Nghe và xem hình Đà Lạt xưa của Mực Tím Sơn Đen trên you-tu-be

 Nghe và xem Mực Tím Sơn Đen trên you-tu-be

Lúc này đã già 72 mà lại mê chuyện của Sơn Đen mới thật là ngộ.
Chị em tôi là dân demi Dalat, mà sao biết nhiều chuyện thế,
Gia đình tôi nhập cư Dalat năm 1968, chạy loạn từ Du Sinh xuống số 1 Phan Đình Phùng cho đến khi di tản.
Từ đó năm ở Dalat là ký ức, là một quãng đời không bao giờ quên, không bao giờ rời xa.
Cảm ơn Sơn nhiều lắm nha.
Vì có người giúp mình nhớ lại quê hương thứ hai thật là đáng trân trọng.

Mấy hôm nay, lái xe mở YouTube nghe đài của ông thần Chử Nhị Anh, dùng trí tuệ nhân tạo để đọc và tải mấy tấm ảnh Đà Lạt xưa do ông Kính, gửi trên 1,000 tấm ảnh xưa. Ai nhớ Đà Lạt xưa nên xem và nghe thuyết minh hình ảnh xưa Đà Lạt. Mấy bài được TTNT đọc mà mình viết cách đây cả một con giáp. Thú thật mình viết cho vui nên không nhớ đã viết gì. Viết những gì lùng bùng trong đầu xong thì quên. Nay nghe lại những gì đã viết mình thất kinh. Không ngờ mình đã viết được những điều này. Mình viết xong gửi cho mấy người bạn rồi quên đã viết gì. Khi ông thần Nhị Anh biên soạn thành kỷ yếu “Mực Tím Sơn Đen” thì biết vậy thôi chớ không đọc lại.

Nghe lại thì đa số các bài này mình viết trên email khi gửi cho mấy người bạn học cũ nên không giữ lại và không có trên bờ lốc. Hơi tiếc vì hơn cả trăm bài. Có đăng một số trên trang nhà Văn Học, ai tò mò thì kiếm trên đó, chỉ có tội là chữ đọc nhỏ. Lười viết lại hay sửa đổi. Trên trang nhà Văn Học mình đoán chỉ có lưu một số thôi, còn số còn lại thì nằm trong kho của nhóm Văn Học Google Mail nhưng nay đã được huỷ.

Ai ngờ viết chơi cho đỡ buồn đời làm vườn lại tiếp tục viết đến ngày nay. Kinh. Từ ngày mua cái vườn mình mới bắt đầu viết chuyện đời xưa. Chỉ có phần giọng nói mình thì hơi bị cà giựt chưa nguyên chất lắm. Thật sự trong đầu mình viết có lúc chữ hậu 75, chữ tiền 75 nên nếu Ây Ai làm được với giọng bắc hậu 75 và trước 75 thì vui hơn.

Chả biết 10 năm nữa kỹ thuật sẽ đi đến đâu. 10 năm về trước ông thần Nhị Anh, làm kỷ yếu bỏ lên Amazon là thấy lạ vì khi nào có người đặt mua thì họ mới bắt đầu in rồi gửi cho người mua. Nay Ay Ai làm kiểu này lại lồng hình ảnh Đà Lạt xưa vào thấy quá đỉnh cho ai buồn đời muốn xem mấy ngày tấm ảnh Đà Lạt xưa do nhiều người Đà Lạt xưa lưu trữ rồi gửi cho mình. Mình thấy nhiều người tải hình ảnh Đà Lạt xưa và bỏ nhạc, đây thuyết minh chuyện về người ở Đà Lạt xưa với hình ảnh thấy phê hơn.

Ông thần Nhị Anh cứ chia mỗi phần trong cuốn Mực Tím Sơn Đen do ông thần biên soạn 100 bài viết tiêu biểu của mình 10 năm về trước. Mỗi tập đọc dài độ đâu 90 phút, vừa lái xe vừa nghe thấy hay hay. Mình ngạc nhiên là không ngờ khi xưa, 10 năm về trước mình có thể đột phá tư duy viết bú xua la mua mà có nhiều bài rất cực đỉnh về tư duy của một kẻ lưu vong. Mình không ngờ có thể viết như Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen . Viết đến đây thì ông thần Nhị Anh gửi cho cái này nên tải lên đây cho tiện.

Đây là phần tiến sĩ Chử Nhị Anh giải thích trên trang nhà của trường và xưa tại Đà Lạt 

Trong Chương Một: Nguyễn Hoàng Sơn viết miệt mài gần 500 trang, về chuyện ngày xưa ở Đà Lạt, dưới mái trường Văn Học, thỉnh thoảng cả trăm cái tên và những mẩu chuyện hơn 60 năm trước, chính người trong cuộc cũng ngẩn tò te. Viết về cha, về mẹ, anh em, bạn bè, thầy cô với những chi tiết và nhận xét tinh vi.

Chương Hai: Hắn kể lại cuộc đời phiêu bạt bôn ba tung tăng khắp thế giới, ghi lại những ký ức về cô Tây bà Đầm, kẻ da đen người da trắng, những nét chấm phá của thời đại qua con mắt một sinh viên Việt xa nhà đầy thú vị.

Chương Ba: Hắn viết về cuộc sống ở Mỹ, những tính toán của một kiến trúc sư hoá địa chủ, những chọn lựa ngày thường với vợ con, công việc, rồi nhìn sâu về những tư duy của người Việt - hồi xưa, ngày nay - ở Mỹ, tại quê nhà sau nhiều năm trở về thăm viếng.

Chương Bốn: Trong phần Địa Cầu Ta, lại quay nhìn lại thế giới với con mắt người viết sử. Những tư duy về Cộng Sản, Tư Bản, Thực Dân, Người Việt đặt lên những câu hỏi không có trả lời, mà ngày nay sau mươi năm, dần dần đã hiển thị. Cuối cùng, Sơn Đen nhìn lại cuộc đời mình và những người chung quanh: "Trăm Năm Chung Một Chuyến Tàu".

https://youtube.com/playlist?list=PLa-jHHzi_0wp-7R_lTHJy-v7oocrAbKFy&si=u9tNOYZysnTA7M7x

Mà mình cũng không hiểu sao lại nhớ những chuyện đâu đâu của Đà Lạt khi xưa. Hèn gì đầu óc khi xưa ngu học cực ngu, cứ ngóng chuyện thiên hạ, không chịu học hành gì cả. Nay mới hiểu bạn học khi xưa kêu sao mình nhớ mấy chuyện đâu đâu. Những chuyện như tên Bùi Văn Đông, năm 6 ème trong lớp cứ độ 11 giờ là nó đem mì gói ra ăn này nọ. Thầy giảng thì thầy giảng nó cứ bẻ mì gói bỏ vào mồm nhau ngồm ngoàm. Xong om

https://youtu.be/iCPYKeJ_Os8?si=Z3Y3xJh7OvfMI6BD

Mấy video YouTube được chia ra 4 chương:

Chương Một: Những ngày xưa thân ái

Được chia thành 3 phần: những ngày xưa thân ái kể về Đà Lạt, gia đình, thầy cô và bạn học và gia đình. Đến những mảnh nhớ về tuổi thơ, đời sống tại Đà Lạt xưa và trong gia đình. Sau đó đến Mái trường xưa Thành Phố Xưa, kể về những mối tình học trò, những con hẻm Đà Lạt khi xưa. Chợ Đà Lạt và khu Hoà Bình.

https://youtu.be/1extaDa4fjI?si=4x-BUdLOX9zQ071w

Chương Hai: Dế Mèn Phiêu lưu ký, nói về khi mình đi tây, một mình trên đất lạ, du hành khắp âu châu thời sinh viên, rồi trở lại Đà Lạt lần đầu tiên và những nơi khác tại Việt Nam. Sàigòn mất, bắt đầu cuộc sống lưu vong, tỵ nạn ở âu châu rồi sang Hoa Kỳ.

Chương Ba: nói về quê hương mới

Chương này nói về cuộc sống sau khi rời Việt Nam, về cuộc sống làm ăn, gia đình học hành, con cái.

Chương Bốn: Tôi đi giữa Đám Bụi Mờ

Các bài viết về Địa Cầu Ta về những suy tư về đời sống, kinh tế, tình cảm người Việt. Cuối cùng là 100 năm chung một chuyến đò, nói về văn hoá lưu vong, giấc mơ Hoa Kỳ cuối cùng là Việt Nam trong mắt Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen .

Ông thần Nhị Anh để hai giọng nói; nam và nữ cho có vẻ âm dương. Mình thấy cũng hay nhưng giọng của Bội Quỳnh Hoa nghe khá hay. Cứ vào tài khoản của ông Nhị ANh trên yOutube (NhiANh Chu) để nghe và xem hình ảnh Đà Lạt xưa.

Ai muốn tìm bạn học quen Đà Lạt xưa thì vào trang này của cựu học sinh trường Văn Học Đà Lạt xưa. 

https://van-hocdalat.smugmug.com/

Nếu bác nào có ý kiến gì giúp ông thần Nhị Anh cải tiến thêm thì cho biết. Xin cảm ơn trước.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Ây Ai đọc Mực Tím Sơn Đen

 Ây Ai đọc Mực Tím Sơn Đen

Cách đây 10 năm, một hôm tiến sĩ Chử Nhị Anh, bạn học khi xưa ở Việt Nam, gọi điện thoại, kêu gửi cho vài tấm ảnh của ông bà cụ mình. Mình tưởng để bỏ lên trang nhà của cựu học sinh trường Văn Học Đà Lạt khi xưa. Anh chàng và một chị cựu nữ sinh Văn Học đang thực hiện trang nhà của trường Văn Học Đà Lạt xưa. Như con gà mái mẹ đi lùa về, kêu ku ku, gọi đàn gà học sinh cũ Văn Học về mái ấm Văn Học. Ai ngờ đâu vài tuần sau, anh ta trình làng kỷ yếu Văn Học Đà Lạt II. Cách đó một năm hay hai năm, anh ta cho ra lò Kỷ Yếu Văn Học Đà Lạt nhân kỳ họp mặt đầu tiên của cựu học sinh Văn Học Đà Lạt lần đầu tiên tại San Jose. Cuốn đầu tiên thì có nhiều người viết kể về những kỷ niệm Đà Lạt, hay khi di tản khỏi Đà Lạt năm 1975,… mình có tham gia vài bài viết kể về mấy anh bạn học cũ khi xưa.

Cuốn kỷ yếu Văn Học Đà Lạt số 2 thì chỉ có bài của mình viết, mấy người kia tịt ngòi vì cơm áo gạo châu. Anh ta lấy tựa đề cho kỷ yếu là “Mực Tím Sơn Đen”, bỏ lên Amazon. Mình có mua vài cuốn gửi cho ông bà cụ ở Việt Nam. 1 cuốn giữ ở nhà cho vui, làm kỷ niệm. Có người quen mua, lại bắt mình ký tên. Mình thắc mắc, không hiểu lý do, bận công ăn việc làm vì anh ta đi công tác rất nhiều, lại bỏ thời gian biên soạn lại 100 bài mình viết về Đà Lạt trước 75, và sau 75. Ai tò mò hay cựu học sinh Văn Học Đà Lạt xưa thì theo đường dẫn này, để tìm lại bạn học xưa.

https://van-hocdalat.smugmug.com/

Sau này trong một i-meo cho thân hữu, anh ta giải thích là học chung lớp, sống cùng những năm tháng, lớn lên tại Đà Lạt, nhưng sao mình lại nhớ những chuyện ruồi không bu mà anh ta không biết dù Đà Lạt rất nhỏ bé. Thậm chí khi mình kể trong lớp tổ chức Hát Cho Nhau Nghe, mấy cô nữ sinh ban C, nấu chè bán khi ra chơi, tổ chức văn nghệ bán chè bú xua la mua. Anh ta và người em đánh đàn cho ban nhạc hôm ấy khiến anh ta như bò đội nón, hỏi hôm ấy tui có tham dự? Chán Mớ Đời. 

Cho thấy sống tại Đà Lạt nhưng khác môi trường sau giờ học hành thì mọi người đều có kỷ niệm về trải nghiệm riêng. Mình thì quanh quẩn với cái chợ Đà Lạt từ bé nên nhớ ba chuyện ruồi không bu ở chợ. Thậm chí các chuyện trong lớp hay trong trường anh ta cũng chả nhớ. Chắc lo học quá.

https://van-hocdalat.smugmug.com/

Nếu anh ta không tham dự thì làm sao có đàn điện, ampli bú xua la mua. Cả đám tập dợt cả tháng trời ở nhà thầy cô Chử Bá Anh, đường Nguyễn Du vào buổi chiều. Mình kể hai anh em họ Chử đánh đàn với Trần Thiện Tân và Hùng Con Cua đánh trống. Trong lớp chỉ có Vy Hoàng Đông Phương và Hùng Con Cua có trống ở nhà. Đến nhà hai ông thần này để tập đánh trống còn đàn guitar điện thì chỉ có nhà thầy Chử Bá Anh là có. Khiến anh ta như người nằm Coma mấy chục năm tĩnh dậy kêu ú ớ. Ông thần Vy Hoàng Đông Phương nhà ở đâu trong khu Huỳnh Thúc Kháng, không biết hắn có bà con chi với Vy Nhật Tảo. Về Đà Lạt, không thấy ai nhắc đến ông thần này. Mình đoán là di tản vì dân ở biệt thự khu vực này là dân lớn quan to.

Ai có tin tức ông thần họ Vy này không. Sau khi thi tú tài thì mình hết gặp lại. Chỉ nhớ trưa hay ghé nhà ông thần để tập đánh trống. Anh chàng chỉ mình điệu Valse nên cứ chắc chắc Đùng mệt thở. Sau lo học thi nên chả để ý tới muốn làm Ringo Star nữa.

Muc Tim Son Den: Van Hoc Dalat 2 https://a.co/d/016qHcf4

Anh ta chọn 100 bài tiêu biểu mình viết dạo ấy, và cho vào tiết mục như Ngày Xưa Thân Ái, kiểu về thời học sinh ở Đà Lạt, rồi phần Du Ký, khi mình ở Tây, đi giang hồ ra sao, những khắc khoải của mình về Việt Nam. Hoá ra những gì mình viết, cũng là những tâm tư ấp ủ của anh ta về Việt Nam và Đà Lạt hay cộng đồng Việt Nam tại hải ngoại. Đó là lý do mà anh ta bỏ công sức biên soạn 100 bài tiêu biểu và đặt tên “Mực Tím Sơn Đen”. Sau 10 năm mình có viết trên 2,645 bài và trên 1,651,698 lượt đọc. Mấy chị em ông thần này, năm nào cũng tổ chức dạy hè các học sinh gốc việt từ khi qua Hoa Kỳ đến nay.

https://van-hocdalat.smugmug.com/MTSD

Đối tượng một thời của mình ở Đà Lạt có lần i-meo thắc mắc, hỏi khi xưa bạn giỏi toán, học ban B, tại sao ngày nay lại viết kể chuyện đời xưa khiến mình như bò đội nón. Mình chỉ là người kể chuyện đời xưa thôi chớ có phải nhà văn nhà véo gì. Có lần Chử Nhất Anh i-meo kêu mới liên lạc được với Fi Liên Sô, và cô nàng xin i-meo của mình. Cô nàng kể là đọc tin tức được biết Chử Tam Anh qua đời nên tính liên lạc nhưng ngại tang gia bối rồi nên đợi cả năm sau ngày giỗ mới liên lạc với Nhất Anh. Từ đó mới có tin tức của mình này nọ.

Liên lạc được với Fi Liên Sô, đối tượng một thời của Hùng Con Cua, cả đám hay rủ nhau đi chơi chung khi xưa. Đám mình hay chơi là đám dân từ Yersin sang nên có vẻ hợp rơ hơn. Phát hiện mấy mối tình hữu nghị học trò, mơ đến du học bên tây Gia-nã-đại,… trong đám mình hay đi chơi chung khi xưa, 7 tên thì có 3 tên đi du học năm đó; Mình là người đi du học trước nhất của trường Văn Học rồi 1 tuần lễ sau đến Hùng con Cua sau đến thằng Nguyên, hai tên này đi Gia-nã-đại. 2 tên rớt tú tài nhưng không đi lính vì giấy tờ sinh năm 1959. Hai tên học đại học Đà Lạt. Buồn đời nhớ đến chuyện ngày xưa, học chung, đi quyên tiền cho bão lụt miền trung, đi picnic ở Thung Lũng Tình Yêu,…nên mình kể lại chuyện vui trong lớp, đủ trò khiến mấy cô này như giác ngộ cách mạng, người về từ quá khứ, đóng phim Back to the future nên hỏi mình nhớ gì thêm kể tiếp. Rồi từ từ mình kể chuyện này chuyện nọ, hết chuyện trong trường khi xưa, ai mê ai ai thù ai,… đến các chuyện Đà Lạt xưa cho đến bây giờ. 11 năm qua. Như đưa họ về chuyến xe Back To Đà Lạt. Kinh

Nhiều khi nói thôi không viết về Đà Lạt nữa thì lại thấy hình ảnh mới của Đà Lạt, rồi nhiều người còm bú xua la mua không đúng nên mình phải viết để giải thích. Chắc mình còn nợ người Đà Lạt xưa nên phải làm con tằm ăn lá dâu Đà Lạt rồi nhả ra chuyện ngày xưa. Cái vui là ngày nay thế hệ sau này ở Đà Lạt lại hỏi mình đủ trò, vì họ muốn biết đến kỷ niệm của ông bà của họ được mình nhắc tên hay chuyện gì đó khiến mình thất kinh. Có người buồn đời hỏi tại sao người Đà Lạt xưa gọi ông ngoại cháu là Xu? Cháu ông Phác ở am Sohier cũng liên lạc hỏi đủ trò. Nhiều lắm.

Rồi có hai ông thần đọc bài mình tải trên mạng xã hội, buồn đời hỏi mình cho phép họ làm bờ lốc Mực Tím Sơn Đen để tải về các bài mình viết để dễ tìm lại bài viết. Mình kêu tự nhiên như người Hà Nội. Thế là Bờ Lốc Mực Tím Sơn Đen ra đời. Đến nay thì có trên 1,651,698 lượt đọc. Đâu 2,645 bài được tải lên trên bờ lốc. Kinh. Mình có hỏi anh chàng lo thiết kế Bờ Lốc là có thể ghép thêm YouTube Ây Ai đọc cuốn Mực Tím Sơn Đen không. Anh ta kêu để ăn tết xong rồi tính. Cho thấy cuộc đời rất lạ. Mình chả bao giờ nghĩ đến chuyện kể chuyện đời xưa, ngoài kể cho mấy đứa con khi còn bé. Nay thiên hạ có thắc mắc gì về Đà Lạt là hỏi mình.

Lâu lâu mình gặp một vài người, họ kêu là ngày nào cũng vô bờ lốc, đọc cho vui đời. Vui nhất là chị hàng xóm khi xưa, thường cho mình mượn sách để đọc, kêu ngày nào cũng đợi xem mình có viết gì không như đợi báo chiều khi xưa để đọc truyện Kim Dung. Kêu chị là fan cứng của em. Có nhiều người mình để ý, vừa tải lên là đã thấy họ vào đọc rồi. Kinh. Có vài người bạn học xưa thì rất trung thành vì ngày nào cũng thấy họ đọc. Độc giả thì Hoa Kỳ đông nhất, sau đó đến Việt Nam nhưng mình thấy lạ là ngay bên xứ Ấn Độ cũng có người đọc bờ lốc. Thậm chí phi châu, Trung Cộng thì nhiều.

Cách đây mấy tuần, anh chàng Nhị Anh gửi cho mình một video do anh ta làm. Hình chụp lấy từ trang nhà của Văn Học Đà Lạt rồi anh ta trích chuyện gì đó về cá ngoài lờ lúc lắc muốn vào trong khi cá trong lờ lại muốn bơi ra. Anh ta cho biết đang đang sử dụng trí tuệ nhân tạo để đọc 100 bài viết của cuốn Mực Tím sơn Đen do anh ta biên soạn 10 năm tình cũ. Anh ta cần mình thâu giọng nói mình đang đọc độ 45 phút. Mình nói dùng giọng người khác được không. Anh ta kêu giọng SƠn Đen mới đích thực chớ dùng giọng người khác thì quá dễ nhưng đọc giọng Đà Lạt cho có chất bắp sú và trái mát mát Đà Lạt. Hôm Cali mưa mình nằm nhà rồi đọc thâu gửi cho anh ta.

Mình không hiểu lý do ở Tân Gia Ba được xem là số người đọc nhiều thứ 3 sau Hoa Kỳ và Việt Nam. Số bên Trung Cộng thì chắc là của an ninh mạng.

Sau đó anh ta gửi cho đường dẫn kêu vào trang này đọc cho máy thâu để biết mình là chủ nhân của giọng nói thêm xác nhận là cho phép sử dụng giọng nói của mình. Sau đó thì hôm sau, anh ta gửi cho nghe bản nháp bài đầu tiên. Kêu là chưa chuẩn lắm. Anh ta nói sẽ bỏ thêm vài tấm ảnh Đà Lạt cho vui. Mình gửi luôn mấy ngàn tấm ảnh do anh chàng cựu học sinh Adran gửi cho mình, để anh ta bỏ lên video. Hôm qua anh ta gửi cho biết là có thể chia sẻ được rồi. Mình xem thấy vui. Ây ai đọc và cho thêm hình ảnh Đà Lạt xưa. Bác nào muốn xem mấy ngàn tấm ảnh Đà Lạt xưa thì mời lên YouTube xem.

Anh ta kêu phải bỏ giọng nữ Bội Quỳnh Hoa và kèm theo giọng của mình cho có vẻ âm dương bớt chán như con gián. Khi xưa, mình và mấy người bạn như Nhị Anh, Nhất Anh,..tính sau này làm một cuốn phim nói về thời học sinh ở Đà Lạt. Nay có Ây Ai mình thấy chỉ gom lại các hình ảnh Đà Lạt xưa rồi dùng Ây Ai làm vì mình thấy thiên hạ có thể làm cho người đi, xe chạy. Hôm trước có anh chàng nào dùng mấy tấm ảnh của mình trên bờ lốc rồi làm video kèm theo bài hát khá hay. Để xem từ từ AI phát triển thêm sẽ tính đến chuyện này còn nay thì lo cái vườn bơ. Hôm nay phải lên hái quýt cho xong, cả chim ăn hết. Mình thấy người vui nhất là bà cụ mình, vì ở nhà buồn, mở YouTube nghe thằng con ở trời mỹ đọc chuyện đời xưa cho đỡ buồn. Nhất là được xem lại những tấm cũ của Đà Lạt xưa, thời mẹ còn trẻ, mới vào Đà Lạt.

Mấy tấm ảnh thì mình đã quen nhìn nhưng khi đưa lên YouTube với giọng đọc những bài mình viết về Đà Lạt, kiểu thuyết mình thấy cũng vui. Có điểm gì đó lạ. Ai muốn tìm về Đà Lạt trước 1975, xin mời xem video anh bạn đã tải lên khá nhiều rồi video đàm thoại một thời Đà Lạt để sống và một thời để nhớ.

Ai thích thì nhấn đường dẫn. Thích thì cho một Like để ông thần Chử Nhị Anh phấn khởi mà làm tiếp.

https://www.youtube.com/playlist?list=PLa-jHHzi_0wp-7R_lTHJy-v7oocrAbKFy

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Ây Ai sao chép giọng Sơn Đen

 Ây Ai sao chép giọng nói

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Tuần rồi anh bạn học cũ Đà Lạt xưa, tiến sĩ Chử Nhị Anh nhắn tin, gửi cái video từ tấm ảnh xưa với giọng nói của mình khi trả lời ai hỏi khi xưa trên diễn đàn của trường Văn Học Đà Lạt cũ. Anh ta sao chép giọng của mình bằng trí tuệ nhân tạo. Thấy vui. Khi không thấy hình mình nói chuyện về tôn giáo bú xua la mua. Xem cờ líp.

 https://youtube.com/shorts/zDlcncKXjoU?si=bo0tjMDPqPsLXwlr

Anh ta kêu muốn mình thâu cho anh chàng giọng của mình, đọc mấy bài viết để anh ta sao chép (clone) giọng nói của mình để đọc cuốn sách Mực Tím Sơn đen do anh ta biên soạn 100 bài viết tiêu biểu của mình cách đây 10 năm tình cũ, khi mới bắt đầu kể chuyện đời xưa của Đà Lạt. Anh ta kêu là Ây Ai sẽ đọc cuốn này thành 19 tiếng đồng hồ. Kinh. Mới đó đã 10 năm mình bắt đầu kể chuyện Đà Lạt đời xưa.

Mình hỏi dùng giọng người khác được không vì mình cũng ngại ồn ào nhất là giọng mình không được trong lắm. Anh chàng cho biết là mượn giọng của ai khác đọc cũng được nhưng không đặc biệt bằng giọng của chính tác giả. Thế là phải chiều bạn hiền. Từ khi mình mua cái vườn bơ, sống ở thiên nhiên nên mình không thích ồn ào, đám đông. Nhưng có lẻ những chia sẻ của mình có chút gì đó nên anh bạn học xưa mới bỏ công, thời gian để thực hiện.

Như chuyện thực hiện cuốn Mực Tím Sơn đen cũng do ông thần tiến sĩ Chử Nhị Anh, tự động làm. Ông thần này quen soạn và in sách giáo khoa để dạy trẻ em sinh bên mỹ, học tiếng Việt. Từ mấy chục năm qua, mỗi hè ông thần đều bỏ công dạy mấy đứa trẻ, hè học tiếng Việt. Có dịch thơ của nữ sĩ Vi Khuê ra anh ngữ rồi in thành sách. 

Ông thần cho biết lý do biên soạn, sửa chính tả mấy bài viết của mình để thực hiện cuốn sách Mực Tím Sơn đen vì có nhiều bài mình kể về Đà Lạt, anh ta nhìn thấy hình ảnh của chính mình qua những bài viết, cũng như trải nghiệm cuộc đời tỵ nạn sau 75, lang thang qua nhiều nước để kiếm cơm. Những hoài bảo, suy nghĩ của mình cũng tương tự như ông thần và có lẻ đa số những người cùng thế hệ của mình ở hải ngoại. Do đó anh ta bỏ công sức ra làm.

Sau này có hai ông thần đọc bài mình viết trên Facebook, đề nghị để họ thực hiện Bờ Lốc Mực Tím Sơn Đen cho mình để dễ tìm bài với chủ đề. Thế là tự nhiên mình có sách rồi thêm bờ lốc do người khác tự làm. Nay lại có vụ Ây Ai đọc bài trên mạng cho ai buồn đời, không đọc được nhiều vì lớn tuổi, có thể nghe những bài mình viết về Đà Lạt,… dạo này mình được thiên hạ gửi tài liệu và hình ảnh xưa của Đà Lạt nên có lẻ hôm nào buồn đời mình kể Đà Lạt xưa qua những hình ảnh này.

Tuần rồi hơi bị cảm nên không thâu được. Hôm nay, buồn đời vì trời mưa không lên vườn nên đọc mấy bài. Hoá ra đọc mỗi bài dài độ 8 phút đến 10 phút. Thâu đâu tổng cộng là 60 phút đọc giọng Đà Lạt thay vì giọng phủ Quốc Oai, quê mình. Bài viết về Đà Lạt thì nên đọc giọng Đà Lạt. Giọng Đà Lạt thì thường hơi lớ lớ giọng Quảng và có chút giọng Huế. Nhớ anh bạn Yersin cũ, nay ở xứ Ban Mê Thuột, mình về Đà Lạt tính lên đó chơi nhưng thấy đường xá hơi lộn xộn nên điện thoại kêu chắc không có duyên gặp lại. Anh chàng kêu à nghe lại giọng Đà Lạt là vui rồi.

Dạo này bờ lốc có trên 1625710 lượt đọc, có được 2627 bài được đăng. Kinh. Xem ra trung bình mỗi bài được 618.85 lượt đọc

Đang phê phê vì trời Nam Cali đang mưa thì ông thần Nhị Anh nhắn tin kêu sẵn sàng chưa, phải lên máy điện toán vì Ây Ai muốn kiểm soát lại giọng của mình vì không thực hiện được trên IPhone hay IPad. Ông thần cho mình đường dẫn và mật mã để nhập vào tài khoản của ông thần và đọc vài câu để phần mềm có thể kiểm chứng là giọng của mình. Sau đó ông thần kêu là phải mất 8 tiếng đồng hồ cho Ây Ai làm quen với giọng của mình. Ngày mai là có thể sử dụng ứng dụng. Ông thần cho mình sử dụng một nhân vật khác do ông thần thực hiện, cứ đánh máy cái gì thì Ây Ai đọc lại với giọng của nhân vật này.

Mình chả biết gì nhưng về già có cái gì mới thì cũng nên mò mò một tí để đầu óc bớt teo lại vì mình thuộc dạng ngu lâu dốt sớm, nay làm nông dân không suy nghĩ nhiều nên có thể não bộ bị teo lại rồi ngớ ngớ như xưa. Biết đâu từ đây vài năm nữa sẽ đưa đến nhiều chuyện lạ khác. Mình có thử làm nhạc để ca tụng đồng chí gái sau 35 năm cải tạo mình, thấy cũng vui. Để hiểu cấu trúc chớ mình thấy cái gì không do mình tự làm thấy có gì hơi lộn xộn. Tương tự khi mình vẽ dù xấu cũng của mình vẽ. Để khi nào xong vụ này sẽ trình làng. Phiên bản đầu tiên. 

file:///var/mobile/Library/SMS/Attachments/88/08/DED071D3-AC55-4762-978E-797481793DF5/2-Me%CC%A3%20To%CC%82i.mp3

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

bán bệnh tật là nghề của bác sĩ

 Bán Bệnh Tật: Phơi bày cách ngành dược phẩm khổng lồ biến tất cả chúng ta thành bệnh nhân

Sống tại âu châu hơn 12 năm nhưng mình chả bao giờ đi khám bác sĩ dù có bảo hiểm y tế nhưng khi sang Hoa Kỳ, sau khi lấy vợ thì đồng chí gái kêu đi khám bác sĩ mỗi năm theo định kỳ thì phác giác ra mình có bệnh đủ thứ trò. Vợ bảo thì phải phục tùng vì phận trai thuyền quyên. Đến khi mình bị gãy chân khi leo núi, nằm trên giường, buồn đời đọc 5 cuốn sách về ung thư thì thất kinh nên từ đó tìm hiểu thêm về y tế vì không thể nào tin hoàn toàn vào bác sĩ của mình vì theo châm ngôn của y sĩ ngày nay là “giúp một bệnh nhân khỏi là mất đi một khách hàng”. Nên mình định nghĩa lại ngày nay lương y như kế mẫu. Một bệnh nhân là một con bò để bác sĩ vắt sữa 3 tháng một lần. Bò nhiều bệnh càng nhiều càng tốt.

Tìm tài liệu đọc thì khám phá ra có nhiều người lương y như từ mẫu, bị hội đồng y khoa rút bằng vì dám nói lên sự thật nên mình càng chới với. Có ông bác sĩ nào ở Úc Đại Lợi bị cấm hành nghề, phải kiện tụng đủ trò mới lấy lại được bằng hành nghề. Lý do là ông ta khuyên bệnh nhân ăn uống cẩn thận thì bị tố là không có bằng dinh dưỡng nên không được khuyên bệnh nhân. Từ đó hay kiếm phim tài liệu và sách đọc về y tế. Rất khó nuốt vì quá khô khan, không như tiểu thuyết, tình yêu vớ vẩn nhưng phải cố gắng vì sự nghiệp cách mạng để tự cứu lấy mình. Hôm nay mình kể về cuốn sách do một người úc đại lợi và một người Gia-nã-đại, viết cách đây 20 năm. Trên Prime của Amazon có khá nhiều tài liệu còn trên YouTube thì hay bị chận.

Năm 2005, cách đây 20 năm, nhà báo y tế Ray Moynihan và nhà nghiên cứu chính sách dược phẩm Alan Cassels đã xuất bản cuốn sách mang tính đột phá khiến các công ty dược phẩm không yêu thích lắm “Selling Sickness: How the World’s Biggest Pharmaceutical Companies Are Turning Us All Into Patients (tạm dịch: Bán Bệnh Tật: Các công ty dược phẩm lớn nhất thế giới đang biến tất cả chúng ta thành bệnh nhân như thế nào). Cuốn sách phê phán gay gắt cách kỹ nghệ dược phẩm mở rộng thị trường đúng theo quy trình, bằng việc quảng bá những trải nghiệm bình thường của con người thành các tình trạng bệnh lý cần điều trị bằng thuốc.

Luận điểm chính của cuốn sách bắt đầu bằng một câu trích dẫn từ một cựu giám đốc điều hành của công ty dược phẩm Hoa Kỳ Merck vào những năm 1970. Ông ấy buồn đời bị vợ la nên kêu rất thất vọng vì thuốc chỉ được bán cho người bệnh và mơ ước được sản xuất thuốc bán cho cả người khỏe mạnh, “bán cho mọi người”, giống như cách công ty Wrigley’s bán kẹo cao su. Chưa đau làm cho chúng bị đau, uống thuốc chúng càng đau thêm. 2 ông Moynihan và Cassels cho rằng tầm nhìn này đã trở thành hiện thực nhờ các chiến lược tiếp thị tinh vi: mở rộng ranh giới của bệnh tật, hạ thấp ngưỡng chẩn đoán và tạo ra nhu cầu ở những nơi trước đây không tồn tại, một quá trình mà họ và nhiều người khác gọi là bệnh hóa (disease mongering).

Các ý tưởng chính: Cách “bệnh tật” được sản xuất và bán ra

Các tác giả cấu trúc cuốn sách dưới dạng một loạt nghiên cứu trường hợp, mỗi chương phân tích một tình trạng bệnh cụ thể và thuốc liên quan để minh họa các chiến thuật mà “Big Pharma” sử dụng:

1.  Mở rộng định nghĩa về bệnh tật: Các công ty dược tài trợ cho các hướng dẫn y khoa và hội nghị đồng thuận nhằm tái định nghĩa những biến thể bình thường (như lão hóa, nhút nhát hay buồn bã) thành các rối loạn. Như Cholesterol khi xưa là chỉ số 356 là được xem là cao ngày nay thì chỉ số xuống còn 200 khiến ai cũng bị dính cả, phải uống thuốc. Các chuyên gia tham gia những hội nghị này thường có mối quan hệ tài chính với ngành công nghiệp, tạo ra xung đột lợi ích. Mình có xem một phim Ý Đại Lợi, nói về các người đi quảng bá thuốc, mua vé máy bay cho bác sĩ kê toa thuốc nhiều đi với gia đình du lịch ở các xứ khác miễn phí, có người lấy tiền bỏ túi.

2.  Hợp tác với bác sĩ và các nhóm bệnh nhân: Các hãng dược tài trợ giáo dục y khoa, hội nghị và các tổ chức vận động bệnh nhân, biến họ thành những người quảng bá (có thể vô tình hoặc cố ý). Các chiến dịch “nâng cao nhận thức” cho bệnh nhân, do các công ty dược phẩm tài trợ, giáo dục công chúng về những tình trạng “chưa được chẩn đoán đúng mức”. Lên mạng, thấy nhiều người không phải khoa học gia hay điều dưỡng viên, tuyên bố bệnh này bệnh nọ khiến người đọc hoang man, đi bác sĩ để xem xét lại. Ngày nay thì AI sử dụng các bác sĩ mà mình từng mua sách của họ rồi bựa ra đủ trò. 

Có một ông cựu bộ trưởng của Hy Lạp, nổi tiếng tỏng vụ Âu châu cứu xứ này khỏi bị phá sản. Ông này là mát-xít mình hay xem phỏng vấn ông ta về tình hình âu châu để hiểu thêm vì ông này có một cái nhìn khác với cộng đồng âu châu. Gần đây có AI làm video, bỏ ông ta lên nói đủ trò. Thiên hạ hỏi ông ta thì ông nói không phải do ông ta làm ra, họ dùng AI nhưng ông ta không làm gì được.

3.  Quảng cáo trực tiếp tới người tiêu dùng: Ở các quốc gia cho phép (như Mỹ), quảng cáo miêu tả những khó khăn đời thường thành các bệnh có thể điều trị, thúc đẩy bệnh nhân yêu cầu bác sĩ kê đơn thuốc cụ thể. Ở âu châu họ cấm được quảng cáo thuốc trên đài truyền hình còn ở Hoa Kỳ thì đủ loại nhưng 35% thời gian nói đến hệ ứng phụ, kêu cơ thể sau khi uống thuốc có hiệu ứng như này như nọ thì báo cáo ngay cho bác sĩ. Nếu họ nói đến hệ ứng phụ nghĩa là thuốc chưa đúng nhưng cứ bán ra đã.

4.  Tạo ra các rối loạn mới: Một số tình trạng gần như được “phát minh” hoặc phóng đại để phù hợp với thuốc mới, chẳng hạn biến sự cáu kỉnh nhẹ thành một rối loạn nghiêm trọng. Những chiến lược này biến những người khỏe mạnh hoặc chỉ gặp vấn đề nhẹ thành bệnh nhân suốt đời, tạo ra hàng tỷ đô la lợi nhuận đồng thời gây nguy cơ điều trị quá mức, tác dụng phụ và làm quá tải hệ thống y tế.

Các nghiên cứu trường hợp chính trong sách, em xin tóm tắc:

•  Cholesterol cao: Việc hạ thấp ngưỡng đã biến hàng triệu người thành “bệnh nhân” cần dùng statin, dù nhiều người có nguy cơ thực sự thấp. Chỉ số từ 240mg/dl còn 200mg/dl như ngày nay thì bố ai cũng bị cao mỡ, cái mất dạy là chúng ta cần mỡ để cơ thể hoạt động. Lá gan sản xuất 80% số lượng mỡ mà cơ thể cần hàng ngày.

•  Trầm cảm và thuốc SSRI: Tiêu chí mở rộng đã bệnh hóa nỗi buồn bình thường, thúc đẩy thuốc chống trầm cảm.

•  Mãn kinh và liệu pháp thay thế hormone (HRT): Được miêu tả như một bệnh thiếu hụt cần hormone dài hạn (sau này được phát hiện làm tăng nguy cơ sức khỏe). Đúng hơn là bệnh ung thư. Khi đồng chí gái đến thời kỳ mãn kinh, may có chị bạn là bác sĩ nói không nên uống. Bác sĩ biết sẽ gây ra bệnh ung thư nhưng bệnh nhân đến là cho toa về uống mệt thở.

•  Rối loạn lo âu xã hội: Sự nhút nhát được tái định khung thành tình trạng suy nhược có thể điều trị bằng thuốc như Paxil.

•  Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD): Mở rộng sang người lớn, mở rộng thị trường thuốc kích thích.

•  Hội chứng ruột kích thích, loãng xương và rối loạn khó chịu tiền kinh nguyệt: Những vấn đề nhẹ hoặc phổ biến được nâng lên thành cần dùng thuốc.

Các tác giả dựa trên phỏng vấn người trong ngành, bác sĩ, nhân viên tiếp thị và các nguồn học thuật để cho thấy cách những nỗ lực này làm mờ ranh giới giữa bệnh thực sự và các “yếu tố nguy cơ” mang lại lợi nhuận. ông Ray Moynihan, cây bút thường xuyên của BMJ và Lancet, cùng ông Alan Cassels, chuyên gia Canada về chính sách dược phẩm, kết hợp báo chí điều tra với phân tích dựa trên bằng chứng. Tác phẩm của họ đã phổ biến khái niệm “bệnh hóa” và ảnh hưởng đến các cuộc tranh luận toàn cầu về quá trình y tế hóa quá mức.

Hai thập kỷ sau, cuốn Selling Sickness vẫn còn nguyên giá trị trong bối cảnh lo ngại liên tục về ảnh hưởng của ngành dược khoa từ tiếp thị opioid đến các mở rộng hiện đại như ADHD ở người lớn hay thuốc điều trị béo phì. Cuốn sách kêu gọi sự hoài nghi đối với tin tức y tế, hướng dẫn độc lập và việc đánh giá lại điều gì thực sự cấu thành “bệnh tật” trong thời đại y học bị chi phối bởi lợi nhuận. Ở các xứ mà người Mỹ hay đến vào mùa thu để xem lá rụng, người dân địa phương bị nghiện thuốc Opiod.

Một điểm khác như bệnh loảng xương. Đầu thập niên 1990, một công ty dược phẩm chế tạo ra một loại thuốc trị bệnh loảng xương, mà dạo ấy chưa được hiểu rõ lắm. Các đại diện các công ty dược phẩm và bác sĩ  họp nhau tại cơ quan WHO để hội thảo, và quyết định thế nào là xương chắt là bình thường. Họ xếp loại ra sao mà 50% phụ nữ trên 70 tuổi bị bệnh loảng xương. Xem như trong vòng một đêm , 50% phụ nữ trên 70 tuổi thức dậy là có bệnh loảng xuống phải uống thuốc.

Các công ty này tặng miễn phí các y cụ cho các phòng mạch bác sĩ hay nhà thương để khám mật độ xương. Cái mất dạy là sau khi uống thuốc này sau nhiều năm khiến xương của bệnh nhân dòn và dễ gãy hơn. Chán Mớ Đời (còn tiếp)

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn