Showing posts with label Văn nghệ. Show all posts
Showing posts with label Văn nghệ. Show all posts

Hạnh phúc trong tầm tay

Đi chơi kỳ này, không có con đi chung 2 tuần lễ cuối. Đồng chí gái và mình cùng một lứa bên trời lận đận từ 30 năm nay, bổng nhiên thấy tự do, như thời mới phát hiện mối tình hữu nghị Boston liền New York. Mình bổng nhiên hiền từ như vị linh mục, kiên nhẫn đợi vợ đi mua sắm, không bực mình như trước đây.

Kỳ này đi chơi, may mắn là tiền đô la lên giá so với ngoại tệ nên giá cả rẻ hơn mấy năm trước. Điển hình là đi khinh khí cầu tốn $180. Có người cho biết 4 năm trước họ trả $250/ người. Dạo ấy một Euro ăn 1.2 đôla, nay thì tương đương.

Đồng chí gái thích đi chợ, đứng tước cổng vào chợ lớn nổi tiếng Istanbul

Đi chơi, vợ cứ đi kiếm đồ nhái để mua, mình ngồi đợi, vẽ hay ghi chú những kiến trúc bên đường nên không thấy bực mình về sự rữa mắt cửa hàng của đồng chí vợ. Mình bắt đầu tìm ra cách sống quân bình khi đi chơi với đồng chí gái. Khi xưa thì bực mình vì phải đợi vợ con đi mua sắm, không vẽ véo gì được như xưa. Nay thì đem theo cuốn sổ tay, ghi chú những gì quan sát bên đường, kiến trúc lạ, chi tiết. Lâu lâu làm một vài tấm vì đồng chí gái kêu đi, sau khi bước ra tiệm.

Chụp hình thì có hướng dẫn viên chụp cho đồng chí gái, mình ngồi ghi lại mấy điều nhận thấy.

Hôm trước, viếng thăm một hợp tác xã về thêu dệt lụa, sau khi đồng ý bán giá mình trả 30% giá của họ rao. Ông giám đốc nói: “vous avez fait l’affaire du siècle”, mình nói không. Lấy mụ vợ mình mới là Áp phe của thế kỷ này khiến ông ta cười, vậy thứ 2 của thế kỷ. Nói chung ai ở Hoa Kỳ muốn đi chơi thì nên đi ngoại quốc thay vì ở Hoa Kỳ. Giá cả thoải mái hơn.

Nghĩ lại thì phải công nhận mình quá may mắn. Trên đường đời, đều gặp người ta thương mến, giúp đỡ mới có được ngày nay. Từ bé đã có hàng xóm kêu vào nhà cho mượn sách đọc để bớt ngu. Lớn lên được đi tây trước khi Sàigòn mất 4-5 tháng. Rồi ở Tây, ở khắp nơi, mình đều được người ngoại quốc giúp đỡ, cho cái phòng ô sin ở, không lấy tiền,… do đó mới có chút tiền gửi về Đà Lạt, giúp bà cụ nuôi mấy người em.

Lấy vợ như mua vé số, có khi trúng có khi không, hay trúng giải an ủi, mình lại trúng độc đắc. Lúc lấy vợ thì bạn bè đốc vào, cũng bắt đầu thấy lẻ loi vì đám bạn lần lượt lên xe bông cả. Nay nhìn lại thì công nhận mình trúng số độc đắc, lấy được mụ vợ gốc Các Mệ này.

Khi nhất trí thành lập hộ khẩu chung với mình, cô nàng phải đấu tranh tư tưởng khá nhiều, vì bị bạn bè và họ hàng dũa mệt thở. Kêu bác sĩ không lấy, đi lấy thằng nghèo đói. Mình nhớ không biết bao nhiêu lần đồng chí gái mời bạn bè, họ hàng đi ăn để mình trả tiền. Ăn chùa mà họ cứ phán là thằng này số mạt em ơi, để anh hay chị giới thiệu bác sĩ cho. Chán Mớ Đời từ đó.

Về chi tiêu cho ông bà cụ, nhiều khi mình quên vì công việc, đồng chí gái nhắc mình gửi tiền cho ông bà cụ ăn Tết, lì xì cho mấy đứa cháu. Nhất là khi về Việt Nam, đều mời cả đại gia đình đi chơi. Chỉ có năm nay hơi đặc biệt là cho đại gia đình đi Dubai là ý của đồng chí vợ.

Mình thấy bạn bè nhiều người bị vợ hay chồng quay như dế khi gửi tiền giúp gia đình còn ở Việt Nam.

Sau 30 năm nội chiến từng ngày, mối tình hữu nghị của đồng chí vợ vẫn môi hở răng lạnh. Bạn bè cùng lứa, có nhiều người đã chia tay nhau dù đám cưới linh đình, nhà hàng sang trọng. Thiên hạ ăn chơi ngày vui bên chiếc bánh cưới, trong khi mình thì lo đếm tiền “chào bàn” để trả tiền nhà hàng. Hú vía huề vốn. Hôm trước khi lên xe bông, chủ kêu vào đuổi vì hết việc nên mặt mình như người mất sổ gạo khi lên xe bông về nhà vợ. Ngày nhà đồng chí gái pháo nổ tâm hồn sơn đen rướm máu. Ôi nhát chém lay-off.

Đi chơi, nắm tay mụ vợ như thủa còn trẻ, chụp hình cho mụ vợ tạo dáng Chán Mớ Đời. Mụ vợ kêu mình khi xưa, quen tui, ôn chụp hình đẹp mà nay thì chụp bá vơ. Mình nói khi xưa, chụp hình để rữa, tốn tiền nên phải cẩn thận, canh ánh sáng nay già nhìn gần với kính cận, không thấy rõ trên màng hình nên chụp đại mấy cái, dính cái nào thì dính còn không thì xoá. Xong om

Đừng nhìn anh bằng con mắt hận thù.

Đồng chí gái thì cứ kêu sướng quá, khi lấy nhau đâu có nghĩ một ngày được sung sướng, đi chơi, không phải lo nghĩ gì cả. Không nghĩ đến con cái, không nghĩ đến công ăn việc làm vì đã từ chức, kêu nghỉ hưu. Đô la lên giá nên ăn uống, mua sắm thoải mái.

Hôm trước mình mua tấm tranh thêu lụa, tượng hình về cây của đời sống mà chúng ta hay thấy trong văn hoá người hồi giáo hay trong thiên hùng ca Gilgamesh. Với Mashua và Mashuane theo truyền thuyết của xứ Ba Tư. Trong kinh thánh Genesis cũng có nói đến. Mình mua để đánh dấu cuộc đời 30 năm qua với đồng chí gái.

Mình thương mụ vợ vì cô nàng có cái tâm rất tốt. Bạn bè, người thân cần gì là cô nàng giúp đỡ ngay, không suy nghĩ gì cả. Nhớ khi xưa, lúc mới lấy nhau, mình thì thất nghiệp lên thất nghiệp xuống, có người nhắn tin kêu có cô bạn khi xưa ở Việt Nam bị bệnh, cần mỗ. Đồng chí gái gửi tiền về liền, hai vợ chồng húp cháo. Trong gia đình, người thân túng thiếu là đồng chí gái giúp đỡ. Nhiều khi bị người quen lạm dụng, không trả tiền, xù luôn. Đồng chí gái thôi kệ, họ túng thiếu mới làm chuyện này.

Qua đồng chí gái mình thấy hình ảnh bà cụ của mình. Cũng bị người quen đến nhà khen vài câu, than túng thiếu rồi mượn tiền, xù luôn, trốn về Sàigòn ở. Mình về Đà Lạt, đi ngang nhà nào quen, là mình nhớ người này người nọ. Nhớ ai xù tiền bà cụ mình, rồi sau 75 là mất hết. Có bà nào khi xưa giàu ở đường Hàm Nghi, mượn tiền rồi không trả, rồi bán nhà HàmNghi, dọn về Thi Sách, mua nhà nhỏ, mở tiệm phở. Nghe nói mới qua đời, sau khi nằm liệt giường đến 10 năm. Hay chè Mây Hồng khi xưa, mượn tiền xây nhà để mở quán chè, xù luôn. 75 xong thì ai dám đòi nợ nhất là ông cụ bị Việt Cộng lên án 18 năm. Mình thì nghĩ kiếp trước mắc nợ ai nên kiếp này phải trả. Có lẻ nhờ vậy mà về già, mẹ mình có sức khỏe, yên vui bên con cháu vì không còn mắc nợ ai. Hình như đã trả hết nợ ngoại trừ nợ con cháu. Mình chỉ mong sau này được như vậy. 90 tuổi mà vẫn khoẻ, đi chơi với con cháu thay vì than lên than xuống.

Xeo phì cùng một lứa bên trời lận đận

Mình thuộc diện ăn theo, đồng chí gái làm việc thiện nên được ăn ké. 30 năm được đồng chí gái nuôi nên khoẻ đời. Nay về già không cần con cái lo. Cho thấy cuộc đời, giàu sang không quan trọng lắm. Vợ chồng còn gần nhau khi về già và có sức khỏe mới quý hơn. Nhất là phải đấu tranh tư tưởng, phấn đấu khi đấu khẩu, đấu tranh giai cấp hàng ngày. Đi chơi cô nàng sợ bị lạc, không biết tiếng thổ nên nhẹ nhàng bên chồng, về lại Cali là sẽ hét lại. Nghĩ đến đó là hết muốn bay về Cali.

Lấy mình đồng chí gái cũng phải phấn đấu tư tưởng lắm vì bạn bè, họ hàng đều chê mình. Có lẻ tình yêu đủ lớn nên cô nàng vượt qua mọi sự chê bai, để nuôi mình trong 30 năm qua. Nay về già bổng nhiên lại may mắn, trời đãi cho đi chơi thoải mái. Xong om

Hôm nay bay về Hoa Kỳ. Oải rồi, đi lâu quá nhớ nhà.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo giang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn theo chủ nghĩa Chán Mớ Đời 

Bửa ăn tối lạ thường

 Hôm qua đến Capadoccia, mình xem gú gồ thì thiên hạ đề nghị đi ăn ở tiệm khá độc đáo. Phải kêu taxi đi vì cách khoảng 3 dậm đường mà đồng chí gái thì oải rồi. Tiệm ăn nằm trong khu nghỉ dưỡng cực đỉnh nhất vùng này, không biết là nơi trồng nho hay có sân cù. Đánh cù ở đây chỉ có chết và bị thương. Nóng kinh hoàng nhưng được là vào buổi chiều mát không như ở các vùng ven biển nóng cả ngày.

Bắt đầu, họ rãi mấy loại hoa cỏ như là Lavender,…thấy thơm như tạo ra cái đói
Sau đó họ đem ra hai ly nước hơi ngọt của lavender và mint . Cơ lẻ để kích thích bao tử, khai vị

Vào nơi đây chắc còn sớm nên chỉ có hai vợ chồng mình. Họ đưa thực đơn thì khám phá ra có món ăn của Azarbejan nên mình kêu món thịt của xứ này để ăn.

Phần meze thì họ trộn 3 loại chung với tỏi bằm, cho ăn với khoai tây chiên rất mỏng và dầu olive, trộn tỏi như hình trên.

Món này là artichaut nấu chín, lấy trái tim trộn với kem gì không biết, để trên củ cải đỏ, được đánh nhuyễn , thêm chút phô mát và sữa đánh nhuyễn để ăn khai vị với bánh mì Pita
Bổng nhiên nghe tiếng ngựa hí, hoá ra có một cô kéo chiếc chở rau cải đến bàn. Mình chọn loại nào thì cô ta bốc bỏ vào cái thố rồi mình kêu dầu olive, đem xà lách đến cho mình ăn. Ngon
Xà lách tự chọn để họ trộn cho mình
Món thịt nướng Azerbaijan được để trên cái thớt to và dầy, có lót miếng bánh Nam của Ấn Độ.
Món cá nướng của đồng chí gái 
Món thịt nướng để trên cái thướt, có lót một tấm bánh tráng mỏng. Ở giữa có cái chén đựng nước sốt làm với quả lựu
Cuối cùng là món tráng miệng, họ đem ra một đĩa trái cây, trưng bày bắt mắt và cái bánh pistachio 

Tới đây bụng đầy nên hai vợ chồng nhờ họ kêu taxi, chở về lại khách sạn ở thành phố khác, rồi đi bộ cho tiêu cơm. Chán Mớ Đời 

Mình thích trải nghiệm thức ăn lạ còn đồng chí gái thì thích ăn thường nhưng ngoài phố đông người. Chiều này chắc bò ra phố để ăn. Xong om

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo giang nắng Sơn đen (dạo này đen như phi châu)

Nguyễn Hoàng Sơn 

Ngày đầu tiên

 Ngày đầu tiên

4:15, điện thoại khách sạn đánh thức dậy, chuẩn bị để xe của công ty du lịch đến đón, đưa lên nơi khởi hành đi bộ leo núi. Xe chạy cũng độ 2 tiếng trước khi ngừng ở đâu đâu. Thấy có bãi cỏ rồi họ kéo bàn, đặt ghế ra cho mọi người ngồi ăn. 


Hướng dẫn viên kêu xuống xe, thấy ông đầu bếp và vài người phụ làm điểm tâm. Nữa tiếng sau thì ăn trái cây tươi và trứng chiên giữa trời, xem như bữa ăn đầu tiên của cuộc du hành lên đỉnh núi.


Ăn xong bắt đầu leo núi. Đầu bếp và nhóm của ông ta được xe van chở lên đất cắm trại để chuẩn bị ăn trưa. Cả đám từ từ leo lên. Đa số là dân chuyên nghiệp đi bộ, leo núi nên họ đi như gió. Mình lẹt đẹt theo sau. Chán Mớ Đời 


Leo lên núi ở cao độ 11,600 bộ rất châm. Mình phải ngưng hoài để thở vì không khí quá loãng. Có hai hướng dẫn viên, người đi trước và người đi sau cùng. 


Nhóm có 9 người Mỹ đi leo núi trong chuyến này. 1 cặp vợ chồng già hơn mình nhưng đi khỏe hơn mình. Nghe họ kể đi núi everest bên Nepal đủ trò. 2 mẹ con từ New Hampshire, kêu vùng này có 48 cái núi thì họ đã leo lên 42 đỉnh núi. 2 tên Mỹ ở New York trẻ, 1 tên Mỹ bác sĩ kêu đã chạy trên 20 marathon, mình và tên bạn bác sĩ. 


Leo dốc mà hai lá phổi như muốn xé ra. Uống hết nước đem trong ba-lô luôn. Cuối cùng cũng đến nơi. Tổng cộng 8.7 dậm, độ 12 cây số. Kinh

Đồ ăn rất ngon, 18 bữa cơm mà không có món nào lập lại. Thức ăn của xứ này nổi tiếng ngon nhất miền Nam Mỹ, ảnh hưởng của người Tàu và Nhật Bản di cư sang đây.
Bữa ăn trưa đầu tiên tại trại, có nhà ăn đầy đủ, sau đó chỉ có cái lều để ăn cho đỡ muỗi.


Tới nơi, chạy đi tìm nhà tắm. Sạch sẽ. Đêm đầu tiên nên họ cho mình ngủ trong mấy cabin, có hai giường chiếc. Trần nhà làm bằng kính nên tối thấy sao trên trời. Đêm nằm thấy sao trời sao nhớ thời ở Đà Lạt, những đêm có sao ghê. Ôi quê hương biết bao giờ trở lại. Rồi ngủ khò tới sáng. 


Đi men theo con đường mòn mà người ta xây khi làm con kênh nhỏ bằng xi măng để dẫn nước từ trên núi về thành phố. Thấy xa xa đỉnh núi jatakantay cao 4,600 mét cao, xem như cao hơn Đà Lạt đến 3,000 mét cao độ. Đẹp tuyệt vời. Lúc chiều mặt trời lặn chụp được tấm ảnh của đỉnh núi quá đẹp. Có leo núi mới thấy thiên nhiên quá đẹp. Đường mòn thì đầy phân bò và ngựa. Người ta dùng ngựa và lừa để đem vật liệu lên núi. Thấy vài con bò to chắc để lấy sữa và ăn thịt, không ốm đói như ở Việt Nam.  


Khi họ ngừng mấy con ngựa và lừa thì họ bịt mắt con lừa lại, họ giải thích là để con lừa khỏi đá. Còn ngựa thì không nghe ngạn ngữ “ngu như ngựa”.


Ngày mai là ngày khó nhất, phải leo lên 1,200 mét cao độ và đi xuống núi dài độ 11 dậm, tổng cộng 13.2 dặm. Nghe ông hướng dẫn viên kêu nên bận áo ấm, đeo găng tay, đội mũ len. Mới nghe đã hoảng. Thôi thì vái trời chứ sao. 

Nhóm bắt đầu leo đỉnh đèo cao nhất chuyến đi.

Vô giường nằm viết lêu bêu một tí để tìm giấc ngủ để mai khỏe là tiếp tục leo. 8 giò cúp điện.

Ngày đầu tiên chỉ đi có 8.7 dậm như chạy rodage. Hôm sau thì te tua.

Nguyễn Hoàng Sơn 

 

Mua tranh Nhị-Trạng-Nguyên Nguyễn Quỳnh

 Hồi mình mới dọn nhà, nhớ đến một anh bạn thời đi làm tại New York, tên Nguyễn Quỳnh. Dạo ấy anh đang giảng dạy tại đại học Columbia. Mình không nhớ ai giới thiệu mình cho anh ta. Hình như ông Võ Văn Ái của tờ báo Quê Mẹ, ở Pháp. Ông Ái và bà Ỷ Lan Penelope Faulkner, sang Hoa Kỳ, mình có gặp nói chuyện thì họ rủ đi viếng một hoạ sĩ nổi tiếng người Việt tại New York.

Anh Nguyễn Quỳnh là hoạ sĩ đầu tiên, độc nhất, gốc Việt, được người mỹ mua tranh trong cuộc triển lãm tại New York năm 1984 và tặng cho bộ sưu tập thường trực của viện bảo tàng Guggenheim, Nữu Ước mà mình có xem khi sinh sống ở thành phố này. Ước ao gặp người tài hoa này. Các hoạ sĩ người Việt tại Hoa Kỳ, có dịp là nhờ anh ta xem tranh và phê bình. Lần trước anh ta sang Cali, có ngụ lại nhà mình nên được anh ta giới thiệu vài hoạ sĩ gốc Việt, được biết đến trong cộng đồng người Việt tại vùng này.

Mình thích nhất tấm này. Anh Quỳnh vẽ cô học trò, chị vợ cũng mê nên mình mua luôn
Lá thư mời gia đình anh Quỳnh được viếng miễn phí trọn đời

Mình có đọc đâu đó, nhà thơ Đổ Trung Quân, kể anh bạn nào di dân sang Hoa Kỳ, có để lại hai bức tranh của Nguyễn Quỳnh vẽ trước 75. Anh ta từng là hội viên của hội hoạ sĩ trẻ tại Sàigòn trước 75. Anh ta được học bổng của chính phủ Ý Đại Lợi, đi Roma để học thêm về hội hoạ nhưng bộ quốc phòng Việt Nam Cộng Hoà cuối cùng cấm xuất ngoại, có lẻ vì lệnh tổng động viên. Số anh ta là đi Hoa Kỳ.

Theo lời anh kể thì khi xưa anh đậu vào trường kiến trúc Sàigòn, làm đồ án thì thầy khen nhưng hỏi về cấu trúc thì anh ngọng nên cuối cùng thi vào trường mỹ thuật Sàigòn. Anh có khiếu bẩm sinh về hội hoạ. Tranh của anh thường xuất hiện các kiến trúc, toà nhà. Anh nghiên cứu ánh sáng của hoạ sĩ Gustave Courbet rất cẩn thận nên tranh của anh chịu nhiều ảnh hưởng của ông Courbet này. Có thể loại Cuntology rất độc đáo nhưng đồng chí gái không cho mình treo. Chán Mớ Đời 

1 trong những tấm tranh mình mua, treo ở phòng làm việc của mình. Cuối cùng thì anh Quỳnh đồng ý bán hết bộ tranh của anh cho mình.

Nói cho ngay, tâm hồn nghệ sĩ của mình đã tắt lửa lòng từ khi thằng con ra đời, phải kiếm tiền thêm mua sữa và tả cho nó. Mình không liên lạc với mấy nghệ nhân tại đây, vì không còn muốn vẽ víu gì nữa, chỉ thích làm vườn, làm đầy tớ nhân dân cho mụ vợ sai bảo.

Tấm tranh này của anh Nguyễn Quỳnh là tranh sưu tập thường trực tại viện bảo tàng Guggenheim, New York. Ai đến New York, thích hội hoạ thì ghé xem bức tranh của người Việt đầu tiên tại đây. Khá trừu tượng nhưng phảng phất các motif về Việt Nam. Mình có một tấm tương tự, cũng được vẽ vào thời đó.

Mình nhớ lần đầu tiên, viếng nhà anh Quỳnh ở vùng Harlem phía Tây, gần cầu gì nối qua tiểu bang New Jersey. Được anh ta cho xem tranh. Có loại rất tây phương và có những đề tài về Việt Nam như Thuý Kiều nhưng ánh sáng rất lạ. Các motif rất Việt Nam nhưng ánh sáng rất lạ. Anh ta có cho xem một bức ảnh về Thuý Kiều với 15 năm làm gái lầu xanh. Thuý Kiều ngồi đánh đàn trăng (Nguyệt), mà anh Quỳnh có dịp được giáo sư Trần Văn Khê giới thiệu khi anh sang Pháp tham dự hội thảo về triết học. Có 15 bình rượu, lấy màu của bình rượu Việt Nam, toả ra ánh sáng, tượng trưng cho 15 năm đời lận đận của Thuý Kiều, vỡ bay xuống dòng sông Tiền Đường, sóng cuồng cuộng. Người mẫu là chị Bích, vợ anh ta, rất đẹp. Hình như ông Võ Văn Ái mua tấm tranh này. Nghe đâu ông ta chưa trả hết tiền mua tranh. Lờ luôn. Ai quen ông ái nhắn tin dùm. Cho mình mua lại, để trả tiền cho anh Quỳnh. Chán Mớ Đời 

Tấm tranh Kiều với 15 bình rượu tượng trưng cho 15 năm ở lầu xanh. Bình thứ 15 bị vỡ bay xuống sông Tiền Đường , hết kiếp làm gái lầu xanh. Ánh sáng từ các bình rượu toả ra người của Kiều. Tấm này ông Võ Văn Ái mua nhưng chưa trả hết tiền thiếu. Nếu được mình sẽ mua lại và trả tiền cho anh Quỳnh. Mình có mặt hôm ông ta hỏi mua và đem về Paris. Bình rượu là theo mẫu của bình rựou Việt Nam. Ánh sáng được sử dụng theo lối “Rais” của Gustave Courbet.

Tấm 1 trong 4 tấm (khổ 28 inch x 80 inch) tại nhà mình

Sau đó, mình gặp anh ta thường xuyên đi ăn phở, nói chuyện về nghệ thuật. Viết về nghệ thuật Việt Nam. Có lẻ từ anh mình mới bắt đầu về nguồn, tìm sách báo việt ngữ để đọc, học hỏi thêm về Việt Nam. Dạo ấy tiếng Việt mình rất yếu, không bú xua la mua như ngày nay. Khi mình được gia đình phật tử ở Connecticut nhờ vẽ chùa thì anh ta có cho ý kiến về Tứ Diệu Đế và Bát Chánh Đạo, vào ngôi chùa.

Học rất nhiều từ anh. Anh ta là giáo sư về lịch sử mỹ thuật tại Columbia. Anh ta có hai bằng tiến sĩ: một về giáo dục và một về triết học. Học một cái bằng tiến sĩ là đã khó ở Hoa Kỳ nay anh ta chơi luôn hai cái, mình hay gọi anh ta là Nhị-Trạng-Nguyên. Mình có quen một anh khác, cũng có hai bằng tiến sĩ; một bên tây và một bên Hoa Kỳ. Đề tài luận án tiến sĩ của anh về triết học tại Columbia University năm 1982 là (Ludwig Wittgenstein: The Relationship Between Modern Logic and Art). Anh ta có dịch Tractatus của ông này nhưng khó đọc lắm.

Anh ta có một trí nhớ siêu việt. Mỗi lần gặp nhau, anh ta kể đủ chuyện ngày xưa bên tây bên tàu, chuyện nào anh cũng biết chứng tỏ anh đọc sách rất nhiều, không chụp hình tạo dáng câu Like. Anh kể khi xưa, sinh viên, anh ta mê một cô gái nhà giàu, đẹp lắm nhưng bị cô ta chê, bảo ngoài học vấn và hội hoạ, anh ta chết tiệt. 40 năm sau, anh gặp lại cô nàng, thì cô ta khóc, bảo anh đã thành danh, không chết tiệt như cô ta ngĩ. Anh ta có vẽ bức tranh của cô ta. Rất đẹp. Không biết anh ta còn bức này hay không. Chắc không vì anh ta đã tặng cô ấy.

Đây là bức tranh mà anh ta nghĩ đạt nhất, vẽ chị Bích, vợ anh ta. Đây chỉ 1 phần của tấm tranh, nay được treo tại nhà mình. Tấm đầu tiên mình hỏi mua là tấm này. Anh rất tâm đắc với tấm này, vẽ thuỷ mạc sử dụng chấm chấm như trường phái pointillisme. Cực đỉnh

Ở anh, mình học được cái tính học để tự trau dồi thêm, không phải bằng cấp. Anh ta nghiên cứu thêm về Emmanuel Kant nên ghi danh đi học thêm về Vật Lý tại trường đại học Columbia để hiểu rõ, có cái nhìn từ nhà vật lý học. Mình dính cái bệnh của anh ta nên hay đi học vớ vẩn để khỏi ở nhà bị vợ sai.

Tấm 2 trong 4 tấm

Theo mình hiểu khi gặp các hoạ sĩ được anh ta giới thiệu; anh ta khi xưa ở Sàigòn rất được giới trí thức trọng nể dù trẻ tuổi. Anh ta học đức ngữ nên hay lui tới toà đại sứ đức để thực tập đức ngữ và nói chuyện về văn hoá. Hình như anh ta có chân trong viện Goethe tại Sàigòn hay một hội văn hoá đức. Lâu ngày quá không nhớ.

Anh ta gốc Hải Dương, di cư vào nam. Là con một nên không muốn đi lính nên anh ta trốn quân dịch, ở nhờ nhà bạn bè. Bức tượng Trần Hưng Đạo ở Sàigòn là do anh ta vẽ. Một người bạn, em ông Chung Tấn Cang, hải quân được chỉ định vẽ bức tượng để đưa cho mấy ông lớn duyệt nhưng bí, nên tìm đến nhờ anh đang trốn lính. Buồn đời, anh vẽ giúp cho anh bạn kiếm được việc đúc tượng Thánh Trần cho hải quân Việt Nam Cộng Hoà. Hôm ở nhà mình, anh ta thấy cái cốc in hình bức tượng của Trần Hưng Đạo ngoài bolsa nên kể cho mình câu chuyện này.

Anh kể có lần anh đi quân dịch, ra quân trường Dục Mỹ. Thượng sĩ già hỏi ai biết vẽ sơn, anh đưa tay lên. Thế là khỏi đi quân trường, anh ta vẽ sân khấu để tiếp đón tướng nào đến thăm. Đang vẽ thì ông tướng chỉ huy trưởng hình như Bùi Đình Đạm thì phải, lâu quá không nhớ tên, đi xe Jeep ngừng lại, kêu vô văn phòng. Kêu anh ta làm một “bas relief “ để mấy câu thơ cho quân trường. Cũng khắc tên đủ trò, được khen đủ trò.

Tấm 3 trong 4 tấm

Chỉ huy trưởng kêu anh ta không thích quân đội, anh trả lời vâng. Ông ký cho giấy đi phép mấy ngày thăm bố mẹ rồi anh ta trốn luôn, không trở lại trình diện. Anh ta học hàm thụ từ Sàigòn với một đại học tại Gia-nã-đại, tốt nghiệp B.A trước 75. Đến tháng 4/75, cả gia đình di tản sang mỹ. Nhờ có bằng B.A của Gia-nã-đại nên khi qua Hoa Kỳ, anh ta đi học lại lấy tiến sĩ. Chị vợ như vợ của ông Tú Xương, đi làm để nuôi anh đi học lại. Buồn đời anh ta học hai cái tiến sĩ. Chỉ có độc nhất một thằng con trai như bố mẹ anh ta.

Từ anh ta mình mới quen bác Huỳnh Sanh Thông ở Yale. Có lần tổ chức Á Châu nào mời chị Kiều Chinh đến nói chuyện với các nghệ sĩ lưu vong khác tại New York. Sau đó thì có đi ăn chung. Chị Kiều Chinh có lẻ biết anh ta từ Việt Nam. Vợ anh ta mê chị Kiều Chinh nên kêu anh ta vẽ chị Kiều Chinh. Mình có xem tấm tranh đó, rất đẹp. Anh ta có vẽ nháp đồng chí gái nhưng không đạt lắm vì ít thời gian. Lần sau gặp lại, hy vọng anh ta sẽ vẽ lại.

Tấm 4

Khi dọn nhà mới, có phòng khách rộng, tường cao. Nhớ đến anh ta nên hỏi có tấm tranh nào, bán cho em một tấm. Anh ta nói mình chụp hình cái bức tường muốn treo tranh, rồi gửi cho mình một tấm. Đồng chí gái nhìn vô chả hiểu gì cả, hỏi bao nhiêu. Mình nói giá làm mụ vợ muốn té xỉu, mặt xanh như đít nhái, kêu với số tiền đó, tui mua cả ngàn tấm. Mình mua là để sưu tầm còn mụ vợ mua tranh treo tường như quần áo. Không thích thì quăn, mua cái khác. Tranh mụ vợ mua giờ để chật ga-ra. Bán lạc-xoong không ai mua.

Tấm đầu tiên mình mua của anh treo ở nhà nhưng chả thấy ai hỏi khi đến nhà mình. Cách đây mấy năm, anh sang nhà mình chơi, có đem tấm tranh nhỏ, bảo là gắn thêm vào tấm trước. Anh ta nói phải mất 20 năm mới tìm được ý tưởng, cách kết thúc tấm tranh. Mình phải đem đi thay cái khung mới. Anh ta có mấy tấm vẽ thời New York, về 9/11 nhưng chưa xong. Mình mua mấy tấm đó, nói anh cứ tiếp tục vẽ. Khi nào xong em lấy như tấm đầu tiên.

Tấm tranh mình mua treo trên tường, chỉ có mình nhìn. Thú thật bạn đồng chí gái đến nhà, chưa có ai hỏi mình về tấm tranh cả. Họ chỉ khen mấy tấm tranh mụ vợ mua. Độc nhất hôm trước, có anh bạn ghé lại nhà lần đầu tiên, nhìn tấm tranh rất kinh ngạc. Anh ta sưu tầm một số tranh của các hoạ sĩ nổi tiếng miền Bắc mà sau này tây sang mua rất nhiều. Anh ta nói có tấm nay người ta trả anh đến $500,000 nhưng không bán. Đấy là một cách đầu tư cho mai sau. Anh ta có một số tranh của một hoạ sĩ hiện đang ở Hà Nội, bị tai biến nhưng gia đình chưa dám báo tin. Đang lùng săn mua lại tranh của ông ta để đợi, khi ông ta ra đi.

Mình ngồi nói chuyện với anh ta về sưu tầm tranh, thấy có lý nên gọi cho anh Quỳnh, hỏi bán cho em thêm mấy tấm mà mình có dịp xem khi viếng thăm anh ở San Antonio. Anh Quỳnh mới bán nhà vì chị vợ qua đời, dọn về căn hộ nhỏ ở để khỏi phải chăm sóc nhà cửa như trước đây. Tranh đầy nhà, nay có người quen muốn sưu tầm nên đồng ý với điều kiện là khi Gallery ở New York triển lãm tranh của anh ta thì mình cho họ mượn để triển lãm về tranh của anh ta từ trước đến nay.

4 tấm ráp chung vào toàn bộ, treo trên tường ở phòng khách  96 inches x 82 inches. Mình chưa dám làm khung vì đợi sau triển lãm tránh của anh ở New York rồi làm.

Trước đại dịch, anh ta có sang Cali ở nhà mình mấy ngày thì đem theo một bức hoạ. Anh ta nói là tấm tranh anh bán cho em còn thiếu cái này. 10 năm qua anh mới có được ý tưởng để kết thúc bức tranh. Khiến mình phải đem ra cho thợ làm lại cái khung, khá lạ so với tranh thường.

Mình nghe lời anh bạn đề nghị, mua luôn một số tranh mình đã xem, làm Collector luôn. Anh ta vẽ thuỷ mạc rất chi tiết. Mất thời gian lắm, anh ta nghiên cứu về ánh sáng của Gustave Courbet nên bị ảnh hưởng khá nhiều của ông này.

Dạo anh ta ở New York, thì vài năm gallery-arts tổ chức triển lãm tranh của anh ta nhưng từ khi anh dọn về Texas thì không. Nay họ gọi anh ta để tổ chức triển lãm tranh của anh ta lại để xem anh đang vẽ loại nào. Khi nào họ tổ chức thì có dịp trở lại New York, luôn tiện thăm con gái luôn.

Tấm này vẽ về 9/11 tại New York,( Collection SƠn Đen)
Collection Sơn Đen
Collection Sơn Đen
Đây là 2 tấm tranh mà anh ta khởi đầu cách đây 15 năm nhưng chưa xong nhưng mình đã mua. Mình nói anh cứ tiếp tục vẽ. Khi xong thì mình sẽ lấy. Tranh nói về 9/11 tại Nữu Ước. Collection Sơn Đen

Gửi Sơn xem chi-tiết chưa vẽ xong của tấm trang 9-11 (9 feet by 40 inhces). Sẽ gửi Sơn xem mỗi ngày. Sang năm mình đi xe lửa với nhau. Và có lẽ sang năm xong tấm thứ hai cùng đề tài 9-ii

Mình dự định sẽ đi xe lửa với anh ta xuyên bang vùng tây Hoa Kỳ. Hy vọng năm tới vì anh ta nay sức khỏe cũng yếu rồi.

Mình viết lâu rồi, nay cập nhật hoá. Cuối cùng thì anh Quỳnh đồng ý bán hết bộ tranh còn lại của anh cho mình. Tổng cộng là 36 tấm. Với điều kiện là mình cho Gallery Art mượn để họ triển lãm tranh anh ta. Mình nhất trí. Mấy hôm nay, tranh gửi về nhận mệt nghỉ. Xem như mình có tranh nhiều nhất của nhị nguyên Nguyễn Quỳnh. Xong om

Đọc tin tức, có thể bị mưa, nghĩa là tuyết. Phải đeo cái ba lô nặng chưa kể 4 lít nước Chán Mớ Đời 
Bỏ vụ tranh ảnh, mình chuẩn bị leo núi Whitney ngày mai.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo giang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Ông đồ ngày xuân

 Nhớ khi xưa, học Việt-Văn với Cô Liên. Có năm cô bắt học thuộc lòng khi gần Tết bài “Ông Đồ” của Vũ Đình Liên khiến mình ngọng vì chả bao giờ thấy mực tàu, ông đồ tại Đà Lạt.

Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già
Bày mực tàu giấy đỏ
Trên phố đông người qua...

Đây là hình ảnh ông đồ mà ông Vũ Đình Liên tả. Phải chi khi xưa, mình được thấy hình ảnh này thì có thể hiểu bài thơ.

Học mà chả hiểu gì cả, mình cần có hình ảnh mới giác ngộ cách mạng. Lâu lâu lên chùa thấy mấy dòng chữ Hán là ngọng, đến nay vẫn ngọng. Đi chơi các nước như Nhật Bản, Đài Loan, Trung Cộng thì phải lấy điện thoại ra, rồi mở cái App thông dịch, bấm hình một cái để dịch, hiểu tạm tạm chưa chắc đúng vì chữ Hán rất đa dạng. Đủ để đi du lịch xứ người hay nói chuyện. Cứ bấm nút để điện thoại tự động nói để người mình hỏi đường nghe. Nay thì có gú-gồ nên ít cần hỏi đường, cứ đi theo bản đồ.

Có dạo buồn đời, mình mua sách học chữ Nôm về để học. Được vài ngày là oải. Rồi đến chữ Hán cũng theo số phận lười. Mình có anh bạn học cũ, chịu khó học mỗi ngày một chữ nay nghe anh ta khoe biết được trên 5,000 chữ hán. Có thể mình sẽ ráng neo theo anh bạn năm tới, học lại. Biết đâu sau này có thể đọc sách báo chữ Nôm.

Ngày nay, ở Hoa Kỳ khi đi chùa mình cũng thấy mấy chữ Hán hay Nôm (mình không biết), lại ngọng nữa. Đi chợ Tết ở Bolsa, thấy họ viết chữ Việt theo lối chữ tàu nên mò mò cũng hiểu.

Từ khi người tây phương sang Việt Nam giảng đạo, kêu gọi mọi người trở về đạo. Họ phiên âm Việt Ngữ ra các mẫu tự La-Tinh để giúp họ dễ học tiếng Việt để giảng đạo. Có anh bạn học cũ, kể khi anh ta đi dạy các em người Chu-Ru thì khám phá ra sách vỡ của người Mỹ làm để học chữ Chu-Ru nên dựa vào mấy cuốn sách này, anh ta học được một ít từ để nói chuyện với người dân tại đây.

Nếu mình không lầm Việt Nam là nước có gần 100 triệu người , là cựu thuộc địa của tây phương nhưng vẫn sử dụng văn tự việt ngữ, tỏng khi các nước to lớn như ở châu Mỹ, Ba tây thì dân đông nhưng vẫn sử dụng tiếng Bồ Đào Nha, Mễ Tây cơ rộng lớn nói tiếng Tây Ban Nha,…

Mấy ông cố đạo tây phương đã thành lập được hệ thống phiên âm và viết tiếng Việt bằng chữ la-tinh, được gọi là chữ Quốc Ngữ mà người Pháp đã dùng khi họ cai trị Việt Nam. Đọc tài liệu tây thời thực dân thì được biết ông toàn quyền Doumer, lưỡng lự, không biết nên để người Việt tiếp tục học chữ Nôm hay chữ Quốc Ngữ. Cuối cùng, ông ta chọn chữ Quốc Ngữ. May quá!

Sau gần một thế kỷ, người Pháp áp dụng chữ quốc ngữ để giảng dạy tại học đường đưa đến người Việt trong và ngoài nước, ít ai hiểu được chữ Nôm hay chữ Hán. Hình ảnh trên cho thấy ông đồ thời nay, đội mũ bê-rê kiểu tây, viết chữ Hán hay chữ Nôm, thiên hạ ngồi xung quanh chả hiểu gì cả nhưng bái phục vì chữ viết như rồng bay Phượng múa. Chán Mớ Đời 

Lễ Tịch Điền năm con cọp nước tại Việt Nam. Họ sơn rằn ri lên thân con trâu để biến gien con vật thành loại Sửu-Hổ, hình như con trâu này bụng mang dạ chữa. Xem tấm ảnh thì nghĩ là bên tàu vì thấy nông dân bận đồ tàu. Hoá ra tại miền Bắc, đằng Ngoài vì nông dân bận đồ nâu, trong Nam thì bận đồ đen. Nhìn lại thì thấy một cán bộ quen quen nên thất kinh. Không hiểu bên tàu hay ở Việt Nam.

Hôm qua, thấy trên mạng đăng hình “lễ Tịch Điền” mà khi xưa thường được tổ chức vào trung tuần tháng giêng âm lịch. Tục lệ này khởi đầu bên tàu. Ông vua Lê Đại Hành mới bắt chước du nhập việc tế lễ cúng vua Thần Nông. Đến thời Tây thì dẹp vụ này. Đến khi tây về nước thì người Việt có lập lại cổ tục xưa bị ảnh hưởng tàu. Hoá ra người Việt mình chỉ bắt chước tàu rồi tây rồi lại tàu. Không có gì đặc trưng hay do chính người Việt tư duy đột phá, tự làm ra. Chán Mớ Đời 

Đọc trong Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, mua hồi về Việt Nam. Có viết về sự tích lễ Tịch Điền.

Nhớ hồi nhỏ khi chương trình “Người Cày Có Ruộng” được quảng bá, tuyên truyền kèm theo bài hát “Một Tấc đất là một tấc vàng” do ca sĩ Mai Lệ Huyền hát. Nay nghĩ lại rất đúng. Có vài người hỏi mua vườn của mình với giá mà mụ vợ nghe tới muốn xỉu. Kinh

  https://youtu.be/fRmDMKACIWU

Thấy báo chí, phim thời sự hay chiếu hay in hình ông tổng thống Nguyễn Văn Thiệu, săn quần trồng lúa với các nhà nông hay lái xe máy cày. Hoá ra, Việt Cộng chiếm đất ở miền quê khá nhiều nên chính phủ Việt Nam Cộng Hoà mua đất rẻ của mấy địa chủ rồi tặng cho người dân để họ trồng trọt, theo Việt Nam Cộng Hoà.

Không biết ông quan nhớn trong hình có đọc được hay hiểu mấy tấm biểu ngữ, để trước bàn thờ hay không. Chắc được ban tổ chức giải thích nhưng dân làng thì chắc là không. Nghe nói được chiếu trên truyền hình thì cả nước ít ai đọc được chữ Hán. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo giang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 



Những ngày tháng tại Ý Đại Lợi

 Hôm nay, đến phiên mình làm diễn giả tại hội Toastmasters. Mình chọn đề tài: “du lịch tại Ý Đại Lợi”, nói về những kỷ niệm khó quên khi còn sinh sống tại Ý Đại Lợi. Mỗi lần họp thì có hai diễn giả, hôm nay mình được bầu diễn giả hay nhất, hơn cả tên mỹ nên kể lại đây. Thật ra không phải lần đầu mình được bầu là diễn giả số 1. Lần đầu thì năm kia chi đó.

Mình kể khi đi hè bên Anh quốc, có làm quen được một số sinh viên người Ý Đại Lợi và Tây Ban Nha. Có lần một cô người ý mời mình sang ăn giáng sinh ở nhà cô ta. Rất vui! Gần về mình hỏi anh bồ của cô nàng là có quen ai làm kiến trúc sư, để mình hỏi chuyện, học hỏi thêm về kiến trúc tại Ý Đại Lợi. Anh ta giới thiệu một người chị bà con ở thành phố Torino. Trên đường về Paris, mình ghé lại thành phố này mấy tiếng đồng hồ, gặp cô chị, kiến trúc sư. 

Mình dự tính làm luận án ra trường về Ý Đại Lợi nên tính sang đây kiếm việc làm trong một công ty kiến trúc, luôn tiện tìm đề tài cho luận án. Cô nàng giới thiệu một bà giáo sư của đại học bách khoa Torino và ông chồng nhận mình làm việc. Thế là mình ở lại Ý Đại Lợi, trong cư xá sinh viên. Căn phòng to hơn căn phòng oshin tại Paris, lại có nhà tắm ấm át. Ăn cơm tại ký túc xá trưa và chiều, còn sáng thì ra quán, mua cái pizza. Trưa đi làm ra, về ký túc xá, ăn cơm rồi lên lầu ngủ, sau đó đi làm lại.

Ở cư xá mình quen rất nhiều sinh viên Ý Đại Lợi và một anh chàng gốc Palestine. Nói chuyện với họ mới biết thêm về văn hoá từng vùng của Ý Đại Lợi. Mỗi vùng nói mỗi phương ngữ. Không biết bây giờ giới trẻ ngày nay còn nói được thổ ngữ của họ hay không. Chiều chiều chúng rủ đá banh hay xem đá banh ở phòng khách. Mỗi lần xem đá banh đội ý đá là mình ủng hộ đội bạn khiến chúng điên lên khi đội Ý Đại Lợi thua.

Liên hiệp âu châu dùng anh ngữ nên giới trẻ ngày nay học và nói anh ngữ, học các lớp giảng dạy bằng ngữ cho sinh viên các nước hội viên.

Cuối tuần mình hay vác giá vẽ đi viếng thành phố hay ngoại ô, để vẽ. Dạo ấy mình không thích chụp ảnh. Chỉ vẽ, lúc nào cũng có cuốn sổ để vẽ, ngồi đâu thì vẽ đó. Nghĩ lại sao dạo ấy mình điên vì vẽ véo, thay vì ngắm đầm. Chán Mớ Đời 

Có lần mình đi viếng Thung Lũng Aosta, gần biên giới Pháp chỗ Courmayeur, nổi tiếng trượt tuyết. Chiều về, mình bị trễ chuyến xe buýt trở lại Torino. Buồn đời vì phải đợi 2 tiếng nữa mới có chuyến khác nên mình ngồi cạnh trạm xe buýt, vẽ cảnh thành phố nhỏ này.

Bổng nhiên có một ông Ý bò lại hỏi có bán tranh này không. Mình hỏi muốn mua bao nhiêu. Nói qua nói lại thì ông ta đề nghị $50 và bữa cơm tối. Ông ta kêu tối này mày phải ăn thì ăn đây rồi về. Mình như thằng Bờm, nghe tên ý cho ăn spaghetti mình cười. Thương lượng với người ý là tiền với thức ăn.

Ở tây thì mình có bán được tranh vẽ, không ngờ ở Ý Đại Lợi cũng bán được nên từ dạo ấy, mình làm một cái mộc khắc tên của mình bằng chữ Hán rồi in mực đỏ khi bán cho thiên hạ nên họ khoái lắm. Họ mua vì cái ấn đỏ chói như mặt trời cách mạng chớ không phải vì tranh mình đẹp.

Hè năm đó, mình từ giả Torino, lên xe lửa xuôi nam. Cách đó độ 2 ngày thì có vụ đặt chất nổ tại một ga xe lửa nên mình bỏ ý định đi xe lửa, lấy xe buýt hay quá giang xe thiên hạ để giang hồ.

Mình ghé lại thăm mấy tên bạn quen ở ký túc xá. Rất vui. Đa số là ở trong những thành phố nhỏ hay các làng. Ban ngày mình đi viếng làng, ngồi vẽ hay nghiên cứu kiến trúc địa phương. Không thấy thiên hạ nhiều. Ngược lại khoảng 5-6 giờ trở đi. Dân trong làng nhất là giới trẻ bò ra đường như kiến. Dân ý có điểm hay là ra đường, họ ăn bận rất cực đỉnh, thời trang đủ mùa. Mấy tên bạn mình nghèo nhưng có nhiều đôi giầy, áo quần.

Trong làng chỉ có một con lộ chính nên đi lên đi lại là hết mấy tiếng đồng hồ. Lý do là cứ đi năm bước là gặp bạn của mấy tên bạn. Họ ngưng lại nói chuyện, rồi mấy tên bạn hãnh diện có bạn là người á châu đầu tiên đổ bộ vào làng này. Thiên hạ hỏi tên, rồi từ đâu đến, rồi lại khen mình biết nói tiếng Ý Đại Lợi. Có lần gặp một bà người ý, khi đang ngồi vẽ. Bà ta hỏi chuyện thì mình trả lời, nói chuyện một lúc thì bà ta quay qua bà bạn mới bò đến. Kêu “Ho capito cinese” (tôi hiểu tiếng tàu). Chán Mớ Đời 

Đến những thành phố không có quen ai thì mình đi viếng viện bảo tàng, vẽ tranh bán cho du khách hay dân địa phương. Mình ngủ tại các lữ quán thanh niên (Youth hostel) nên gặp nhiều giới trẻ đi du lịch ba-lô như mình. Hợp với đứa nào thì đi chơi ít ngày với chúng, viếng thăm thành phố, tối về thì ăn tại lữ quán thanh niên. Sáng thì lữ quán cho ăn sáng, trưa thì mình kiếm cái chợ nào, ghé lại mua ổ bánh mì, prosciutto và phô-mát, làm sandwiches ăn.

Dạo ấy, trước khi đi du lịch ba-lô, mình phải làm một thẻ sinh viên quốc tế và thẻ lữ quán thanh niên quốc tế. Phải có thẻ hội viên thì chúng mới cho ở qua đêm. Có chỗ bắt phải quét nhà, chùi cầu tiêu, nhiều chỗ không. Mình gặp nhiều tên hay ả trên đường giang hồ, sau này vẫn giữ liên lạc. Họ cho con họ đến Cali ở với gia đình vào mùa hè. Ở Thuỵ Điển thì chúng không có phòng tắm nam nữ. Nam nữ bình đẳng. Cứ tắm chung, thấy mấy cô tóc vàng đẹp nức nở đang tắm làm mình chới với.

Có lần mình đi xe buýt ở đảo Sicily vì đường xe lửa chỉ chạy dọc bờ biển còn phía trong, nội địa của hòn đảo thì không có. Mình thấy ông tài xế, mặt mũi khá phê nên vẽ hí hoạ ông ta. Không ngờ tên lơ xe thấy nên xin, mình khỏi phải trả tiền đi xe đò.

Hôm đó, mình ghé lại một thành phố lạ mà “guide des routards” chỉ. Dạo ấy dân tây ba-lô đi du lịch đều mua cuốn hướng dẫn này. Có danh sách các thành phố có lữ quán thanh niên. Có lẻ ngày này thì đông, dạo ấy thì rất ít nhất là các xứ như Ý Đại Lợi, Tây Ban Nha,… đói như mình thì ghé các tỉnh có lữ quán thanh niên. Còn thành phố lớn thì đều có. Nếu không thì kiếm nhà nghỉ rẻ tiền hay kiểu homestay.

Nhiều khi mấy người lái xe, bốc mình trên đường, buồn đời, họ rủ về nhà họ ngủ. Sách hướng dẫn tây ba lô cho biết có hai tiệm ăn. Tiệm rẻ thì mình bò đến thì đóng cửa nên đành bò lại tiệm kia. Mới bò vào cửa thì một tên bồi hỏi là sinh viên. Mình trả lời đúng. Hắn dẫn vào bàn ngồi rồi đưa cho cái thực đơn.

Nhìn thực đơn, mình choáng luôn vì không thấy giá thức ăn. Mình gọi tên bồi lại hỏi sao không có giá cả gì cả. Hắn nói đừng lo. Trường sẽ trả khiến mình như bò đội nón, đoán là hôm nay ngày lễ gì đó, họ cho sinh viên ăn có miễn phí. Mình gọi các món ngon, thèm lâu nay.

Đang ăn chậm chậm để thưởng thức món ăn trong tiệm ăn sang thì mình thấy rất nhiều sinh viên mỹ bò vào tiệm, ngồi mấy bàn bên cạnh. Mình đoán là họ đi du lịch cả xe buýt. Lúc đó mình mới giác ngộ cách mạng là xe buýt chở đám sinh viên mỹ đã đặt cọc tiệm ăn. Mình vừa xong món Gelato thì kêu tên bồi lại, hắn đưa trang giấy để mình ký tên rồi dọt nhanh. Ngay viết lại vẫn thấy tim đập bình bịch. Kinh

Mình khám phá ra một điều là đi giang hồ, bán tranh trong 3 tháng hè, được nhiều tiền hơn là làm vớ vẫn tại Paris trong một công ty. Hè năm thứ nhất mình làm việc trong ngân hàng, được lương SMIC.

Sau đó, cứ đến hè là mình chọn một nước để du lịch 3 tháng hè. Vừa vẽ tranh vừa ăn món lạ, làm quen dân bản địa. Sướng kể gì thay vì ở paris nóng. Tối về ở phòng ô-sin nóng như lò lửa.

Khi con gái nộp đơn vào đại học, nó viết tiểu luận cho rằng muốn sống cuộc đời như bố nó khiến mình thất kinh. Nó được nhận vào đại học USC, chương trình học tại 3 quốc gia, ra trường thì có 3 bằng đại học. Năm đầu học tại Cali, năm thứ 2 thì về Á Châu, năm thứ 3 thì học ở Ý Đại Lợi và năm cuối thì về lại Hương Cảng.

4 năm đại học nó thăm viếng và làm việc trên 14 quốc gia. Chỉ khác một điều là khi xưa mình đi giang hồ, thì mưa nắng cũng phải ngồi ngoài trời vẽ để bán tranh, còn nó thì chỉ báo cho mình biết rồi dùng thẻ tín dụng của công ty mình. Chán Mớ Đời 

Hôm nào, buồn đời mình sẽ kể đi Đức quốc, Tây Ban Nha, Bỉ, Hy-Lạp, Áo Quốc, Hoà Lan, Bồ Đào Nha, Anh quốc, Ái Nhỉ LAn, Tô Cách Lan,….


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo giang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 


Chiến tranh tôn giáo và niềm tin

 Dạo mình đi làm ở Luân Đôn, cứ thấy báo chí đăng tải đánh nhau ở Bắc Ái Nhỉ Lan giữa người dân xứ này vì tôn giáo. Họ đều thờ ông Giê-Su nhưng cứ bỏ bom nhau, bắn nhau như người Việt mình trước 1975. Lâu lâu thấy Việt Cộng đặt chất nổ, làm chết nhiều người dân vô tội, mấy người đặc công nội thành  được xưng danh anh hùng. Buồn đời, mình mò tài liệu bình dân học vụ đọc, để khi nói chuyện với người Anh quốc, mới hiểu họ được. Người Ái Nhỉ Lan, phải sang Anh quốc làm việc, vì ở quê hương họ không có công ăn việc làm. Nay chắc đỡ hơn vì xứ này được xem là nơi các công ty lớn đóng đô tại đây để khỏi đóng thuế. Mình có tên bạn thuộc vùng Nam Ái Nhĩ LAn. Hắn ghét người Anh quốc nhưng phải ở luân đôn làm việc. Hắn chạy qua mỹ, làm ăn khấm khá, ly dị mất hết tiền bạc, lại bò về Luân Đôn, hưởng lương hưu trí.

Hoá ra, các người thờ ông Giê-Su choảng nhau, khởi đầu từ ông Martin Luther ở Đức quốc. Xứ Đức này rất lạ, hay gây chiến với các nước láng giềng nhưng lại tạo ra nhiều nhà tư tưởng lớn của thế giới.

Ông Luther này, con của một thương gia, học hành giỏi, thông minh. Bố ông ta muốn ông ta trở thành luật sư để giúp thương mại gia đình. Một hôm, đi bộ về nhà, ông ta bị mắc mưa. Sấm chớp ầm ầm khiến ông ta run sợ, và cầu nguyện, tự hứa nếu qua khỏi nạn này, sẽ đi tu. Nguyện hiến dâng đời mình còn lại để phục vụ Chúa.

Sống sót qua cơn giông, ông về nhà, báo tin, bỏ học, đi tu. Chấm dứt cuộc đời sinh viên, uống bia, chọc gái,…khiến ông bố nổi điên vì chỉ có một người con trai nối dòng. Đi tu rồi được thụ phong linh mục. Ông có dịp viếng thăm vùng Toscana, Ý Đại Lợi, chạm va văn hoá của thời Phục Hưng của vùng Florence, Siena. Sau đó, lại xuôi về nam để viếng thăm Vatican, La-Mã.

Thời Trung Cổ ở Âu Châu, nhà thờ, rất giáo điều, quản lý hết từ chính trị đến kinh tế, ngày nay người âu châu xem như thời te tua nhất của lịch sử họ. Ai mà có tư tưởng chống đối lại nhà thờ là đem ra hành hình như ông Galileo,.. đến khi các vùng như Venezia, Toscana, bắt đầu đi buôn ở xa như các đám người theo chân Marco Polo đi về các xứ Ả Rập, Á Châu để mua bán, trở nên giàu có. Một mặt, đế chế Ottoman chiếm đóng mấy trăm năm xứ Hy Lạp khiến một số trí thức người Hy Lạp, chạy tỵ nạn qua Ý Đại Lợi. Tại đây họ được các nhà con buôn của vùng Florence, trọng đãi, cấy tạo nên ý tưởng mà sau này người ta gọi thời đại Phục Hưng.

Tương tự đầu thế kỷ 20, các nhà trí thức ở Âu Châu, chạy giặc qua Hoa Kỳ, tạo dựng một nền tư tưởng về văn học và nghệ thuật, rất cao. Các nhà văn miền bắc rất ngạc nhiên khi nghe đài Sàigòn khi xưa. Họ không hiểu bọn tay sai của Mỹ Diệm, sao có thể làm nhạc hay hay viết văn quá độc. Làm sao miền nam, nô lệ cho Mỹ mà lại có những Trịnh Công Sơn,… Ngày nay, người ta đang xét lại 20 năm văn học miền nam từ 1954 đến 1975, để so sánh với văn học miền bắc, chả có gì ngoài nhưng bài thơ ca tụng xít ta Lin của ông Tố Hữu.

Tại đây, ông Luther viếng thăm các cung điện, nhà thờ to lớn và cách làm thương mại của Vatican khiến ông bất bình. Các giám mục tạo ra purgatoire, nhà luyện ngục. Được giải thích; khi chết người ta sẽ đến đây trước, để tắm gội các tội lỗi trước khi lên được phát hộ khẩu vào thiên đường. Kiểu tự khai về tội lỗi của mình trong quá khứ, có bao nhiêu tội ác với chế độ mới. Các con chiên muốn tránh tắm gội tội lỗi mát-xa tại đây thì có thể mua sổ thông hành đi thẳng lên thiên đường. Sự kiện này không thấy nói trong kinh thánh khiến ông Luther bất bình, mất lập trường cách mạng và ý mầm phản động đã được cấy.

Khi mình đến La MÃ lần đầu tiên, viếng thăm toà thánh Vatican, xem các báu vật được trưng bày trong viện bảo tàng của thánh địa Công Giáo thì cũng hơi bất bình. Sau này, mỗi năm, vào dịp giáng sinh, mình đều sang thủ đô Ý Đại Lợi chơi với bạn bè. Bạn người Ý rất chống Vatican. Dạo ấy, 35% người Ý Đại Lợi, bầu cho Đảng cộng sản và 25% bầu cho đảng Xã Hội.

Có anh bạn kể, bà mẹ ở Việt Nam, có con đại gia nên trước khi mất, cũng nhờ mấy ông sư làm lễ cúng passport để khi qua đời có thể lên cỏi Vĩnh Hằng. Anh ta không tin vì ông thầy Từ Mãn, chùa Linh Sơn Đà Lạt xưa là người thân trong gia đình, ăn mặn khi viếng thăm gia đình anh ta. Để làm vui lòng cho bà mẹ nên cúng tiền cho thầy chùa làm lễ, đóng dấu Passport về tây phương cực lạc. Khi bà cụ mất thì gia đình, chôn cái sổ thông hành này theo để trình công an khu vực ở cõi Vĩnh Hằng. Hôm trước, thấy họ tải trên mạng, hình ảnh ông thầy chùa nào, đi chích botox ở lỗ tai cho dầy như tai ông phật. Khi xưa, mình ế vợ, biết vậy đi chích botox khiến bố mẹ mấy cô tưởng mình có tướng Phật, gả con gái cho thay vì xu đuổi như đuổi tà.

Ông Luther thấy nhà thờ trang bị các thang cấp tương tự khi chúa Giê-su đã leo lên trước khi đến đồi Calgary. Con chiên đến đây, đóng tiền để được quỳ gối theo gương của CHúa. Nổi bất bình khiến khi ông ta trở về Đức quốc, giảng đạo có ý chống đối đường lối quản lý tín ngưỡng của nhà thờ Vatican. Ông ta có viết 95 câu hỏi về nhà thờ La MÃ, và đóng Đinh trước nhà thờ.

Nhà thờ Vatican, vời ông ta đến Worms, có vua Charles V, hoàng đế của đế chế La MÃ tham dự. Ông này phò nhà thờ La MÃ nhưng dạo ấy, đế chế hồi giáo Ottoman đang bao vây Áo quốc, và ông ta cần các tiểu vương quốc Đức quốc để chống trả lại đạo quân hồi giáo nên tha. 

Đây là lâu đài mà ông Luther ẩn náu đến 300 ngày, dịch kinh thánh từ La tinh qua đức ngữ

Sau buổi lễ, để ông Luther có cơ hội giải thích về sự bất đồng của ông về cách hoạt động thương mại của nhà thờ La-MÃ. Ông ta bị lên án là Dị giáo như ông Jan Hus ở Tiệp Khắc 200 năm về trước, bị đưa lên dàn thiêu. Ông có thể bị bắt và giết chết. Ông Luther, trên đường về nhà thì bị bắt cóc bởi các người thân ông ta, và đưa đến một lâu đài Wastburg ẩn náu 10 tháng. Họ làm như vậy để tránh ông ta bị giết bởi các sứ thần của Vatican. Chắc Chúa đã dọn sẵn con đường phục vụ Chúa cho ông ta nên khôgn bị giết như mấy ông linh mục phải động trước đây.

Không may cho nhà thờ Thiên CHúa Giáo La MÃ, đúng lúc đó, ông Guttenberg ở Đức quốc, phát minh ra máy in. Không có gì in nên ông Guttenberg lấy mấy bản tin của ông Luther rồi in thử, và phân phát hay gửi khắp nơi. Các tư tưởng của Luther được truyền bá sâu rộng. Thêm buồn đời, bị nhốt trong lâu đài, không được ra khỏi thành, sợ bị lính của nhà thờ bắt, ông Luther dịch kinh thánh ra đức ngữ theo kiểu bình dân học vụ. Dạo ấy, người Đức quốc chỉ có đâu 2% người biết đọc. Người ta học tiếng La tinh, nên chỉ có một số ít người hiểu biết la tinh và các ông cố đạo. Các ông cố đạo là thành phần biết đọc, xem như chỉ có quyền nói về thánh kinh mà không ai có và khả năng để đọc. Kiểu khi xưa, mấy ông đồ tỏng làng biết đọc nên muốn nói sao thì nói với sách thánh hiền. Chưa chắc là mấy ông này hiểu hay đọc hết được các từ tỏng sách.

Người Tàu hay kêu là họ đã phát minh ra cách ấn loát trước người tây phương như thuốc nổ để làm phá bông. Trong khi người tây phương thì họ rất thực dụng. Họ dùng tý tưởng của người khác để làm giàu. Máy in tàu rất khó thực hiện vì phải làm rất nhiều từ trong khi máy của ông Guttenberg chỉ cần 24 chữ cái là xong.

Các bức hoạ dùng để giúp con chiên hiểu về kinh thánh hơn vì đa số không biết chữ.

Nhờ ông Luther, số người biết đọc thánh kinh gia tăng vì viết bằng đức ngữ. Ông ta nhờ một ông hoạ sĩ tên Lucas Cranach để minh hoạ các bài viết của ông. Nên nhớ người dân dạo ấy mù chữ nên hình ảnh minh hoạ các bài viết giúp giáo dân học tập được thánh kinh. Ông Luther là một nhà tuyên truyền số 1 thời ấy. Thời bé, mình hay mượn báo Tuổi Hoa của mấy cô hàng xóm để đọc và các báo hoạt hoạ. Dễ đọc, dễ hiểu như khi đọc về câu truyện của cô bé tóc vàng dài xuống đất. Cô ta bỏ mái tóc qua cửa sổ để tên bồ, nắm tóc mà leo lên chi đó.

Ông Luther chỉ muốn nhà thờ Vatican, thay đổi cách thương mại hoá tín ngưỡng nhưng đúng lúc ấy nhà thờ Vatican, muốn kiếm tiền thêm để xây dựng các nhà thờ lớn ở La MÃ do Bramante và Michelangelo thiết kế nên gửi các sứ giả đến các làng, bán thông hành lên thiên đàng khiến người dân tức giận. Họ xem đây là cơ hội để thoát khỏi gông cùm của các địa chủ, vương tước âu châu. Họ nổi loạn, chống lại bọn cường hào ác bá, địa chủ. Giai cấp này, ra lệnh tàn sát dẹp loạn rất mạnh tay mới lấy lại trật tự trong vương quốc nhỏ.

Ông Luther rời lâu đài nơi mình ẩn trú để trở về quê nhà, thành lập một hội đồng cải cách nhằm kiểm soát cuộc cải cách niềm tin. Từ đó sinh ra nhà thờ Lutheran, và lan toả khắp âu châu. Ngoài ông Luther ra còn có các nhà thần học khác ở âu châu, muốn cải cách nhà thờ như Ulrich Zwingli ở Thuỵ Sĩ, cũng tìm cách chống loại nhà thờ La MÃ. Sau này, ông Luther có lập gia đình với một nữ tu thì phải, sinh ra nhiều con để nối dòng cho ông bố.

Ở Geneva, xuất hiện ông Calvin. Mình có làm việc ở Geneva một thời gian. Ông này cũng nghĩ con chiên lên thiên đường nhờ hồng ân của Chúa chớ không phải mua sổ thông hành, qua tay “cò” nào cả từ đức giáo hoàng. Hoá ra người nghèo không có tiền đóng cho cò thì xuống địa ngục. Từ đó đưa đến chủ nghĩa Calvin, cho rằng Chúa đã chọn ai để lên thiên đàng, đưa đến chủ nghĩa Presbyterian và nhà thờ Presbyterian và được lan truyền khắp âu châu nhất là vùng bắc âu. Sau này, nhóm người theo chủ nghĩa này, tìm đường sang Hoa Kỳ, tạo dựng Tân thánh địa Jerusalem ở vùng đất hứa mới. Đặc biệt nhất là trên con tàu Mayflower mà mình đã có kể.

Trong buổi lễ đấu tố ông Luther tại Worms, có vua Đan MẠch tham dự. Ông ta nghĩ nhân vụ này, chiếm luôn đất của nhà thờ La MÃ. Vua Thuỵ điển cũng xù đức giáo hoàng luôn, chiếm đất của nhà thờ La MÃ. Tương tự ở Anh quốc, vua Henri VIII, nhân cơ hội này cưỡng chế luôn đất đai rất nhiều của nhà thờ, và thành lập nhà thờ Anh quốc, ly dị bà vợ lớn, lấy bà nhỏ. Nói chung thì dạo ấy nhà thờ La Mã là quốc giáo nên bao nhiêu tài sản gom trong các giáo xứ tại mỗi địa phương rất nhiều sau bao nhiêu năm. Đất đai của nhà thờ còn nhiều hơn cả của vua chúa.

Tại Rotterdam, Hoà Lan, có một ông cố đạo tên Erismus, không từ bỏ nhà thờ La MÃ nhưng cũng đòi hỏi thay đổi từ bên trong nhà thờ. Có lẻ vì vậy mà ngày nay, xứ này vẫn còn người Hoà Lan theo nhà thờ La MÃ. Ở Tây BAn Nhà có một ông tướng tên Loyola, thành lập Dòng Tên để giáo dục các trí thức nhằm chấn chỉnh lại nhà thờ bên trong và các dị giáo ở ngoài. 

Vào thời ấy, có hai hệ phái Cải Cách nhà thờ và phong trào Phục Hưng khiến con chiên hơi bị tẩu hoả nhập ma. Khắp âu châu, các người theo đạo Tin Lành thì phá hoại, khủng bố các nhà thờ La MÃ và ngược lại như trường hợp BẮc Ái Nhĩ LAn khi mình còn làm việc tại Âu châu. Họ phá mấy các tượng các thánh, các kính màu được tô vẽ các thánh của nhà thờ la mã. Ai gặp người gốc Ái Nhĩ Lan, đừng bao giờ gọi Belfast là Londonderry, sẽ khiến họ tức giận. Kiểu Sàigòn và thành phố Hcm.

Trong khi nhà thờ La MÃ cho phục hưng lại nên kêu gọi các nghệ nhân vẽ các hình ảnh đẹp đẻ hơn là các tù ngục như xưa, khiến con chiên sợ hãi mà cúng dường tiền bạc để tránh khỏi phải lên purgatoire. Từ đó, tạo sinh trường phái BAroque. Ngày xưa, mình phải học ba cái này mệt thở. Chả biết thánh nào ra thánh nào, đành phải mượn thánh kinh về để đọc mà hiểu ông thánh nào.

Trong khi đó, các nhà thờ Tin LÀnh, thì được xây cất không cầu kỳ, không có thánh nào cả, chỉ có cái dàn organ và nhạc. Nhạc giúp giảng đạo nhanh hơn vì đa số người dân vẫn còn mù chữ. Nhà thờ La mã thì thờ Phượng đức mẹ Đồng Trinh, trong khi đó nhà thờ Tin Lành dẹp hết. Họ cạo dẹp bỏ hết các hình ảnh mấy ông thánh, chỉ có hình ảnh của chúa.

Âm nhạc đối với người theo đạo Tin Lành quan trọng hơn là tranh vẽ, tượng khắc. Các vùng Tin Lành thì các người theo nhà thờ La Mã phải tu chui kiểu người Việt mình dưới triều đình nhà Nguyễn. Ở Hoà Lan, còn có một nhà thờ công giáo, cải trang trong một căn nhà để người công giáo có thể đến đấy dự lễ, học điều răn của chúa. Ai có ghé qua xứ này nên ghé lại xem, để hiểu thêm lịch sử của tôn giáo.

Không biết có phải người Đức thích nghe nhạc nên nhà thờ Lutheran, sử dụng nhạc cụ trong nhà thờ khi giảng đạo. Còn ở Ý Đại Lợi, người dân thích tranh vẽ nên các nhà thờ lại thích vẽ tranh để dạy thiên hạ yêu phụng Chúa.

Mình có anh bạn người hoà lan, theo công giáo nên có dẫn mình đi mấy chỗ này. Anh ta cho rằng, nếu anh ta sinh ra bên kia đường thì chắc sẽ theo đạo Tin Lành. Người hoà lan có tính phóng khoáng nên họ chấp nhận sự khác biệt. Khi nhà thờ Anh quốc đàn áp các người Puritan,…thì họ chạy qua Hoà Lan để ẩn nấu và từ đó xuôi theo dòng nước, vượt đại dương qua Hoa Kỳ, tạo dựng nên một Tân thánh địa Jerusalem. Ai tò mò thì tìm bài về con tàu Mayflower, mình đã kể.

Nhà thờ La MÃ dẹp phá phong trào cải cách nội bộ như Erismus kêu gọi và tạo ra phong trào mà người ta gọi Inquisition khét tiếng mà hoạ sĩ Goya đã vẽ nhiều bức tranh kinh hoàng. Tại Tây Ban Nha có một nhà thờ, họ đem các người theo đạo Do Thái, Tin LÀnh, Hồi Giáo đến đây để tra tấn xét xử. Mình có viếng chỗ này khi thăm xứ này.

Hai bên đều tuyên truyền chống nhau, kêu phe kia phản bội Chúa đủ trò. Cuối cùng thì đánh nhau.

Nhà thờ La MÃ nổi điên nên đem quân đánh, gây ra cuộc chiến tôn giáo kéo dài 100 năm mà hồi xưa, mấy ông Tây bà đầm dạy mình lịch sử tây khi xưa. Mình chả hiểu gì cả, cứ phải học thuộc lòng “la guerre des cent ans “. Cuối cùng thì cả hai bên tổn thất nhiều quá nên phải ngưng chiến. Xứ nào muốn theo nhà thờ La Mã thì theo còn ai muốn theo nhà thờ cải cách thì theo. Các nước phía bắc âu châu theo phái cải cách mà chúng ta gọi nhà thờ Tin Lành.

Nói chung thì nhờ dòng họ Tây vừa làm vua xứ Anh quốc và xứ pháp nên trong gia đình, không đánh nhau nữa. HÌnh như mình có kể vụ này rồi. 

Hồi nhỏ, học ông tây bà đầm về lịch sử tây là mình ngọng. May đi tây thì mình mới có thời gian tìm hiểu thêm về mấy vụ choảng nhau, dù họ thờ chung một ông Giê-su. Tương tự hồi giáo cũng choảng nhau vì họ định nghĩa niềm tin của họ khác nhau, tuy thờ cùng một Allah.

Khi ở Pháp thì mình nghiên cứu về nhà thờ La Mã vì đa số người Pháp theo công giáo. Khi sang làm việc ở Thuỵ Sĩ và Anh quốc thì tò mò về đạo Tin Lành và nhà thờ Anh quốc. Qua Hoa Kỳ thì loạn, đủ thứ loại nhà thờ nên Chán Mớ Đời 

Mình thấy bức ảnh này quá đẹp nên đăng ở đây. Nếu đây là địa ngục thì mình sẽ đi theo.

Không biết bao nhiêu nhà thờ kêu gọi mình trở về đạo. Đó là danh xưng của người thiên chúa giáo. Cho rằng ai cũng là con chúa, và bỏ chúa ra đi, nay phải trở về đạo. Mình kêu là hiện thân của Juda, tông đồ thứ 13, đã phản chúa nên cứ để mình ở địa ngục thay vì lên thiên đàng. Mình không muốn gặp lại mấy cô gái, khi xưa và đã đì mình te tua. Amen

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo giang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn