Lịch Sử Trường Thiếu Sinh Quân Đà Lạt
Dạo này không hiểu ông tây bà đầm nào lại rủ rê mình vào nhóm cựu lính Đông-Dương của người Pháp khiến mình thấy nhiều hình ảnh Việt Nam khi xưa, trước khi mình ra đời, thời gian tây đánh nhau với Việt Minh. Các người lính pháp xưa kể những trận đánh từ miền bắc, nơi học lịch sử Việt Nam mình có nghe thầy giáo nhắc đến nhưng chưa bao giờ lên đó như Yên BÁi, nơi ông Nguyễn Thái Học và các đồng chí bị hành quyết. Có tấm ảnh một người việt minh bị bắn chết nơi đồng ruộng, khiến mình liên tưởng đến cái chết của ông chú ruột mình bị tây bắn chết ở Sơn Tây, lúc 15 tuổi.
Nói chung thì hình ảnh đăng tải đa số là do con cháu đưa lên vì thế hệ này đã chết nhiều hay quá già nhưng cũng giúp mình có cái nhìn thời xưa ở Việt Nam nhất là miền Việt Bắc, nơi kháng chiến trường kỳ mà nhà thơ Quang Dũng và Hoàng Cầm hay nhắc đến.
Có tấm ảnh chụp ở bến cảng Sàigòn đưa các thiếu sinh quân Đà Lạt về nước vì Pháp rút lui khỏi Đông-Dương. Trường thiếu sinh quân mà tây gọi là École Militaire Préparatoire de Đà Lạt (Trường Võ bị Dự bị Đà Lạt, còn Việt Nam Cộng Hoà gọi là trường Thiếu Sinh Quân) là một trong những cơ sở đào tạo quân sự đặc biệt nhất từng tồn tại tại Đông Dương thuộc Pháp. Mình có tấm ảnh chụp mấy ông tây con hay mít con, gọi là Les Enfants Des Troupes, khi tây về nước thì Việt Nam Cộng Hoà dùng trường này để xây dựng viện đại học Đà Lạt sau này. Để đi tìm xem để ở đâu. Mình có mấy ngàn tấm ảnh về Đà Lạt xưa nên mỗi lần xem là hoa cả mắt.
Trường được thành lập vào năm 1939 tại Đà Lạt dưới thời chính quyền Pháp, với mục tiêu đào tạo con em sĩ quan, con em công chức, và thanh thiếu niên ưu tú, để chuẩn bị cho con đường quân nghiệp trong quân đội Pháp. Khi xưa ở tây phương các trường này đào tạo con cháu hoàng gia trở thành các sĩ quan quân đội hoàng gia.
Mô hình của trường được xây dựng theo kiểu các trường quân sự dự bị (écoles militaires préparatoires) của Pháp, tương tự các trường ở: Autun, Aix-en-Provence, hay La Flèche. Đây không phải là học viện sĩ quan hoàn chỉnh như École spéciale militaire de Saint-Cyr, trường này như trường West Point của Hoa Kỳ mà là bậc trung học quân sự nội trú nhằm chuẩn bị thanh niên cho tương lai quân sự và hành chính. Hình như tây có trường huấn luyện phi công thuộc địa ở Maroc, nơi ông Nguyễn Cao Kỳ và ông Cung Trầm Tưởng được pháp chọn cho đi học lái máy bay, rồi ghé Paris một thời gian ngắn đủ giúp ông Cung Trầm Tưởng làm mấy bài thơ nhớ đời.
Mình có hai anh bạn; một khi xưa theo học trường Thiếu Sinh Quân ở Vũng Tàu, mà tháng 7 này họ có đại hội Thiếu Sinh Quân ở quận Cam và một anh là Quốc Gia Nghĩa Tử. Khiến mình cứ lộn hoài. Anh Quốc Gia Nghĩa Tử thì mê vào trường Thiếu Sinh Quân, theo nghiệp đao binh như ông bố đã tử trận nhưng không được vào vì phải thi cử hay chi đó.
Vì sao trường được đặt tại Đà Lạt. Người Pháp xem Đà Lạt như: “tiểu Paris” của Đông Dương, nơi nghỉ dưỡng cao nguyên cho dân họ và binh sĩ và trung tâm giáo dục kiểu Pháp. Khí hậu mát mẻ của Đà Lạt được cho là thích hợp cho: huấn luyện thể chất, giáo dục nội trú, và xây dựng tinh thần kỷ luật.
Trong thời Pháp thuộc, Đà Lạt tập trung nhiều trường nổi tiếng: Lycée Yersin, các trường dòng, trường quân sự và cơ sở hành chính cao cấp. Vì vậy việc đặt một trường võ bị dự bị tại đây hoàn toàn phù hợp với chiến lược thuộc địa của Pháp.
Các học sinh được gọi là: “enfants de troupe” (thiếu sinh quân). Họ sống nội trú trong môi trường quân đội: mặc quân phục, học văn hóa theo chương trình Pháp, rèn luyện thể lực, học quân sự căn bản, và chịu kỷ luật nghiêm ngặt. Ngôn ngữ chính là tiếng Pháp.
Nhiều học sinh là: người Pháp sinh tại Đông Dương, người Việt thuộc tầng lớp trung lưu hoặc thượng lưu, con em quân nhân phục vụ trong quân đội thuộc địa. Trường không chỉ đào tạo kiến thức quân sự mà còn hình thành một tầng lớp tinh hoa trung gian trung thành với hệ thống Pháp.
Chiến tranh Đông Dương bùng nổ sau Thế chiến II, vai trò của trường thay đổi. Nhiều cựu học sinh gia nhập quân đội Pháp, quân đội Liên hiệp Pháp, hoặc sau này là quân đội Quốc gia Việt Nam.
Trong giai đoạn chiến tranh: tinh thần chống cộng, kỷ luật quân đội, và bản sắc “Franco-Indochinois” (Pháp–Đông Dương) được nhấn mạnh mạnh mẽ hơn. Một số học sinh sau này trở thành sĩ quan trong: Quân lực Việt Nam Cộng hòa, quân đội Pháp, hoặc các lực lượng đặc biệt.
Biến cố 1954 và sự kết thúc tại Việt Nam
Sau khi thất bại tại Điện Biên Phủ và hội nghị Geneva khiến người Pháp phải rút khỏi Đông-Dương, sự hiện diện quân sự của Pháp tại Đông Dương suy giảm nhanh chóng.vChính quyền Pháp quyết định di chuyển các học sinh của trường sang Pháp. Ngày 2 tháng 2 năm 1956, các thiếu sinh quân rời Đà Lạt lên tàu Raymond Poincaré , cựu tổng thống Pháp để tới Autun, Pháp quốc.
Đây là một khoảnh khắc mang tính biểu tượng: sự kết thúc của một thế giới thuộc địa cũ, và sự tan rã dần của tầng lớp quân sự Pháp tại Đông Dương. Nhiều học sinh lúc ấy còn rất trẻ, phải rời quê hương lần đầu tiên để sang mẫu quốc mà họ chỉ biết qua sách vở và giáo dục Pháp.
Tại Autun, các học sinh được nhập vào hệ thống trường quân sự dự bị Pháp. Một số tiếp tục phục vụ quân đội Pháp, tham chiến tại Algérie, sau này có chiến tranh Algerie với cuộc đảo chánh của tướng Salan,… rồi gia nhập OAS (tổ chức quân đội bí mật) hoặc trở thành công chức và kỹ sư tại Pháp. Một số khác sau này di cư sang Hoa Kỳ, Canada, Úc.
Đối với nhiều người, ký ức về Đà Lạt trở thành ký ức tuổi trẻ, biểu tượng của Đông Dương đã mất, và một bản sắc nằm giữa hai thế giới vừa Pháp, vừa Việt.
Nhiều người thường nhầm lẫn trường này với Trường Võ Bị Quốc Gia Đà Lạt. Hai trường khác nhau: trường Võ bị Dự bị Đà Lạt (thiếu sinh quân) do Pháp lập, dành cho thiếu niên, cấp trung học quân sự dự bị. Trong khi trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam / Việt Nam Cộng Hoà thành lập thây thế trường lục quân của Pháp thành lập trước đây; đào tạo sĩ quan trưởng thành, mô phỏng theo Saint-Cyr và West Point.
Ngày nay, Trường Võ bị Dự bị Đà Lạt không còn tồn tại, nhưng nó vẫn mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt. Nó phản ánh hệ thống giáo dục thuộc địa Pháp, quá trình hình thành tầng lớp quân sự bản xứ, và sự chuyển tiếp đầy biến động từ Đông Dương thuộc Pháp sang thời kỳ hậu thuộc địa.
Đối với nhiều cựu học sinh và gia đình họ, trường không chỉ là nơi học tập. Nó là một cộng đồng, một ký ức về Đà Lạt xưa, và một phần của lịch sử Đông Dương thế kỷ 20. Anh bạn nha sĩ, khi xưa ở Việt Nam đi thiếu sinh quân học ở Vũng Tàu, kêu rất thương bạn cùng lớp hay dưới lớp. Nói chung anh ta kể là các thiếu sinh quân ở trường khi xưa như anh em nên mỗi lần có tổ chức địa hội thiếu sinh quân là anh ta bay về tham dự và nhậu mệt thở với các bạn học một thời. Tháng 7 này sẽ đi dự địa hội thiếu sinh quân ở Quận Cam. Xong om
Ai đi pháp chơi thì ghé trường này xem viện bảo tàng của họ. https://www.terre.defense.gouv.fr/art-patrimoine-terre/nos-musees/musees-larmee-terre/musee-enfants-troupe
Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen
Nguyễn Hoàng Sơn
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét