Lý do người Mỹ làm chủ các đội banh túc cầu Anh quốc
Cuối tuần rồi, có trận đấu giữa hai đội banh Anh quốc; Arsenal vs Manchester United. Mình tò mò vì thấy khắp nơi trên thế giới xem trận đấu này, từ Việt Nam sang Thái Lan, Cao miên, Phi Châu,…đều xem. Xem xong thì mấy ngày sau các cờ líp về trận đấu hay người xem vui buồn khi đội của mình đá vào, bị thân hữu chọc quê. Trong giải Premier League này có đến 20 đội banh đấu cả năm nhưng có đến 14 đội banh đều có chủ là công ty Mỹ. Ngạc nhiên vì không lẻ người mỹ đâm ra thích trời mưa và túc cầu vì ở Hoa Kỳ túc cầu chưa phải là môn được truyền hình chiếu cho khán giả mỹ xem thường trực. Có một đội banh của thành phố Leicester, được một tỷ phú Thái Lan mua và buồn đời được một huấn luyện viên người ý đoạt chức vô địch. Sau này ông tỷ phú đi máy bay sao bị rớt, chết luôn. Cậu con trai kế nghiệp nhưng có lẻ chưa quen nên đội banh tụt hạng.
Năm nay các đội tuyển của Anh quốc có đến 6 đội lọt vào vòng trong của giải túc cầu liên hiệp Âu châu Champion League được xem là giải túc cầu hàng năm danh tiếng được thế giới xem mỗi tối thứ 3,4. Pháp quốc chỉ có đâu 3 đội và năm sau có thể chỉ còn hai đội được đại diện vì họ tính theo thành tích của những năm qua.
Hỏi ra thì lý do là rẻ tiền dù giải này được khắp thế giới xem hàng tuần. Cách tranh giải hợp với cách làm ăn business của người Mỹ. Premier League của Anh quốc là một cái máy làm tiền toàn vũ. Là môn thể thao được xem đông nhất trên thế giới, được truyền hình trên 200 quốc gia mỗi tuần, kiếm tiền truyền hình hàng tỷ mỹ kim. Giải Premier league được thành lập đâu vào thập niên 1990 vì khi mình ở Luôn Đôn, vẫn chưa có giải này. Lúc đầu họ cho chiếu truyền hình khắp thế giới miễn phí đến khi người dân trên thế giới nghiện rồi thì họ mới bắt trả tiền. Kiểu mấy tên bán sì ke đứng trước trường học, cho học sinh hút miễn phí cho vui đến khi chúng nghiện thì đè đầu bắt trả tiền học gạch. Và tiếp thị bán đồ của các công ty quảng cáo. Khi xưa thấy cho xem nên mình coi mỗi tuần để nhớ thời ở âu châu, ai ngờ nghiện xem Manchester United. Nay chỉ xem trên YOutube tóm tắt cho chắc ăn vì không có thời gian xem 2 tiếng đồng hồ. Nhất là phải trả mấy chục đô mỗi tháng.
Trên nguyên tắc thì các đội banh của Anh quốc thường không được quản lý, làm tiền như chủ nghãi tư bản. Đa số là do một người làm chủ vì yêu đá banh, nên tài chánh lúc nào cũng thiếu hụt. Trong khi đối với các chủ nhân người Mỹ thì xem đây là cách quản trị quá yếu kém nên họ nhảy vào mua rẻ. Giá một đội banh bầu dục ở Hoa Kỳ giá thị trường là 4-5 tỷ mỹ kim, trong khi một đội banh bóng rổ thì giá trị độ 2-3 tỷ đô la còn ở Anh quốc, một đội banh danh tiếng độ 300 triệu. Xem như tiền bạc cắc cho mấy hedge funds. Mấy người Mỹ giàu có tư duy đột phá là tại sao phải mua một đội banh không danh tiếng của Mỹ lại đắt tiền trong khi mua một đội banh danh tiếng toàn cầu của Anh Quốc lại rẻ như bèo hay fish and Chips.
Từ khi các chủ Nhân Mỹ nhảy vào thì giá tiền mua cầu thủ lên giá khủng. Được cái là họ khôn nên ký hợp đồng thành 7,8 năm. Ai mua một cầu thủ thí dụ 80 triệu nhừ trải ra 8 năm thì xem như chỉ trả 10 triệu mỗi năm. Vài năm sau là bán trước khi hết hạn giao kèo. Người Mỹ hiểu rõ logic kinh doanh nhượng quyền. Mặc dù người hâm mộ Anh không thích nghe điều này, nhưng người Mỹ coi các câu lạc bộ như: các thương hiệu, các cỗ máy tạo ra nội dung, các cộng đồng toàn cầu.
Họ áp dụng: Phân tích dữ liệu, Tối ưu hóa doanh thu, Quan hệ đối tác thương mại, Khai thác lợi nhuận từ sân vận động (sự kiện, hòa nhạc, du lịch). Mình có xem một phim quên tên nói về một công ty quảng cáo giúp công ty đá banh mua cầu thủ.
Ví dụ: Fenway Sports Group (Liverpool): chiến lược "moneyball" + xây dựng thương hiệu toàn cầu, Glazers (Man United): mở rộng thương mại mạnh mẽ, Boehly/Clearlake (Chelsea): tư duy đầu tư mạo hiểm. Tư duy này xuất phát trực tiếp từ các chủ sở hữu của MLB, NBA và NFL.
Sự kết hợp văn hóa: Niềm đam mê của người Anh, nhớ hồi ở Luân Đôn, chủ nhật là đá banh, sáng thứ 2 vào sở là mất nữa ngày để nghe thiên hạ nói về đội nào của họ ưa chuộng. Túc cầu Anh quốc có: Lòng trung thành sâu sắc của người hâm mộ địa phương. Cái này thì for ràng, từ mấy đời chớ không phải nơi họ. Tương tự bên Ý Đại Lợi cũng vậy, có nhiều người ưa chuộng đội banh Inter Milan, hay Juventus từ thời ông cố. Họ rất trung thành. Mình thấy mấy năm nay Manchester United đá Chán Mớ Đời nên xoay qua xem Manchester City hay Arsenal.
Vốn đầu tư của Mỹ bổ sung thêm: Tiền bạc, Tiếp thị, Phạm vi toàn cầu. Đây là một trường hợp điển hình của việc khai thác văn hóa + mở rộng quy mô tài chính: Lấy một nền văn hóa có gốc rễ sâu sắc → kết nối nó với chủ nghĩa tư bản toàn cầu. Nếu xem trên mạng sẽ thấy khắp nơi trên thế giới, đen, rệp, vàng đỏ đều chung một nhà.
Tại sao lại là Anh (chứ không phải Ý hay Pháp)? Vì hai nước này đoạt nhiều giải vô địch túc cầu thế giới gần đây. Vì Anh quốc có: Sự bảo vệ pháp lý mạnh mẽ cho các chủ sở hữu, quản trị doanh nghiệp minh bạch, ngôn ngữ tiếng Anh (rất quan trọng đối với truyền thông và xây dựng thương hiệu), không có các hạn chế về quyền sở hữu như quy tắc 50+1 của Đức
Anh quốc là một nền kinh tế tư bản thân thiện với nhà đầu tư, kết hợp với thẩm mỹ bóng đá. Vậy tại sao lại là “14 câu lạc bộ”? Thành công thu hút sự bắt chước, các ông chủ người Mỹ đầu tiên đã thu được lợi nhuận khổng lồ như dòng họ Glazer, mượn tiền mua đội Manchester United rồi thua tiền nên những người khác đổ xô vào (các quỹ đầu tư mạo hiểm, các nhà đầu tư mạo hiểm, các tỷ phú). Một quốc gia như Tây Ban Nha chỉ có hai đội thay phiên là vô địch, Real Madrid và Barcelona. Pháp quốc chỉ có PSG, chớ Lyon hay Marseille thì năm khi 10 hoạ.
Hiện nay, người Mỹ kiểm soát hoặc kiểm soát một phần các câu lạc bộ như:
• Manchester United
• Liverpool
• Chelsea
• Arsenal
• Aston Villa
• Fulham
• Crystal Palace
• Bournemouth
… các đội mướn càu thủ giỏi trên thế giới cũng như huấn luyện viên nên sự cách biệt hiện thừoi về số điểm giữa 10 đội đứng đầu rất ngang ngửa. Có thể đội vô địch năm nay chỉ hơn đội về nhì 1, 2 điểm sau 38 trận đấu.
Đây không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên mà là một làn sóng vốn đầu tư. Đây không chỉ là về bóng đá. Mà là về: Toàn cầu hóa văn hóa, Tài chính hóa bản sắc, Sự chuyển đổi người hâm mộ thành người tiêu dùng. Từ đó ta thấy các cầu thủ á châu được mướn như Nhật Bản, nam hàn, phi châu thì đông như quân nguyên. Đi chơi á châu mình thấy người dân địa phương bận áo của đội tuyển Arsenal, Chelsea,…mỗi cái cả 100 đô.
Lâu lâu mình thấy các ủng hộ viên tổ chức biểu tình phản đối mỗi khi chủ nhân lên giá vé. Nhưng rồi đâu cũng hoàn lại đó vì họ vẫn mê đá banh, không dám bước ra hay tàu chay trận đấu. Sự kháng cự đối với quá trình tài chính hóa bóng đá Anh, dù dai dẳng và mang sức nặng biểu tượng, vẫn vận hành trong những điều kiện mang tính cấu trúc đầy ràng buộc. Những hành động này bày tỏ sự bất mãn nhưng hiếm khi sở hữu quyền lực vật chất đủ mạnh để tái cấu trúc các quan hệ sở hữu. Vì làm sao có đủ tiền để mua lại đội banh yêu mến của họ. Nên nhớ dân tình ham mê bóng đá đa số là thợ thuyền, giới quý tộc thì không kể vì quá ít.
Vấn đề xem đá banh khắp thế giới sẽ giúp cho các thương hiệu Hoa Kỳ quảng cáo khắp nơi. Và làm giàu vì mình thấy quảng cáo các thương hiệu tàu, Việt Nam, Thái Lan đầy. Có thể khi phát hình tại các nước trên thế giới họ có cách quảng cáo khác để làm thêm tiền. Cứ cho dân tình yêu thích đá banh thì sẽ không có nổi loạn vì sau trận đá là các ủng hộ viên đi bão. Nước nào bây giờ lãnh đạo cũng làm như vậy, vừa được tiền vừa được bình yên. Dân chỉ lo kiếm tiền để mua vé đi xem đá banh. Cả $100 một vé.
Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen
Nguyễn Hoàng Sơn
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét