Nhớ dạo mình làm việc ở Luân Đôn, có lần thiên hạ bàn tán về một ông người do thái bán tin tức cho một tờ báo Times, nói là do Thái có vũ khí nguyên tử rồi sau đó ông ta biệt tăm. Nay mình lò dò vào đọc tin tức của Do Thái thì khám phá ra ông ta bị bắt và dẫn độ về Do Thái và bị lên án 18 năm. Hình như mình có xem một phim tài liệu nói về ông này cũng như cặp điệp viên pháp, giả làm vợ chồng qua xứ Tân Tây Lang đặt mìn tàu của hội Greenpeace nhưng không thành và bị bắt. Năm ngoái đến xứ Tân Tây Lan mình có bò lại bến tàu nơi cặp tây đầm điệp viên tây bị bắt.
Mordechai Vanunu sinh năm 1954 tại Marrakech, Morocco, trong một gia đình Do Thái có 11 người con. Năm 1963, gia đình ông di dân đến Israel và định cư tại Beersheba, miền nam đất nước. Thời đó ở Algeria xứ bên cạnh đuổi cổ dân Tây dân gốc do thái ra khỏi nước họ nên có lẻ vì vậy mà gia đình ông này và các người Do Thái dọn về Do Thái cho lành. Mình nghe nói là ở maroc trước kia các người đạo hồi, công giáo và do thái sống yên vui với nhau dưới thời tây cai trị nhưng khi mấy xứ này bắt đầu dành độc lập thì không còn anh em với nhau nữa. Đánh nhau chí choé.
Giống như mọi công dân Israel, ông hoàn thành nghĩa vụ quân sự. Sau đó, ông học triết học và địa lý tại Ben-Gurion University. Chính tại đây, ông bắt đầu đặt ra những câu hỏi lớn về chính phủ, công lý và đạo đức. Ai mà không đi quân dịch là mệt, không kiếm việc làm được. Có một anh gốc việt được tàu đi Thái vớt không chịu đi quân dịch nên khó kiếm công ăn việc làm. Trai gái đều đi quân dịch nếu không là xã hội loại bỏ.
Năm 1976, ông làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Hạt nhân Negev, gần Dimona, một cơ sở lớn giữa sa mạc. Israel luôn tuyên bố đây là cơ sở nghiên cứu hòa bình và chưa bao giờ chính thức xác nhận hay phủ nhận việc sở hữu vũ khí hạt nhân.
Trong 9 năm làm kỹ thuật viên hạt nhân, ông Vanunu vận hành hệ thống xử lý plutonium nằm sâu dưới lòng đất, sau nhiều lớp cửa an ninh. Ông tận mắt chứng kiến: Israel đang sản xuất vũ khí hạt nhân. Không phải vài quả mà có thể hàng chục, thậm chí hàng trăm. Hoàn toàn bí mật với thế giới, kể cả Liên Hiệp Quốc.
Dần dần, suy nghĩ của ông thay đổi, mầm mống phản động khơi mào. Ông tham gia các hoạt động chính trị cánh tả, quan tâm đến quyền của người Palestine. Năm 1985, hợp đồng của ông không được gia hạn. Chán Mớ Đời ông ta muốn biến đau thương thành hành động cách mạng. Ông ta đột phá tư duy, ông làm một việc thay đổi cả cuộc đời mình: Mang máy ảnh vào khu vực cấm, Chụp khoảng 60 bức ảnh chi tiết về cơ sở hạt nhân.
Năm 1986, ông rời Israel, đi qua châu Á rồi đến Úc. Tại Sydney, ông cải đạo sang Thiên Chúa giáo. Nói như người thiên chúa giáo là trở về đạo. Ông ta đã lầm đường lạc lối nên nay muốn cách mạng khoan hồng nên Ông tin rằng mình có nghĩa vụ đạo đức phải nói ra sự thật. Ông liên hệ với tờ The Sunday Times ở London. Các chuyên gia độc lập xác nhận toàn bộ thông tin: Israel có chương trình vũ khí hạt nhân bí mật, Ước tính từ 100–200 đầu đạn
Khi bài báo sắp được công bố, ông ta được một số tiền nên vào bar ăn uống cho vui đời cô lựu thì choáng váng khi một giai nhân xuất hiện. Anh ta nghĩ ông bà nói quả không sai khi có tiền thì mấy cô gái dẫn xác đến nạp thân, lúc ông đói chả cô nào thèm nhìn mặt. Tin tưởng đã phát hiện ra mối tình hữu nghị sông liên sông núi liền núi.
Cô gái đẹp nức nở là một nữ điệp viên tên “Cindy” (Cheryl Bentov) thua ông ta đến 14 tuổi,tiếp cận ông. Bên tai Cindy thỏ thẻ anh làm em ngưỡng mộ quá, ba má em có căn hộ ở la mã, hay cuối tuần này em nghĩ làm chúng mình bay qua La MÃ để cùng nhau viếng nhà thờ San Pedro. Ông ta nhất trí tưởng đến quỳ lạy chúa cho con lấy được Cindy, mời cô nàng đi ăn ở các tiệm sang trọng của La Mã và ăn gelato ở Trastevere. Thế là ông ta bị dụ sang Rome. Vừa chạy taxi từ phi trường về nhà chưa đầy 5 phút, ông ta chưa kịp đè Cindy xuống giường thì có tiếng gõ cửa. Cindy ra mở và các bác Mossad bước vào đè đầu ông ta và đánh thuốc mê trong giấc mơ bên cạnh em Cindy thơm như múi mít. Ngày 30/9/1986, ông bị đánh thuốc mê, bắt cóc và đưa bí mật về Israel. Do Thái hậu chơi trò này khi xưa đến Á Căn Đình để bắt tên đồ tể Aldo Eichmann đem về đưa ra tòa.
Ngày 5/10/1986, bài báo vẫn được đăng. Cả thế giới biết sự thật. ÔngVanunu bị xét xử bí mật, kết án phản quốc và gián điệp. Năm 1988, ông bị tuyên án 18 năm tù. 11 năm trong phòng biệt giam, Một căn phòng 2m x 3m, Không giao tiếp, không con người, chỉ có im lặng nhưng ông không bao giờ hối hận. Chắc con cháu của Trương Bất Hối. Năm 1998, ông được chuyển ra khỏi biệt giam. Amnesty International gọi ông là “tù nhân lương tâm”. Ông được đề cử Nobel Hòa bình 17 lần nhưng chưa từng được trao. Vì DO Thái Lobby rất kiến hiệu ở Na Uy. Phải chi Ba Tư lobby để Na Uy tặng giải Nobel hòa bình cho ông Trump thì chắc không bị dội bom.
Ngày 21/4/2004, ông được trả tự do sau 18 năm. Nhưng… ông vẫn không thật sự tự do. Không được rời Israel. Không được nói chuyện với báo chí nước ngoài. Bị giám sát liên tục. Ông nhiều lần bị bắt lại chỉ vì nói chuyện với phóng viên. Năm 2007, ông bị kết án thêm 6 tháng tù vì… nói rằng ông muốn rời khỏi đất nước. Họ hỏi ông ta đi đâu, chắc là muốn sang đầu quân cho Ba Tư. Ông xin tị nạn ở Na Uy, Mỹ và nhiều nơi khác đều bị từ chối. Chán Mớ Đời
Israel nói ông vẫn còn “bí mật trong đầu”. Một người rời khỏi cơ sở hạt nhân từ 40 năm trước… vẫn bị coi là nguy hiểm. Ông Vanunu nói:“Tôi không hối hận. Thế giới cần biết sự thật.” Xem như thành phần ngoan cố, không bao giờ cải tạo được.
Một người bình thường.
Một công việc ổn định.
Một cuộc sống có thể yên ổn.
Nhưng ông đã chọn nói ra sự thật. Đổi lại: 18 năm tù, 11 năm biệt giam và hàng chục năm bị hạn chế tự do.
Có những người nói ra sự thật và được trao huy chương. Có những người nói ra sự thật… và sống 11 năm trong một căn phòng nhỏ hơn phòng tắm. Và Mordechai Vanunu đã nói ra sự thật. Và phải trả một giá quá đắt. Ông cụ mình cũng phải trả giá nói lên sự thật và bị bắt nhốt 15 năm cải tạo. Chán Mớ Đời
Mình nghĩ chắc lúc đó ông ta chưa có vợ con, chớ một khi có vợ con thì họ sống hèn lại, để có thể đi làm để nuôi vợ nuôi con. Còn nói lên sự thật thì vợ con phải gánh chịu hậu quả. Mình làm mình chịu nhưng nếu ông ta có gia đình thì có lẻ không xẩy ra vấn đề này. Xong om
Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen
Mấy người trong nhóm thành lập trang nhà cựu học sinh trường Văn Học Đà Lạt khi xưa đang dự định tổ chức một cuộc hội ngộ cựu học sinh Văn Học qua Zoom vì nay ai cũng đã già khó gặp nhau tại Đà Lạt hay Hoa Kỳ như thập niên trước. Mới khám phá ra có nhiều người bạn học khi xưa không sử dụng mạng xã hội. Họ sử dụng điện thoại cầm tay để gọi điện thoại cho nhau chớ mấy vụ mạng xã hội hay zoom ziết thậm chí i-meo cũng ì tờ. Mình có anh bạn thân ở Hoa Kỳ cũng chả có Facebook gì cả. Khi mới tìm lại nhau, mình kêu anh ta thành lập trương mục facebook rồi vào các nhóm của Yersin xưa nhưng anh ta kêu mệt quá phải học hỏi thêm nên chỉ nhắn tin mình. Rồi nhờ mình chuyển lại cho mấy tên bạn học một thời. Tên này đẹp trai nên có vài cô nhớ, hôm trước, có chị bạn học Yersin xưa qua Cali thăm gia quyến nên có gặp lại, có chị bạn thích anh chàng ngày xưa nên mình cho xem ảnh tên này .
Mình để ý từ khi ông Elon Musk mua mạng xã hội X thì các mạng xã hội mình dùng như Facebook bớt kiểm duyệt như trước kia trong thời gian dưới chính quyền của tổng thống Biden. Nhớ dạo đó mình bị chặn bởi Facebook rất nhiều, có nhiều lần bị cấm cả mấy tuần. Chán Mớ Đời
Mình để ý ngày nay, các mạng xã hội tự động chuyển ngữ cho mình. Mình hay tham gia các nhóm bên tây, bên Ý Đại Lợi, bên Tây Ban Nha,… vấn đề là nhiều khi họ chuyển ngữ tiếng Việt, tiếng tây, tiếng Ý Đại Lợi,… khiến nhiều khi chả biết mình đang ở đâu. Tất cả các phương tiện truyền thông trong lịch sử đều gắn liền với một nền văn hóa, một ngôn ngữ, một bong bóng địa lý. Le Monde nói chuyện với người Pháp. NYT nói chuyện với người Mỹ. NHK nói chuyện với người Nhật. Mỗi phương tiện lọc thực tế qua lăng kính văn hóa địa phương của mình. Nhưng ngày nay, một người ở Hoa Kỳ như mình có thể mua báo NHK của Nhật Bản để hiểu thêm về á châu. Điển hình là khi mình đi âu châu, hôm nay thì mở mạng xã hội ở La Mã thì bao nhiêu đều hiện ra tiếng ý, rồi ngày mốt qua Pháp thì mở mạng xã hội thì lòi ra chữ pháp. Hôm trước đi Panama thì chữ Tây Ban Nha hiện ra khi mở mạng xã hội thì biết mình ở vùng nói tiếng Tây Ban Nha. Nhớ dạo đi Thổ Nhĩ Kỳ thì hiện ra chữ Thổ Nhĩ Kỳ hay qua Tajikistan thì tiếng ddiaj phương hiện ra, sợ nhất là khi sang nước georgia thì chữ của xứ này rất lạ.
Ai buồn Đời xem thử zoom của vài người cựu học sinh Văn Học Đà Lạt xưa thử trước khi làm cái lớn vào ngày 20 tháng 7 năm 2016.
X đang trở thành phương tiện truyền thông đầu tiên của nhân loại. Không phải của một quốc gia. Mà của cả loài người. Mình đang chứng kiến điều đó từng ngày. Bài đăng bằng tiếng Pháp của một ông tây được người Nhật retweet, người Brazil trả lời, người Mỹ trích dẫn. Những cuộc trò chuyện mà cách đây 5 năm không thể nào xảy ra. Một người theo chủ nghĩa tự do Pháp tranh luận với một kỹ sư Tokyo và một thương gia mễ tây cơ ngay dưới cùng một tweet. Không cần biên tập viên dịch. Được dịch tức thì bởi AI, chỉ với một cú click, thậm chí tự động. Những bong bóng lọc văn hóa đang vỡ tung. Một mạng xã hội hiệp chủng quốc.
Bờ lốc Mực Tím Sơn Đen thì tiếng Việt nhưng có anh bạn gốc Jordan kêu cho anh ta mật mã rồi nhờ đệ tử bên Pakistan, chuyển đổi sao đó, nay anh ta có thể vào bờ lốc của Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen chuyển đổi qua anh ngữ hay tiếng ả rập để đọc. Có mấy ông mỹ cự chiến binh Việt Nam, cũng lò dò đọc khi mình kể chuyện thời xưa ở Đà Lạt vì ho đóng quân ở phi trường Cam Ly hay Song pha, … hay ông tây bà đầm đọc về thuộc địa cũ của họ. Có một bà gốc Hoà Lan, lấy chồng gốc Đà Lạt nên hay liên lạc vì đọc bài mình kể về Đà Lạt xưa. Bà ta muốn hiểu thêm quê chồng và đang viết cuốn tiểu thuyết hay chi đó. Bà ta ở Seattle. Mình ghé qua Seattle mấy lần mà quên liên lạc. Lý do là ăn theo diên đồng chí gái.
Còn nếu mình vào Facebook thì chỉ liên lạc với các nhóm tiếng Việt thì người Việt khắp năm châu xúm lại còm bú xua la mua. Mình có bờ lốc mực tím sơn đen thì để ý là người Việt từ Hoa Kỳ, Việt Nam, âu châu, nhưng thay đổi. Như tuần này sau Hoa Kỳ thì Đức quốc nơi đọc bài của mình nhiều nhất. Trung Cộng cũng nhiều, nhưng điểm lạ là Tân Gia Ba lại có nhiều người đọc nên khó hiểu. Không biết lý do vượt tường lửa hay sao nhưng lại có Ấn Độ khá đông. Còn Trung Cộng thì mình nghe nói đó là công an.
Và chúng ta đang đánh giá thấp những hiệu ứng kép của điều này. Khi một ý tưởng có thể vượt qua đại dương chỉ trong 3 giây, khi một lập luận có dẫn chứng đăng ở Paris có thể được kiểm chứng bởi một nhà kinh tế ở Singapore và được khuếch đại bởi một lập trình viên ở Austin trong cùng một giờ, thì chi phí lan truyền của một ý tưởng tốt đang tiến gần về zero.
Nhiều khi mình thấy một ông tây viết một bài rồi có một ông người nga, một kỳ thủ danh tiếng một thời lên tiếng, phản biện hay dẫn chứng này nọ, rồi một ông xứ Nigeria lên tiếng, rồi một bà nào ở Đài Loan xào lại,.. nên tầm nhìn của bài viết được nhiều người trên thế giới bình luận. Giúp mình học hỏi thêm cách nhìn của những người sống trên thế giới với văn hoá địa phương của họ, giúp mình có cái nhìn rộng hơn thay vì hạn hẹp như trước đây.
Và điều này là thảm họa đối với một loại tác nhân rất cụ thể: những phương tiện truyền thông đã xây dựng mô hình kinh doanh dựa trên độc quyền thông tin địa phương. Những nơi có thể nói bất cứ điều gì về “những gì đang xảy ra ở nơi khác” vì không ai có thể kiểm chứng. Khi xưa, Ở Việt Nam thì nhà mình chỉ có máy truyền hình đâu 1, 2 năm trước khi mình đi tây nên cũng không để ý về tin tức trên đài truyền hình, chỉ đọc báo hàng ngày. Phần mình đọc trước tiên không phải là tin tức thời sự mà đọc truyện Kim Dung được dịch hàng ngày. Qua tây thì không có đài truyền hình, chỉ khi sang Hoa Kỳ thì mới mua đài truyền hình khi cưới vợ. Để đồng chí gái xem phim bộ.
Các đài truyền hình này chiếm độc quyền về tin tức cũng như phim, hay các buổi hoà nhạc, phóng sự. Ngày nay với mạng xã hội thì sự tập trung quyền lực về truyền thông không còn nữa nên sự bùng nổ về thông tin khiến chúng ta phải mất thời gian kiểm chứng có thật hay không. Lúc đầu mình hay bị lầm về mấy cái tin bựa này nhưng nay thì bắt đầu nghi ngờ cần kiểm chứng lại.
Khi một nhà báo Pháp viết rằng “mô hình Mỹ không hiệu quả”, giờ đây có ngay 50 người Mỹ trong phần trả lời kèm theo nguồn. Khi một cây viết xã luận nói “Đan Mạch chứng minh chủ nghĩa xã hội thành công”, liền có người Đan Mạch giải thích rằng Đan Mạch xếp thứ 10 thế giới về tự do kinh tế. Điển hình khi vụ ông trump muốn mua Greenland, thiên hạ lên tiếng chửi bới ý tưởng này thì có một ông xứ Đan Mạch lên tiếng, kêu ý tưởng rất hay vì sẽ giúp trả nợ cho Đan Mạch, vì xứ này tốn tiền hàng năm mà lại chả làm gì được vì không có khả năng khai thác vùng này. Kiểu mua miếng đất to đùng rồi không xây nhà cửa được vì thiếu tiền mà lại đóng thuế địa ốc hàng năm nên muốn bán phức cho ai cho rồi.
Fact-checking không còn là một bộ phận nữa. Nó trở thành hiệu ứng mạng lưới. Những phương tiện truyền thông trung thực không có gì phải sợ. Những phương tiện đã bán một câu chuyện được bảo vệ bởi sự thiếu hiểu biết địa lý của khán giả sẽ gặp vấn đề tồn vong. Vì chúng ta không thể còn nói dối ở quy mô địa phương khi cả thế giới đang nhìn vào. Như hôm trước, có ông người nga giải thích về người nga, ít dân mà đất đai của họ quá rộng lớn. Ông ta bị bắt đi cải tạo ở Tây Bá Lợi Á, mất 7 ngày đi xe lửa mới đến trại tù. Chính phủ Puchin tuyên truyền về tây phương như thời chiến tranh lạnh mà nay càng tinh vi hơn. Người dân không biết rõ về bên ngoài xứ này. Bên ngoài xứ Nga thì ai nấy cứ mong cho Puchin xụp đỗ. Nhưng tuyên truyền và đa số người dân không rành vượt tường lửa. Ai lộn xộn có mầm móng chống chế độ là đi tù ngay. Nghe nói bên Ba tư, chống đối khiến mấy ông thần vệ binh cộng hào hồi giáo bắn chết đâu 30,000 không biết có thật hay không. Dân chúng đâu dám chống đối.
Có cái hay nhưng bù lại các mạng xã hội cũng là những cỗ máy phun ra hận thù, bài xích, bạo lực, phân biệt chủng tộc, bài Do Thái, kỳ thị đồng tính, kỳ thị người béo… thiên hạ nhảy vào chửi bới đủ trò. Nó là tấm gương phản chiếu xã hội nhưng không có thanh lọc. “Tự do của người này dừng lại nơi tự do của người kia bắt đầu.” Tự do ngôn luận là một quyền nhưng chúng ta không nhất quyết phải nghe họ nói. Nếu thấy nội dung không thể chấp nhận được, chúng ta hoàn toàn có quyền ngắt kết nối hoặc rời bỏ nó. Chán Mớ Đời
Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen
Ngày ngày thấy tin tức về tội phạm do các người di dân lậu khiến mình thất kinh. Lý do theo mình nghĩ một người ở lậu tại Hoa Kỳ, đa số là họ không muốn ai biết đến, chỉ lo làm lậu, kiếm tiền gửi về cho gia đình ở xứ họ. Chắc chắn sẽ có một số nhỏ phạm pháp này nọ nhưng tin tức được đưa lên báo chí, truyền hình khiến người xem có thể có một hiểu biết sai lệch về người di dân. Lý do là họ đề “Non-citizen” khiến thiên hạ hiểu lầm. Vì “Non-citizen” có thể là những người có thẻ xanh, có chiếu khán lao động, cư trú hợp pháp nhưng không phải công dân Hoa Kỳ. Buồn đời mình mò tài liệu để xem hư thật ra sao vì chính trị xen vào khiến người Mỹ có một hiểu biết sai lệch nhất là họ chỉ tin vào những gì đảng của họ nói.
Câu hỏi mình muốn tìm sự thật về di dân lậu gây tội ác nhiều hơn những người di dân hợp pháp hay người Mỹ sinh trưởng tại Hoa Kỳ. Câu trả lời là tuỳ theo các nguồn tin đọc hay xem và ủng hộ. Một bên thì cho thấy các người di dân đến Hoa Kỳ, chịu khó làm việc, tạo dựng một tương lai trên đất Mỹ. Bên kia thì đưa ra toàn tin tức về các tội ác của người di dân chính thức cũng như lậu. Tin tức của hai bên đều thật nhưng phải tìm các thống kê để hiểu sự thật vì hai bên đều dùng thống kê và thay đổi tuỳ theo lập trường của họ và đảng của họ đưa ra.
Incarceration and Conviction Rates
Compared to U.S.-Born: Multiple studies, including analyses of Texas Department of Public Safety data, have found that undocumented immigrants are, on average, less likely to be convicted of crimes or incarcerated than native-born Americans.
Texas Data (2013-2022): Research from the Cato Institute indicated that the homicide conviction rate in Texas for illegal immigrants was 2.2 per 100,000, compared to 3.0 per 100,000 for native-born Americans.
Long-Term Trends: Research from the Proceedings of the National Academy of Sciences suggests that undocumented immigrants are roughly half as likely to be arrested for violent and property crimes as U.S.-born citizens.
Incarceration Rates: A 2021 study indicated that undocumented immigrants are 33% to 60% less likely to be incarcerated than U.S.-born individuals.
Theo thống kê thì người di dân lậu gây tội ác thấp hơn người Mỹ. Nếu đánh máy hỏi các trí tuệ nhân tạo thì đều nói như nhau. Vấn đề là các tin tức thống kê của các AI đều sử dụng một nghiên cứu độc nhất một tiểu bang dù Hoa Kỳ có đến 50 tiểu bang. Đó là tiểu bang Texas. Lý do là ngân sách của mỗi tiểu bang không cho phép, trong khi tiểu bang Texas nằm ngay biên giới Mễ-Hoa Kỳ nên phải làm.
Vấn đề là các chính trị gia, giới hàn lâm, ký giả, các hội bất vụ lợi,…đều tuyên bố là họ nói sự thật. Thật ra họ đều bựa, phản đạo đức cách mạng hết. Chúng ta có thể tìm các dữ liệu mong muốn từ số người á châu, phụ nữ bị chết đuối 10 năm trước hay hôm qua, tỷ lệ phụ nữ á đông không có bằng đại học. Nhưng Hoa Kỳ không truy tìm số di dân lậu phạm pháp, bị bắt hay ở tù. Lấy thí dụ, cơ quan FBI có trên 3,500 nhân viên mà ông Trump đòi dẹp hay dọn chỗ khác, có thể cho chúng ta biết chút dữ liệu về các di dân hợp pháp bị giam trong tù liên bang nhưng không ai biết số người di dân lậu bị giam giữ. Nhưng mỗi ngày chúng ta thấy tin tức ào ào về các di dân lậu hiếp dâm rồi giết người này nọ,… tuyên truyền cho một chính sách.
Cái mất dạy là họ không biết gì cả trong các trại tù tiểu bang, các nơi chứa 90% tù nhân khắp nước mỹ. FBI có hỏi các cơ quan nhà tù ở tiểu bang nhưng không được trả lời. Sẽ kể lý do sau này. Khi một người bị bắt, cảnh sát viên địa phương sẽ kiểm soát tên tuổi. Vợ mình khi xưa làm phần mềm cho các cơ quan cảnh sát khắp nước mỹ. Để kết nối các người có tiền án nên khi cảnh sát bắt được ai là trong vài giây đồng hồ là có thể phát hiện ra tiểu sử người bị chận xe hay bắt. Nhưng không có tin tức gì về diện cư trú, đã từng bị dẫn độ hay dấu lăn tay…
Cho nên khi các chính trị gia, giáo sư hàm lâm, ký giả cho rằng họ biết tỷ lệ, con số về tội phạm này nọ, là họ bựa hết vì không ai có thể xét lại được. Vì các dữ liệu về vấn nạn này không có.
Thử xem hai nghiên cứu, một do Libertarian Kato Institute, một tổ chức thiên di dân và một nghiên cứu thứ hai do các giáo sư nghiên cứu. Cả hai đều dùng các dữ liệu của nhà tù của Texas. Kato thì cho rằng từ 2012 đến 2018, các di dân lậu ở Texas phạm tội thấp hơn các người Mỹ sinh trưởng tại Hoa Kỳ đến 42%. Về tội ác giết người thì 25% thấp hơn người Mỹ địa phương. Nói chung cả hai nghiên cứu này đều đồng ý thì theo hàng năm, người di dân lậu ít phạm tội, bị bỏ tù.
Vấn đề là các đài truyền hình, sách báo đều tung tin khác với hai nghiên cứu của hai bên. Lý do là khi cảnh sát địa phương bắt một người thì không biết tình trạng di trú của người đó để có thể gọi là di dân lậu hay chính thức, có thẻ xanh. Họ chỉ dựa vào các tin tức của những người đã từng bị dẫn độ, mới có tên trong sổ phong thần. Có ông mỹ gốc mễ, kể là bố ông ta vượt biên giới năm 1965 mất 9 lần. Cứ qua biên giới bị bắt, biên phòng chở đến biên giới MỸ-Mễ thả về, ông ta lại tiếp tục. Mấy người như vậy thì có tên trong sổ phong thần. Còn những người vượt qua an toàn rồi trốn luôn thì không ai biết đến. Người ta khám phá ra có 11,000 người được xem là di dân lậu khi họ bị nhốt trong các nhà tù của tiểu bang Texas. Trong khi đó cả triệu người di dân lậu chưa bao giờ bị bắt hay dẫn độ thì đâu biết con số chính thức.
Thường thì người ta dùng số người di dân lậu phạm pháp chia với tổng số người di dân lậu nhưng đây chúng ta không biết bao nhiêu người di dân lậu thì làm sao có thể làm thống kê. Người ta chỉ ướt lượng thôi từ 11-22 triệu người, xem như độ 3.2% đến 6.4% dân số Hoa Kỳ. Riêng Cali thì nghe nói có đến 5 triệu người thì xem như 12-15% dân số Cali. Do đó khó mà có con số chính xác về tỷ lệ tội phạm di dân lậu. Ngoài ra tuỳ khu vực nữa. Thí dụ vùng San Francisco thì ít tội phạm trong khi ở vùng Oakland gần đó thì lại cao. Hình như tuần này, có tin một người Mỹ gốc Việt giết bà mẹ vì cãi nhau này nọ tại thành phố này.
Cho thấy các nghiên cứu về tội ác của người di dân lậu hoàn toàn sai. Goverment Accountability Office cho biết 1/3 các tù nhân liên bang là “non-citizen”, không phải công dân Hoa Kỳ nhưng “non-citizen” có nghĩa là những người có thẻ xanh, ngoài ra những người này được xem là vi phạm luật di trú của Hoa Kỳ, một tội liên bang nhưng không phải tội của tiểu bang. Chỉ có độ 10% các tù nhân này bị giam trong các trại giam liên bang.
Có vấn đề thêm là States Criminal Allien Assistance Program (SCAP), một chương trình của liên bang, được thành lập vào năm 1994 nhằm trả tiền cho các tiểu bang giam các người di dân lậu. Nghĩa là càng có di dân lậu bị giam thì các tiểu bang này nhận được thêm tiền từ liên bang. Nghe nói $57,000/ người. Có những nhóm nghiên cứu các dữ liệu của SCAP, họ khám phá ra các di dân lậu bị giam tại các tiểu bang như Cali, New York, gấp 4 lần các tiểu bang gần đó như Arizona và New Jersey. Mình có mua cổ phiếu của công ty lo các trại giam tư nhân vì nhà tù tiểu bang đã quá tải. Các tiểu bang ăn tiền liên bang rồi bán cái cho các trại giam tư nhân rẻ hơn, bỏ tiền vô túi. Không biết cho ngân sách tiểu bang hay túi của các cán bộ, đại biểu. Càng có tù thì càng có tiền nên vô tư.
Vụ di dân này tốn tiền cho Hoa Kỳ rất nhiều nên mình hiểu lý do chính phủ Hoa Kỳ muốn giảm vụ này. Chúng ta nên nhớ thế hệ BabyBoom về hưu mà chính phủ không có tiền trả tiền hưu trí và y tế cho họ. Khi an sinh xã hội được thành lập, người Mỹ trung bình chết vào lứa tuổi 63.5 tuổi nghĩa là 18 tháng trước khi nhận được tấm ngân phiếu đầu tiên khi về hưu. Ngày nay người Mỹ sống đến 75 tuổi còn phụ nữ thì 82 tuổi nghĩa là sống thêm 10-17 năm. Do đó không có tiền. Vì dạo ấy 25 người Mỹ đi làm để nuôi một người Mỹ về hưu trong khi ngày nay thì 10 người đi làm để nuôi một người về hưu và họ tính đến năm 2035 thì 5 người đi làm nuôi một người.
Vấn đề là người di dân lậu không đóng thuế, không đóng tiền bảo hiểm, khi đau ốm họ cứ chạy vào nhà thương phòng cấp cứu thì bắt buộc bác sĩ nhà thương chữa bệnh nhưng không có tiền trả hay an sinh xã hội để đòi.
Mình xem dữ liệu dẫn độ di dân lậu của tổng thống Obama thì thấy rất cao. Nhưng nhìn kỹ cách thức dẫn độ dạo ấy như sau: chính phủ của ông Obama thay đổi từ ngữ dẫn độ. Thường đuổi về (return) là khi một người vượt biên giới bị bắt thì biên phòng kêu trở về bên kia biên giới. Những người này không được liệt kê vào danh sách của những người bị dẫn độ chính thức (formal deportation). Chính phủ Obama gom cả hai dữ liệu này khiến tổng số dẫn độ lên cao ngất mây xanh, tạo dựng một chính phủ chống di dân lậu để chuẩn bị đạo luật ACA, con em của những người di dân lậu, được mang theo. Muốn giới này được hợp thức hoá. Họ sẽ bầu cho đảng Dân CHủ. Do đó đảng Cộng Hoà cản trở.
Đến thời ông BIden thì còn cao hơn. Có ứng dụng Borrower Patrol One được người di dân lậu tải về khi qua biên giới cứ kêu là tỵ nạn, nộp đơn qua ứng dụng rồi hẹn ngày ra toà, 4-6 năm chờ đợi để được duyệt xét tỵ nạn chính trị. Người tàu chạy qua biên giới kêu là không được thờ phụng chúa ở Trung Cộng thế là được nạp đơn tỵ nạn tôn giáo, đợi ngày ra toà 4-6 năm sau rồi kêu người nhà đến đón. Mình có xem một phim tài liệu 2 tiếng của đài truyền hình Tân Gia Ba đi theo hai cặp người Tàu từ Trung Cộng qua Equador, rồi đi xe buýt đến biên giới Mỹ Mễ. Rồi bà phóng viên đứng đợi bên kia biên giới Mỹ để quay mấy cặp người Tàu vượt biên giới. Sau đó thì có người quen họ hàng đến đón chở đi đâu trên Los Angeles ở.
Theo dữ liệu thì thời bác Biden, có đến hơn 800,000 nộp đơn cứu xét tỵ nạn ở biên giới. Trước đó, họ được xem là di dân lậu. Đến năm 2025, thì ông Trump bỏ vụ này. Để mình giải thích lý do người Mỹ đa số không thích ông Trump nhưng lại bầu cho ông ta. Nhớ dưới thời bác BIden, cho dân di dân lậu qua biên giới như đi chợ. Thống đốc tiều bang Texas, buồn đời, ông ta mướn xe buýt chở mấy người di dân lậu lên các tiểu bang, thành phố rêu rao là di dân là tự do bú xua la mua. Khi xe buýt chở mấy người này lên New York, Boston,…khiến dân tình mấy chỗ này kêu không muốn di dân lậu ở vùng này, họ cho cảnh vệ quốc gia hốt hết chở đi đâu mình không theo dõi. Nhờ các hình ảnh này mà ông Trump cứ rao rảo và được người Mỹ lưng chừng bầu nhiều.
Họ cho biết thời bác Biden trong một năm có đến 2.4 triệu người di dân. Có một ông thần kêu trả $50,000 để được vợ con đưa qua biên giới. Buồn cười là khi nói chuyện với người gốc Mễ, họ tò mò hỏi mình sao nói tiếng mễ. Mình nói là Coyote. Tiếng lóng nghĩa là người đưa di dân lậu qua biên giới. Mấy người này xin điện thoại rồi hai ba ngày sau gọi mình nhờ đưa họ hàng của họ qua biên giới. Mình nói bỏ nghề rồi vì quá nguy hiểm. Chán Mớ Đời
Mà từ khi ông Trump lên nắm chính quyền thì số người vượt biên xuống thấp nhất từ 50 năm nay. Vấn đề là chính phủ Trump muốn thay đổi hạ tầng cơ sở về di dân. Họ gọi là 287(g). Đó là chương trình liên bang mà ICE phụ giúp các chính quyền địa phương có thể kết nối với dữ liệu liên bang. Nhớ là khi một người di dân bị bắt trong tiểu bang hợp tác với chính phủ liên bang thì họ có thể kiểm điểm qua hệ thống an ninh DHS. Nếu được biết là di dân lậu thì cơ quan ICE sẽ được thông báo và sẽ gửi người đến nhà bắt. Chúng ta thấy cách đây mấy tuần có một ông nào bị bắt khi bận quần áo không được ấm khiến phía dân chủ lên tiếng kêu lã dã man. Nếu hiểu chương trình này thì mới hiểu làm sao ICE có thể biết người di dân lậu ở đâu để đến bắt. Và người báo động cho di dân lậu, mình đoán là họ làm trong các cơ quan cảnh sát,… năm 2030 sắp tới sẽ có Census mới thì mình đoán là các người di dân lậu sẽ không dám ghi tên vì sợ La Migra tìm đến nhà.
The 287(g) program is a partnership between U.S. Immigration and Customs Enforcement (ICE) and state/local law enforcement, allowing trained local officers to perform designated immigration enforcement functions, such as identifying, detaining, and processing noncitizens booked into local jails
Thật ra chương trình này đã có từ thời bác Obama, có đến 35 trường hợp 287(g) nhưng đến thời ông Trump nhiệm kỳ thứ nhất thì gia tăng lên 150 và kỳ này thì 255 đồng thuận với cơ quan địa phương. Tiểu bang Florida ngày nay bắt buộc các cơ quan giam tù phải tham gia. Tiểu bang Texas cũng bắt buộc các ty cảnh sát trong thành phố tham gia chương trình này.
Các tiểu bang do đảng Dân Chủ nắm chính quyền như Cali thì không tham gia chưởng trình này. Năm vừa qua 52% số người bị bắt bởi ICE đều do dữ liệu từ các trại giam hợp tác trong các tiểu bang theo đảng Cộng Hoà. Như tiểu bang Texas ICE bắt được 27,000 vụ từ tháng 2 đến tháng 7 năm 2025. Di dân lậu ở Florida và Texas nguy cơ bị bắt nhiều hơn tại CAli. Mình nhớ có anh bạn làm việc tại tiểu bang Arizona kể là lúc ông Trump lên lần trước, tiểu bang Arizona ICE kiếm lùng bắt di dân lậu nên dân đây bỏ chạy qua Cali hết.
Vấn đề di dân lậu rất quan trọng. Mình mới khám phá ra vụ này. Di dân lậu sẽ chọn tiểu bang để sinh sống. Các tiểu bang Cộng hoà sẽ thấy di dân lậu suy giảm trong khi các tiểu bang theo Dân Chủ sẽ có di dân lậu gia tăng để chuẩn bị cho Census 2030.
Hiện nay, các tiểu bang có ghế quốc hội, Hạ Viện dựa trên tổng số dân số của tiểu bang, dân số chớ không tính công dân Hoa Kỳ. Nhiều dân số thì có nhiều ghế quốc hội và electoral college votes bất kể là công dân hay không. Do đó đảng Cộng Hoà muốn đi bầu phải cần có quốc tịch Hoa Kỳ trong khi đảng dân Chủ thì chống. Nếu các tiểu bang Đỏ dẫn độ đuổi di dân thì sẽ mất vài ghế ở Quốc hỘi trong khi các tiểu bang Xanh có thêm vài ghế thì bầu phiếu về luật mới sẽ có lợi cho đảng Dân CHủ.
Khi mình mới sang Hoa Kỳ, tiểu bang Cali là một tiểu bang đa số là cử tri của đảng Cộng Hoà. Tổng thống Reagan từng là thống đốc của tiểu bang này nhưng rồi ông ta đồng ý cho ân xá các người di dân lậu. Ông Gignac mà mình quen ở pháp có một người con trai ở lậu tại Cali. Có vợ có con nhưng không về thăm gia đình được. Sau được ân xá của tổng thống Reagan thì về Pháp với vợ con gặp lại gia đình sau cả 20 năm. Và từ từ tiểu bang này trở thành quê hương đồng khởi thành trì chống đảng Cộng Hoà. Xem như ngày nay 70% cử tri bỏ phiếu cho đảng Dân Chủ, thêm Census cho thấy có thêm nhiều dân số với người di dân lậu mà họ ước tính là trên 5 triệu người hay độ 15% dân số.
Nay đảng Cộng Hoà tìm cách ra luật đi bầu phải có quốc tịch Hoa Kỳ trong khi đảng Dân Chủ thì chống. Tiểu bang theo cộng hòa ít dân số sẽ bị giảm số ghế đại biểu trong khi các tiểu bang dân chỉ có di dân lậu nhiều sẽ gia tăng số ghế đại biểu quốc hội. Thế là dân chủ năm quyền suốt đời.
Do Đó di dân lậu và Census sắp tới là cuộc chiến sinh tử chính trị của Hoa Kỳ cho năm 2030 sắp tới. (Còn tiếp)
Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen
