Mực Tím Sơn Đen: Từ dinh Norodom đến dinh Độc Lập

Từ dinh Norodom đến dinh Độc Lập

Hôm nay có ông thần nào bên tây, có tên việt nhưng có cái họ là Nhật Bản, hình như lai tây, lại đi lính cho tây tải mấy tấm ảnh của dinh Norodom tại Sàigòn xưa và kể vụ ngày 4 tháng 4 năm 1955, ngày ông thủ tướng Ngô Đình Diệm truất phế cựu hoàng Bảo Đại. Dinh Norodom vì được người Sàigòn hay gọi vì nằm gần đường Norodom, tên của vua, cha của ông hoàng Sihanouk. Không khí rất căng thẳng vì mọi người đợi tin tức từ quân đội. Mình đoán là lính BÌnh Xuyên, và các đoàn thể khác vẫn còn trung thành với cựu hoàng Bảo Đại, đang ở Hương Cảng. Mình đọc đâu đó, mấy ông tàu Chợ Lớn, Bảy Viễn, Bình Xuyên chi tiền cho cựu hoàng ăn chơi ở Hương Cảng để đạt được các khu vực ăn chơi ở Đại Thế Giới.

Dinh Norodom vì con đường dẫn vào mang tên vị hoàng thân Cao Miên

Cựu hoàng Bảo Đại, bị người Pháp, người Mỹ làm áp lực mời ông Ngô Đình Diệm về làm thủ tướng trong khi ông ta ăn chơi ở Hương Cảng. Mình đoán là các nhóm vũ trang như Bình Xuyên, Ba Cụt và tàu Chợ Lớn, lộng hành sau khi người Pháp về nước. Thậm chí quân đội miền nam, nghe nói dưới sự lãnh đạo của tướng Nguyễn Văn HInh, có bố là Nguyễn Văn Tâm, cựu thủ tướng trước khi ông Diệm về nước, không nghe lời ông Diệm nên nhóm ông Diệm bắt buộc truất phế vua Bảo Đại để dễ làm việc hơn.

Cũng nên nhắc lại thực dân pháp chia Việt Nam thành 3 miền: miền nam thì thuộc của Pháp nên cư dân miền nam (cochinchine) được xem là công dân pháp nên mấy ông như tướng Nguyễn Văn Hinh, Trần Văn Đôn khi xưa là có quốc tịch pháp. Ông Hinh học bên tây về, được phong làm tướng, tổng tham mưu trưởng quân đội quốc gia Việt Nam, mang quân hàm trung tướng, và được De Gaulle ủng hộ.

Ông Hinh không chấp nhận ông Diệm làm Thủ tướng và công khai chỉ trích ông là “kẻ độc tài”, “không có năng lực”. Ngược lại, ông Diệm coi ông Hinh là mối đe dọa lớn vì ông Hinh kiểm soát quân đội và có hậu thuẫn từ Pháp. Ông Hinh được Pháp và một số tướng lĩnh ủng hộ, trong khi Diệm ngày càng được Mỹ hậu thuẫn.

Tháng 8–10/1954: ông Hinh công khai thách thức ông Diệm, đòi ông Diệm từ chức hoặc thành lập chính phủ mới. Ông tập trung quân đội quanh Sài Gòn và chuẩn bị đảo chính. Ông Hinh tuyên bố sẽ “đánh Diệm như đánh Việt Minh”. Ông Diệm khéo léo dùng chiến thuật trì hoãn, đàm phán, đồng thời củng cố lực lượng trung thành và vận động Mỹ ủng hộ. Cuối năm 1954 – đầu 1955: ông Diệm ra lệnh cách chức ông Hinh. Ông Hinh không chấp hành và tiếp tục chống đối. Tháng 4/1955: ông Diệm quyết liệt hành động, loại bỏ ảnh hưởng của Bình Xuyên và các tướng lĩnh đối lập. Ông Hinh buộc phải lưu vong sang Pháp để tránh bị bắt hoặc thanh trừng.

Ngô Đình Diệm thắng lợi hoàn toàn, củng cố quyền lực và sau đó tổ chức trưng cầu dân ý năm 1955 để truất phế cựu hoàng Bảo Đại, thành lập Việt Nam Cộng hòa (1955) và tự xưng Tổng thống. Ông Nguyễn Văn Hinh sống lưu vong tại Pháp đến cuối đời (mất năm 2004), không quay lại Việt Nam. Xung đột này đánh dấu bước ngoặt giúp Ngô Đình Diệm loại bỏ đối thủ lớn nhất trong quân đội, từ đó xây dựng chế độ gia đình trị (với vai trò của Ngô Đình Nhu và Madame Nhu).

Dinh Norodom (còn gọi là Dinh Thống đốc Nam Kỳ hoặc Dinh Toàn quyền) là một công trình kiến trúc quan trọng và mang tính biểu tượng của Sài Gòn thời thuộc địa Pháp. Đây là tiền thân của Dinh Độc Lập ngày nay. Mình thấy tiếc là cái dinh này bị đập bỏ thay vì sửa chửa lại sau khi bị bỏ bom. Kiến trúc rất đẹp. Chán Mớ Đời

Năm 1868, chính quyền thực dân Pháp quyết định xây dựng một dinh thự sang trọng tại trung tâm Sài Gòn để làm nơi ở và làm việc cho Thống đốc Nam Kỳ do Kiến trúc sư: Achille-Antoine Hermitte (một kiến trúc sư trẻ người Pháp, tốt nghiệp Trường Mỹ thuật Paris) thiết kế. Ngày 23 tháng 3 năm 1868, do Thống đốc Pierre-Paul de La Grandière đặt viên đá đầu tiên. Năm 1871–1873 (nội thất hoàn tất khoảng 1875). Chi phí xây dựng rất lớn, lên đến hơn 4 triệu franc (một khoản tiền khổng lồ lúc bấy giờ), với nhiều vật liệu nhập từ Pháp.

Dinh được xây theo phong cách Tân Baroque (kiến trúc Napoleon III), mặt bằng hình chữ T, mặt tiền rộng khoảng 80m. Đây là một trong những công trình hoành tráng nhất Đông Dương lúc bấy giờ, với khuôn viên rộng lớn (khoảng 450m x 300m), nhiều đường nội bộ và không gian tiếp khách có thể chứa hàng trăm người. Vì nằm đầu Đại lộ Norodom (nay là đường Lê Duẩn), nên được gọi là Dinh Norodom (theo tên vua Norodom của Campuchia).

Ban đầu, trước khi xây dinh đá, Pháp từng dựng một ngôi nhà gỗ tạm nhập từ Singapore.

Các giai đoạn sử dụng

1868–1887: Là Dinh Thống đốc Nam Kỳ.
1887 trở đi: Khi Pháp thành lập Liên bang Đông Dương, dinh trở thành nơi ở và làm việc của Toàn quyền Đông Dương tại Sài Gòn (Dinh Toàn quyền). Nó là trung tâm quyền lực thuộc địa ở Nam Kỳ.18
Trong Thế chiến II và giai đoạn 1945: Dinh từng bị Nhật Bản chiếm dụng sau đảo chính Pháp (9/3/1945).
Ngày 7 tháng 9 năm 1954, sau Hiệp định Genève, Pháp bàn giao dinh cho chính quyền Quốc gia Việt Nam.
Năm 1955, Ngô Đình Diệm thành lập Việt Nam Cộng hòa, đổi tên thành Dinh Độc Lập và dùng làm dinh Tổng thống. Ông cùng gia đình (bao gồm Ngô Đình Nhu và Trần Lệ Xuân) sống và làm việc tại đây.
Ngày 27 tháng 2 năm 1962, hai phi công Nguyễn Văn Cử và Phạm Phú Quốc (Quân lực Việt Nam Cộng hòa) lái máy bay ném bom tấn công dinh, làm sập cánh trái. Ngô Đình Diệm ra lệnh phá dỡ toàn bộ dinh cũ và xây dinh mới trên nền cũ.
Dinh mới do kiến trúc sư Ngô Viết Thụ thiết kế (kiến trúc hiện đại Việt Nam), khởi công năm 1962, khánh thành năm 1966. Tổng thống Ngô Đình Diệm không kịp sử dụng vì bị đảo chính và sát hại năm 1963. Sau này là nơi làm việc của tổng thống Nguyễn Văn Thiệu cho đến năm 1975.

Khi dinh hoàn thành (1873), người ta đặt tên theo con đường chính dẫn vào dinh, giống như nhiều công trình thuộc địa khác. Đây là cách thông thường để vinh danh các đồng minh hoặc người có liên quan trong hệ thống thuộc địa Pháp.