Đại Do Thái (The great Israel Project)
Từ cuộc khủng bố bắt con tin Thế Vận Hội 1972 đến nay vấn đề Palestine được nói đến hàng ngày. Từ Tháng 9 Đen (Black September) đến Gaza khiến thế giới lên án nhưng chả đi đến đâu. Hàng ngày cứ thấy hình ảnh phụ nữ và trẻ em bị bỏ bom. Mình đi Jordan thì có chạy ngang những trại tạm cư cho người tỵ nạn Palestine thì thấy te tua, mấy chục năm qua bao nhiêu thế hệ người Palestine vẫn sống trong các trại tạm cư này.
Nhiều khi mình tự hỏi, nước Do thái được thành lập bởi một số người bị tha hương suốt 2000 năm, nay được liên hiệp quốc cho về vùng Palestine để ở, rồi từ từ họ lấn đất đuổi dân Palestine mà trong kinh thánh có nói, người Palestine là con thứ của Thượng Đế, chỉ có dân Do Thái là con chính thức. Gần đây mình đọc một tài liệu về chương trình xây dựng, hoàn thành Đại Do Thái, “Greater Israel” (tiếng Hebrew: Eretz Yisrael HaShlema). Ý tưởng đến từ kinh thánh nói về vùng đất của Israel. Nhiều giải thích về một khu vực trãi dài từ dòng sông Nile, Ai Cập đến dòng sông Euphrates. Lâu dần các nhóm tôn giáo cũng như cực hữu xem đây là lịch sử của vùng đất hứa.
Sau cuộc chiến 6 ngày năm 1967, nhiều nhóm phong trào chính trị do Thái biện luận rằng Do Thái cần giữ các vùng đất đã chiếm đóng trong cuộc chiến thần tốc, như dãy Tây ngạn West Bank vùng đất mà người do thái gọi Judea và Samaria. Tiếng đức Jude để gọi người do thái, đến từ vùng Judea. Có tổ chức gọi là phong trào cho đại Đô Thái xuất hiện để bào biện cho ý tưởng này. Mình có đọc tài liệu, nhiều giáo sư đại học cho rằng Do Thái dưới sự lãnh đạo của thủ tướng Netanyahu, cực hữu đã tìm cách bành trướng, đẩy người Palestine ra khỏi dãy Gaza. Nếu họ thành công phá sập chính quyền Ba Tư thì xem như kiểm soát vùng trung đông.
Nếu chịu khó xem lại các video mà ông thủ tướng do Thái đã từng nói chuyện trước quốc hội Hoa Kỳ từ 20 năm qua. Ông ta nói nếu hạ bệ Sadam Hussein thì có hoà bình, rồi đến Khadafi, Assad,…nhưng mấy năm qua vẫn đánh nhau như điên.
Hôm nay, những người chỉ trích chính sách của Israel đôi khi sử dụng cụm từ “Dự án Đại Israel” để mô tả những gì họ coi là một chương trình nghị sự bành trướng lãnh thổ. Một số người dẫn chứng các phát ngôn của một số chính trị gia Israel cực hữu và lãnh đạo phong trào định cư làm bằng chứng cho tham vọng lãnh thổ vượt ra ngoài biên giới được quốc tế công nhận của Israel.
Không có kế hoạch chính thức nào của chính phủ Israel được chính phủ Do Thái công khai thông qua nhằm chinh phục và sáp nhập toàn bộ khu vực từ sông Nile đến sông Euphrates. Tuy nhiên, có một số phe phái chính trị và cá nhân ủng hộ các phiên bản khác nhau của tầm nhìn “Đại Israel”, từ việc sáp nhập Bờ Tây đến những khát vọng dân tộc-tôn giáo rộng lớn hơn. Ảnh hưởng và mục tiêu của họ là chủ đề tranh luận gay gắt cả trong lẫn ngoài Israel.
Với những người ủng hộ, các đề cập đến Đại Israel có thể xuất phát từ niềm tin tôn giáo, yêu sách lịch sử hoặc nhu cầu an ninh. Xem như xung quanh xứ này toàn là các nước hồi giáo nhất là Ba Tư muốn lãnh đạo các nước hồi giáo này nên đã quyết tâm từ 47 năm qua đánh phá DO thái qua các nhóm Hamas, Herzbollah, Houthis,. Với những người chỉ trích, thuật ngữ này tượng trưng cho việc mở rộng khu định cư, chiếm đóng và nỗi lo ngại về tham vọng thống trị khu vực.
Do đó, “Đại Israel” có thể mang nhiều ý nghĩa khác nhau: một khái niệm Kinh Thánh, ý tưởng Zionist lịch sử. Một phong trào ủng hộ việc giữ lại các lãnh thổ chiếm được năm 1967. Một cáo buộc chính trị hiện đại được dùng bởi những người phản đối chính sách của Israel. Ngày nay với sự xuất hiện của các hoả tiễn không người lái, có thể tấn công ồ ạt, phá hủy Do Thái cho nên họ cần các vùng trấn giữ như đồi Golan. Nghe nói Do Thái đã chiếm ngọn núi cao nhất của Syria để đặt hệ thống phòng không.
Những ý nghĩa này không hoàn toàn giống nhau, đó là lý do các cuộc thảo luận về “Dự án Đại Israel” thường trở nên cực kỳ phân cực. Ý tưởng thường được gọi là “Đại Israel” không phải là một kế hoạch duy nhất, liên tục từ đầu. Thay vào đó, nó đã phát triển qua nhiều giai đoạn riêng biệt của chủ nghĩa dân tộc Do Thái, Chủ nghĩa Zion, chiến tranh, ngoại giao, tôn giáo và chính trị Israel.
Trong nhiều thế kỷ, các lời cầu nguyện và truyền thống tôn giáo của người Do Thái đã nhắc đến việc trở về Đất Israel. Những khát vọng này chủ yếu mang tính tôn giáo và cứu thế, chứ không phải chính trị. Các văn bản truyền thống nói về những vùng đất Kinh Thánh liên quan đến các vương quốc Israel và Judah cổ đại, nhưng không có phong trào có tổ chức nào nhằm thành lập một quốc gia hiện đại.
Mình mò tài liệu để hiểu thêm vấn đề vì khi xưa mình rất phục người do thái nhưng mấy năm gần đây thì thấy họ tìm cách lấn chiếm đất đai cua r người Palestine nên đặt lại vấn đề. Theo tài liệu thì khi ông Theodor Herzl và các lãnh đạo Zionist khác tìm kiếm một quê hương cho người Do Thái để ứng phó với nạn bài Do Thái ở châu Âu. Điều đáng chú ý là các nhà Zionist ban đầu thường mang tính thực tế hơn là tập trung vào biên giới Kinh Thánh:
- Một số đề xuất thành lập nhà nước Do Thái tại một phần của Palestine.
- Một số xem xét các địa điểm thay thế như Argentina hoặc đề xuất Uganda của Anh.
- Mục tiêu chính là một quê hương an toàn, chứ không nhất thiết phải kiểm soát toàn bộ lãnh thổ Kinh Thánh.
Phong trào bị chia rẽ giữa: những người Zion thực tế, ưu tiên các mục tiêu chính trị khả thi. Những người Zion Revisionist, ủng hộ một nhà nước Do Thái rộng lớn hơn.
Có một viên cựu CIA tên Kiriokiu, bị ở tù vì dám nói CIA tra tấn ở hải ngoại trong cuộc chống khủng bố hồi giáo, cho rằng chính quyền Do Thái được sự giúp đỡ của các cộng đồng Do Thái ở hải ngoại. Các người này giàu có, trí thức được cơ quan Mossad liên lạc để giúp đỡ chính quyền Do Thái. Họ cho người ra hải ngoại để móc nối nên hàng năm được được kiều bào của họ gửi tiền nhất là giúp đỡ. Nghe nói cộng đồng người mỹ gốc Do Thái lobby ra sao mà hàng năm chính phủ mỹ viện trợ cho xứ này. Tỏng khi đó có nhiều quốc gia thì lại mướn dư luận viên lên mạng chửi nát nước các cộng đồng hải ngoại. Thấy vì thu phục lại tiếp tục chửi rã rã suốt mấy thập niên qua. Trung Cộng đang làm những gì Do Thái đang làm, lũng đoạn, mua các dân biểu quốc hội tại Hoa Kỳ.
Tuyên ngôn Balfour và sự cai trị sau đó của Anh tại Palestine đã thay đổi cuộc tranh luận. Một nhân vật quan trọng là Ze’ev Jabotinsk, chủ trương thành lập nhà nước Do Thái ở cả hai bên sông Jordan. Những người theo ông sau này ảnh hưởng lớn đến phe hữu dân tộc chủ nghĩa Israel. Trong khi đó, các nhà Zion chủ lưu dưới sự lãnh đạo của David Ben-Gurion chấp nhận các đề xuất phân chia lãnh thổ như một giải pháp thực tế để thành lập nhà nước. Đến những năm 1940, đã hình thành sự chia rẽ rõ rệt giữa:
- Những người sẵn sàng thỏa hiệp về lãnh thổ.
- Những người tìm kiếm một nhà nước lớn hơn bao gồm toàn bộ Palestine lịch sử.
Chiến tranh Arab-Israel năm 1948 đã thay đổi đáng kể bản đồ khu vực.
Israel chiếm được lãnh thổ nhiều hơn so với kế hoạch phân chia của Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên Tây Ngạn nằm dưới sự kiểm soát của Jordan, Gaza nằm dưới sự quản lý của Ai Cập. Jerusalem bị chia cắt. Nhiều người Israel coi những vùng đất này là một phần của quê hương Do Thái lịch sử, nhưng việc thu hồi chúng chưa phải là mục tiêu chính trị ưu tiên.
Chiến tranh Sáu Ngày là sự kiện quan trọng nhất trong sự hình thành ý tưởng Đại Israel. Israel đã chiếm được:
- Tây Ngạn
- Đông Jerusalem
- Gaza
- Bán đảo Sinai
- Cao nguyên Golan
Với nhiều người Do Thái sùng đạo, việc chiếm lại Đông Jerusalem và các địa điểm Kinh Thánh như Hebron được xem là sự kiện lịch sử và thậm chí mang tính thần thánh. Điều này dẫn đến sự trỗi dậy của:
- Chủ nghĩa Zion tôn giáo
- Phong trào định cư Do Thái
- Lời kêu gọi kiểm soát vĩnh viễn Bờ Tây của Israel
Khái niệm chính trị hiện đại về Đại Israel phần lớn bắt nguồn từ giai đoạn này. Sau năm 1967, các nhà hoạt động đã thành lập Phong trào Đại Israel. Mục tiêu của phong trào bao gồm:
- Ngăn chặn việc rút quân khỏi các lãnh thổ bị chiếm.
- Thúc đẩy việc xây dựng khu định cư Do Thái.
- Phản đối mọi nhượng bộ lãnh thổ.
Nhiều người ủng hộ tin rằng Israel nên giữ vĩnh viễn Judea và Samaria (Bờ Tây). Đây là biểu hiện chính trị có tổ chức lớn đầu tiên của phong trào Đại Israel hiện đại.
Việc Menachem Begin đắc cử và Likud thắng cử đánh dấu bước chuyển lớn. Việc xây dựng khu định cư được đẩy mạnh. Tuy nhiên, ngay cả Begin cũng thể hiện sự thực tế khi trả Sinai cho Ai Cập theo Thỏa thuận Camp David. Điều này cho thấy căng thẳng lâu dài giữa: sự gắn bó ý thức hệ với lãnh thổ. sự linh hoạt chiến lược trong việc trao đổi đất đai lấy hòa bình.
Các Thỏa thuận Oslo là thách thức lớn nhất đối với tầm nhìn Đại Israel. Các chính phủ Israel đã đàm phán với Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) hướng tới khả năng thành lập một nhà nước Palestine. Những người ủng hộ Đại Israel phản đối mạnh mẽ các thỏa thuận này vì họ coi Bờ Tây là phần không thể tách rời của Israel. Sự chia rẽ chính trị càng leo thang, dẫn đến vụ ám sát Thủ tướng Yitzhak Rabin bởi một phần tử cực đoan Do Thái phản đối tiến trình hòa bình.
Việc mở rộng khu định cư tiếp tục dưới các chính phủ do Benjamin Netanyahu và những người khác lãnh đạo. Quan điểm trong xã hội Israel vẫn rất đa dạng: Một số người Israel ủng hộ sáp nhập toàn bộ Tây Ngạn. Cấp quyền công dân cho người Palestine. Duy trì chủ quyền Israel vĩnh viễn. Những người khác ủng hộ giải pháp hai nhà nước qua đàm phán. Thỏa hiệp lãnh thổ. Tách biệt với người Palestine vì lý do nhân khẩu học và an ninh.
Ngày nay, “Đại Israel” có ý nghĩa khác nhau tùy theo từng người: Israel vĩnh viễn giữ lại Đông Jerusalem, các khối định cư lớn, một phần hoặc toàn bộ Tây Ngạn. Quan điểm này nhận được sự ủng hộ đáng kể trong một số bộ phận của phe hữu Israel.
Israel cuối cùng kiểm soát lãnh thổ mở rộng xa hơn biên giới hiện tại, đôi khi liên quan đến các mô tả Kinh Thánh kéo dài đến sông Euphrates. Tầm nhìn rộng lớn này chủ yếu gắn với một số nhóm tôn giáo cực đoan và không phải là chính sách chính thức của nhà nước Israel.
Nếu chương trình Đại Do Thái này là nguyện vọng của người do Thái thì chắc chắn Trung đông sẽ đánh nhau hoài cho tới khi nào không còn người để đánh nhau. Chán Mớ Đời
Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen
Nguyễn Hoàng Sơn
