Cuộc cách mạng #MeToo

 Sách nhiễu tình dục ở thế giới điện ảnh

Nhớ có dạo ông chủ của công ty Miramax, bị mấy bà bị ông ta tấn công tình dục này nọ lên tiếng khiến phong trào #MeToo dậy sóng rồi chìm trong quên lãng, nay nghe nói danh sách của những ai đã đến ngụ tại đảo của một ông khác cũng gốc do thái khiến thiên hạ tò mò, họ đưa ra tấm ảnh cho vui vì ai cũng sợ chết như ông thần đảo tự xử trong tù. Càng giàu càng có chức quyền thì càng được chúng chỉ cho nhiều cách ăn chơi trác táng.

Xem phỏng vấn mấy người muốn nổi tiếng hay tài tử muốn đóng vai đều phải cởi váy cho mấy ông giám đốc hay đạo diễn sản xuất này nọ mở hàng. Cho nên nhiều khi xem các tài tử, không biết họ có phải ngủ với mấy ông chủ sản xuất phim hay không để được đóng vai. Hôm kia tình cờ đọc câu chuyện về nữ tài tử Ashley Judd. Thật ra họ cô là Ciminella vì ông nội gốc Ý Đại Lợi, người Sicily. Mình đoán là để tên Anh cho dễ được Hồ ly Vọng chấp nhận. 

Ashley Judd khi ấy là một ngôi sao đang lên ở Hollywood theo lời cô ta kể trên Wikipedia thì lúc cô đóng phim “Kill the Girls”. Cô được mời ăn sáng với ông Harvey Weinstein, chủ Miramax mà cô tin là cuộc gặp mang tính nghề nghiệp, chuyên môn tại một khách sạn. Ông Weinstein, chắc có máu dê như ông Clinton nên có những hành vi không phù hợp, gây sức ép với cô theo những cách quá xổ sàng khiến Ashley bị sốc và hoảng sợ. Ashley nói Không và bước ra khỏi khách sạn. Không biết cô ta ăn hết chưa hay bỏ mứa, họ không nói. 

Trong những năm sau đó, những điều kỳ lạ bắt đầu xảy ra. Những vai diễn rất phù hợp với cô bỗng nhiên không được chọn. Các cuộc gặp gỡ với đạo diễn không đi đến đâu. Những đạo diễn từng rất hồ hời về tài diễn xuất của cô bỗng dưng không còn gọi cho cô nữa. Ashley không hiểu vì sao đà phát triển sự nghiệp của mình lại bị chững lại. Nói đúng hơn Ashley hát bài người yêu cô đơn.

Rồi đến năm 2017, đạo diễn Peter Jackson, người tân tây lan, nổi tiếng với mấy phim “the Lord of the rings”, tiết lộ một sự thật gây chấn động: Ashley Judd đã bị âm thầm đưa vào “danh sách đen” và loại khỏi The Lord of the Rings. Jackson giải thích rằng Miramax, công ty của Weinstein, đã cảnh cáo ông rằng Judd là người “khó làm việc” và nên tránh xa. Ông tin vào lời đó và loại cô khỏi danh sách tài tử đang được cân nhắc thủ vai trong phim của ông. Nhiều năm sau, trở thành tỷ phú, hết sợ thằng Tây nào, ông mới nói ra sự thật “Giờ tôi hiểu rằng đây rất có thể là một chiến dịch bôi nhọ,” Jackson nói công khai. “Chúng tôi được cung cấp thông tin sai lệch về những phụ nữ tài năng.” Cái này thì ông Weinstein đúng, bà Judd rất khó chịu, không chìu ông ta. Tưởng tượng ông ta đi dự lễ trao giải thưởng Oscar, ngồi nghe mấy tì tử lên nhận giải thưởng cảm ơn ông ta đã đồng hành trên giường này nọ. Chán Mớ Đời 

Ông chủ Miramax, Weinstein không chỉ đơn giản là chấp nhận bị từ chối bởi một người đàn bà. Ông ta có một trí nhớ siêu việt và nhất là tính thù dai. Ông ta trả thù để không muốn nổi tiếng giàu sang mà khước từ đồng hành trên giường với ông ta. Dùng ảnh hưởng của mình để xóa bỏ cơ hội nghề nghiệp của cô, từng vai diễn một. Một cuộc điện thoại ở đây, một lời cảnh báo thì thầm ở đó. Một chiến dịch có hệ thống nhằm khiến cô biến mất khỏi màn bạc Hồ Ly Vọng. Kết thúc sự nghiệp nghệ thuật thứ 7.

Đó không chỉ là lời đe dọa dành cho Ashley, mà cho tất cả phụ nữ đang chứng kiến: chống lại ta, ta sẽ hủy diệt ngươi. Suốt hai thập niên, Ashley sống với hậu quả ấy mà không thực sự hiểu chuyện gì đã xảy ra với mình. Xem như hết làm phim, hình như cô ta có đóng kịch Broadway.

Rồi đến tháng 10 năm 2017, mọi thứ thay đổi. Khi các nhà báo điều tra Jodi Kantor và Megan Twohey phanh phui hàng chục năm lạm dụng của Weinstein trên The New York Times, Ashley Judd là một trong những người đầu tiên đứng ra bằng chính tên thật của mình. Không ẩn danh. Không trốn sau luật sư. Cô công khai nói: chuyện này đã xảy ra với tôi. Cái này cho thấy cô ta rất can đảm. Nhớ cô Monica Lewinsky, hay mấy người bị ông Clinton xơi tái, bị bà Clinton trả thù ngốc đầu lên không nổi. Vợ Ông Al Gore thì ly dị ngay không lôi thôi.

Tiếng nói của cô cho những người khác quyền được lên tiếng. Chỉ trong vài ngày, nhiều phụ nữ khác bước ra ánh sáng. Trong vài tuần, phong trào #MeToo bùng nổ, biến những lời đồn thầm thì thành sự thật không thể chối cãi. Câu chuyện không còn là về một nhà sản xuất đơn lẻ. Nó phơi bày cả một hệ thống, nơi những người đàn ông quyền lực kiểm soát sự nghiệp, bịt miệng nạn nhân, và viết lại thực tại chỉ bằng một cuộc điện thoại.

Dạo mình mới về Quận cam, có vụ một bà giám đốc một cửa hàng trang trí nội thất ở Quận Cam, trên đường Beach, gần nghĩa trang Peek Family, nay họ dẹp mất tiêu. Có ông nhân viên dưới quyền kiện bà ta sách nhiễu tình dục. Cho thấy đàn ông cũng bị nhưng có lẻ ít hơn mấy bà. Dạo dó có tên kia quen, có vợ đi làm bị xếp tấn công tình dục, hắn nói với vợ là ghi hết tất cả các chi tiết rồi một ngày đẹp trời kiện, được bao nhiêu tiền đó, không nhớ. Lâu quá cả 30 năm nay không gặp lại nên chả hiểu tình hình mối tình hữu nghị hai vợ có bền vững đến ngày nay.

Ashley hiểu rõ rằng việc lên tiếng mang theo rủi ro khổng lồ. Cô đã mất quá nhiều. Cô biết phản ứng ngược sẽ rất tàn khốc nhưng cô vẫn nói. Bởi cô nhận ra một sự thật cay đắng: sự im lặng của cô đã bảo vệ chính hệ thống làm tổn thương cô. Và sự trung thực của cô có thể bảo vệ người phụ nữ tiếp theo. Hàng chục phụ nữ đã bước ra với câu chuyện của riêng họ. Quyền lực của Weinstein tan biến chỉ sau một đêm. Công ty của hắn sụp đổ. Các cuộc điều tra hình sự bắt đầu.

Năm 2020, Harvey Weinstein bị kết án hiếp dâm và tấn công tình dục, lãnh án 23 năm tù. Những bản án khác tiếp tục được tuyên sau đó. Nhưng chiến thắng sâu xa hơn không nằm ở bản án mà là sự thay đổi mà  không thể ngăn cản.

Trên khắp các lĩnh vực điện ảnh, kinh doanh, chính trị, báo chí, học thuật, phụ nữ bắt đầu kể câu chuyện của mình. Văn hóa im lặng, chịu dựng vì xấu hổ hay quyền lợi rạn nứt. Những cấu trúc quyền lực buộc phải lộ ra ánh sáng. Kinh nghiệm của Ashley Judd cho thấy điều gì xảy ra khi một người từ chối im lặng: những hệ thống được xây dựng trên bí mật bắt đầu sụp đổ.

Sự nghiệp của cô bị tổn hại, những vai diễn đã mất vĩnh viễn. Một loạt phim như The Lord of the Rings lẽ ra có thể thay đổi hoàn toàn con đường nghề nghiệp của cô. Nhưng bằng việc nói ra sự thật, cô đã giúp thay đổi điều gì đó lớn hơn bất kỳ vai diễn hay sự nghiệp nào. Cô đã góp phần phá vỡ một nền văn hóa sống bằng nỗi sợ và sự im lặng.

Căn phòng khách sạn năm 1997 lẽ ra đã bị chôn vùi mãi mãi. Họ không nói rõ là ăn ngoài tiệm trong khách sạn hay, ông Weinstein đặt phòng riêng rồi kêu đầu bếp nấu đem vào phòng, để ăn xong thì lên giường cho tiện. Ông thần Weinstein tin rằng quyền lực có thể vùi lấp nó vô thời hạn nhưng hai mươi năm sau, Ashley Judd đã nói to tên ông thần dê gái và toàn bộ hệ thống mà hắn xây dựng sụp đổ. Có dạo thấy hình trên mạng, ông ta phải chống gậy đi vì quá mập, bệnh đủ thứ.

Một người phụ nữ, một câu chuyện, một sự từ chối im lặng. Đôi khi, chỉ cần vậy là đủ để châm ngòi cho một cuộc cách mạng. Mang tên #Metoo. Chán Mớ Đời 

Hôm nào buồn đời em kể lịch sử phong trào cách mạng #MeToo này.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn