nhà cho thuê đến khi có 5 căn nhà ở Chino Hills thì bán cái khách sạn rồi dùng tiền đó mua thêm đến khi bà ta qua đời có 25 căn nhà. Bà ta chết chớ nếu không còn mua nhà nữa. Dạo đó nhà cho thuê trung bình $2000/ tháng, vì chi $50,000/ tháng mà bà ta hà tiện đâu tiêu xài gì nên mỗi năm lấy tiền thuê nhà mua thêm một căn khác để khấu trừ thuế.

Từ từ cái motel bắt đầu khá lên, các tài xế xe tải và du khách ít tiền ghé lại. Và thấy rẻ nhưng được đón tiếp ân cận như ăn cà ri cay nên họ trở lại. Từ một motel ít khách nay trở thành đông đúc thê là đời lên hương. Nên nhớ tài xế xe tải đa số là người Ấn Độ và người ấn độ ưa chuộng rẻ tiền như mình nha. Gần vườn mình có tiệm ăn Ấn Độ rất ngon nên hay ghé lại đây ăn.

Thay vì tự mãn với thành công của mình, ông ta không tiêu xài dùng tiền vô như nước để sửa chửa tân trang lại motel, thay giường giới, bàn ghế mới, đèn đuốc trong phòng,… chỉ vài năm sau, motel của họ trở thành một tài sản vì đã trả hết nợ cho họ hàng và tiền vào như suối cà ri.

Hôm nào mình sẽ kể chuyện đời ông Ted Ngoy, người cao miên, được xem là vua donut. Chính ông ta khởi đầu mua một tiệm donut rồi với văn hoá của người miên, ông ta đã mở thêm nhiều tiệm donut khác và giúp đồng hương mở tiệm donut mà ngày nay 80% các tiệm donut ở Cali do người cao miên làm chủ. Khi có tiền nhanh chóng ông ta tưởng là vua donut rồi nên lên Las Vegas và cháy túi hết, bán tiệm bán đủ trò.

Với sự thành công của motel, ông Patel bắt đầu mượn tiền của ngân hàng mỹ để mua cái motel thứ 2, loại ma chê quỹ hơn. Như mình khi xưa mua nhà hư hại nhiều rẻ rồi sửa chửa lại. Kêu vợ lại dọn dẹp chùi lau, sơn phết vừa coi con, hai đứa chạy lòng vòng ngoài sân những ngày thơ ấu. Lúc nào cũng sống hà tiện, để dành tiền để tân trang lại motel,…

Từ từ vợ chồng ông ta sở hữu một đống motel, rồi giúp họ hàng, đồng hương học nghề rồi mua motel cho họ. Cùng lúc đó, chính phủ Uganda của ông thần Imin Dada đuổi cổ bao nhiêu người Ấn Độ ra khỏi nước, nghe đâu 120,000 người. Mấy người này xin di dân qua Hoa Kỳ. Không rành tiếng anh nên vào làm phụ giúp các motel của đồng hương. Rồi từ từ học nghề rồi đi mua motel.

Vào thập niên 1980, ông Patel chuyển đổi chiến lược. Từ chiến lược tự túc tự cường, ông tham gia vào hệ thống các khách sạn vừa túi tiền, nên được tham gia vào các hệ thống đặt phòng. Việc giúp ông ta nâng giá tiền của mỗi đêm cao hơn trước. Khi xưa đi chơi hay vào đây đặt phòng còn nay thì có các dịch vụ như Expedia,… hay vào thẳng trang nhà của khách sạn với ứng dụng.

Sau vài thập niên, con đường của ông Patel từ kỹ sư đến chủ motel, được cả ngàn người Ấn Độ khác nối bước tạo dựng cơ nghiệp tại Hoa Kỳ, vùng đất hứa của những người di dân với bàn tay trắng nhưng với ý chí làm việc chăm chỉ để đạt được giấc mơ của mình.

Người ta nói ông Patel đã bỏ nghề kỹ sư nhưng thật ra ông ta chỉ thay đổi môi trường, sử dụng sự hiểu biết của mình để sửa chửa tân trang lại motel đầu tiên, làm bàn đạp để trở thành chủ nhân của 14 cái motel.

Mình có tên bạn gốc Ấn Độ kể là người ấn độ mua motel theo kiểu đầu tư vào Hoa Kỳ qua chương trình EB-5. Họ bỏ $500,000 mua cái motel rồi sau 5 năm có thẻ xanh rồi thì bán lại cho người đồng hương ở Ấn Độ. Nên không lỗ vì có thẻ xanh rồi vào quốc tịch cho cả nhà. Mình nghĩ người Việt di dân qua Hoa Kỳ ngày nay cũng làm kiểu này, mua nhà hàng hay chi đó rồi sau 5 năm có thẻ xanh vào quốc tịch mỹ, bán lại, được chuyển tiền từ Việt Nam qua như tây ăn mắm ruốc. Xong om

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Nền Cộng Hoà Hoa Kỳ đang thành hình Đế chế

Đế chế Hoa Kỳ đang thành hình

Bao nhiêu chuyện dồn dập hơn một năm nay từ khi ông Trump lên nắm quyền khiến nhiều người muốn trở lại thời Tiền Trump, bớt căn thẳng. Người bênh kẻ chửi nên chả biết đường nào mà lần. Dù muốn dù không chúng ta đang chứng kiến cuộc thay đổi trật tự thế giới trong lịch sử. Các đế chế được thành lập rồi banh ta lông chỉ vì không cải tiến theo trào lưu của kỹ nghệ. Vài trăm năm sau, đầu thai lại sẽ được thầy cô dạy về giai đoạn này. Mình thấy cách tuyên truyền của họ rất hay, định hướng thiên hạ chửi nhau quá đỉnh để quên đi những gì họ làm thật sự. Sau đó lại kêu làm cách mạng này nọ. Có anh bạn kêu anh theo dân chủ , chị theo cộng hoà, cả hai đều phải trả 6 đô một gallon, không ai trả ít hay nhiều hơn thì cãi nhau chi cho mệt đời cô lựu.

Toà Bạch Cung đưa ra các đầu tư về điện tử tại Hoa Kỳ. Chúng ta không thấy hiện diện ở tiểu bang Cali. Ta thấy tiểu bang Arizona là lớn nhất, cho thấy Silicon Valley hết thời với các chương trình Xanh bú xua la mua. Mấy nhà máy này cần năng lượng mà giá năng lượng ở Cali đắt nhất Hoa Kỳ, và dân Cali rất hãnh diện tham gia cuộc cách mạng môi trường xanh khi đi dỗ xăng.

Từ khi ông Trump lên, mình thấy nhiều ông thần ả rập tuyên bố sẽ đầu tư vào Hoa Kỳ, gần đây bà thủ tướng Nhật Bản cũng tuyên bố sẽ đầu tư này nọ với những số tiền khủng mà mình không thể đếm hết được hay viết mấy con số ra. Câu hỏi mình đặt ra là lý do phải đầu tư vào Hoa Kỳ thay vì đầu tư vào xứ của họ. 

Người ở Việt Nam đầu tư theo chương trình EB-5 hay chi đó để hạ cánh an toàn thì mình còn hiểu đây các nước giàu to khác như Nhật Bản, Ả rập đều đem tiền vào Hoa Kỳ như Đài loan phải đầu tư xưởng chế tạo vi chip. Nếu nhìn xa hơn thì thấy DO Thái và xứ Ả Rập xù bà Đầm Pháp quốc về việc đầu tư để sản xuất phản lực cơ chiến đấu Rafale. Họ viện cớ này nọ nhưng thật ra không có lợi khi đầu tư vào Pháp quốc ngày nay. Để tiền đưa qua Hoa Kỳ cho chắc ăn. Tổng thống Macron tuyên bố sẽ thay thế hàng không mẫu hạm De Gaulle bằng một chiếc khác vào năm 2038. Với tiền bạc hôm nay thì có lẻ đến cuối thế kỷ mới làm xong.

Khi mình ở âu châu lương bổng tương đương bên Hoa Kỳ, nay GDP Hoa Kỳ lên cao trong khi âu châu Chán Mớ Đời 

Nước Mỹ đang cởi bỏ mặt nạ và hoàn thành quá trình biến đổi từ nền Cộng hòa sang Đế chế La Mã. Giai đoạn mà tướng Julius Ceasar đã vượt dòng sông Rubicon tiến về La Mã để lật đổ nền cộng hoà do các thượng nghị sĩ cầm đầu thành lập đế chế La Mã. Địa chính trị toàn cầu do đó bị đảo lộn. Mỗi thời kỳ biến động đều tạo ra những người thắng cuộc và người thua cuộc mới. Câu hỏi duy nhất quan trọng là: Châu Âu và Việt Nam cũng như các quốc gia khác có thể hưởng lợi như thế nào từ trật tự thế giới mới? Có lẻ vì vậy họ biểu tình no king.

Việt Nam đã hụt năm 1945, 1975 và ngày nay? Việt Nam có chương trình tăng gia kinh tế trong vòng 5 năm tới 10% mỗi năm. Họ tìm cách góp các tỉnh lại để hạn chế nền hành chánh quan liêu, thêm bỏ tù các ông thần bà nữ tham nhũng vào tù khiến chả có ai dám ký kết gì cả. Các kinh tế gia gọi Việt Nam là Trung Cộng +1 vì nghe nói 80% các công ty hiện nay sản xuất để xuất cảng đều của người Tàu. Hoa Kỳ sẽ dựa vào đó đánh thuế. Tân thủ tướng kêu 10% hơi tham vọng.

Người Mỹ đã đặt nền móng cho đế chế của họ ngay từ năm 1945 sau khi thế chiến thứ hai kết thúc với cuộc hội thảo tại Bretton Woods, Hoa Kỳ. Ý tưởng rất đơn giản, và giống như tất cả các nền thương mại hàng hải trước đó, từ Venice đến Anh quốc, bao gồm cả Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Mình có kể vụ này rồi. Ai nắm quyền lực trên biển từ khi con người biết đóng tàu để di chuyển buôn bán là kẻ mạnh như các đế chế Venice, Hy Lạp, La MÃ, Bồ Đào nHa,… cứ hỏi các ngư dân Việt Nam đi đánh cá bị tàu lạ đâm lũng tàu. Đánh cá nhỏ thôi nhé chớ chở hàng hoá tiền nhiều hơn thì bị đánh thuế là ngọng.

Hoa Kỳ là xứ sản xuất dầu hoả nhiều nhất thế giới nên không lo vụ dầu trung đông, nay có thêm dầu Venezuela

Trước khi Kha Luân Bố tìm mò đến Mỹ Châu, Nhà Minh bên Tàu đã có tàu bè to hơn tàu bè của ông Kha Luân Bố, đi khắp nơi dưới sự điều động của đô đốc Dương Hạ, mà ngày nay Trung Cộng mới cho đóng một hàng không mẫu hạm mang tên ông này. Điều chắc chắn là Trung Cộng sẽ không như nhà mInh, bế môn toả cảng nữa. Hải cảng cao miên Sihanoukville xem như là của Trung Cộng, và vài hải cảng khác trên thế giới còn biển đông thì họ xây đường bay trên mấy đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Căn cứ hải quân ở đây.

Hoa Kỳ bảo đảm an ninh hàng hải thông qua hải quân của mình và tạo ra một thị trường rộng lớn cho phép tất cả những ai muốn đều có thể mua sắm một cách hòa bình các hàng hóa và dịch vụ thiết yếu cho sự thịnh vượng của họ. Hai tuần trước, mình có ghé con kênh Panama thì mới thấy sự quan trọng của hàng hải.

Chúng ta thấy cuộc chiến hiện nay, Ba Tư phóng toả eo biển Hormutz là cả thế giới xón trong quần. Hoa Kỳ kêu mấy ông, mấy bà ngon thì đem tàu đến mà chở dầu về. Chúng tôi không làm sen đầm quốc tế không công nữa.

Di dân mang lại cho Hoa Kỳ rất nhiều giải Nobel. Hoa Kỳ chận đứng di dân bất hợp pháp nhưng những người tài giỏi hay giàu có trên thế giới đều sẽ được cho vào. Tuần này công ty Oracle đã sa thải 30,000 của họ qua email. Đồng thời nộp đơn xin 3,126 chiếu khán H1-B. Các nhân viên ngoại quốc sẽ được trả lương rẻ, và không kêu than như nhân viên người Mỹ.

Lời đề nghị này không hề tầm thường trong bối cảnh hậu chiến tranh thế giới đẫm máu, một phần do tranh giành tài nguyên gây ra. Chúng ta đã quên mất rằng, hơn một thế kỷ trước, trong thời đại các đế chế trên đất liền, khi năng lượng trở nên cần thiết, giải pháp hiển nhiên nhất là xâm lược một quốc gia sản xuất và sáp nhập nó vào đế chế của mình. Máu đổi lấy dầu mỏ. Một trò chơi khiến Anh quốc cũng như Pháp quốc đã trải nghiệm đẫm máu tại Điện Biên Phủ hay Algeria.

Do đó, Hoa Kỳ đã tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn về mặt khách quan, dựa trên sự hợp tác và thương mại thay vì cạnh tranh và chiếm đóng chiến tranh. Họ tạo dựng Ngân Hàng Thế Giới và International Monetary Funds để làm sức ép qua tài chánh. Cũng như bất kỳ chế độ cai trị trên biển nào, những thứ duy nhất mà Hoa Kỳ cần để duy trì quyền lực và sự bền vững của hệ thống là một hải quân hùng mạnh và các căn cứ được đặt ở những vị trí chiến lược trên khắp hành tinh (các tuyến đường thương mại và các trung tâm sản xuất chính).

Khôi nguyên Nobel người Mỹ gốc di dân rất nhiều, hút chất xám trên thế giới

Các quốc gia chư hầu, để đổi lấy quyền tiếp cận tài nguyên, chỉ cần giao dịch bằng đô la và tuân thủ luật pháp Mỹ. Trong những ngày đầu của Đế chế, Hoa Kỳ phải đối xử với các chư hầu của mình một cách tương đối khoan dung, vì toàn bộ mục tiêu là ngăn chặn chúng rơi vào tay đế chế Liên Xô cộng sản đối thủ. Như các nước Tây Âu, qua chương trình Marshall. Mình đọc tài liệu về chương trình này thì thất kinh.

Trong những điều kiện thuận lợi này, các chư hầu của Mỹ-Tây Âu, khối các nước nói tiếng Anh, Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan, hầu như không nhận thức được sự lệ thuộc nhẹ nhàng và tinh tế của mình, mà quá bận rộn làm giàu cho bản thân bằng cách hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu dưới sự lãnh đạo của Mỹ. Âu châu có NATO canh gác cho họ như Cuba và Việt Nam cho thế giới ngủ.

Với sự sụp đổ của Liên Xô, mọi thứ đã thay đổi. Thứ nhất, Hoa Kỳ không còn phải đối xử đặc biệt tốt với các chư hầu của mình nữa, vì không còn sự cạnh tranh nào. Hơn nữa, không chắc chắn phải làm gì với bộ máy tình báo khổng lồ được thiết lập trong thời Chiến tranh Lạnh, tổng thống Bill Clinton đã giám sát việc tái triển khai nó trong cuộc chiến kinh tế nhằm mang lại lợi ích cho các công ty Mỹ. (Ngày nay, hầu như người ta đã quên rằng châu Âu và Nhật Bản từng có lợi thế công nghệ so với Mỹ trong nhiều lĩnh vực quan trọng cho đến đầu những năm 2000. Ai còn nhớ rằng năm 1990, 44% chất bán dẫn của thế giới được sản xuất tại châu Âu? Ngày nay, con số đó là 9%, và 0% trong số các chất bán dẫn thế hệ mới nhất cần thiết cho trí tuệ nhân tạo tiên tiến.)

Khi mình ở âu châu thì GDP của âu châu ngang ngửa với mỹ ngày nay thì thua mỹ quá xa. Xem bài mình kể trước đây.

Trên hết, cán cân quyền lực trong đế chế sơ khai này đã thay đổi. Trong khi Hoa Kỳ chỉ chiếm một phần ba sản lượng của phương Tây khi Liên Xô sụp đổ (một phần ba GDP của châu Âu + các nước nói tiếng Anh + Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan), thì hiện nay con số này đã lên đến một nửa. Sự mất cân bằng ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn về quy mô thị trường tiêu dùng, đầu tư nghiên cứu và phát triển, ngân sách quân sự, tỷ lệ sinh, sản xuất và tiêu thụ năng lượng... tóm lại, mọi thứ cấu thành nên quyền lực. Nay Hoa Kỳ kêu NATO phải chi 5% ngân sách quốc gia cho quốc phòng. Có điều chắc NATO sẽ tự động giải tán vì âu châu không có tiền chi cho quốc phòng. Có một thanh niên trẻ đức kêu là thà làm culi cho Puchin còn hơn đánh Puchin.

Các căn cứ quân sự Hoa Kỳ trên thế giới, nghe nói có đến 770 căn cứ

Có nhiều lý do cho điều này, nhưng lý do quan trọng nhất là động lực tự nhiên của các đế chế, luôn ưu tiên trung tâm. Vốn chảy về nơi có lợi nhuận tốt nhất, và nhân tài chảy về nơi được trả lương cao nhất. Và những hiệu ứng này tự củng cố lẫn nhau. Từ 1945, biết bao nhiêu chất xám của thế giới đổ về Hoa Kỳ. có ông giáo sư người Ý Đại Lợi đoạt giải Nobel hoà bình về vật lý thì phải, được chính phủ Ý Đại Lợi o bế mời về cộng tác nhưng ông ta từ chối, kêu quá quan liêu nên ông ta mới bò qua mỹ.

Mình nhớ có bố anh bạn gốc đại hàn, giáo sư địa học Hoa Kỳ, được chính phủ Nam Hàn mời về dạy tại Hán Thành, cấp nhà cao cửa rộng hơn ở Hoa Kỳ, lương bổng gấp đôi cách đây 40 năm về trước. Đó là cái đem chất xám về lại quê hương, chớ họ không kêu ca sĩ nào hát quê hương là chùm khế ngọt nhưng ăn không được, đói teo. Thậm chí Trung Cộng ngày nay cũng tìm cách đưa chất xám của họ về Trung Cộng với những đãi ngộ khiến các kỹ thuật gia gốc tàu ở tây phương phải suy nghĩ.

Nếu chúng ta thêm vào đó thực tế là Hoa Kỳ đã trở nên độc lập về năng lượng nhờ dầu đá phiến, và thông qua hiệu ứng mạng lưới của các công ty GAFAM thống trị về công nghệ, thì mối quan hệ của họ với đế chế của mình đã trở nên khác biệt về căn bản: họ bắt đầu công khai coi thường các chư hầu của mình (do đó có biệt danh "Europoors") và đặt câu hỏi tại sao họ lại phải đối xử bình đẳng với các quốc gia kém xa họ về mọi mặt quyền lực. Lại thêm cái miệng ôgn Trump cứ phang bú xua la mua khiến thiên hạ sẽ bị tổn thương.

Dân số Hoa Kỳ và âu châu và lợi tức

Về phần mình, các quốc gia chư hầu chỉ đơn giản nghĩ rằng họ đang tham gia vào một hệ thống thương mại do Hoa Kỳ dàn dựng. Họ chưa hoàn toàn hiểu rằng nền kinh tế của họ đang suy yếu khi các nguồn lực quan trọng, vốn và công nghệ của họ bị hút cạn về trung tâm của đế chế, ngay cả khi sức sống chính trị của họ đang suy giảm dưới sự bảo hộ thoải mái của chủ nhân Mỹ.

Các quốc gia chư hầu chỉ mới bắt đầu hiểu thực tế về tình hình của họ trong đế chế Mỹ. Sau đó, hai sự kiện đã thay đổi tất cả: sự trỗi dậy của Trung Quốc và cuộc khủng hoảng Covid. Như Napoleon từng nói quang la Chine se réveille, le monde tremble.

Trung Quốc đại diện cho một đối thủ mạnh hơn nhiều so với Liên Xô trước đây. Với một tỷ dân, nước này đã nhanh chóng thu hẹp khoảng cách công nghệ bằng cách chiếm đoạt tài sản trí tuệ toàn cầu. Chiến lược này không phải là mới: tất cả các cường quốc đang lên đều đã sử dụng nó, từ việc Louis XIV bắt cóc các nghệ nhân Venice, đem về Pháp đến Hoa Kỳ thời hậu chiến. Thời nhà MInh họ cũng bắt các người tài của chư hầu về điển hình ông NGuyễn An, người Việt bị bắt về tàu và đã giúp nhà Minh xây dựng Cấm Tử Thành. Ở Hy-Lạp người ta gọi dân từ xứ lại về Athens là Météque.

Nhưng Hoa Kỳ, với 350 triệu dân, lại quá nhỏ để đáp ứng thách thức này. Thực tế, sự phức tạp của các nền kinh tế hiện đại lớn đến mức dường như quy mô phù hợp cho một cường quốc độc lập là khoảng một tỷ dân.  Đây là quy mô của liên minh phương Tây dưới sự thống trị của Mỹ. Ấn Độ sẽ là ngọn đuốc tương lai vì họ không cấm đẻ.

Hơn nữa, rõ ràng là những lĩnh vực phức tạp như sản xuất vi xử lý cần đến quang học của Đức, công nghệ in thạch bản của Hà Lan, các xưởng đúc của Đài Loan và kiến ​​trúc của California. Toàn bộ liên minh phải đóng góp. Nhưng đế chế thương mại sơ khai này đang sụp đổ: các quốc gia chư hầu đã già cỗi, hoạt động kém hiệu quả và ngày càng nghèo khó.

Hơn nữa, Covid-19 đã phơi bày những điểm yếu của nền kinh tế thị trường kiểu Mỹ sơ khai. Khi cuộc khủng hoảng Covid-19 ập đến, hệ thống bị tê liệt, chuỗi cung ứng bị gián đoạn, khiến vùng trung tâm nước Mỹ dễ bị tổn thương. Nỗi đau mà người Mỹ phải gánh chịu khi nhận ra họ thiếu các nhà máy để sản xuất hàng loạt khẩu trang hoặc vắc-xin trong nước và các nước chư hầu dám ưu tiên người dân của chính họ không nên bị đánh giá thấp. Nhớ Lua Viet Organization doạ đó phải nhờ bên Mễ may khẩu trang để phát cho các nhà thương và viện dưỡng lão.

Ý tưởng rằng Trung Quốc có thể tự chủ sản xuất trong khi Hoa Kỳ phụ thuộc vào thiện chí của các nước chư hầu vô ơn là ý tưởng then chốt đã thúc đẩy sự gia tăng các biến động địa chính trị mà chúng ta đang chứng kiến ​​ngày nay. Đây là điều mà Hoa Kỳ hiện tin tưởng: hệ thống đế quốc của chúng ta, dựa trên sự hợp tác tự nguyện, đã trở nên lỗi thời trong một thế giới mà chúng ta đang cạnh tranh trực tiếp với Trung Quốc. Nếu ai có dịp đi phi châu hay Trung Á sẽ thấy sự hiện hữu của Trung Cộng khắp nơi qua chương trình Vành Đai và Con đường.

Phản ứng ban đầu là phát động một phong trào lớn nhằm di dời và tái công nghiệp hóa lãnh thổ Mỹ, với áp lực rất lớn lên các quốc gia chư hầu để đưa các nhà máy của họ vào sự kiểm soát trực tiếp của đế quốc. Ví dụ, TSMC đã bị buộc phải mở nhà máy ở Arizona thay vì Đài Loan. Tất cả những người khởi nghiệp đều cảm nhận được trong ba năm qua rằng cách duy nhất để kinh doanh thành công ở Hoa Kỳ hiện nay là sản xuất tại địa phương.

Chúng ta hiện đang ở giai đoạn lịch sử thứ ba của sự thống trị của Mỹ, sau thời kỳ liên minh thương mại chống cộng sản, theo chủ nghĩa hàng hải và giai đoạn đơn cực bất ổn, hút máu. Đây là một động thái kinh điển khi một đế chế hàng hải bị suy yếu: thương mại hóa bá quyền thông qua hội nhập và bóc lột tài nguyên của các nước chư hầu.

Ý tưởng rất đơn giản: chuyển từ một tình huống quyền lực mềm cùng có lợi về mặt lý thuyết sang một chính sách tìm kiếm lợi nhuận. Đây là điều mà Đế quốc Anh đã cố gắng thực hiện vào năm 1932 với Hiệp định Ottawa, áp đặt các điều kiện thương mại rất khắc nghiệt lên các thuộc địa của mình, nhưng cũng là điều mà người Bồ Đào Nha thế kỷ 16 đã làm với hệ thống cartaz áp đặt lên tất cả các tàu thuyền ở Ấn Độ Dương, và điều mà Tây Ban Nha thế kỷ 17 đã làm, áp đặt một hệ thống hạm đội duy nhất và độc quyền thương mại nghiêm ngặt thông qua Seville.

Khi Hoa Kỳ lên tiếng về việc thiếu đầu tư quân sự từ các thành viên NATO, họ chỉ đơn thuần bày tỏ lo ngại về sự yếu kém của đế chế mình. Giờ đây, họ muốn hội nhập nó. Hoa Kỳ tuyên bố mấy nước kia muốn bảo trợ tàu dầu hoả qua eo biển Hormutz thì đem tàu đến mà đỡ còn không thì trả tiền cho Ba tư để được đi qua. Xăng đầu của họ sẽ gia tăng. Có nhiều người như Tiệp và Hung Gia Lợi kêu thôi mua dầu anh hai Puchin cho khoẻ đời cô lựu. âu châu kêu gào ủng hộ Ukraina chống lại Puchin xâm lược nhưng mua dầu khí của Puchin. Sự ngược đời là đó. Đúng hơn là đạo đức cách mạng của họ hơi hủ hoá.

Chúng ta phải xem xét ông Trump một cách nghiêm túc; Mục tiêu lịch sử của Hoa Kỳ thực sự là sáp nhập một cách vững chắc, chứ không chỉ một phần, Canada, Greenland và Panama vào đế chế Mỹ. Điều này không nhất thiết phải bao gồm việc sáp nhập hoàn toàn, nhưng ít nhất là củng cố sự thống trị thông qua các hiệp ước hà khắc, các thỏa thuận thương mại mất cân bằng nghiêm trọng và các căn cứ quân sự mới. Mình có kể Greenland sẽ thuộc về hay được kiểm soát bởi Hoa Kỳ.

Và rõ ràng, Anh Quốc cũng nằm trong tầm ngắm của họ. Nước này từng thịnh vượng như trung tâm tài chính của chính đế chế mình. Sau khi mất đi vị thế đó, Anh Quốc đã tự tái tạo mình thành trung tâm tài chính của Liên minh châu Âu. Giờ đây bị cô lập, tương lai khả dĩ và ngày càng có khả năng xảy ra của Anh Quốc là trở thành một lãnh thổ chính thức của Mỹ. Tuần qua, Anh quốc cho biết là các phúc lợi cho người dân nhiều hơn tiền đánh thuế. Vậy là dân Anh quốc lại phải nai lưng ra đóng thuế thêm. Video quay cảnh ông thủ tướng Anh quốc đi họp với các quốc gia, chả ai đốn tiếp ông ta cả. Mấy thủ tướng xứ khác đến thì có thủ tướng xứ đốn tiếp ra phi trường đón còn khi ông ta đến chả có thằng tây con đầm nào đón.

Làn sóng chinh phục thứ hai có thể nhắm vào các quốc gia mà những người châu Âu, thậm chí không hề nghĩ đến. Toàn bộ Nam Âu cũng nằm trong tầm ngắm, với Bồ Đào Nha và Ý dẫn đầu. (Sự đổ bộ ồ ạt của người Mỹ vào Bồ Đào Nha, tình bạn của Meloni với Musk... hôm nay là những tín hiệu rất yếu, ngày mai là những cám dỗ địa chính trị rất mạnh.)

Trong lịch sử, giai đoạn củng cố và thương mại hóa đế chế này chỉ hiệu quả trong ngắn hạn. Về trung hạn, nó khuyến khích các cuộc nổi dậy của chư hầu (sự độc lập của các thuộc địa Anh được thúc đẩy bởi Hiệp định Ottawa) và sự hình thành các hệ thống thay thế linh hoạt hơn (Hà Lan và Anh chống lại Bồ Đào Nha, Pháp và Anh chống lại Tây Ban Nha).

Đây là lý do tại sao giai đoạn lịch sử mà chúng ta đang trải qua sẽ vừa rất khó khăn vừa là một cơ hội to lớn cho Hoa Kỳ và Việt Nam. Nhưng chúng ta có sẵn sàng để đeo đuổi nó hay chỉ ra tuyên cáo vớ vẩn. Âu châu và Nam Hàn, Nhật Bản xem như hết phim vì không chịu đẻ. Nên tiền bạc đem qua Hoa Kỳ cho chắc ăn. Chớ lớ mớ ông Bắc Triều Tiên chạy qua là banh ta lông hết.

Mình không biết Hoa Kỳ chi tiền cho các nước trên thế giới qua các chương trình của cơ quan USAID, như chuyển đổi giới tính , DEI bú xua la mua khiến các xứ như âu châu chả thèm đẻ để rồi họ ngưng cái rụp, kêu không cho tiền tiếp. Nay âu châu có dân số bị lão hoá tương tự Trung Cộng, Nhật Bản, Nam Hàn. Mấy ông thần ăn Kim Chi chắc trong tương lai sẽ phải hoà giải với Bắc Hàn để có người đẻ. Viếng Nam Hàn thì khám phá ra họ có xây dựng nhà máy bên Triều Tiên, nhân công rẻ. Họ chỉ các bản đồ ở Bàn Môn Điếm. Nhờ vậy mà Triều Tiên sống lành sống mạnh. Không nên để đối thủ của mình nghèo đói quá mức, chúng sẽ nổi điên. Giúp chúng sống tạm là khoẻ đời cô lựu.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn