Đi bộ giảm đau lưng

 Sự thật về việc đi bộ đối với đau lưng dưới

Trước đây, vợ chồng và hai đứa con hay đi bộ buổi chiều trong xóm nhà lá. Sau này, hai đứa con tham dự đội bơi trong thành phố nên hai vợ chồng đi bộ khi con đang tập bơi. Rồi buồn đời có tên bạn Mỹ trắng rủ leo đỉnh Whitney nên mình bắt đầu tập dợt thì đồng chí gái muốn tham gia nên từ đó bắt đầu leo núi đến giờ. Vợ mình leo lên được tới đỉnh Baldy, miền nam Cali, cao 10,555 bộ anh. Tuy chậm nhưng mình cảm phục đồng chí gái.

Hôm trước con gái và thằng hôn phu hỏi chừng nào đi nghỉ hè chung vì năm ngoái cả gia đình leo núi ở Tajikistan, có nhiều kỷ niệm tuyệt vời. Chỉ có gia đình và xung quanh là suối hồ và núi. Quá đẹp. Mình tính sang năm rủ cả gia đình leo Machu Picchu. Nhưng chắc chỉ đi Inca Trail 5 ngày, chỉ có ngày đầu là khó nhất còn mấy ngày kia chỉ có đi xuống nên tà tà đi thong thả. Năm mình đi mất thì dài hơn mấy nagyf cộng Inca trail. Mình thấy con đường Mountaineer Trail lên đỉnh Whitney là chới với nhất, còn lên đỉnh Kilimanjaro thì mình thấy khó vì lạnh nhưng tương đối không như leo Whitney. Có nhiều đường lên Whitney, đường xa 11 dặm thì tương đối khó nhưng không khó bằng đường Mountaineer Trail, ngắn hơn chỉ có 8.5 dặm nhưng lại leo dốc kinh hoàng. Leo Machu Picchu thì ăn rất ngon còn Kilimanjaro thì thức ăn không ngon nhưng phải ăn để có sức leo núi.

Sau này mình thích đi bộ nhiều hơn là leo núi vì các đỉnh núi mà mình muốn leo như Machu Picchu, kilimanjaro, Whitney thì đã thực hiện rồi thêm cũng không muốn hành xác nhiều nữa nên đi bộ. Lý do là mình có xem các nghiên cứu về già thì họ khuyên đi bộ là tốt nhất, nhất là lên dốc. Đi bộ mỗi ngày là cách tốt nhất.

Cả nhà ngồi hưởng thụ sau khi leo núi nhìn trời bao la. Nói chung thì gia đình mình thuộc loại thích thám hiểm, thể thao

Vợ mình từ ngày về hưu cứ ngồi tập đánh đàn riết than đau lưng nên chiều hai vợ chồng lại rủ nhau leo dốc độ 1 tiếng đồng hồ trung bình khoảng 2.5-3 dặm. Theo các tài liệu mình đọc thì leo dốc hay xuống dốc thì tốt cho cơ thể hơn vì cơ thể tập và tìm trọng lực khi mình lên dốc hay xuống dốc.

Về già thường bệnh tật hay ùa đến mà nếu không cẩn thận thì mệt. Mỗi lần nói chuyện với mẹ mình thì phải động viên bà cụ đi bộ vì nếu cứ nghĩ mẹ già, 94 tuổi nên để nghỉ ngơi thì lâu ngày sẽ có vấn đề. Không cử động thì máu sẽ không lưu thông đều và Oxygen không được thu nạp nhiều vào cơ thể thì bệnh tật sẽ đến nhanh. Muốn sống khoẻ thì chỉ có cách là hoạt động chân tay mỗi ngày.

Một thử nghiệm có đối chứng năm 2024 được công bố trên The Lancet theo dõi 701 người lớn tuổi, vừa hồi phục sau một đợt đau lưng dưới. Nếu mình không lầm người Việt hay gọi là Thần Kinh Toạ. Một nửa được giao một chương trình đi bộ được cá nhân hóa. Nửa còn lại tự do làm theo cách của mình. Các nhà nghiên cứu sau đó theo dõi tất cả trong ba năm để xem ai bị cơn đau tái phát trước. Kết quả cho thấy những người đi bộ trung bình 208 ngày trước khi đau quay lại. Những người không đi bộ: 112 ngày. Gần gấp đôi. Nhóm đi bộ cũng đi khám bác sĩ vì đau lưng ít hơn khoảng một nửa và nghỉ làm ít ngày hơn. Tất cả chỉ từ một hoạt động miễn phí, không cần thiết bị hay phòng gym. Chỉ cần đi bộ trong sân hay trong xóm là được. Ai buồn đời thì đọc đường dẫn đủ chi tiết hơn, em chỉ tóm tắt lại.

https://www.thelancet.com/journals/lanrhe/article/PIIS2665-9913(25)00104-3/abstract

Nghiên cứu đó, do Nhóm Nghiên cứu Đau Cột sống của Đại học Macquarie dẫn đầu, là thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng đầu tiên kiểm tra đi bộ cụ thể như một công cụ ngăn ngừa đau lưng dưới tái phát.

Đau lưng dưới (low back pain) đề cập đến cảm giác đau, cứng hoặc khó chịu ở vùng giữa đáy lồng ngực và đỉnh mông. Nó trở thành “mạn tính” khi kéo dài từ 12 tuần trở lên. Hầu hết đau lưng dưới được phân loại là không đặc hiệu, nghĩa là không thể xác định nguyên nhân cấu trúc đơn lẻ trên hình ảnh. Vận động, chứ không phải nghỉ ngơi, là khuyến khích hiện nay đối với đau lưng dưới.

Người ta giải thích đi bộ đồng thời mang lại nhiều lợi ích cho cột sống đang chịu áp lực. Chuyển động nhịp nhàng, ít tác động bơm máu và chất dinh dưỡng vào các mô mềm quanh đốt sống thắt lưng, những mô không có nguồn cung cấp máu trực tiếp và phụ thuộc vào chuyển động để duy trì sức khỏe. 

Nhớ dạo mẹ mình ở Hoa Kỳ, mỗi ngày mình dắt mẹ đi bộ 1.5 cây số. Có hôm mưa, mẹ mình kêu mưa ở nhà, mình lấy áo mưa, che dù dẫn mẹ mình đi nên sau này khi hai mẹ con đi chơi ở Nhật Bản thì mỗi ngày mẹ mình đi bộ từ 7-9 cây số. Nay về lại Đà Lạt thì mấy người em sợ mẹ mệt nên không ép mẹ đi như mình. Có thể chỉ nghe mình, chớ mấy cô em nói thì bà cụ chả nghe nên mỗi lần nói chuyện mình đều động viên bà cụ. 

Đi bộ nhẹ nhàng kích hoạt các cơ core, mông và các cơ ổn định cột sống mà không tạo ra tải trọng mạnh như các hoạt động có tác động cao hơn. Ngoài ra còn có khía cạnh tâm lý. Viện Lưng Texas lưu ý rằng đi bộ kích thích và thải ra endorphin và serotonin, có thể làm giảm phản ứng stress thường khiến đau lưng cảm thấy tồi tệ hơn so với mức độ tổn thương mô thực tế. Nỗi sợ vận động là một trong những yếu tố dự đoán mạnh nhất của đau lưng dưới mạn tính, và đi bộ, ở mức cơ bản nhất, chính là hành động chọn tiếp tục di chuyển. Nói như xưa, dĩ độc trị độc.

Theo cập nhật tháng 12 năm 2025 từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), đi bộ thường xuyên, bao gồm cả đi bộ nhanh và Nordic walking, có thể giảm đau lưng khi thực hiện đều đặn. Hướng dẫn rõ ràng ưu tiên vận động hơn nghỉ ngơi kéo dài đối với phần lớn các trường hợp đau lưng dưới.

https://australian.physio/inmotion/walkback-trial-low-back-pain

Đi bộ bao lâu thì tốt? Thử nghiệm WalkBack xây dựng chương trình theo từng bước. Người tham gia bắt đầu với các buổi tập vừa phải và tăng dần đến đi bộ năm ngày mỗi tuần, mục tiêu 30 phút mỗi buổi, trong sáu tháng. Họ công nhận là khi tập đi bộ, cần sáu buổi hướng dẫn với nhà vật lý trị liệu về nhịp độ, tư thế, và khi nào nên vượt qua khó chịu so với khi nào nên giảm bớt. Từ ngày mình được Khoa chỉ cách đi thì thấy đỡ hơn, ít mệt so với khi mới bắt đầu tập luyện leo núi.

Nghiên cứu riêng được công bố trên JAMA Network Open tháng 6 năm 2025 đưa ra con số rõ hơn về liều lượng. Nghiên cứu theo dõi hơn 11.000 người lớn từ Na Uy và phát hiện những người đi bộ hơn 100 phút mỗi ngày ít có nguy cơ phát triển đau lưng dưới mạn tính hơn 23% so với những người đi dưới 78 phút mỗi ngày. Mình nhớ năm ngoái đi bộ bên Ý Đại Lợi, 30-35 km mỗi ngày thì chả thấy đau lưng gì cả. Chỉ ăn xong rồi đi bộ vòng vòng thành phố cho giảm glucose rồi về nhà nghỉ ngủ là xong đời cô Lựu. Mối quan hệ phụ thuộc vào liều lượng lên đến khoảng 100 phút một ngày, sau đó ổn định. Cường độ đi bộ cũng quan trọng, nhưng không bằng khối lượng. Về già, thay vì ra quán cà phê thì nên đi bộ, sang hơn thì đánh cù, ra thiên nhiên hít không khí thay vì các chỗ hát karaoke.

Ở Nam Cali, có một nhóm người Việt chiều nào cũng đi bộ ở Mile square park, bác nào thích thì tham gia.

Bác sĩ Neel Anand, phẫu thuật viên cột sống chỉnh hình được chứng nhận và giám đốc Trung tâm Cột sống Cedars-Sinai, cho biết không nên đọc quá mức: đau lưng thường là thoái hóa, với nguyên nhân mà thói quen đi bộ đơn thuần không thể đảo ngược. Tốt nhất là đứng đọc, chớ ngồi hoài thì hơi mệt vì cái xương sống sẽ bị vẹo. Đi bộ nhiều hơn làm giảm nguy cơ. Nó không loại bỏ nguy cơ, và không thay thế chẩn đoán.

Rayane Haddadj, tác giả chính của nghiên cứu HUNT và nghiên cứu sinh tại Đại học Khoa học và Công nghệ Na Uy, cho rằng: “Ngay cả những tăng nhỏ trong đi bộ hàng ngày cũng liên quan đến giảm nguy cơ đau lưng dưới mạn tính.” Người đi bộ không cần đạt 100 phút ngay ngày đầu. Bất kỳ sự tăng nào từ mức hiện tại của bạn cũng đang có tác dụng.

Đối với hầu hết người bị đau lưng, câu trả lời từ bằng chứng hiện tại là nên đi bộ, không nghỉ ngơi. Nghỉ giường, nằm rên đã được chứng minh kéo dài thời gian hồi phục, làm yếu các cơ hỗ trợ cột sống, và tăng nỗi sợ vận động, bản thân nó là yếu tố nguy cơ của tính mạn tính. Vụ này thì mình để ý khi tập nội công Hồng Gia thì các cơ, gân của cơ thể đều được tác động (nếu làm đúng) và từ từ sẽ giúp các cơ gân này mạnh hơn. Do đó sau khi kéo nội công, Khoa thường cho mọi người xả cơ gân giúp đàn hồi lại.

Sự phân biệt quan trọng là giữa đau cơ hoặc cứng (nơi đi bộ nhẹ nhàng phù hợp) và đau nhói, nặng hơn hoặc lan tỏa (nơi cần đánh giá y tế trước). Nếu đau giảm khi di chuyển và khởi động, đó là dấu hiệu đáng tin cậy rằng đi bộ đang giúp mô của chúng ta chứ không gây hại. Mình thấy nhiều người bị đau lưng, hay đến Đông Phương Hội nhờ khoa chữa. Thường các khớp xương sống bị trật nên lâu ngày họ cuối xuống không được nên Khoa chỉ xoa dầu rồi dùng nội lực đẩy cái khớp bị trật về lại vị trí cũ là khoẻ ngay.

Có người kêu tập yoga để khỏi bị đau lưng, người kêu đi bộ nên chẳng biết đâu mà rờ. Một phân tích tổng hợp năm 2020 đăng trên tạp chí Medicine, được Trường Y khoa Keck của USC đề cập, phân tích 31 thử nghiệm có đối chứng với hơn 3.000 bệnh nhân trong 10 năm. Đi bộ hiệu quả tốt như can thiệp ngắn hạn đối với đau lưng dưới mạn tính.

Yoga cho kết quả tương đương ngắn hạn, với một số bằng chứng về lợi ích dài hạn duy trì, dù cơ sở bằng chứng so sánh dài hạn vẫn còn hạn chế. Người nào tập yoga thì sẽ nói yoga tốt, người nào đi bộ sẽ nói đi bộ tốt. Cho nên mấy bác cứ thử cái nào tốt cho các bác thì làm thôi.

Đi bộ có một lợi thế mà yoga không so sánh được: gần như không có rào cản. Chúng ta có thể làm một mình, ngoài trời, với ngân sách hạn hẹp, ở mọi độ tuổi. Tính dễ tiếp cận đó là lập luận trung tâm trong thử nghiệm WalkBack. Còn yoga thì cần ở trong phòng, hay lười quá thì cần đến lớp tốn tiền. Trong khi đi bộ thì muốn đi lúc nào thì đi.

Ngày nay chúng ta có thể đến Gym, có máy chạy, vừa xem truyền hình vừa đi bộ. Máy chạy bộ là điểm khởi đầu hợp lý, và đối với người đang kiểm soát đau đang hoạt động, nó có lợi thế thực sự: bề mặt đệm giảm tác động, tốc độ hoàn toàn kiểm soát được, và không có đồi để vượt qua. Điểm đánh đổi là bước chân lặp lại hơn, nhưng đó là vấn đề về sau. Ban đầu, sự kiểm soát quan trọng hơn sự đa dạng. Nói chung mình không thích đi bộ trong nhà. Lý do là không có không khí tốt lành. Đa phần các nơi này họ chỉ chuyển lại không khí tái sinh đã được hút vào máy điều hoà không khí. Cho rẻ cũng như ở khách sạn. Có nhiều người đi du lịch, hay đem theo cái máy để đo nồng độ oxy vì khách sạn cũng tái sinh không khí cho rẻ chớ không hút không mới đem vào vì tốn tiền điện.

Ở vườn mình thì trên sườn đồi nên đi bộ là chỉ có leo dốc, ở trong xóm cũng phải leo dốc thì được biết tốt hơn là đi bộ trên mặt đất bằng phẳng. Đi bộ nghiêng và lên dốc tăng tải trọng cơ học lên cột sống thắt lưng so với đi bộ bề mặt bằng phẳng. Tải trọng bổ sung đó không nhất thiết có hại, nhưng không phải nơi để bắt đầu. Đi bộ làm việc tỏng vườn tuy mệt nhưng hít oxy do cây thải ra rất tốt, cảm thấy thoải mái.

Nói chung là không phải đi bộ là giảm đau vì tuỳ theo trường hợp của cơ địa mỗi người. Hỏi bác sĩ gia đình trước khi đi bộ. Mà không nên làm cái ào, phải đi từ từ rồi tăng thêm thời gian. Năm ngoài 3 tháng trước khi đi bộ hành hương bên Ý Đại Lợi. Mình phải tập mỗi ngày đi bộ. Lúc đầu mỗi ngày 4 dặm, rồi tháng sau lên 6 dặm mỗi ngày, rồi lên 8 dặm rồi 10 dặm. Sau đó thì đi bộ 20 dặm mỗi ngày. Sau đó thì nhẹ nhàng lại trước khi thực hiện chuyến đi. Kiểu như khi đi bơi, trước khi có Swimming Meet, huấn luyện viên cho tập từ từ rồi tăng lên nhanh rồi tước khi đi thi thì hạ giảm xuống để khi đi thì có sức mà bơi.

Ngày đầu tiên đi thì tối đó không mệt nhưng chân tay cứng. Nói cho ngay là rất vui khi đến nơi, do đó tinh thần phấn khởi. Chỉ lấy dầu nóng xoa bắp chân tay, cả ngày mai lại te tua. Sau đó thì quen không thấy chân tay cứng nữa. Nay thì mỗi ngày đi bộ trong vườn khi làm việc là 4 dặm, về nhà đi bộ với vợ thêm 2.5 dặm là đủ cho mỗi ngày 6.5 dặm.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen

Nguyễn Hoàng Sơn 

Về già cần làm gì để sống khoẻ

 Về già cần làm gì để sống khoẻ

Mình nhận thấy thân hữu, ai chịu khó tập thể dục, chơi thể thao thì trên 65 tuổi, họ vẫn khoẻ. Có anh quen dân Đà Lạt, hơn mình 2 tuổi, leo núi Kilimanjaro với mình, thấy anh ta khoẻ như tây, leo núi này rồi núi nọ, chạy marathon, lướt sóng biển đủ trò, trong khi nhiều người bạn cùng tuổi anh ta lăn đùng ra chết. Một anh khác cùng tuổi với mình, buồn đời ra sao đó, hẹn gặp mình trước mộ thi sĩ Hàn Mạc Tử. Mình đi xe tới nơi, oải lưng luôn trong khi anh ta đạp xe đạp từ Nha Trang ra gặp mình để chụp tấm ảnh rồi sugar you you go, sugar mi mi go.

Ngược lại ai ăn nhậu nhiều và không tập thể thao thì đa số có vấn đề về sức khoẻ. Có nhiều người quen hỏi tập Đông Phương Hội ra sao, mình nói từ 5:30 sáng đến 7:00 sáng thì đa số bỏ chạy mất luôn dép. Đọc tài liệu thì được biết thời điểm tập thể thao hay thể dục tốt nhất là vào buổi sáng sau khi thức giấc. Thêm họ nghiên cứu người Nhật sống thọ trên 100 tuổi cũng nhờ vào những thói quen hằng ngày.

Đọc tài liệu thì được biết cơ thể được trang bị để sống thọ đến 100 tuổi nhưng đa số đến 55- 65 tuổi thì ngọng. Trái tim của chúng ta vẫn có thể đập thêm cả tỷ lần, các tế bào não bộ vẫn có thể tục tăng trưởng, cơ bắp vẫn có thể hoạt động như thời trẻ. Lý do là cơ thể của họ không thể thực hiện những điều trên khi đã qua 65 tuổi. Vì các thói quen của chúng ta ngăn cản những cố gắng thực hiện. Thân hữu nói mình còn sớm quá vào 5:00 giờ sáng.

Đa số những người trên 65 tuổi đều thuở 1/3 lá phổi

Đại học Harvard có làm một nghiên cứu trên 4,400 người trên 60 tuổi suốt 2 thập niên. Họ khám phá ra ai thực hiện 6 thói quen sau đây vào buổi sáng thì sống thêm 30 năm với não bộ rất nhậy bén, chân tay mạnh và ít dấu hiệu bị lão hoá. Tưởng tượng sống thêm 30 năm không cần thuốc men, chất bổ sung nhưng nhờ vào các thói quen tích cực của họ vào buổi sáng.

Họ cho biết khi thức giấc vào buổi sáng thì cơ thể chờ đợi tín hiệu từ chúng ta. 60 phút đầu tiên trong ngày từ khi chúng ta mở mắt ra thì các tế bào của chúng ta bắt đầu tự sửa chữa. Nếu chúng ta khởi đầu ngày mới với tiêu thụ đường, stress hay bất động, cơ thể chúng ta nghĩ là chúng ta đang bị tấn công và tự động khoá phần chữa lành. Nhưng nếu chúng ta khởi đầu buổi sáng với những hoạt động tích cực, cơ thể chúng ta kích hoạt giúp các mạch máu tiếp tục mở nhằm giúp cơ bắp mạnh và năng lượng cao suốt ngày để làm việc hay hoạt động nếu không thì sẽ cảm thấy mệt mỏi, cần uống cà phê hay đường để kích hoạch cơ thể làm việc.

Họ khuyên sáng thức dậy nên tập thở lâu, giúp giảm áp huyết, giảm cortisol

Họ cho rằng khi thức giấc, chúng ta cần uống nước, độ 16 oz (473 mL) nước với độ ấm trong phòng trước khi ăn hay uống những gì khác, sẽ giúp chúng ta sống thêm 7 năm. Viện quốc gia về lão hoá (national Institute on Aging) theo dõi 11,000 người lớn tuổi suốt 25 năm, đưa đến kết quả là khi ngủ qua đêm, cơ thể mất độ 2 cân anh nước qua hơi thở và mồ hôi, nghĩa là khi chúng ta thức giấc thì máu của chúng ta đặc lại và dính nhau hơn cả si-rô, khiến trái tim chúng ta phải làm việc thêm 23% để bơm máu trong huyết quản. Lý do đó mà bác sĩ hay cho bệnh nhân uống thuốc loãng máu để tránh bị đột quỵ. Do đó việc đầu tiên khi thức giấc là làm một cốc nước trước giúp máu loãng để tim không phải làm việc nhiều. Mình đọc đâu đó đa số các người bị đột quỵ là vào buổi sáng.

Các nhà nghiên cứu khám phá những ai uống 2 cốc nước đầy sau khi thức giấc có chỉ số bệnh đau tim giảm xuống 41% và tỷ lệ đột quỵ giảm xuống 37%. Chỉ cần uống 2 cốc nước vào buổi sáng khi thức giấc sẽ giúp máu của chúng ta loãng ra sẽ giúp chúng ta hoạt động lâu trong ngày. Thường đa số thức giấc là uống ngay cà phê, mà cà phê làm chúng ta càng khát nhiều hơn uống trà. Cứ uống hai thứ này vào là buồn tiểu nhanh. Chiều tối mình đi bộ với vợ 3 dặm nên trước khi đi ngủ uống nước mệt thở vì đi bộ toát mồ hôi rất nhiều.

2 lá phổi mất độ 40% khả năng từ 30 tuổi đến 70 tuổi, nếu tập thở sẽ giúp lá phổi thở nhiều hơn

Họ nói uống nước với nhiệt độ của nhà bếp là tốt nhất, giúp cơ thể hấp thụ nhanh hơn là nước lạnh. Lý do là cơ thể không cần thời gian để hâm nóng. Không thấy họ nói đến nước ấm. Mình nghĩ nước ấm chắc tốt hơn. Đi á châu như Đài Loan, Tân Gia BA,…đều thấy trong khách sạn thậm chí ở phi trường có máy nước nóng. Ngoài ra họ còn khám phá ra là khát nước vào buổi sáng khiến não bộ bị teo lại, và lâu ngày sẽ đưa đến mất trí nhớ. Mình có kể cuốn sách của một ông bác sĩ viết, nói là chúng ta không bị bệnh mà chúng ta khát nước. Khi lượng nước trong người không được quân bình sẽ khiến chúng ta bị đau.

Ngoài ra hai lá thân lọc mỗi ngày 200 quart hay 6,400 Oz máu, hoạt động hữu hiệu hơn nếu nước uống vào đủ dùng, giúp tẩy chất độc. Nếu không cứ tích trữ trong cơ thể và lâu ngày sẽ phá hư các nội tạng. Được biết thói quen uống nước khi thức giấc sẽ giúp giảm bớt 45% nguy cơ bị ung thư đường ruột, và 50% bọng đái vì nước sẽ tải ra ngoài các chất carcinogens trước khi chúng tấn công vào các nội tạng. Có thể nước không lạt lẽo thì thêm miếng chanh giúp kích hoạch các enzymes của hệ tiêu hoá. Nên nhớ là uống 30 phút trước bữa cơm sáng. Vụ này thì người ta khuyên không nên uống nước khi ăn cơm, đợi 30 phút sau bữa cơm mới uống nước. Lý do là nước sẽ làm loãng chất acid trong bao tử cần thiết để giúp tiêu hoá nhanh.

Các người thở 10 lần theo phương pháp 4-7-8 mỗ sáng giảm thiểu 50% nguy cơ bị đột quỵ, giảm 45% bị mất trí nhớ và hay nhất là trẻ hơn từ 10-15 tuổi.

Thói quen thứ 2 chúng ta cần làm là mở cửa sổ để ánh sáng lọt vào phòng hay đi ra ngoài sân. Ánh mặt trời 10 phút sau khi thức giấc sẽ giúp hệ sinh học của chúng ta trẻ độ 5 tuổi. Đại học John’s Hopkins đo các tế bào lão hoá của trên 3,000 người tham gia nghiên cứu, họ cho biết mắt của chúng ta có những tế bào đặc biệt, sẽ đánh tín hiệu lên não bộ, kiểm soát các hormone sẽ được thải ra trong cơ thể 24 tiếng đồng hồ tới. Khi ánh sáng mặt trời buổi sáng chạm vào các tế bào này sẽ giảm 50% melatonin và gia tăng 35% cortisol mà cơ thể cần để sữa chữa các tế bào hư hại ngày hôm trước. Họ còn cho biết là có ánh sáng mặt trời sẽ giúp ngủ ngon hơn 43% và 38% ít bị trầm cảm. Ánh sáng mặt trời giúp tạo các sinh tố D qua làn da vì khó có thể thay thế bởi chất bổ sung. Thiếu sinh tố D thì xương sẽ bị loãng. Ánh sáng mặt trời sau 10 giờ sáng thì sẽ không còn nhiều ảnh hưởng nữa vì Cortisol đã quá cao điểm, và cơ thể mất cơ hội để ăn nhịp với hoạt động trong ngày.

Họ giải thích là cơ thể buổi sáng, cortisol lên rất cao, cơ thể sau một đêm suốt 8-12 tiếng không ăn uống nên hơi lộn xộn. Do đó cần ăn một chút chất đạm để cơ thể không hoang mang. Ăn chất đạm vào buổi sáng sẽ kích hoạch quá trình mà họ gọi “muscle protein Synthesis”. Đa số sáng ăn cereal hay tinh bột nên cơ thể sẽ bắt đầu dùng amino acid của cơ bắp. Do đó nên ăn chút chất đạm vào buổi sáng để cơ thể không tìm chất đạm của cơ bắp khiến lâu ngày sẽ bị teo cơ. Mình nghe lời ông bác sĩ sáng dậy, uống nước xong thì làm vài muỗng mè đen, và đậu xanh rang, nghiền nhỏ, khuấy với nước ấm uống để cơ thể không hoang mang để khỏi mất cơ bắp. Có bác sĩ nói nên ăn hai quả trứng. Nói đúng hơn là buổi sáng cơ thể hấp thụ chất đạm 40% nhiều hơn là vào buổi chiều. Mình chỉ tóm tắt thôi chớ giải thích thì sẽ khiến các bác Chán Mớ Đời.

Đại học Texas nghiên cứu 2,500 người Mỹ trên 60 tuổi suốt 8 năm dài. Họ khám phá ra sau tuổi 60, chúng ta mất độ 3% cơ bắp mỗi năm, và khi chúng ta mất quá mức thì tỷ lệ bị ngã lên đến 400%. Nên nhớ 75% người Mỹ chết trên 65 tuổi, là bị ngã. Như trường hợp ông hàng xóm mỹ mình mới qua đời vì ngã, bể xương chậu, giải phẫu nhưng chỉ nằm vì ngồi dậy là chóng mặt. Máu không bơm đủ về tim. Họ cho biết nếu ngã thì 30% xác suất sẽ được  Chúa gọi về trong vòng 1 năm.

Bệnh viện Mayo có làm một nghiên cứu 4,000 người Mỹ lớn tuổi suốt 10 năm. Mỗi ngày họ chỉ đứng một chân độ 30 giây sẽ giúp kích hoạch các neuron mà thường sau 50 tuổi sẽ bị hư hại. Ở Đông Phương Hội, lúc phần nhiệt thân pháp, có phần đứng một chân, lắc đầu gối,… sẽ giúp họ không bị ngã. Mỗi năm có trên 3 triệu người Mỹ được chở vào cấp cứu vì bị ngã. Thông thường 30% người bị ngã sẽ không sống thọ quá 1 năm. Xin nhắc lại 75% người Mỹ trên 65 tuổi chết không phải vì ung thư mà bị ngã. Nghiên cứu của bệnh viện MAyo, cho thấy các người tham gia nghiên cứu, không đứng trên 1 chân quá 10 giây thì có tỷ lệ 84% cao hơn bị đột quỵ hay chết trong vòng 7 năm tới. Vụ này thì dễ biết hơn là đo cholesterol hay huyết áp. Mình có kể vụ đại học Harvard nghiên cứu lý do tại sao phải tập Thái Cực Quyền khi về già. Ai buồn đời thì mò trên bờ lốc.

Họ thấy rõ sự tiến bộ của mấy người tập đứng một chân. Lúc đầu chỉ cần vịnh một cái ghế rồi đứng một chân, sau 7 ngày, họ scan não bộ thì thấy có sự thay đổi, có khả năng hơn 40% để phòng bị khi bị ngã.

Sáng thức dậy, họ cũng khuyên sau uống nước, ra ánh mặt trời, ăn chất đạm, tập đứng 1 chân và thể dục như ở Đông Phương Hội. Nên tập thở giúp cơ thể có oxygen đều để khởi đầu một ngày mới. Lý do là các người trên 65 tuổi thường chỉ sử dụng 1/3 lá phổi để thở, nên chỉ hấp thụ được 30% oxygen cần thiết, từ từ sẽ khiến các nội tạng bị lão hoá nhanh hơn. Có anh kia quen, trước đây có ai bên pháp đọc bài của mình nên kêu anh ta đến Đông Phương Hội tập. Dạo ấy anh ta yếu lắm nhưng sau 2 năm tập thấy anh ta khoẻ lên nhưng rồi covid đến nên ngưng tập. Hôm trước mình gặp lại, anh ta kể là mới nằm nhà thương cả tháng vì lá phổi thở chỉ có 1/3 nên nay tối cần cái bình oxygen để thở. Khi tập thở sẽ giúp hạ áp huyết. Hạ cortisol, hormone lão hoá đến 50%. Họ xem các người Nhật sống trên 100 tuổi đều có tập thở hết. (Còn tiếp)

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Như 

Trọng nam khinh nữ ở thế kỷ 21

Văn hoá á đông, theo ảnh hưởng của Khổng Giáo, rất trọng nam khinh nữ với những câu tục ngữ như “nhất nam viết hữu thập nữ viết vô”. Mình nhớ khi sang tây, mấy tuần lễ sau nhận được thư của ông cụ, than là mẹ mày lại sinh con gái. Nghe kể ở quê, khi xưa, nhà nào có con trai thì mỗi lần làng có việc thì ai có con trai thì đem thúng để lấy đồ ăn, còn con gái thì chả được gì nhưng phải ra đình làm việc, nấu nướng.

Khi xưa, con gái khi cha mẹ chết về nhà để tang thì phải lấy khăn che mặt vì mang tội bất hiếu, với quan niệm “con gái là con người ta, con dâu mới là mẹ cha mua về”. Ngày nay thì kinh nghiệm cho thấy, ai có con gái thì về già được nhờ, con gái về thăm, đem quà cáp. Con trai thì nó lấy vợ thì theo gia đình vợ, ngược với tư duy khi xưa. Chán Mớ Đời 

Đọc một câu chuyện trên mạng xã hội Thái Lan kể về một người cha ở Trung Quốc đã quyết định để lại toàn bộ tài sản thừa kế cho con trai, hoàn toàn không cho hai cô con gái một xu nào. Ông ta cho rằng con gái sau khi lấy chồng cũng giống như “bát nước hắt đi”. Lần đầu tiên mình nghe câu tục ngữ người Tàu này.

Rồi một ngày, người mẹ trong gia đình lâm vào cảnh bệnh ung thư hiểm nghèo. Người cha tìm đến con trai để xin tiền chữa bệnh, nhưng mới hay con trai đã tiêu sạch số tiền thừa kế. Tuyệt vọng, ông quay sang nhờ hai cô con gái giúp đỡ, nhưng cả hai đều từ chối.  Sự phẫn uất dâng trào, ông ta đã chửi mắng các con gái “đồ vô ơn, bất hiếu”.

Câu chuyện này xảy ra tại Thành Đô vào năm 2021.  Nhân vật chính là ông Phó, một người đàn ông 72 tuổi. Khi ngôi nhà của ông bị giải tỏa để tái phát triển đô thị, ông nhận được hơn một triệu nhân dân tệ tiền bồi thường (tương đương khoảng 5 triệu baht Thái).

Ông Phó quyết định trao toàn bộ tài sản cho con trai, theo quan niệm truyền thống rằng tài sản phải được truyền lại trong dòng họ. Ông cho rằng nếu chia cho con gái, tài sản sẽ theo con gái về nhà chồng, giống như “nước đổ đi không lấy lại được”.  Vì vậy, ông coi con trai quý giá hơn và giao hết tài sản cho con trai. Ông này có 3 đứa con, nên mình đoán là hai cô con gái đầu rồi cuối cùng mới sinh ra một người con trai.

Hai cô con gái đứng chết lặng, không nhận được một xu nào. Người con trai tuyên bố rằng từ nay không cần các chị em quan tâm đến cha mẹ nữa; anh ta sẽ lo liệu tất cả và cấm các chị can thiệp. Hai người con gái đành chấp nhận, còn người con trai ung dung nhận trọn số tài sản.

Thời gian trôi qua, người mẹ, lúc đó 71 tuổi, được chẩn đoán mắc ung thư giai đoạn cuối, cần điều trị và nằm viện dài ngày. Ông Phó, không có ai chăm sóc vợ, lại đang cạn kiệt chi phí điều trị, nên đành tìm đến con trai xin tiền. Tuy nhiên, toàn bộ số tiền ông từng trao cho con trai, với hy vọng con trai sẽ phụng dưỡng cha mẹ vì xem con trai là chỗ dựa vững chắc nhất, đã bị tiêu xài hết sạch từ lâu. Vụ này thì mình không hiểu lý do giao gia tài cho thằng con khi nó còn bé.

Ngay sau khi nhận tiền, người con trai mua xe sang, thuê người mai mối tìm vợ, mang tiền đầu tư nhưng thua lỗ, cuối cùng vợ bỏ đi. Từ chỗ giàu có, anh ta trở nên nghèo khó hơn cả trước. Ông Phó và con trai sau đó đến nhà cô con gái lớn xin tiền, nhưng cô kiên quyết từ chối.

Người con trai vu khống hai chị gái lấy cắp tiền tiết kiệm của cha, dù không có bằng chứng nào. Thực tế, hai chị gái đã xin phép cha dùng thẻ ngân hàng để gửi tiền họ kiếm được, giấu chồng vì chồng họ không đáng tin. Dù vậy, người em trai vẫn lớn tiếng buộc tội họ ăn cắp. Phụ nữ hay có quỹ đen.

Ông Phó từng coi hai con gái như “bát nước hắt đi”, nhưng giờ đây lại phải van xin họ giúp tiền, thậm chí đến tận nơi làm việc. Cô con gái lớn không cho ông một đồng nào, khiến ông Phó chửi mắng rồi quỳ xuống cầu xin. Cô con gái cũng quỳ xuống trước cha. Người con trai tiếp tục chửi bới, gây ra xung đột gia đình dữ dội, báo chí phải đưa tin. Cô con gái lớn nói sẵn sàng chăm sóc mẹ, nhưng về tiền bạc thì nhất quyết không đưa. Mình đoán thằng chồng nắm tiền hết theo văn hoá tàu.

Ông Phó tiếp tục tìm đến cô con gái thứ hai. Cô tỏ ra bình tĩnh hơn chị gái và cũng bày tỏ sẵn sàng chăm sóc mẹ. Tuy nhiên, khi ông Phó đề cập đến viện phí và mong muốn cô hỗ trợ chi trả, sắc mặt cô lập tức thay đổi. Cô trả lời giống hệt chị gái: sẽ chăm sóc mẹ nhưng tuyệt đối không bỏ tiền.

Trước tình hình căng thẳng, chính quyền địa phương phải vào cuộc hòa giải. Cả hai người con gái đều kiên quyết từ chối chi trả viện phí. Người em trai, vốn khăng khăng cho rằng các chị có nghĩa vụ tài chính, vẫn không thể thuyết phục được hai chị em thay đổi quyết định.

Trong khi đó, người con trai, người từng hùng hồn tuyên bố sẽ một mình phụng dưỡng cha mẹ, lại không thể thực hiện lời hứa ấy vì đã tiêu xài hết tài sản thừa kế. Cuối cùng, ba anh chị em mỗi người một con đường. Ông Phó chỉ biết đứng đó khóc, phải đối mặt với hậu quả từ chính sự thiên vị và tình yêu không công bằng mà ông đã dành cho các con.

Ngày nay, người ta vẫn còn mơ mộng về nền văn hóa phong kiến xưa. Thời đó, con trai trưởng ở cùng cha mẹ, làm việc trên ruộng gia đình với mục đích là sau khi cha mẹ qua đời, sẽ tiếp tục sống trong căn nhà thờ tự. Tuy nhiên, ngày nay đã khác, cả trai lẫn gái đều được đi học, có nghề nghiệp ổn định, nên không nhất thiết phải ở cùng cha mẹ để làm việc đồng áng hàng ngày.

Một luật sư chuyên về luật gia đình khuyên rằng khi lập di chúc, nên chia đều tài sản cho tất cả các con. Điều này có thể giúp chúng duy trì mối quan hệ thân thiết sau khi bố mẹ qua đời. Ngược lại, nếu không làm như vậy, chúng có thể tranh giành từng món đồ nhỏ nhặt nhất. Rồi anh em từ mặt nhau mà mình đã chứng kiến từ thân hữu. Chán Mớ Đời 

Họ quay video bỏ trên mạng nhưng nói tiếng tàu nên không tải về đây. Nếu ông tàu này chia gia tài làm 3 cho 3 đứa con thì kết cục có lẻ bớt bi đát hơn. Nuôi 3 cái hụi thì hy vọng trúng một cái cũng đỡ an ủi thay vì bạn có một hụi chết. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen

Nguyễn Hoàng Sơn

Chuyện bên lề giải túc cầu thế giới (2)

 Chuyện bên lề giải túc cầu thế giới (2)

Vậy là giải túc cầu thế giới đang bước vào vòng bán kết, khiến nhiều đội tuyển phải khăn gói ra về. Trong đó có nhiều đội tuyển từng là vô địch thế giới như Đức quốc… đưa đến tình trạng thiên hạ lên án tiêu cực các đội tuyển. Điển hình các bình luận viên lên án đội tuyển như không còn tinh thần đấu tranh dưới màu cờ quốc gia, mất hết phẩm chất của tinh thần Đức quốc, ý nói là đội tuyển ngày nay hằm bà lằn các màu da. Gióng lên tinh thần bài trừ di dân, hồi giáo. Có cựu thủ môn quốc gia Oliver Kahn kêu cầu thủ được đem theo vợ con nên đầu óc không tập trung vào tranh tài,….

Dạo này mình thấy trên mạng xã hội đăng nhiều clip về người hồi giáo, tấn công hay bắt cóc phụ nữ này nọ qua các video an ninh. Không biết có thật hay giả khiến mình nghĩ có một tổ chức hay chương trình nhằm giúp các đảng phái cực hữu lên thay thế chính quyền hiện tại.

Có bình luận viên kêu cầu thủ đội tuyển Maroc toàn là dân sinh ra tại hải ngoại, 6 cầu thủ của đội tuyển Capo Verde, một hòn đảo nhỏ bé ở Phi Châu sinh sống tại Âu châu, nhiều nhất ở Hoà Lan…. Họ giải mả lý do một đội tuyển mà trước đây chưa ai biết đến đá ngang ngửa với đội tuyển Á Căn Đình với Leo Messi. Có một cái clip của đội tuyển Nam Hàn, cho thấy một cầu thủ lai đại hàn, quên tên, không nói được nhiều tiếng Hàn Quốc, khiến thủ quân Minh Son, che mặt cười nức nở. Hình như có hai chị em người mỹ gốc việt, thi đấu cho đội tuyển Việt Nam môn bóng chuyền ở giải á châu vừa qua.

Có một bài bình luận của một người Ý Đại Lợi khiến mình nghĩ rất tích cực về người di dân. Ông ta nói mọi việc, cuộc sống đang thay đổi nhưng chúng ta vẫn sống với tinh thần của thế kỷ 20. Hãy lấy Cape Verde làm ví dụ, đội đã chơi ngang ngửa với Argentina, và tự hỏi lý do nào một quốc gia không ai nghe đến trước đây, bổng nhiên đá như Ba-Tây. Ông ta cho rằng túc cầu của đội tuyển quốc gia không còn trùng khớp với biên giới lãnh thổ nữa: nhiều đội tuyển phát triển nhờ cộng đồng di cư và song tịch, trong khi Ý Đại Lợi vẫn bám víu vào một mô hình truyền thống hơn.

Cầu thủ Balogun sinh ra tại Hoa Kỳ và lớn lên tại Anh quốc. Các quốc gia Anh quốc và Nigeria không cần anh ta nên đầu quân cho Hoa Kỳ 

Câu hỏi làm sao mà đội tuyển Cape Verde lại mạnh đến vậy? Một quần đảo nhỏ, dân số ít, cơ sở hạ tầng bóng đá thảm hại, thế mà lại có một đội tuyển có thể đứng ngang hàng với những đội giàu có, đông dân và được trang bị tốt hơn hẳn. Câu trả lời: Cape Verde không chỉ là Cape Verde, về mặt đá banh, đó là Cape Verde cộng với cộng đồng di cư của họ. Và đây là số phận của tất cả các đội tuyển quốc gia trên thế giới, sớm hay muộn. Đội tuyển Hoa Kỳ, Gia-nã-đại là hoàn toàn của người di dân hay hậu duệ của họ. Đội tuyển Pháp chỉ có một ông tây trắng, còn là hậu duệ của người di dân.

Nghĩa là nhiều cầu thủ Cape Verde không lớn lên trên đảo mà ở các lò đào tạo châu Âu, ở ngoại ô Rotterdam, Lisbon, Paris, Brussels, London. Họ là công dân Hà Lan, Bồ Đào Nha, Pháp, Anh; thường có hai sổ thông hành; đôi khi sinh ra và trưởng thành ở nơi khác: nhưng họ có quyền chọn khoác áo đội tuyển Cape Verde. Quy định của FIFA là như nhau cho tất cả: cần có quốc tịch và một mối liên hệ được công nhận như sinh ra, cha mẹ, ông bà hoặc cư trú. Tuy nhiên, sự khác biệt nằm ở luật quốc tịch của từng nước, cũng như khả năng của các liên đoàn trong việc đi tìm kiếm những cầu thủ đó. Nếu mình không lầm thì trên hiến pháp của Hà Nội ngày nay, cho rằng con cháu của những người sinh ra tại Việt Nam đều là người Việt.

Cape Verde chỉ là một ví dụ. Morocco, Algeria, Tunisia, Senegal, Ghana, Nigeria, Congo, Jamaica, Curaçao, Suriname, Albania, Kosovo: nhiều đội tuyển được xây dựng, củng cố hoặc thậm chí trở nên khả thi nhờ di cư. Với một số đội, cộng đồng di cư là phần bổ sung chất lượng; với những đội khác, đó là nền tảng chính. Không có con em của người di cư, một số đội tuyển chỉ là những đội địa phương tầm thường. Có họ, họ trở thành những đội tuyển chuyên nghiệp thực thụ, được đào tạo trong những giải đấu có tổ chức tốt nhất thế giới.

Điều này thay đổi khái niệm về đội tuyển quốc gia. Trong một thế kỷ, chúng ta nghĩ đội tuyển quốc gia là đại diện túc cầu của một lãnh thổ: những cầu thủ xuất sắc nhất sinh ra, lớn lên và được đào tạo trong biên giới đó. Ngày nay, ngày càng thường xuyên hơn, đó là đại diện của một dòng họ, của một ký ức gia đình, của một sự thuộc về được thừa hưởng. Không chỉ quan trọng nơi bạn sinh ra, mà còn nơi gia đình bạn xuất phát; không chỉ nơi bạn thi đấu, mà còn câu chuyện lịch sử nào bạn có quyền hợp pháp đòi hỏi. Điển hình họ lý của người Việt, chạy giặc, vượt biên sang đến xứ Triều Tiên. Nghe kể có ông tổng thống đại hàn có về lại quê cha đất tổ để viếng lại làng quê.

Các đội tuyển quốc gia đã ngừng hoặc sẽ ngừng là “quốc gia” theo định nghĩa thế kỷ 20: không còn là một đội gồm những công dân được sinh sản bởi một quốc gia, mà là một đội tuyển toàn cầu gồm những người đủ điều kiện: con trai, cháu trai, người nhập quốc tịch, thế hệ thứ hai và thứ ba, những bản sắc phân tán và tái hợp. Ông ta chỉ nói con trai, có lẻ vì mang tên họ. Chiếc áo thi đấu, quốc ca, dòng máu gia đình và sự cổ vũ vẫn cực kỳ mạnh mẽ, nhưng chắc chắn đây là sự kết thúc của đội tuyển quốc gia được hiểu như một bức ảnh thuần túy của một dân tộc đang cư trú.

Túc cầu hay đúng hơn là các môn thể thao đến trước chính trị: nó cho chúng ta thấy rằng các quốc gia không còn chỉ là những nơi chốn. Chúng là những mạng lưới, dòng dõi, sổ thông hành, ký ức. Và ngày càng thường xuyên hơn, là những cuộc di cư trở lại sân cỏ với một chiếc áo khác. Nếu không được quốc gia nơi mình sinh ra trọng dụng thì có thể tìm về quê cha đất tổ, điển hình cầu thủ của đội tuyển Hoa Kỳ, Folarin Balogun, gốc Nigeria, lớn lên tại Anh quốc nhưng các xứ nói trên, có nhiều cầu thủ giỏi hơn anh ta nên không được tuyển nên mới đầu quân cho Hoa Kỳ, nơi anh ta sinh ra khi bà mẹ đến New York để thăm gia đình. Điển hình các cầu thủ đánh bóng bàn của Hoa Kỳ, đa số là người Tàu di cư hay được Hoa Kỳ mời thi đấu cho đội tuyển của họ. Mình có thấy tuyển thủ bóng bàn của các nước âu châu gốc người Tàu. Trong một nước có trên 1 tỷ người mà chỉ tuyển có 2 người đi thi đấu thì số còn lại phải tìm đường ra đi kiếm cơm.

Mình quên tên nhưng có hai anh em ruột, thi đấu cho hai nước khác nhau. Họ sinh ra tại Đức quốc nhưng có người lại thích bận áo đội tuyển của que cha hơn là Đức quốc.

Còn Ý Đại Lợi thì sao? Từ 12 năm nay, đội tuyển Ý Đại Lợi không được tham dự giải túc cầu thế giới, mặc dù có một vài ông ý đen như Mario Balotelli. Người ý buồn ngồi nhà và hát bài “Italiano” được soạn ra năm họ đoạt giải vô địch thế giới 1982. Mình không có dịp chọc quê mấy anh bạn sống bên ý. Ông thần người ý đột phá tư duy, kêu sao mình không bắt chước các nước khác. Về mặt lý thuyết, Ý Đại Lợi có thể là một trong những đội tuyển có yếu tố di cư mạnh nhất thế giới, nhưng lại tiếp tục tự nghĩ mình theo kiểu truyền thống: nguồn gốc Ý (oriundi) là rất lớn (Argentina, Brazil, Uruguay, Venezuela, Mỹ, Canada, Australia, Thụy Sĩ, Đức) vì một thế kỷ di cư đã rải rác những họ tên Ý khắp nơi. Với nguyên tắc huyết thống (ius sanguinis), nhiều hậu duệ có thể xin hoặc đã có quốc tịch Ý; và nếu họ chưa bị ràng buộc với đội tuyển nào khác, họ có thể trở thành ứng viên cho Italy. Không phải khoa học viễn tưởng khi nghĩ đến một đội tuyển Azzurri với nhiều cầu thủ sinh ra ở nước ngoài. Hình như mình có đọc cách đây mấy tháng, chính phủ Ý Đại Lợi đã ra một đạo luật, cho phép con cháu hậu duệ của những người Ý Đại Lợi di cư sang các nước khác, có thể nhập tịch Ý Đại Lợi. Khi xưa Pháp quốc có một cầu thủ rất giỏi tên Michel Platini, gốc Ý Đại Lợi.

Viết tới đây mới nhớ đến cô người Mỹ lai, có mẹ gốc tàu, thi đấu thế vận hội mùa đông cho Trung Cộng khiến thiên hạ chửi bới này nọ. Người ta tập luyện biết bao nhiêu năm, tốn biết bao nhiêu tiền, thi đấu cho Trung Cộng thì có nhiều khách hàng để quảng cáo bán kiếm tiền. Thị trường á châu mạnh hơn còn thị trường mỹ thì nếu da trắng thì bán chạy hơn.

Một phần điều này đã xảy ra: từ những oriundi những năm 30 đến Sívori, Altafini, Camoranesi, cho đến Thiago Motta, Jorginho, Éder, Emerson Palmieri, Retegui. Tuy nhiên, Ý Đại Lợi luôn coi họ như những ngoại lệ, những miếng ghép tạm thời, gần như là điều đáng xấu hổ. Hình như có một số cầu thủ ngoại quốc, đá hay phải nhập tịch nước sở tại để được đá ở âu châu. Vì luật lệ chỉ cho phép 3 cầu thủ tối đa. Nay Liên Hiệp âu châu thì các cầu thủ của 28 quốc gia có thể đá cho các câu lạc bộ trong liên hiệp âu châu. Anh quốc rời Âu châu nên cầu thủ phải xin giấy tờ làm việc ở Anh quốc. Italy chưa bao giờ xây dựng một chính sách hệ thống với cộng đồng di cư bóng đá. Và có lẽ vì tự hào, vì quán tính, hoặc vì môn túc cầu Ý Đại Lợi đã sống quá lâu nhờ thành tích cũ, nên chưa bao giờ thực sự tìm kiếm người Ý ở nước ngoài như Morocco, Cape Verde hay Algeria làm với cộng đồng của họ.

Một mặt, Ý Đại Lợi có thể tuyển chọn trong hàng triệu hậu duệ của người di cư, mặt khác lại khó khăn trong việc hội nhập về mặt thể thao ngay cả với nhiều cậu bé sinh ra hoặc lớn lên ở đây từ gia đình di dân, những người có thể nói tiếng Ý, được đào tạo trong các lò của chúng ta, nhưng lại muộn màng trong việc có quốc tịch. Mario Balotelli là trường hợp đặc biệt.

Tương lai của đội tuyển Azzurri, các cầu thủ Ý Đại Lợi thường hay bận áo màu xanh, nên họ đội tuyển là Azzurri, có thể đi theo hai hướng. Hoặc Italy vẫn bám víu vào ý niệm đội tuyển tự sinh thế kỷ 20 (với hy vọng lò đào tạo nội địa sẽ lại sinh sản đủ tài năng), hoặc chấp nhận rằng bản sắc túc cầu hay các môn thể thao của mình, giống như bản sắc thực của đất nước, nay đã rộng lớn hơn, phức tạp hơn, ít lãnh thổ hơn.

Điều đó sẽ hơi giống một đội tuyển “lính đánh thuê”, không phải mười một sổ thông hành nhặt nhạnh vội vã, mà là một mạng lưới Ý toàn cầu: con em của người di cư, những cậu bé lớn lên ở đây, những sự thuộc về kép, những câu chuyện gia đình khác nhau. Gần đây chính phủ Ý Đại Lợi đã ra luật các người gốc Ý Đại Lợi ở xứ khác có thể xin nhập tịch Ý Đại Lợi.

Từ hai hôm nay có vụ lùng bùng về cầu thủ Folarin Balogun của đội tuyển Hoa Kỳ. Anh ta bị thử đỏ nhưng không hiểu sao tập đoàn luật sư của Hoa Kỳ làm sao mà FIFA hoản lại thử đỏ của anh ta trong vòng một năm. Thế là đội tuyển Bỉ kiện cáo gì đó cho thấy người di đan từ xưa đến đều được nhìn dưới cặp mắt không thân thiện lắm nhưng khi đến khi cầu thủ Floratino Balogun xuất hiện. Cha mẹ người Nigeria, sinh tại Hoa Kỳ và lớn lên tại Anh và sinh tại Hoa Kỳ. Một người mang theo lịch sử của 3 quốc gia. Bỉ quốc khiếu nại về quyền đại diện khiến cuộc cãi vã người sân cỏ. 

Con một người đi dân nay phải khiến một tổ chức quốc tế phải đương đầu với sự kiện.  Cho thấy người đi dân khởi gì chỉ cửi qua biên giới, họ thấy đổi nền kinh tế, họ xây dựng đất nước, thắng giải, tạo công ăn việc làm tại địa phương. Có thể chúng ta tin rằng ông Balogun phải thi đấu cho đội tuyển Nigeria, Anh quốc hay họ đó là chuyện khác. Hậu duệ của người di dân Nigeria đã đào tạo nhiều cầu thủ giỏi khiến một đội tuyển quốc gia phải lên tiếng khiếu nại về sự đóng góp của anh ta vào một đội tuyển quốc gia khác. Có thể nói đó là sức mạnh của cơ hội và tài năng. Có thể bài học qua cầu thủ Balogun không phải nơi mà người di dân xuất phát mà là cơ hội để giúp họ thực hiện giấc mơ Hoa Kỳ. 

Đọc bài của ông thần người ý giúp mình có cái nhìn rộng hơn về mang áo tuyển thủ quốc gia. Nhớ năm 1994, khi Hoa Kỳ tổ chức giải vô địch túc cầu thế giới lần đầu tiên. Họ phải gấp rút tìm các cầu thủ người Mỹ biết đá banh, gom lại thành một đội banh. Đa số người Mỹ chưa bao giờ nghe đến môn túc cầu. Nhưng từ đó, người Mỹ bắt đầu cho con em họ đá banh. Trình độ thì chưa bằng các đội tuyển phi châu, âu châu. Lúc đầu cũng đi kiếm càu thủ ở Đức quốc, để đá cho hội tuyển nhưng không khá hơn nhưng từ từ hệ thống đào tạo cầu thủ từ bé đến học đường đã giúp cho Hoa Kỳ có nhiều cầu thủ đá cho các câu lạc bộ âu châu và bắc mỹ.

Nói đến phi châu, nhớ dạo cựu cầu thủ Pháp quốc là ông Guillou, sau khi giải nghệ thì làm huấn luyện viên. Ông ta qua phi châu chơi và đột phá tư duy, tại sao không mở trường đào tạo cầu thủ ở phi châu, đem về pháp thi đấu để câu khán giả gốc phi châu. Từ đó mới có những cầu thủ như Roger Milla, đến từ phi châu,… (còn tiếp)

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn