Hiển thị các bài đăng có nhãn Covid-19. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Covid-19. Hiển thị tất cả bài đăng

Bệnh tật ở tuổi già Đến từ đâu

 Bệnh tật ở tuổi già

Hôm qua, lái xe lên vườn thì nghe podcast của hai ông bác sĩ mà mình có đọc sách của họ đâu 20 năm về trước, có ăn uống theo phương pháp dinh dưỡng của họ một thời gian rồi từ từ quên mất. Mình có tật là làm cái gì độ 1,2 năm thấy có kết quả thì ngưng vì lại nghe ông thần bà vãi nào khác. Chán Mớ Đời. 


Họ nói về bệnh tật ở tuổi già, không phải tự nhiên mà có. Cơ thể mình như cái máy, càng sử dụng nhiều thì các bộ phận bắt đầu bị lão hoá đưa đến các bệnh tật. Như chiếc xe chạy lâu ngày thì bắt đầu hư cái nầy, xút cái kia. Do đó bảo trì chiếc xe rất cần thiết. Tương tự cơ thể chúng ta như cổ máy chạy 24/24 nên cần bảo trì bằng cách lâu lâu nhịn ăn một tuần lễ hay 12 ngày, để cơ thể có thời gian tự bảo trì.

Tế bào bình thường và tế bào ung thư

Vấn đề là khi chúng ta đi khám bác sĩ, họ chỉ chú tâm chữa trị các chuyên bệnh như cholesterol, tiểu đường,… nhưng ít để ý đến toàn bộ cơ thể. Ngoài ra còn vấn đề kinh tế nữa, bác sĩ nuôi bệnh vì chữa một bệnh nhân khỏi bệnh là mất đi một khách hàng. Vì lái xe em không ghi chép lại chi tiết nhiều nên chỉ tóm tắc những gì nghe trong suốt 40 phút lái xe.


Trong khi đông y thì họ nhìn chung, lý do bệnh này xảy ra và tìm cách chận từ gốc.


Họ cho biết phương cách được giảng dạy tại trường y khoa, đáp ứng chữa trị một cách khẩn cấp mà họ gọi là whack a mole medicine (y khoa đập con chuột nhủi). Kiểu như dạo em mới mua cái vườn, nước bị bể chỗ nào thì vá lại chỗ đó đến khi em đột phá tư duy, quá mất công thời gian và tiền bạc nên gắn lại một hệ thống mới thì nay mới hết lộn xộn, chỉ lâu lâu mới phải sửa chửa. Nếu chúng ta chú tâm vào cơ chế lão hoá, thì chúng ta có thể giúp người Mỹ sống lâu hơn đến 30-40 năm. Chúng ta chỉ cần chú tâm vào hệ thống miễn nhiễm được lão hoá tốt đẹp. Có lẻ vì vậy mà bên Nhật Bản người Nhật sống lâu trên 100 tuổi.

Chúng ta chỉ nghe nói đến antioxidants nhưng họ lại nói đến Pro-oxidants rất nguy hiểm

Các ông thần bà thánh về điều dưỡng, tập luyện thể thao bú xua la mua cứ quảng cáo ăn cái này tập cái kia để ốm này nọ nhưng rốt cuộc tiền mất mà thân vẫn phì nộm. Người kêu phương pháp dinh dưỡng này  tốt rồi phương pháp kia hay rốt cuộc để bán kiếm tiền chớ không phải đánh vào nội thành.


Theo mình hiểu thì khi uống thuốc trụ sinh như thả bom Napalm. Trụ sinh sẽ giết các vi khuẩn độc khiến chúng ta bị bệnh nhưng đồng thời cũng tiêu diệt các vi khuẩn tốt trong đường ruột của mình, khiến hệ miễn nhiễm suy yếu, dễ đau, bị các vi khuẩn lạ xâm hại. Do đó mình hay đi các tiệm ăn đủ loại, mễ, Thổ Nhĩ Kỳ, ả rập, tây,…để tạo dựng lại hệ miễn nhiễm của mình. Ở Việt Nam thì chỉ có người Việt còn ở Hoa Kỳ thì nhất là khi đui du lịch thì gặp nhiều vi khuẩn khác lạ nên cần ăn uống các loại thức ăn khác, kiểu chích thuốc ngừa.


Họ cho biết hiện tượng lão hóa là quan trọng nhất sau đó mới đến bệnh tật. Đây là quan niệm của viện Buck nghiên cứu về lão hoá (Buck Institute for Research on Aging). Mình nhớ có dạo anh vợ mình, bác sĩ kể là bệnh nhân già ở nhà buồn nên cứ muốn con chở đi bác sĩ, để than thân. Anh vợ cứ ngồi yên, hỏi chuyện. Sau khi trút được cơn buồn, khó nói với ai với bác sĩ thì hết bệnh. Hai ông bác sĩ này nói nếu chúng ta quan tâm, chữa trị bệnh già, sẽ thay đổi cách chữa trị bệnh nhân đúng đắn hơn như hiện nay. 


Bác sĩ cứ xem kết quả thử máu rồi phán uống thuốc, lại quên là cổ máy cơ thể đã bị lão hoá, không thể có khả năng trở lại như lúc trẻ mới 20 tuổi. Một người trên 70 tuổi không thể nào có hệ thống chuyển hoá mạnh như trẻ em hay áp huyết 120/80 như giới trẻ. Mà cao một tí là uống thuốc. Bác sĩ lại dựa trên những tiêu chuẩn này để cho thuốc như một người 70 tuổi có áp huyết hơi cao hơn bình thường, hay cholesterol cao hơn chuẩn mực. Chưa kể là các chuẩn mực này được các công ty dược phẩm lobby FDA để giảm xuống, giúp họ bán thuốc. Điển hình là số chung cholesterol cách đây 45 năm thì chỉ số là từ 150-310 cho người Mỹ từ 50 tuổi trở lên mà ngày nay là 200. Xem như giảm 40% để họ bán thuốc.


In 1981, normal cholesterol was considered between 150-310 if you were 50 or older. And in the last 30+ years we have seen those recommendations drop from 300 to 240, to 220, to the current 200 total cholesterol recommendation.” (Trích trên Wikipedia )


Điển hình càng về già, metabolism của người ta không hoạt động hữu hiệu như thời trẻ mà bác sĩ cứ dựa theo tiêu chuẩn của chính phủ để chữa trị đại trà cho mọi người Mỹ. Bắt uống thuốc đưa đến các hệ ứng tiêu cực.


Họ nói đến nghiên cứu của viện Buck mà họ gọi là giả thuyết địa khoa học (geoscience hypothesis), nghe cái tên là đủ chóng mặt và những gì không thể sửa đổi như tuổi và giới tính. Họ cho biết lão hoá đưa đến rủi ro lớn nhất cho bệnh tim, đột quỵ, phong thấp, tiểu đường loại 2, ung thư cũng như bệnh Alzheimer, Parkinson,… điển hình là Covid 19, chúng ta quan tâm đến viêm phổi (pneumonia), đều là kết quả của bệnh lão hoá. Gần đây mình đọc tài liệu về sức khoẻ thì họ khuyên mỗi tuần nên vào rừng đi bộ để hít không khí trong lành từ các cây toả ra nhất là để đến một môi trường yên lành giúp thư giãn đầu óc. Do đó em hay mời người quen vào vườn để hít không khí trong lành. Đa số đến để hái bơ rồi chạy chả để ý gì đến môi trường xanh, sinh thái gì cả. Chán Mớ Đời 


Họ kể là khi đi học trường thuốc, họ được dạy về cách cấp cứu khi gặp ai bị đột quỵ. Sinh viên ai cũng có thể trả lời các rủi ro nguy hiểm đưa đến đột quỵ như hút thuốc, không tập thể dục, bệnh béo phì,… các từ ngữ này nằm hết trong sách y khoa như những rủi ro có thể thay đổi được. Nhưng họ lại quên vấn đề lão hoá của cơ thể theo cổ máy thời gian.


Kỹ nghệ statins để chữa bệnh cholesterol cao lên đến 20 tỷ mỹ kim mỗi năm, nhưng ít giảm thiểu rủi ro về bệnh tim. Lý do là mức đo cholesterol ít quan trọng hơn 7 lần so với tuổi già của chúng ta.


Lão hoá là nguyên nhân chính đưa đến các bệnh tật. Cứ nhìn một cây với tất cả các nhánh bị bệnh, khô héo và nếu chúng ta đi thẳng đến nguyên do thì có thể giảm lão hoá và bệnh tật. Mình để ý các nhánh cây bị che ánh mặt trời, một thời gian sau là chết khô. Do đó hàng năm phải tỉa các nhánh cây cao, để ánh mặt trời có thể vào để nuôi sống các nhánh nhỏ ở dưới. Nếu chúng ta nhắm vào vào cơ chế của sự lão hoá thì chúng ta có thể giúp người Mỹ sống lâu hơn từ 30-40 năm, xem như 115-120 tuổi. Kinh. Nhớ có anh bạn kể cả gia đình tổ chức lễ thượng thọ 100 tuổi cho ông bố. Hỏi có vui không, ông bố kêu Không. Lý do là bạn bè chết mất đất. Sống khoẻ mạnh đến 100 tuổi là đủ, không cần đến 120 tuổi.


Hôm kia đi ăn phở với vợ chồng anh vợ. Mình ăn phở không bánh phở nên chị dâu hỏi ăn kiêng à? Mình nói không. Lý do không ăn bánh phở vì đọc tài liệu thì được biết bánh phở được sử dụng chất bảo quản rất độc hại nên bao nhiêu năm qua ăn phở nhiều nên chắc chắn trong cơ thể hội tụ khá nhiều độc tố nên không ăn. Nhất là gạo Việt Nam có nhiều thạch tín và báo chí thế giới cho biết nông dân Việt Nam sử dụng rất nhiều thuốc trừ sâu do đó phải bán rẻ hơn gạo Thái Lan. Tiệm phở thay vì bỏ bánh phở trong tô thì cho cải làng và cà rốt để thế. Càng ngon miệng.


Càng già chúng ta thấy các bệnh tật đều liên quan đến Viêm, não bộ già bị viêm, viêm Alzheimer, viêm ung thư, viêm béo phì, viêm tiểu đường, viêm bệnh tim … khi chúng ta bị viêm thì ảnh hưởng tất cả mọi thứ. Ảnh hưởng đến ty thể, gen, hệ vi sinh vật. Tất cả đều liên đới với nhau. Điển hình khi chúng ta bị bỏng, bị đứt tay, việc đầu tiên chúng ta thấy là bên ngoài màu đỏ, rồi có những nơi bị phồng lên, đó là quá trình để lành hẳn vết thương. Đó là viêm cấp tính. Tác động lại các hư hại của cơ thể.


Từ từ các chỗ phòng xẹp xuống và cơ thể lành vết thương. Viêm rất quan trọng, là đáp án để giúp lành  các hư hại. Vấn đề là lão hoá là sự liên tục của viêm. Có sự liên kết giữa viêm và ty thể mà trước đây người ta không để ý đến hay ít để ý đến sự liên quan của sự việc này. Khi người ta nói đến ty thể, người ta nghĩ ty thể là năng lượng dành cho các tế bào. Nhưng ty thể còn là thước đo cho những gì xảy ra đến các bệnh viêm. Ai buồn đời thì đọc đường dẫn vì mình chỉ tóm tắc.


https://www.mdpi.com/2076-3921/9/6/532


Điển hình khi ty thể không hoạt động tốt, sẽ tạo ra các gốc oxy tự do, chúng rất nguy hiểm vì tạo ra các viêm. Chúng ta thường nghĩ là kháng oxy hoá nhưng đây là pro-oxidant. Do đó khi ty thể không làm việc đúng thì cơ thể sẽ tạo ra nhiều oxidative stress. Nói một cách khác là ty thể và oxy hoá stress tạo ra viêm. Ngày nay người ta khám phá ra ty thể có DNA riêng của nó mà họ gọi là eukaryotes. Nói cho ngay mấy năm trước, bắt đầu đọc sách báo y khoa thì mình chới với nhưng từ từ thì bắt đầu hiểu thêm mọt chút.


Cho nên khi họ chữa bệnh ung thư được cho một bệnh nhân, nhưng chỉ kéo thêm thời gian sống từ 5-7 năm. Sau đó các tế bào ung thư lại tái phát. Trong khi nếu chúng ta chú tâm đến cấu trúc của tuổi già thì có thể kéo dài cuộc sống đến 30-40 năm. Kinh


Trong quá trình của sự lão hoá, chúng ta có vấn đề đường ruột. Các vi khuẩn trong ruột của chúng ta có thể bị đưa vào huyết quản, và chúng tạo ra sự viêm khiến các tế bào tưởng bị nhiễm trùng nên sẽ tạo ra một hàng rào để bảo vệ. Trong vườn mình, có mấy con sên bò lên cây và đến các trái bơ để nhậm một tị khiến cây đưa anti-oxidant đến nơi vết thương của trái bị sên ăn để giúp làm lành vết thương, tạo ra vết sẹo. Thường thì thiên hạ chỉ thích mua trái lành, đẹp và to nhưng mình có ông mễ cứ tìm mấy trái bị sẹo để mua và chở lên chợ nông dân ở Santa Monica để bán giá gấp 3 lần. Hình như người giàu có họ khôn hơn chúng ta nên lại mua trái có sẹo thay vì trái được ngâm chất bảo quản và sát trùng. Chán Mớ Đời 


Hệ thống miễn nhiễm rất quan trọng khi về già. Chứng ta thấy qua đại dịch Covid-19, người lớn tuổi chết như rạ, đa số vì hệ miễn nhiễm của họ yếu. Trung bình hàng tháng người Mỹ chết vì cảm cúm lên đến 30,000 người. Khi các kháng thể yếu, sẽ ít lập thành hàng rào tốt, vững chắc để chống chọi sự nhiễm trùng. Điển hình, khi các vệ binh ở biên giới ít ỏi hay chính sách nhập cư lỏng lẻo và số người nhập cư lậu tràn qua biên giới thì chỉ biết chịu thua. 


Hệ miễn nhiễm giúp kiểm soát các khối u, bướu để tìm cách dập tắt. Nhưng cần 2 loại như biên giới chống nhập cư lậu. Một mặt phải chống các vi khuẩn lạ xâm nhập và cơ thể và một mặt phải tìm cách dẫn độ các thành phần nhập cư lậu xấu, gây tội ác ra khỏi Hoa Kỳ. Tương tự khi xưa Việt Nam Cộng Hoà phải chống chọi bộ đội xâm nhập từ Cảm Bốt và Hạ Lào vào đánh banh ta lông. Một mặt lại có đám nằm vùng, đặt chất nổ khiến người dân hoảng sợ, bị khủng bố tinh thần. Nhớ khi xưa sau 75, có vụ đặt chất nổ nhiều nơi ở Đà Lạt như khách sạn Ngọc Lan, cây xăng Ngã Ba Chùa, khu phố I,…


Có chị bạn kể hai vợ chồng về Việt Nam để truyền tế bào sống (stem cell) vì Hoa Kỳ chưa cho phép. Mình nghe nói ai đau chân này nọ thì họ có chích tế bào sống. Ông nuôi ong ở vườn có kể mình vụ này và anh bạn người Bồ Đào nHa có kể nhưng cuối cùng vẫn phải mỗ rồi gắn con vít vào đó thì phải. Tế bào sống không làm hệ miễn nhiễm của mình mạnh hơn.


Họ có nhắc đến ông Tony Whiskore sử dụng đồng hồ Proteomics. Họ lấy máu để đo các loại protein để chẩn đoán các khí quan, não bộ, tim gan, phèo phổi. Nếu kết quả cho thấy não bộ già sớm 20 tuổi, thì chúng ta sẽ không khá lắm. Do đó các nội tạng liên đới với nhau. Chớ nên không nên không muốn bị lão hoá sớm thì không nên tự phá huỷ các nội tạng như uống rượu, hút thuốc, ăn nhiều nhất là hàng độc,..


Hôm trước đi xem 2 căn nhà rao bán ở Laguna Beach thì thấy ông chuyên gia địa ốc mà mình cả năm hơn không gặp, trẻ lại vì ông ta cố gắng giảm cân như mình kể, ăn mỗi ngày một bữa. Ông ta cho biết là đã giảm 20 cân, thấy có vẻ trẻ hơn trước đây. Nên nhớ hệ miễn nhiễm của chúng ta là ở đường ruột là chính. Đường ruột thanh lọc các độc tố nguy hại trước tiên nên có thể bị đau bụng khi ăn vào một vi khuẩn độc hại khiến đường ruột đưa ra các vệ binh vi khuẩn tốt để chống đỡ đưa đến sự việc như ỉa chảy này nọ. Mệt rồi phải đi lên ruộng. Hôm nào buồn đời kể tiếp.


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 



Nghe và xem hình Đà Lạt xưa của Mực Tím Sơn Đen trên you-tu-be

 Nghe và xem Mực Tím Sơn Đen trên you-tu-be


Lúc này đã già 72 mà lại mê chuyện của Sơn Đen mới thật là ngộ.
Chị em tôi là dân demi Dalat, mà sao biết nhiều chuyện thế,
Gia đình tôi nhập cư Dalat năm 1968, chạy loạn từ Du Sinh xuống số 1 Phan Đình Phùng cho đến khi di tản.
Từ đó năm ở Dalat là ký ức, là một quãng đời không bao giờ quên, không bao giờ rời xa.
Cảm ơn Sơn nhiều lắm nha.
Vì có người giúp mình nhớ lại quê hương thứ hai thật là đáng trân trọng.


Mấy hôm nay, lái xe mở YouTube nghe đài của ông thần Chử Nhị Anh, dùng trí tuệ nhân tạo để đọc và tải mấy tấm ảnh Đà Lạt xưa do ông Kính, gửi trên 1,000 tấm ảnh xưa. Ai nhớ Đà Lạt xưa nên xem và nghe thuyết minh hình ảnh xưa Đà Lạt. Mấy bài được TTNT đọc mà mình viết cách đây cả một con giáp. Thú thật mình viết cho vui nên không nhớ đã viết gì. Viết những gì lùng bùng trong đầu xong thì quên. Nay nghe lại những gì đã viết mình thất kinh. Không ngờ mình đã viết được những điều này. Mình viết xong gửi cho mấy người bạn rồi quên đã viết gì. Khi ông thần Nhị Anh biên soạn thành kỷ yếu “Mực Tím Sơn Đen” thì biết vậy thôi chớ không đọc lại.


Nghe lại thì đa số các bài này mình viết trên email khi gửi cho mấy người bạn học cũ nên không giữ lại và không có trên bờ lốc. Hơi tiếc vì hơn cả trăm bài. Có đăng một số trên trang nhà Văn Học, ai tò mò thì kiếm trên đó, chỉ có tội là chữ đọc nhỏ. Lười viết lại hay sửa đổi. Trên trang nhà Văn Học mình đoán chỉ có lưu một số thôi, còn số còn lại thì nằm trong kho của nhóm Văn Học Google Mail nhưng nay đã được huỷ.


Ai ngờ viết chơi cho đỡ buồn đời làm vườn lại tiếp tục viết đến ngày nay. Kinh. Từ ngày mua cái vườn mình mới bắt đầu viết chuyện đời xưa. Chỉ có phần giọng nói mình thì hơi bị cà giựt chưa nguyên chất lắm. Thật sự trong đầu mình viết có lúc chữ hậu 75, chữ tiền 75 nên nếu Ây Ai làm được với giọng bắc hậu 75 và trước 75 thì vui hơn.


Chả biết 10 năm nữa kỹ thuật sẽ đi đến đâu. 10 năm về trước ông thần Nhị Anh, làm kỷ yếu bỏ lên Amazon là thấy lạ vì khi nào có người đặt mua thì họ mới bắt đầu in rồi gửi cho người mua. Nay Ay Ai làm kiểu này lại lồng hình ảnh Đà Lạt xưa vào thấy quá đỉnh cho ai buồn đời muốn xem mấy ngày tấm ảnh Đà Lạt xưa do nhiều người Đà Lạt xưa lưu trữ rồi gửi cho mình. Mình thấy nhiều người tải hình ảnh Đà Lạt xưa và bỏ nhạc, đây thuyết minh chuyện về người ở Đà Lạt xưa với hình ảnh thấy phê hơn.

Ông thần Nhị Anh cứ chia mỗi phần trong cuốn Mực Tím Sơn Đen do ông thần biên soạn 100 bài viết tiêu biểu của mình 10 năm về trước. Mỗi tập đọc dài độ đâu 90 phút, vừa lái xe vừa nghe thấy hay hay. Mình ngạc nhiên là không ngờ khi xưa, 10 năm về trước mình có thể đột phá tư duy viết bú xua la mua mà có nhiều bài rất cực đỉnh về tư duy của một kẻ lưu vong. Mình không ngờ có thể viết như Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen . Viết đến đây thì ông thần Nhị Anh gửi cho cái này nên tải lên đây cho tiện.


Đây là phần tiến sĩ Chử Nhị Anh giải thích trên trang nhà của trường và xưa tại Đà Lạt 

Trong Chương Một: Nguyễn Hoàng Sơn viết miệt mài gần 500 trang, về chuyện ngày xưa ở Đà Lạt, dưới mái trường Văn Học, thỉnh thoảng cả trăm cái tên và những mẩu chuyện hơn 60 năm trước, chính người trong cuộc cũng ngẩn tò te. Viết về cha, về mẹ, anh em, bạn bè, thầy cô với những chi tiết và nhận xét tinh vi.

Chương Hai: Hắn kể lại cuộc đời phiêu bạt bôn ba tung tăng khắp thế giới, ghi lại những ký ức về cô Tây bà Đầm, kẻ da đen người da trắng, những nét chấm phá của thời đại qua con mắt một sinh viên Việt xa nhà đầy thú vị.

Chương Ba: Hắn viết về cuộc sống ở Mỹ, những tính toán của một kiến trúc sư hoá địa chủ, những chọn lựa ngày thường với vợ con, công việc, rồi nhìn sâu về những tư duy của người Việt - hồi xưa, ngày nay - ở Mỹ, tại quê nhà sau nhiều năm trở về thăm viếng.

Chương Bốn: Trong phần Địa Cầu Ta, lại quay nhìn lại thế giới với con mắt người viết sử. Những tư duy về Cộng Sản, Tư Bản, Thực Dân, Người Việt đặt lên những câu hỏi không có trả lời, mà ngày nay sau mươi năm, dần dần đã hiển thị. Cuối cùng, Sơn Đen nhìn lại cuộc đời mình và những người chung quanh: "Trăm Năm Chung Một Chuyến Tàu".

https://youtube.com/playlist?list=PLa-jHHzi_0wp-7R_lTHJy-v7oocrAbKFy&si=u9tNOYZysnTA7M7x


Mà mình cũng không hiểu sao lại nhớ những chuyện đâu đâu của Đà Lạt khi xưa. Hèn gì đầu óc khi xưa ngu học cực ngu, cứ ngóng chuyện thiên hạ, không chịu học hành gì cả. Nay mới hiểu bạn học khi xưa kêu sao mình nhớ mấy chuyện đâu đâu. Những chuyện như tên Bùi Văn Đông, năm 6 ème trong lớp cứ độ 11 giờ là nó đem mì gói ra ăn này nọ. Thầy giảng thì thầy giảng nó cứ bẻ mì gói bỏ vào mồm nhau ngồm ngoàm. Xong om


https://youtu.be/iCPYKeJ_Os8?si=Z3Y3xJh7OvfMI6BD


Mấy video YouTube được chia ra 4 chương:

Chương Một: Những ngày xưa thân ái

Được chia thành 3 phần: những ngày xưa thân ái kể về Đà Lạt, gia đình, thầy cô và bạn học và gia đình. Đến những mảnh nhớ về tuổi thơ, đời sống tại Đà Lạt xưa và trong gia đình. Sau đó đến Mái trường xưa Thành Phố Xưa, kể về những mối tình học trò, những con hẻm Đà Lạt khi xưa. Chợ Đà Lạt và khu Hoà Bình.


https://youtu.be/1extaDa4fjI?si=4x-BUdLOX9zQ071w


Chương Hai: Dế Mèn Phiêu lưu ký, nói về khi mình đi tây, một mình trên đất lạ, du hành khắp âu châu thời sinh viên, rồi trở lại Đà Lạt lần đầu tiên và những nơi khác tại Việt Nam. Sàigòn mất, bắt đầu cuộc sống lưu vong, tỵ nạn ở âu châu rồi sang Hoa Kỳ.


Chương Ba: nói về quê hương mới

Chương này nói về cuộc sống sau khi rời Việt Nam, về cuộc sống làm ăn, gia đình học hành, con cái.


Chương Bốn: Tôi đi giữa Đám Bụi Mờ

Các bài viết về Địa Cầu Ta về những suy tư về đời sống, kinh tế, tình cảm người Việt. Cuối cùng là 100 năm chung một chuyến đò, nói về văn hoá lưu vong, giấc mơ Hoa Kỳ cuối cùng là Việt Nam trong mắt Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen .


Ông thần Nhị Anh để hai giọng nói; nam và nữ cho có vẻ âm dương. Mình thấy cũng hay nhưng giọng của Bội Quỳnh Hoa nghe khá hay. Cứ vào tài khoản của ông Nhị ANh trên yOutube (NhiANh Chu) để nghe và xem hình ảnh Đà Lạt xưa.

Ai muốn tìm bạn học quen Đà Lạt xưa thì vào trang này của cựu học sinh trường Văn Học Đà Lạt xưa. 

https://van-hocdalat.smugmug.com/

Nếu bác nào có ý kiến gì giúp ông thần Nhị Anh cải tiến thêm thì cho biết. Xin cảm ơn trước.


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Đà Lạt ngập trong lũ lụt


Hôm qua có chị bạn, cựu học sinh Yersin, dưới mình một lớp hỏi tại sao Đà Lạt bị lụt khắp nơi nhất là đường Phan đình Phùng. Mình nói lụt từ khi Đà Lạt được Tây thành lập đến giờ. Có người cho là ở trên cao thì sao lụt. Đúng Đà Lạt là núi đồi nhưng có một khu vực bằng như thung lũng nên khi mưa thì nước mưa từ treen cao chảy xuống. Nếu nhìn kỹ thì có khu vực chỗ đường Yersin, nối liền với đường Trần Hưng Đạo là trên cao rồi phía bên kia đồi Cù, viện đại học và nguyên tử lực là trên đồi cao. Giữa hai khu vực này có một khu vực thấp, như thung lũng kéo dài về phía Cam Ly. Chỗ đồi cù có hồ Đội Có và Tống Lệ để giữ nước. Còn khu Hoa Bình trước khi xây Chợ Mới thì khu vực này được dùng để giữ nước khi mưa từ khu Hoà Bình,, đường Hàm Nghi, dinh tỉnh trưởng chảy xuống.

Bản đồ thấy các mũi tên đen là hướng nước chảy xuống. Cuối hồ chỗ cầu Ông Đạo là con suối Cam Ly chảy về thác Cam Ly. Phía trên có con suối từ Số 6, Đa Thiện chảy về. Nước trên đồi Hàm Nghi, Chùa Linh Sơn chảy xuống đường Phan đình Phùng tương tự bên phía kia chỗ đường Calmette, Thi Sách, Ngô Quyền nước chảy xuống, khu vực thấp chỗ mấy cái vườn rau. Phía nhà thương nên khu vực thấp bị nghẹt và ngập lụt. Hai con suối này nhập lại một chỗ Lò Gạch, chảy về Cam Ly. 

Thêm có khu vực Hàm Nghi, Võ Tánh đến chùa Linh Sơn, kéo ra phía Đa Thiện là trên cao, đối diện là khu vực trên cao, đường Thi Sách, Calmette kéo lên cây số 4, số 6 và Mả Thánh. Giữa hai bên cao có một khu vực thấp là ấp Hà Đông, kéo đến đường Phan Đình Phùng và đường Hai Bà Trưng. Thêm có con suối hay hai từ Đa Thiện và Số 6 chảy về, nhập vô suối Cam Ly chỗ khúc Abattoir, Hoàng Diệu. Bên cạnh trường Việt Anh. Rồi chảy về thác Cam Ly.


Do đó người Pháp mới chận cái đập để trữ nước hình thành cái hồ lớn (grand lac) mà người Việt đổi tên là hồ Xuân Hương dưới thời Việt Nam Cộng Hoà.


Theo thiết kế của người Pháp thì khu vực thấp dành cho người bản địa (indigenes) còn mấy vùng đất cao như khu khách sạn Palace, dọc đường Yersin, và Trần Hưng Đạo dành cho người Pháp.

Khu vực bên cạnh hồ Xuân Hương khi xưa bị lũ lụt cuốn trôi nguyên khu này làm thiệt mạng 15 người Việt. Tháng 5 năm 1932
Khúc này thấy đường Võ Tánh

Thời mình ở Đà Lạt thì đến mùa mưa là có lụt, ngập các khu vực thấp như Lò Gạch (Hoàng Diệu) và Phan Đình Phùng nhưng không cao như ngày nay, độ 20 phân đến nữa mét là cùng. Đất tại mấy khu vực này đều thuộc gia đình ông bà Võ Đình Dung. Họ cho các người làm vườn thuê như ông Ba Đà ở Ngã Ba CHùa, bà Tôn Sanh,… mình không rõ bà Tôn Sanh bà con ra sao với bà cụ mình nhưng khi xưa, gặp bà ta là phải chào.


Khi mưa thì nước từ trên các đồi cao chảy xuống các khu vực thấp. Từ đó theo con suối chảy về phía thác Cam Ly. Từ nhà mình đi ra phố hay qua đường Phan Đình Phùng, đều phải đi qua 2 con suối chỗ chợ nhỏ ngay tiệm thuốc Tây Lâm Viên và tiệm may của ông Ba Hoà, Điền Quang thì phải. Suối thứ nhất là sau dãy cư xá Địa Dư, chỗ ông Lào thì đi qua Ngã Ba Chùa còn phía nhà Phạm Ngọc Liên thì đi qua tiệm thuốc Tây Lâm Viên. Hai con suối này nhập lại thành 1 ngay cầu Cẩm Đô để chảy ra khu vực Lò Gạch, nhập với suối Cam Ly từ hồ Xuân Hương chảy về Abattoir, chảy về thác Cam Ly, kéo theo bao nhiêu rác của Đà Lạt nên thác Cam Ly rất hôi thối. Chỉ có các cặp tình nhân, ra đây bất chấp sự hôi thối, vẽ trái tim và tên của họ thề một đời chung thuỷ với mối tình hữu nghị sông liền sông suối liền thác Cam Ly mới ngửi được mùi hôi.


Ngay tại mấy con suối thì người Đà Lạt chơi sang, đem rác ra đây đổ làm nghẹt suối vào mùa khô. Đi ngang đây thì ruồi đen như quân nguyên bay ào ào. Đến mùa mưa thì nước từ Đa Thiện chảy về bị nghẹt khiến ngập nước khắp khu vực này. Nhớ có lần trời mưa, mình bị mắc mưa ở nhà ông Duy, dưới đường Hai Bà Trưng, thấy nước ngập lên gần đến nhà, ngập mấy cây chuối sau vườn. Như vậy thì các vườn trồng xà lách, xú đều bị ngập, xem như hết băng qua mấy cái vườn.

Đây là hình ảnh xưa của Thung Lũng Tình Yêu trước khi họ xây cái đập chận nước lại để tránh lụt lội ở Đà Lạt. Chỗ chiếc xe Jeep là nơi sau này bị ngập nước và mấy cây thông bị ngập chết trên hồ. Nếu muốn ngăn Đà Lạt bị lụt thì phải xây cao cái đập lên.


Khu cầu Cẩm Đô cũng ngập. Mình bị xe ngập vào ống bô xe Bridgestone của mình khi chạy qua khu vực này, phải làm máy lại. Sau này, hết bị ngập nhờ Việt Nam Cộng Hoà xây cái đập Đa Thiện trong thung lũng tình yêu. Thung lũng tình yêu khi xưa chỉ là con suối, sau này họ xây cái đập chận nước lại tạo nên một cái hồ lớn để chận nước, cản không bị lụt các khu vực thấp như Phan Đình Phùng, Hoàng Diệu,…


Ngày nay về Đà Lạt thì mình thấy có hiện tượng là họ làm lại đường xá, tráng nhựa hoành tráng lắm. Vấn đề là họ không cạo nhựa đường cũ đem đi quăng, trước khi bỏ đá tráng nhựa lại. Mình đoán là ngại tốn tiền vì cạo mặt đường cũ đem đi đổ tốn rất nhiều tiền nên họ đột phá tư duy để đường cũ y nguyên rồi bồi đá cát, tráng lên đường mới. Sau 50 năm, vài lần tráng nhựa lại thì đường lộ cao hơn trong nhà nên mưa là nước chảy vào nhà. Dân Đà Lạt cũng khôn nên làm nhà nền cao hơn thì nước không vào mà Đà Lạt không có hệ thống ống cống thoát nước như các nước Tây phương nên khi mưa nước trôi về đâu. Từ từ các khu vực thấp đều bị ngập vì nước không thoát chảy về Cam Ly kịp. Nhà đông đúc nên không có chỗ mua mấy cái lu để hứng nước tránh ngập nước như bà đại biểu hay bộ trưởng nào tuyên bố.


Trước 75, Đà Lạt chỉ có độ 40,000 dân cư đến sau Mậu Thân thì dân tình chạy loạn chiến tranh vào Đà Lạt lên đến 80,000. Thêm đất trên đồi là đất sét rất khó thấm nước nên bao nhiêu nước chảy xuống khu vực thấp. Nay Đà Lạt nghe nói có đến trên 300,000 dân cư nên nhà cửa được xây cất khắp nơi, các đồi đều bị cắt đất như đường Hai Bà Trưng khi xưa phía nhà thương, họ lấy đất vào các đồi. Không có ống cống thoát nước thì nước chảy đi đâu. Phía đường Phan đình Phùng thì nước trên đường Hàm Nghi, hay Minh Mạng, Duy Tân chảy xuống. Phía bên này thì từ Calmette, Thi Sách và Hai Bà trưng chảy xuống thế người dân Đà Lạt cứ hát “Đà Lạt mùa này lắm những cơn mưa, biến thành sông”.


Lấy thí dụ ở xóm mình, đường Hai Bà Trưng, phía trên có đường Thi sách và Calmette. Khi mưa nước chảy xuống đường Hai Bà Trưng, có đường mương, chảy qua đường Hai Bà Trưng, có ống cống chỗ dốc Hai bà Trưng, ngay nhà 49C, qua nhà thằng Hải, chảy xuống suối, chảy về Hoàng Diệu. Mình có đến chơi bắn bi nhà thằng Hải hồi nhỏ thì có thấy cái suối và ống cống. Mình đoán các chỗ khác chắc cũng có những ống cống chảy qua đường Hai Bà trưng.


Mấy con suối giữa đường Phan Đình Phùng và Hai Bà Trưng, mình có đi ngang thì thấy họ làm lại, xây bằng đá ong  theo thang cấp này nọ. Nhưng khi mưa, nhà cửa khắp nơi thì con suối này sẽ chuyển nước không được nhiều và sẽ khiến khu vực thấp biến thành sông.


Hồ Xuân Hương thời Tây có lần bị lụt phá cái đập rồi cuốn trôi hết các nhà của người Việt tại khu vực Ấp Ánh Sáng, khiến 15 người thiệt mạng. Do đó người Pháp xây cái đập chỗ cầu Ông Đạo để ngăn ngừa tình trạng này xẩy ra lại. Tháng năm 1935, xem ảnh trên.


Khi xưa, trời mưa thì nước trên khu Hoà Bình, CHợ Mới chảy ra khu ấp Ánh Sáng, đồi cù thì còn đỡ vì có cây chấn lại nhờ thời đệ nhất Việt Nam Cộng Hoà ra lệnh trồng cây giữ nước. Khi xưa mỗi lần mưa to là khu vườn chỗ Ấp Ánh Sáng đều bị ngập đến khu Abattoir. Nước lênh lang.


Muốn Đà Lạt hết bị ngập thì phải có hệ thống thoát nước mưa nhưng nay họ cho xây bú xua la mua vô trật tự, không có hệ thống gì cả thì chỉ biết khi mưa, thì chạy lên đồi ngồi ngắm mưa. Chán Mớ Đời


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn