250 năm ngày lập quốc , 35 năm một đời ô-sin

 250 năm ngày lập quốc , 35 năm một đời ô-sin

Đồng chí gái lúc nào cũng cười còn mình thì mặt lúc nào như người bị bón kinh niên Chán Mớ Đời 

Năm nay ngày 4 tháng 7, Hoa Kỳ ăn mừng lớn để kỷ niệm 250 năm ngày lập quốc. Ngày này được xem là ngày quốc khánh Hoa Kỳ nên đi đâu chơi mà gặp người Mỹ là thấy có tổ chức lễ này. Nhớ có lần đi Mễ Tây Cơ nghỉ hè, đúng vào ngày 4 tháng 7 thì khu nghỉ dưỡng tổ chức ăn mừng ngày quốc khánh Hoa Kỳ lớn như ba-tây. Nói chung thì đa số du khách ngụ tại khi nghỉ dưỡng đều là mỹ cả. Sau này mình tránh các nơi có nhiều du khách mỹ, vì muốn thâm nhập vào đời sống địa phương, tìm cái lạ của văn hoá địa phương. Ngày này, cứ muốn ăn miễn phí hamburger và hot dog thì chạy vào các nơi bán xe hơi. Họ nướng thịt cho ăn mệt nghỉ.

Nhân dịp có vợ chồng bạn từ Seattle xuống chơi nên đồng chí gái tổ chức ăn mừng 35 năm kiếm được thằng ô-sin phục vụ cả đời. Ngày này, đúng 34 năm về trước, mình từ giả thơ ngây lên xe bông về nhà vợ, lúc đó mới hiểu tâm trạng ngày nhà em pháo nổ tâm hồn hồn anh nhuốm máu, ôi những nhát chém hư vô, làm thằng ô-sin, kiêm người chồng nhân dân và người cha anh hùng. 34 năm một đời người. Nữa đời người Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen. Kinh

Đồng chí gái thì vui cười còn mình chỉ lặng lẻ đi bên cạnh như chiếc bóng bên đường. Buồn đời mình hát: “em như một người chồng, nàng ăn rồi lại đàn, tôi như người vợ hiền, tề gia và tùng quyền, nấu cơm với rửa chén, giặt quần áo cho em, rồi bọc tả cho con, rồi đám lưng rồi bót chân em, Buồn….”. Được cái là về già đồng chí gái học đàn nên tối tối hay đem đàn vào phòng ngủ vì sợ ma ngồi một mình ở phòng khách.

Đồng chí gái nhẹ nhàng cất tiếng hát; em ru anh ngủ một tối mùa đông, em ru anh ngủ một tối mùa thu,… giúp mình vào giấc ngủ. Nhưng có lẻ sợ mình lạc vào giấc ngủ thiên thu nên lâu lâu lại đánh thức mình dậy, hỏi thấy vợ đàn được không. Mình cứ nhất trí để tiếp tục ngủ vì sáng 4 giờ là phải dậy chuẩn bị đi tập ở Đông Phương Hội. Hát ngày chưa đủ đồng chí gái tranh thủ ngáy đêm bên tai mình như đại bác đêm đêm khò khò bên tai.

Có một bài hát của ca-nhạc-sĩ Enrico Macias viết về người vợ của ông ta rất hay, nói lên sự may mắn của mình, khi chấp nhận cho mình nâng khăn sửa túi cách đây 34 năm về trước. “Pour toutes ces raisons, je t’aime”. Xem đường dẫn:

https://youtu.be/QFcsQItMAAk?is=sa4-X_3-zYỲBzqLA

Bài hát rất cảm động, nói lên tâm trạng của người đàn ông, được người vợ chấp nhận, không cần tiền bạc, chỉ có tấm lòng yêu thương của ông ta. Cứ mỗi lần mình nghe lại bài này khiến mình cảm động, đồng chí gái chịu đựng cái tính quái đản của mình. Hai vợ chồng đã trải qua 34 năm khói lửa, nội chiến từng ngày. Được cái là hai vợ chồng chỉ đối thoại chớ không đối choại nên mối tình hữu nghị còn sắc bén hơi ngày xưa. Sông có cạn núi có mòn song mối tình hữu nghị này sẽ không bao giờ thay đổi.

Toi tu m'as donné ton sourire de femme

Tes larmes sucrées que je n'oublie pas

Avec toi j'ai eu des années lumière

Des châteaux de cartes et des feux de bois

Pour toutes ces raisons; je t'aime

Les nuits de l'exil, on était ensemble

Mon fils et ma fille, ils sont bien de toi

Tu es comme moi et je te ressemble

Je suis orphelin quand tu n'es pas la

Pour toutes ces raisons; je t'aime

Je n'ai pas de médaille, je suis venu comme ça

Je suis un homme un fou d'amour, un fou de toi

J'ai passé ma vie, ma vie à t'attendre

Mais j'ai gagné l'amour de toi

Les bouquets de fleurs semblent dérisoires

Je ne chante plus dès que tu t'en vas

Tu connais par coeur ma vie, mon, histoire

Mes chansons d'amour parlent encore de toi

Pour toutes ces raisons; je t'aime

Je n'ai pas de médaille, je suis venu comme ça

Je suis un homme un fou d'amour, un fou de toi

J'ai passé ma vie, ma vie à t'attendre

Mais j'ai gagné l'amour de toi

Pour toutes ces raisons; je t'aime

J'ai vu dans tes yeux l'eau de la tendresse

Qui va du pardon à tes souvenirs

Tu n'as rien promis, je suis ta promesse

Et c'est avec toi que je veux vieillir

Pour toutes ces raisons; je t'aime

Je t'aime.

Chiều chiều hai vợ chồng đi bộ 2.5 dặm lên dốc rồi xuống dốc như cuộc đời thăng trầm của hai vợ chồng từ 35 năm qua nhưng vẫn nắm tay nhau bên nhau trong những đêm dài của người tha hương. Chỉ tiếc đồng chí gái không hiểu tiếng pháp để nghe bản nhạc này đã nói lên tâm trạng của mình khi nhìn vợ, tươi cười với nụ cười vô số tội. 35 năm hai vợ chồng và con cái đi viếng 47 quốc gia, không nhớ bao nhiêu tiểu bang Hoa Kỳ. Chỉ còn Bắc Âu là đồng chí gái chưa đi đến. Chắc sang năm sẽ đi. Mình thì đã đến các xứ này khi xưa khi còn ở âu châu, thêm vài nước của Liên Xô cũ là xong đời cô lựu.

Nhìn lại đời thì công nhận mình may mắn có một người vợ như đồng chí gái. Lo cho gia đình chồng, lo con cái, nhất là không biết nấu ăn. Ở Hoa Kỳ, ai có vợ biết nấu ăn đều mập ú. Mình có mấy anh bạn, vợ thích nấu ăn lắm nên biến mấy ông chồng thành Gault & Millau, phải nếm thức ăn vợ mới học nấu. Khi gặp nhau ăn uống, mấy ông than là bà xã tui nấu thử món này 3-4 lần, nên 3-4 tuần nay tui ăn mỗi ngày mệt nghỉ. Chán Mớ Đời 

Hôm qua, có cô cháu họ hàng bên vợ đưa cho xem gia phả bên vợ thì thất kinh. Hoá ra đồng chí gái lại thuộc hàng thế hệ thứ 6 của vua Gia Long. Vì hoàng tử con thứ nên thuộc dòng Tôn Thất. Kinh

Theo gia phả không chính thức mình là hậu duệ của của ông Mạc Đăng Dung, bên ngoại mình là “Nguyễn Đăng”, chữ lót “đăng” để nhắc nhở đến ông tổ khi xưa là Mạc Đăng Dung. Chán Mớ Đời 

Nói chung là may mắn có đồng chí gái đồng hành từ 35 năm qua, chịu đựng được cái tính thất thường của mình. Con cái được đồng chí gái dạy dỗ nên người hết. Cảm ơn đồng chí gái rất nhiều. Kiếp này ráng mắc nợ thêm đồng chí gái để kiếp sau vẫn tiếp tục trả nợ cho đời bớt cô liêu. Xong om

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Thảm sát Thánh Bartholomew ở thế kỷ 21

 Thảm sát Thánh Bartholomew ở thế kỷ 21

Đọc báo chí và mạng xã hội bên pháp và âu châu, thấy nhiều người Pháp lên tiếng chống đối người hồi giáo ra mặt. Không còn lịch sự, ngại ngùng bị chỉ trích là kỳ thị chủng tộc này nọ. Có người nhắc đến cuộc thảm sát ngày Thánh Bartholomew khi xưa và có thể xảy ra lại tại âu châu giữa người sở tại và người di dân theo hồi giáo. Thấy họ bỏ video chiếu cảnh người âu châu bị người hồi giáo đánh đập rồi người sở tại, hè nhau đánh lại đủ trò. Chính phủ thuỷ điển đã ra chương trình hồi hương người hồi giáo, nghe nói họ cho mỗi gia đình về lại cố hương 40,000 euro để làm lại cuộc đời ở quê nhà. Theo mình thì có lẻ về sự khác biệt văn hoá hơn là tôn giáo vì dân âu châu ít đi nhà thờ lắm.

Khi mình ghé Barcelona lần đầu tiên thì có xem tấm tranh này nhưng chả hiểu lý do. Sau đọc sách mới hiểu ông thánh này bị hành hình, xẻo da

Chính phủ Đức quốc muốn hồi hương 900,000 người tỵ nạn Syria mà chính phủ lâm thời Syria không muốn nhận. Tối cao Pháp Viện Hoa Kỳ mới tuyên bố cho phép chính quyền mỹ hiện nay có thể hồi hương các người tỵ nạn Haiti,… nghe đâu trên triệu người. Đi qua Thổ Nhĩ Kỳ, đến các biên giới gần Syria sẽ thấy dân tình tỵ nạn ở đó đông lắm. Mấy ông tây phương, tàu, nga cứ đưa súng đạn cho mấy người này đánh nhau như Việt Nam khi xưa rồi tỵ nạn chạy giặc đầy. Sống lây lấc ở các trại tỵ nạn như trường hợp dân Palestine, mà mình có chạy ngang xem các trại tỵ nạn của dân này ở Jordan, họ sống từ năm 1948 đến nay, không biết bao nhiều thế hệ. Đặc biệt, là ai cũng thương dân Palestine nhưng chả có nước nào muốn nhận tỵ nạn của giống dân này cả. Ngày cả các anh em ả rập.

Các đế chế như Hy-Lạp, La-Mã thời xưa cũng tan rã vì nội chiến, khi các người di dân mà người hy-lạp chính thống gọi “Métèque”, nổi lên chống lại người Hy-Lạp. Một đế chế tan rã vì nội chiến như chúng ta thấy ngày nay tại các nước tây phương, có sự xung đột giữa hai bên, vì quyền lợi cá nhân hơn là quyền lợi dân tộc.

Nhớ khi xưa ông tây dạy lịch sử Pháp quốc, nói vụ chiến tranh tôn giáo với những nhóm Huguenots đủ trò khiến mình đã ngu lại càng ngu thêm. Sau này sang âu châu nhất là khi làm việc ở Luân đôn mới hiểu vụ người công giáo và người Tin Lành choảng nhau ở vùng Bắc Ái Nhỉ Lan. Cùng một tôn giáo, cùng thánh kinh mà họ hiểu khác nhau đánh nhau bú xua la mua. Cứ lâu lâu nghe họ đặt bom nổ ở đâu đó, thậm chí khách sạn mà bà thủ tướng đang cư ngụ, họ cũng tìm cách đánh bom banh ta lông.

Ngày tàn sát thánh Bartholomew là một trong những vụ bạo lực tôn giáo nổi tiếng nhất trong lịch sử châu Âu. Khởi đầu vào đêm 23–24 tháng 8 năm 1572 tại Paris và nhanh chóng lan sang nhiều thành phố khác của Pháp quốc. Năm ngoái có ghé thành phố Lyon, ông thổ công ở đây dẫn mình đi ngang một ngôi nhà thờ xưa của người đạo Tin Lành, sau này làm gì mình quên nhưng đó là dấu hiệu, di tích lịch sử tồn tại còn lại của sự việc. Nhưng cũng nhờ vậy mà người Pháp, người Anh quốc vì tôn giáo nên vượt biển di dân sang châu Mỹ để tìm miền đất hứa mới.

Thế kỷ 16, nước Pháp bị chia rẽ bởi các cuộc chiến tranh tôn giáo giữa người Công giáo và người Tin Lành Pháp, được gọi là Huguenot. Hai bên đã trải qua nhiều năm giao tranh, ám sát và trả thù lẫn nhau.

Đội tuyển pháp chỉ có độc nhất một người gốc pháp. Hy vọng năm nay Pháp quốc sẽ thắng giải túc cầu thế giới chớ thua thì dân pháp chửi dân di dân, lại lộn xộn đình công đủ trò.

Để hòa giải, triều đình tổ chức hôn lễ giữa: Marguerite de Valois (Công giáo)và Henri de Navarre (Tin Lành). Đám cưới hoành tráng diễn ra tại Paris vào tháng 8 năm 1572 và thu hút rất nhiều quý tộc Huguenot đến thủ đô. Vài ngày sau đám cưới, lãnh tụ Huguenot là Gaspard II de Coligny, bị ám sát hụt. Triều đình lo ngại những người Huguenot sẽ nổi dậy để trả thù. Trong bối cảnh căng thẳng đó, nhà vua Charles IX cảu Pháp quốc, đã ra lệnh tiêu diệt một số lãnh đạo Huguenot. Có người cho rằng chính mẹ ông, Catherine de’ Medici, là người đưa ra quyết định này. Bà này gốc Ý Đại Lợi, sùng công giáo, dòng họ này có nhiều người làm đức giáo hoàng tại La-Mã.

Rạng sáng ngày 24 tháng 8: Đô đốc Coligny bị giết. Đám đông sau đó tấn công những người Huguenot trong thành phố. Cuộc giết chóc nhanh chóng vượt khỏi mục tiêu ban đầu và trở thành bạo lực trên toàn nước pháp. Hình như thành phố Lyon có nhiều người theo đạo Tin Lành. Viết đến đây mới nhớ cảnh trong phim “Ghandi” của đạo diễn David Lean, có diễn lại cảnh người theo Hồi Giáo và Ấn Độ Giáo giết nhau sau khi người Anh quốc rút lui khỏi thuộc địa của họ. Kinh hoàng.

Các ước tính số người chết hai bên rất khác nhau nhưng so với dân số thời đó thì khá nhiều. Hôm qua đọc tin tức bên tây được biết là công ty Louis Vuitton đã bỏ ý định tiếp tục xây khách sạn trên đại lộ Champs Elysees mà ngày nay du khách đi ngang tấy hình thù một cái rương to đùng. Mình đoán lý do là mỗi lần đội banh PSG thắng là dân tình chạy ra đây đốt phá. Các tiệm cứ phải mua gỗ đóng che cửa tiệm lại. Đu khách đến trả mấy ngàn một đêm mà bị đốt phá thì hơi phiền.

Người ta ước tính khoảng 2.000–3.000 người bị sát hại ở Paris. Trên toàn nước Pháp, khoảng 5.000–10.000 người, dù một số nguồn lịch sử đưa ra con số cao hơn. Do tài liệu đương thời không đầy đủ, không có con số chính xác được tất cả các sử gia chấp nhận.

Hậu quả sự việc là hàng nghìn người Huguenot bỏ trốn sang các nước khác như Hoà lan, THuỵ Sĩ, Châu Mỹ như Hoa Kỳ, Gia-nã-đại, các đảo nhỏ của Pháp quốc,… Chiến tranh tôn giáo ở Pháp tiếp tục kéo dài thêm nhiều năm. Sự kiện làm người Công giáo và Tin Lành trên khắp châu Âu, không ưa nhau. Có anh bạn người hoà Lan nói: tao sinh ra ở bên đường ngày là công giáo nhưng nếu tao sinh ra bên kia đường thì là Tin Lành. Chán Mớ Đời 

Về sau, Henry IV của Pháp quốc, lên ngôi và ban hành Edict of Nantes năm 1598, trao cho người Huguenot nhiều quyền tự do tôn giáo hơn và giúp giảm bớt xung đột, dù sắc lệnh này sau đó bị hủy bỏ vào năm 1685. Nói chung mình ít gặp người Pháp theo đại tin lành bên pháp.

Cái gì trên đời này mà choảng nhau là vì quyền lợi, còn tôn giáo chỉ là cách giải thích cho hợp lý. Cạnh tranh quyền lực giữa các gia đình quý tộc, và các gia đình làm ăn buôn bán khá hơn, lo ngại về an ninh của triều đình. Tình hình chính trị bất ổn trong nước thêm tâm lý đám đông và bạo lực leo thang sau những vụ ám sát ban đầu. Điển hình lâu lâu ở Hoa Kỳ, có cảnh sát nào bắn chết một người Mỹ da đen là thấy lộn xộn. Vì vậy, thảm sát Ngày Thánh Bartholomew thường được xem là kết quả của sự kết hợp giữa xung đột tôn giáo, đấu tranh chính trị và những quyết định của giới cầm quyền trong bối cảnh khủng hoảng.

Mình không phải công giáo nhưng khi xưa đi viếng viện bảo tàng, hay vào nhà thờ xem tranh đều thấy các bức tranh nói về ông thánh Bartholomew này, một trong Mười Hai Tông đồ của Jesus of Nazareth.

Theo truyền thống Kitô giáo, sau khi Chúa Giêsu phục sinh, Thánh Bartholomew đã đi truyền giáo tại nhiều nơi, có người nói bên Ấn Độ, có thể ngày nay là các vùng của Ba Tư, Armenia,.. Theo truyền thống, Thánh Bartholomew bị tử đạo tại Armenia, sau này được phong thánh. Vấn đề là nghe nói ông ta bị hành hình, bị lột da khi còn sống, sau đó bị chém đầu hoặc đóng đinh. Vì vậy, trong nghệ thuật Kitô giáo, ông thường được các hoạ sĩ vẽ: cầm một con dao (dụng cụ hành hình) hay cầm chính tấm da của mình. Kinh

Mình không phải công giáo nhưng khi học kiến trúc, phải đi xem tranh bú xua la mua rồi học lịch sử nghệ thuật, thầy giảng về các nhân vật trong kinh thánh để nói lên hình ảnh, lý do bức tranh được thực hiện,… nên phải mò tìm thánh kinh để đọc để hiểu thêm về văn hoá nước sở tại. Chán Mớ Đời 

Tình hình kiểu này, cứ tin tức giả khiêu khích người âu châu và dân di cư hồi giáo thì không sớm muộn có thể đi đến vụ đạp giết nhau. Cứ thấy lâu lâu có người bắn chết dân tỏng nhà thờ, hay do thái đủ trò. Lâu ngày sẽ bùng nổ mà giết nhau.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Đại Do Thái (The great Israel Project)

 Đại Do Thái (The great Israel Project)

Từ cuộc khủng bố bắt con tin Thế Vận Hội 1972 đến nay vấn đề Palestine được nói đến hàng ngày. Từ Tháng 9 Đen (Black September) đến Gaza khiến thế giới lên án nhưng chả đi đến đâu. Hàng ngày cứ thấy hình ảnh phụ nữ và trẻ em bị bỏ bom. Mình đi Jordan thì có chạy ngang những trại tạm cư cho người tỵ nạn Palestine thì thấy te tua, mấy chục năm qua bao nhiêu thế hệ người Palestine vẫn sống trong các trại tạm cư này.

Nhiều khi mình tự hỏi, nước Do thái được thành lập bởi hậu duệ của một số người bị tha hương suốt 2000 năm, nay được liên hiệp quốc cho về vùng Palestine để ở, rồi từ từ họ lấn đất đuổi dân Palestine mà trong kinh thánh có nói, người Palestine là con thứ của Thượng Đế, chỉ có dân Do Thái là con chính thức. Gần đây mình đọc một tài liệu về chương trình xây dựng, hoàn thành Đại Do Thái, “Greater Israel” (tiếng Hebrew: Eretz Yisrael HaShlema). Ý tưởng đến từ kinh thánh nói về vùng đất của Israel. Nhiều giải thích về một khu vực trãi dài từ dòng sông Nile, Ai Cập đến dòng sông Euphrates. Lâu dần các nhóm tôn giáo cũng như cực hữu xem đây là lịch sử của vùng đất hứa. 

Sau cuộc chiến 6 ngày năm 1967, nhiều nhóm phong trào chính trị do Thái biện luận rằng Do Thái cần giữ các vùng đất đã chiếm đóng trong cuộc chiến thần tốc, như dãy Tây ngạn West Bank vùng đất mà người do thái gọi Judea và Samaria. Tiếng đức Jude để gọi người do thái, đến từ vùng Judea. Có tổ chức gọi là phong trào cho đại Đô Thái xuất hiện để bào biện cho ý tưởng này. Mình có đọc tài liệu, nhiều giáo sư đại học cho rằng Do Thái dưới sự lãnh đạo của thủ tướng Netanyahu, cực hữu đã tìm cách bành trướng, đẩy người Palestine ra khỏi dãy Gaza. Nếu họ thành công phá sập chính quyền Ba Tư thì xem như kiểm soát vùng trung đông.

Nếu chịu khó xem lại các video mà ông thủ tướng do Thái đã từng nói chuyện trước quốc hội Hoa Kỳ từ 20 năm qua.  Ông ta nói nếu hạ bệ Sadam Hussein thì có hoà bình, rồi đến Khadafi, Assad,…nhưng mấy năm qua vẫn đánh nhau như điên.

Hôm nay, những người chỉ trích chính sách của Israel đôi khi sử dụng cụm từ “Dự án Đại Israel” để mô tả những gì họ coi là một chương trình nghị sự bành trướng lãnh thổ. Một số người dẫn chứng các phát ngôn của một số chính trị gia Israel cực hữu và lãnh đạo phong trào định cư làm bằng chứng cho tham vọng lãnh thổ vượt ra ngoài biên giới được quốc tế công nhận của Israel.

Không có kế hoạch chính thức nào của chính phủ Israel được chính phủ Do Thái công khai thông qua nhằm chinh phục và sáp nhập toàn bộ khu vực từ sông Nile đến sông Euphrates. Tuy nhiên, có một số phe phái chính trị và cá nhân ủng hộ các phiên bản khác nhau của tầm nhìn “Đại Israel”, từ việc sáp nhập Bờ Tây đến những khát vọng dân tộc-tôn giáo rộng lớn hơn. Ảnh hưởng và mục tiêu của họ là chủ đề tranh luận gay gắt cả trong lẫn ngoài Israel.

Với những người ủng hộ, các đề cập đến Đại Israel có thể xuất phát từ niềm tin tôn giáo, yêu sách lịch sử hoặc nhu cầu an ninh. Xem như xung quanh xứ này toàn là các nước hồi giáo nhất là Ba Tư muốn lãnh đạo các nước hồi giáo này nên đã quyết tâm từ 47 năm qua đánh phá DO thái qua các nhóm Hamas, Herzbollah, Houthis,. Với những người chỉ trích, thuật ngữ này tượng trưng cho việc mở rộng khu định cư, chiếm đóng và nỗi lo ngại về tham vọng thống trị khu vực.

Do đó, “Đại Israel” có thể mang nhiều ý nghĩa khác nhau: một khái niệm Kinh Thánh, ý tưởng Zionist lịch sử. Một phong trào ủng hộ việc giữ lại các lãnh thổ chiếm được năm 1967. Một cáo buộc chính trị hiện đại được dùng bởi những người phản đối chính sách của Israel. Ngày nay với sự xuất hiện của các hoả tiễn không người lái, có thể tấn công ồ ạt, phá hủy Do Thái cho nên họ cần các vùng trấn giữ như đồi Golan. Nghe nói Do Thái đã chiếm ngọn núi cao nhất của Syria để đặt hệ thống phòng không.

Những ý nghĩa này không hoàn toàn giống nhau, đó là lý do các cuộc thảo luận về “Dự án Đại Israel” thường trở nên cực kỳ phân cực. Ý tưởng thường được gọi là “Đại Israel” không phải là một kế hoạch duy nhất, liên tục từ đầu. Thay vào đó, nó đã phát triển qua nhiều giai đoạn riêng biệt của chủ nghĩa dân tộc Do Thái, Chủ nghĩa Zion, chiến tranh, ngoại giao, tôn giáo và chính trị Israel.

Trong nhiều thế kỷ, các lời cầu nguyện và truyền thống tôn giáo của người Do Thái đã nhắc đến việc trở về Đất Israel. Những khát vọng này chủ yếu mang tính tôn giáo và cứu thế, chứ không phải chính trị. Các văn bản truyền thống nói về những vùng đất Kinh Thánh liên quan đến các vương quốc Israel và Judah cổ đại, nhưng không có phong trào có tổ chức nào nhằm thành lập một quốc gia hiện đại.

Mình mò tài liệu để hiểu thêm vấn đề vì khi xưa mình rất phục người do thái nhưng mấy năm gần đây thì thấy họ tìm cách lấn chiếm đất đai cua r người Palestine nên đặt lại vấn đề. Theo tài liệu thì khi ông Theodor Herzl và các lãnh đạo Zionist khác tìm kiếm một quê hương cho người Do Thái để ứng phó với nạn bài Do Thái ở châu Âu. Điều đáng chú ý là các nhà Zionist ban đầu thường mang tính thực tế hơn là tập trung vào biên giới Kinh Thánh:

• Một số đề xuất thành lập nhà nước Do Thái tại một phần của Palestine.
• Một số xem xét các địa điểm thay thế như Argentina hoặc đề xuất Uganda của Anh.
• Mục tiêu chính là một quê hương an toàn, chứ không nhất thiết phải kiểm soát toàn bộ lãnh thổ Kinh Thánh.

Phong trào bị chia rẽ giữa: những người Zion thực tế, ưu tiên các mục tiêu chính trị khả thi. Những người Zion Revisionist, ủng hộ một nhà nước Do Thái rộng lớn hơn.

Có một viên cựu CIA tên Kiriokiu, bị ở tù vì dám nói CIA tra tấn ở hải ngoại trong cuộc chống khủng bố hồi giáo, cho rằng chính quyền Do Thái được sự giúp đỡ của các cộng đồng Do Thái ở hải ngoại. Các người này giàu có, trí thức được cơ quan Mossad liên lạc để giúp đỡ chính quyền Do Thái. Họ cho người ra hải ngoại để móc nối nên hàng năm được  được kiều bào của họ gửi tiền nhất là giúp đỡ. Nghe nói cộng đồng người mỹ gốc Do Thái lobby ra sao mà hàng năm chính phủ mỹ viện trợ cho xứ này. Tỏng khi đó có nhiều quốc gia thì lại mướn dư luận viên lên mạng chửi nát nước các cộng đồng hải ngoại. Thấy vì thu phục lại tiếp tục chửi rã rã suốt mấy thập niên qua. Trung Cộng đang làm những gì Do Thái đang làm, lũng đoạn, mua các dân biểu quốc hội tại Hoa Kỳ.

Tuyên ngôn Balfour và sự cai trị sau đó của Anh tại Palestine đã thay đổi cuộc tranh luận. Một nhân vật quan trọng là Ze’ev Jabotinsk, chủ trương thành lập nhà nước Do Thái ở cả hai bên sông Jordan. Những người theo ông sau này ảnh hưởng lớn đến phe hữu dân tộc chủ nghĩa Israel. Trong khi đó, các nhà Zion chủ lưu dưới sự lãnh đạo của David Ben-Gurion chấp nhận các đề xuất phân chia lãnh thổ như một giải pháp thực tế để thành lập nhà nước. Đến những năm 1940, đã hình thành sự chia rẽ rõ rệt giữa:

• Những người sẵn sàng thỏa hiệp về lãnh thổ.
• Những người tìm kiếm một nhà nước lớn hơn bao gồm toàn bộ Palestine lịch sử.

Chiến tranh Arab-Israel năm 1948 đã thay đổi đáng kể bản đồ khu vực.

Israel chiếm được lãnh thổ nhiều hơn so với kế hoạch phân chia của Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên Tây Ngạn nằm dưới sự kiểm soát của Jordan, Gaza nằm dưới sự quản lý của Ai Cập. Jerusalem bị chia cắt. Nhiều người Israel coi những vùng đất này là một phần của quê hương Do Thái lịch sử, nhưng việc thu hồi chúng chưa phải là mục tiêu chính trị ưu tiên.

Chiến tranh Sáu Ngày là sự kiện quan trọng nhất trong sự hình thành ý tưởng Đại Israel. Israel đã chiếm được:

• Tây Ngạn
• Đông Jerusalem
• Gaza
• Bán đảo Sinai
• Cao nguyên Golan

Với nhiều người Do Thái sùng đạo, việc chiếm lại Đông Jerusalem và các địa điểm Kinh Thánh như Hebron được xem là sự kiện lịch sử và thậm chí mang tính thần thánh. Điều này dẫn đến sự trỗi dậy của:

• Chủ nghĩa Zion tôn giáo
• Phong trào định cư Do Thái
• Lời kêu gọi kiểm soát vĩnh viễn Bờ Tây của Israel

Khái niệm chính trị hiện đại về Đại Israel phần lớn bắt nguồn từ giai đoạn này. Sau năm 1967, các nhà hoạt động đã thành lập Phong trào Đại Israel. Mục tiêu của phong trào bao gồm:

• Ngăn chặn việc rút quân khỏi các lãnh thổ bị chiếm.
• Thúc đẩy việc xây dựng khu định cư Do Thái.
• Phản đối mọi nhượng bộ lãnh thổ.

Nhiều người ủng hộ tin rằng Israel nên giữ vĩnh viễn Judea và Samaria (Bờ Tây). Đây là biểu hiện chính trị có tổ chức lớn đầu tiên của phong trào Đại Israel hiện đại.

Việc Menachem Begin đắc cử và Likud thắng cử đánh dấu bước chuyển lớn. Việc xây dựng khu định cư được đẩy mạnh. Tuy nhiên, ngay cả Begin cũng thể hiện sự thực tế khi trả Sinai cho Ai Cập theo Thỏa thuận Camp David. Điều này cho thấy căng thẳng lâu dài giữa: sự gắn bó ý thức hệ với lãnh thổ. sự linh hoạt chiến lược trong việc trao đổi đất đai lấy hòa bình.

Các Thỏa thuận Oslo là thách thức lớn nhất đối với tầm nhìn Đại Israel. Các chính phủ Israel đã đàm phán với Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) hướng tới khả năng thành lập một nhà nước Palestine. Những người ủng hộ Đại Israel phản đối mạnh mẽ các thỏa thuận này vì họ coi Bờ Tây là phần không thể tách rời của Israel. Sự chia rẽ chính trị càng leo thang, dẫn đến vụ ám sát Thủ tướng Yitzhak Rabin bởi một phần tử cực đoan Do Thái phản đối tiến trình hòa bình.

Việc mở rộng khu định cư tiếp tục dưới các chính phủ do Benjamin Netanyahu và những người khác lãnh đạo. Quan điểm trong xã hội Israel vẫn rất đa dạng: Một số người Israel ủng hộ sáp nhập toàn bộ Tây Ngạn. Cấp quyền công dân cho người Palestine. Duy trì chủ quyền Israel vĩnh viễn. Những người khác ủng hộ giải pháp hai nhà nước qua đàm phán. Thỏa hiệp lãnh thổ. Tách biệt với người Palestine vì lý do nhân khẩu học và an ninh.

Ngày nay, “Đại Israel” có ý nghĩa khác nhau tùy theo từng người: Israel vĩnh viễn giữ lại Đông Jerusalem, các khối định cư lớn, một phần hoặc toàn bộ Tây Ngạn. Quan điểm này nhận được sự ủng hộ đáng kể trong một số bộ phận của phe hữu Israel.

Israel cuối cùng kiểm soát lãnh thổ mở rộng xa hơn biên giới hiện tại, đôi khi liên quan đến các mô tả Kinh Thánh kéo dài đến sông Euphrates. Tầm nhìn rộng lớn này chủ yếu gắn với một số nhóm tôn giáo cực đoan và không phải là chính sách chính thức của nhà nước Israel.

Nếu chương trình Đại Do Thái này là nguyện vọng của người do Thái thì chắc chắn Trung đông sẽ đánh nhau hoài cho tới khi nào không còn người để đánh nhau.  Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn