Lạm phát tiền boa tại Hoa Kỳ.

 Lạm phát tiền boa tại Hoa Kỳ. 

Nhớ lần đầu tiên du lịch Hoa Kỳ vào tiệm ăn mình rất ngạc nhiên khi thấy phục vụ viên lúc nào cũng cười, chưa hết nước coca là họ đã châm thêm khiến mình thót bụng vì sợ bắt trả tiền thêm như bên Tây. Bên Tây mà kêu chai nước hay coca nhỏ xíu phải uống nhâm nhi từng giọt như uống rượu để thưởng thức vì đắt tiền. Sau này mới hiểu là họ phục vụ tốt để được tiền boa cho nên phục vụ nhà hàng Mỹ là số một trên thế giới.  

Khách hàng tại Hoa Kỳ thường có tục lệ boa tiền cho phục vụ viên khi vào nhà hàng trong khi các nước âu châu thì không phải bắt buộc. Về Tây ăn tiệm xong họ dện cho 20% thuế TVA thì nghẹn họng nên không muốn boa nữa ngoại trừ phục vụ tốt thì cho thêm khiến họ mừng và biết du khách Mỹ. Nay có trò trả bằng applepay nên khỏi boa. 

Gần đây thì mình thấy giá tiền ăn uống lên như điên mà khi nhà hàng đưa biên lai lại thấy họ in sẵn 20% đến 35% tiền boa nên thất kinh. Rồi các phục vụ viên lâu lâu quảng cáo viết trên tờ biên lai khách ăn có $45.78 mà boa đến $400 thật ra chắc không có nhưng họ làm như vậy để nhắc nhở người Mỹ tip cho nhiều. Kinh Hết dám đi ăn tiệm. Mấy tuần nay ăn bánh tét và bánh chưng chiên đồ thiên hạ cho ba ngày tết gần hai tuần lễ. Thậm chí mấy tiệm bán thức ăn tự mua không có ai lấy cho mình vẫn thấy trả tiền boa. Tiền boa trên nguyên tắc không bắt buộc để cảm ơn phục vụ viên khi họ phục vụ giúp bữa ăn thêm ngon miệng chớ gặp phổ ky người Tàu đem đồ ăn ra quẳng lên bàn là thấy nuốt hết vô đừng có nói đến bún mắng cháo chửi. Nghe kể nhà hàng Việt Nam thì đa số tiền boa nhân viên không được lấy và chỉ dùng tiền ấy để trả tiền công nên nhân viên phục vụ lúc nào mặt cũng như Võ Thị Sáu căm thù thực dân còn nhìn ngang như Nguyễn Thị mInh Khai. Nay họ mướn mễ và sinh viên du học nên tương đối nhẹ nhàng hơn. 

Tại sao tại Hoa Kỳ khi thực khách vào ăn tiệm lại có tục lệ cho tip, tiền boa cho phục vụ viên. Mình có kể lịch sử bên Anh quốc và Pháp quốc về tục lệ “tip” và “pourboire” rồi. Ai buồn đời thì tìm trên bờ lốc. 

Khi đạo luật Fair Labor Standards Act of 1938 được thi hành thì chủ nhà hàng có quyền trả nhân viên ít hơn lương tối thiểu và họ có thể kiếm thêm thu nhập bằng tiền boa. Do đó đạo luật về thuế được ông Trump ký không đánh thuế lợi tiền tip ở một số nào đó. Mình có đọc nhưng quên rồi. Có vài tiểu bang nhân viên vẫn còn được trả $2.13 một giờ với hy vọng tiền boa sẽ giúp họ quân bình tiền lương ấn định của liên bang là $7.25/ giờ khiến boa phục vụ viên trên lý thuyết thì vui lòng khách đến vừa lòng khách đi nhưng trên thực tế hầu như bị bắt buộc. Vấn đề ngày nay nhiều thực khách than phiền là quá thái.  Họ gọi là “tipflation”. Lạm phát tiền boa.

Vấn đề là tiểu bang Cali đã cấm vụ trả lương thấp hơn lương quy định bởi chính phủ tiểu bang. Liên bang có ra luật tối thiểu về lương bổng và có thể cao nhất xứ Mỹ nhưng thực khách vẫn phải trả hay cảm thấy bắt buộc trả. Chán Mớ Đời 

Mình đoán luật cho phép chủ tiệm ăn có thể trả thấp lương nhân viên nhà hàng để có thể sống sót khi kinh tế yếu kém. Trên thực tế là đạo luật nhằm chống bắt con nít làm việc và bắt trả lương tăng ca không có vụ người Mỹ bóc lột người Mỹ như xưa . Nhớ khi thành phố Seattle có bầu tối thiểu lương căn bản là $20 chi đó thì có nhiều tiệm đóng cửa. Một bà chủ tiệm pizza giải thích tôi trả nhân viên rẻ để được tiền boa để sống sót nay họ bắt tôi trả $20/ giờ thì tôi phải sa thải nhân viên và đóng cửa một tiệm chỉ còn một tiệm để cầm cự. Năm kia thiên hạ kêu mình như ri để bán tiệm pizza nhưng xa quá nên mình không nhất trí. Nay pizza hut đóng cửa đâu trên 1000 cửa tiệm, sắp phá sản. Starbucks coffee cũng đóng như điên. 

Mình nghĩ theo luật cung cầu để tự nhiên khi xưa mình chìu thợ giỏi như thờ vong. Trả tiền hậu hỉnh chớ không họ bỏ đi nơi khác lương khá hơn còn thợ cả chớn thì sa thải ngay trên công trường. Còn cứ đem luật lệ áp dụng nhân danh này nọ sẽ làm kinh tế lộn xộn ngay. Hỏi ai từng làm chủ nhà hàng sẽ hay. 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn