Cái kết của các điệp viên trong chiến tranh


Trong cuộc nội chiến vừa qua, có nhiều điệp viên của hai bên được giải mả như các ông nằm trong phủ tổng thống Việt Nam Cộng Hoà, các nhà nằm vùng. Có lẻ người được Hà Nội cài đặt nổi tiếng nhất là thiếu tướng Phạm Xuân Ẩn. Một nhà báo, được Hà Nội cho qua Hoa Kỳ học hai năm rồi về Sàigòn, làm việc cho cơ quan báo chí nhất là của Hoa Kỳ nên sau chiến tranh, người Mỹ đều bật ngửa khi Hà Nội phong chức ông này thiếu tướng tình báo.

Ông Phạm Xuân Ẩn, điệp viên của Hà Nội, sau được phong chứ thiếu tướng

Một ông khác tên Phạm CHuyên, bí danh là Ares được Hoa Kỳ thả ra Bắc. Là điệp viên nhị trùng (mình có kể rồi). Do Hà Nội đưa vào nam để được Việt Nam Cộng Hoà tuyển vào các toán biệt kích rồi thả ra Bắc móc nối người dân chống đối Hà Nội như CIA từng làm với các biệt kích của Đài Loan, huấn luyện rồi cho xâm nhập vào Trung Cộng. Mấy vụ nhảy toán ở Trung Cộng đều thất bại vì cách kiểm soát lương thực, hộ khẩu của Trung Cộng không có kẻ hở. Theo tài liệu thì tất cả đều được thả dù, hay đổ bộ đường biển đều bị bắt hết ngoài trừ bí danh Ares. Thế nên CIA phải dựa vào ông này để có thêm tin tức. Tốn khá nhiều hàng hóa được thả dù suốt 10 năm trời trước khi CIA test lại và quyết định bỏ luôn, đánh dấu việc Hoa Kỳ bỏ rơi Việt Nam Cộng Hoà sau hiệp định Paris.

Phạm Chuyên, gián điệp nhị trùng khiến nhiều toán biệt kích bị bắt khi xâm nhập vào Bắc Việt

Năm 1954, khi mấy nước lớn họp mặt tại Genevre, Thuỵ Sĩ, bàn bạc chia đôi Việt Nam như Đức quốc và Đại Hàn trước đây. Chả thèm hỏi đại diện Việt Nam có đồng ý hay không. Ngoại trưởng Trần Văn Đổ có kể là một hôm, tối ông Phạm Văn Đồng, đại diện phe Việt Minh, gọi điện thoại ở khách sạn, cho biết là phái đoàn Liên Xô đã cho biết là ngày mai, sẽ chia đôi Việt Nam. Ông Đổ sau này làm ngoại trưởng cho miền nam, đề nghị ông Đồng, hai phái đoàn người Việt họp nhau để bàn mai sẽ nói gì này nọ. Nhưng ngày mai chả được hỏi gì cả. Mấy nước như Hoa Kỳ và cộng sản kêu chia đôi. Họ nhìn bản đồ thấy vĩ tuyến 17 có con sông Bến Hải ngăn nên dùng đó là nơi ranh giới cho 2 miền nam Bắc. Xong om


Nam Hàn hên là Bắc Hàn muốn đánh chiếm miền nam thì phải tràn qua khu phi quân sự. Xung quanh Nam Hàn toàn là biển nên khó đổ bộ vì hải quân sẽ biết ngay. Còn Việt Nam thì bên cạnh là Cao Miên và Lào, hai nước trung lập. Miền nam thì tôn trọng chủ quyền hai nước này còn Hà Nội thì bất chấp. Họ đem quân qua ngõ hai nước này để đánh miền nam thêm nằm vùng của họ được cài đặt tại miền nam.

Thấy trên nhóm cựu chiến binh Mỹ tại Việt Nam 


Họ cho rằng tạm thời như vậy rồi 2 năm sau sẽ tổng tuyển cử để hợp nhất lại Việt Nam. Đó là cách nói ngoại giao chớ làm gì có chuyện đó. Triều Tiên đã chia đôi từ năm 1953 đến nay vẫn còn đó. Đức quốc được thống nhất với điều kiện không được vũ trang và NATO sẽ không tiến gần Liên Xô.


Vấn đề là khi họ chia cắt hai miền nhưng chả để ý đến dân số của hai vùng. Lý do là miền Bắc có hơn miền nam đến 3 triệu dân thì khi tổng tuyển cử như dự định năm 1956 thì miền Nam thua là cái chắc nếu tính theo dân số bầu. Do đó một trong những lý do mà ông Ngô Đình Diệm không chịu tổng tuyển cử vào năm 1956.


Ông Diệm về nước làm thủ tướng thì gặp nhiều vấn đề ở miền Nam như giặc BÌnh Xuyên, thủ tướng Nguyễn Văn Tâm, Nguyễn Văn HInh, Ba Cụt, chưa kể nằm vùng do Hà Nội cài đặt ở lại. Cuối cùng thì nhờ pháp mua chuộc cho mấy người này sang Pháp, ngoại trừ ông Ba Cụt bị tử hình. Năm 1954, có 1 triệu người miền Bắc di cư vào Nam, và 300,000 người từ miền Nam di cư ra Bắc mà họ dụng cụm từ “tập Kết”. Mình không biết số lượng người do Hà Nội cài đặt ở lại miền nam là bao nhiêu nhưng sau này thấy có ông Lê Đức Thọ, Lê Duẫn, Phạm Hùng, Nguyễn Văn Linh,.. số người tập kết ra Bắc, có gia đình ở miền nam. 


Điển hình là cậu ruột của đồng chí gái đi tập kết, làm sĩ quan tuỳ viên cho ông Võ Nguyên Giáp, đổi họ từ Tôn Thất qua Nguyễn. Đà Lạt có ông Lê Xuân Ái, nhà ở Dốc Nhà Làng tập kết, sau 75 mới về lại Đà Lạt. Ông ta là bạn thân của tướng Tôn Thất Đính nên khi con trai ông ta đến tuổi đi lính, được ông Đính đỡ đầu. Hà Nội cho những người tập kết viết thư cho gia đình như bà Dung Krall kể ông bố theo Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam, hình như ông ta là ngoại trưởng cho chính phủ lâm thời, nằm vùng đến nhà cho biết nên lúc nào cũng nghe đài Hà Nội để nghe tiếng của ông bố. Rồi từ từ những thân nhân của những người tập kết, được kết nạp vào tổ chức, hoạt động nội thành cho Hà Nội. 300,000 người tập kết thì biết bao nhiêu gia đình ở miền nam được tiếp xúc. Miền nam cầm cự đến 20 năm là quá giỏi. Bà Dung Krall đã giúp Hoa Kỳ phát hiện ra các người của Hà Nội cài đặt tại Hoa Kỳ. Lâu quá không nhớ rõ chi tiết. Hình nha bà ta mới qua đời năm ngoái thì phải.


Mẹ mình khi xưa theo việt minh, bị Tây bắt tra tấn năm 1950. Mình không hỏi nhưng mình đoán là có bị nằm vùng liên lạc. Năm 1956, sau khi sinh mình ra thì mẹ mình bị mật vụ của chính phủ Ngô Đình Diệm bắt, đem mình theo vào tù. May ông cụ là quân nhân, về phép thăm con đầu mới sinh nên bảo lãnh ra và đưa về Quy Nhơn, nơi ông cụ đóng quân được 1 năm rồi tình hình yên lại, trở về Đà Lạt đến giờ.


Đà Lạt có rất nhiều người làm nội tuyến cho Hà Nội như cô Ba Chỉ, tiệm Bình Lợi dưới chợ mới. Cô ta theo việt minh nhưng không tập kết, làm kinh tài cho Việt Cộng. Cô ta có đi Thái Lan, nghe cô kể gặp bà Nguyễn thị Bình để nhận chỉ thị. Lâu lâu nghe nói xe hàng của cô bị Việt Cộng bắt, lấy hết để báo cho cảnh sát. Thực tế là mua hàng gạo, tiếp tế cho Việt Cộng chở vào bưng. Dạo đó có ông Sở cạnh hàng mẹ mình, lái xe hàng bị bắt ở tù. Bà Sở phải thuê tài xế và đi buôn Sàigòn Đà Lạt dạo ấy. Lâu lâu kêu bị Việt Cộng lấy hết đồ. Có dạo ông ta bị bắt ở tù không hiểu tội gì. Hồi nhỏ ít dám hỏi vì hỏi là ăn tát. Mình rất mến ông Sở, rất hiền khi xưa ông ta dùng cái bàn tính của tàu abacus để làm tính, có dạy mình sử dụng. Qua Tây họ có máy tính hết nên hết xài.


Có người liên lạc với mình cho biết là bà con với cô Ba Chỉ. Cô ta còn sống ở Đại Ninh nhưng mình không có dịp gặp lại. Về Đà Lạt thường là 3 ngày rồi chạy. Cô Ba Chỉ chắc cũng trên 100 tuổi. Sau 75, ông cụ mình bị bắt cải tạo 15 năm thì trong thời gian này, cô Ba Chỉ làm lớn tại Đà Lạt nhờ có công kinh tài cho Việt Cộng. Gái đình mình bị cách Mạng 30 đánh tới tấp nhưng nhờ Cô Ba Chỉ giúp đỡ, nếu không thì gia đình đi kinh tế mới rồi. 


 Mẹ mình kể có lần cô Ba CHỉ, kêu vào nói có dầu ăn hay gạo mới về. Ai hỏi mua thì vào lấy bán. Giá bao nhiêu đó. Vài tiếng sau là có người đến hỏi mua 100 bao gạo. Mẹ mình nói có, rồi kêu người chở cho họ, lấy tiền Hoa Hồng 20%. Sau 75, gặp lại bà hay mua gạo đường cho Việt Cộng, bà ta nói khi xưa run quá. Nói cho ngay khi xưa buôn bán thì ai cũng phải bán cho Việt Cộng. Nếu không chúng giết như cây xăng ngã Ba chùa. Bị họ đặt chất nổ. Các đại gia Đà Lạt khi xưa đều bị Việt Cộng xin tiền đóng góp cho cách mạng. Nghe kể khi xưa Việt Cộng vào nam đánh chỉ cần đem theo vàng và Đô la. Trinh sát 302 đi nhảy toán có lần thấy một sacoche mấy ngàn đô la của Việt Cộng. Hình như mình có kể vụ Hà Nội nhờ người ở Sàigòn qua pháp hay Hương Cảng để đổi đô la. Đưa cho dân miền nam, mua hàng tiếp tế cho bộ đội. Đánh kiểu này, không Thắng mới lạ. Sau 75 tưởng được trưng dụng nhưng lại bị đánh tư sản nên bỏ chạy mệt thở. Mình đang đọc thêm tài liệu để kể chuyện này. Bác nào có tài liệu thì cho em xin vì Hương Cảng, Paris, Sàigòn đủ trò, do nằm vùng của Việt Cộng thực hiện để có tiền nuôi quân của họ. Dân miền nam vừa đánh Việt Cộng vừa nuôi Việt Cộng. Không thua mới lạ. Mình có kể vụ tướng Toàn, quân khu 2, sai đệ tử đưa tiền cho Việt Cộng để họ không phá đám, để ông ta chặt cây đem bán cho Nhật Bản,… Lính trinh sát 302 Đà Lạt đi nhảy toán thì thấy vụ này, bị lộ nên phải bắn chết Việt Cộng cũng như đệ tử tướng Toàn. Ông này nổi điên vì mất cái sacoche tiền đô la nên kêu trực thăng đi kiếm thiếu tá Phong.


Có con gái của một tiệm ở khu Hoà Bình, xin dấu tên, kể trước mấy tuần Đà Lạt bỏ ngõ thì có ông chú họ ngoài Bắc được nằm vùng dẫn đến nhà gõ cửa ban đêm. Thế là ông bố tin vào lời cách mạng ở lại Đà Lạt không di tản nên không mất nhà, của cải. Sau bị đánh tư sản nên phải đem cả gia đình vượt biển. Mình có kể vụ này rồi, ai buồn đời thì tìm trên bờ lốc.


Mình nói chuyện với Thiếu Tá Phong, đại đội trinh sát 302 khi xưa của Đà Lạt Tuyên Đức. Anh ta kể là mỗi lần đi hành quân về là ra tiệm hớt tóc của ông thần gì quên tên. Tên Nghĩa. Chỉ nhớ có cô con gái độ tuổi mình, không đẹp nhưng đồ phụ tùng đầy đủ. Mỗi lần vào đây sang băng nhạc lậu là gặp cô ta bận đồ bộ rất bắt mắt. Tắm xong rồi cắt tóc, tên này hỏi đi trinh sát chỗ nào. Anh ta kể cho hắn đánh đâu này nọ rồi phá lên cười. Ai ngờ sau 75, hoá ra ông ta là nằm vùng, làm chức lớn ở Đà Lạt đến khi Hà Nội cho người vào thay thế. Cũng như ông Kim, thầu khoán ở Trại mát và ông thợ mộc trên Số 4, làm nhà cho gia đình mình. Sau 75 mới khám phá ra họ nằm vùng. Tương tự mấy ông thợ của ty công quản nước Đà Lạt, làm dưới quyền ông cụ mình. Kinh


Ngoài Bắc thì dân chống đối chủ nghĩa cộng sản đã di cư vào nam gần hết, đa số là công giáo nên không có một lực lượng nào lớn để có thể ra mặt chống đối Hà Nội. Trong nam thì theo thể chế dân chủ nên họ cho phép sinh viên, tôn giáo xuống đường biểu tình, tự thiêu, đủ trò khiến thế giới bàng hoàng. Báo Việt Cộng phỏng vấn một ông cựu thị trưởng Đà Lạt và phó chủ tịch quốc hội Việt Nam Cộng Hoà, có em đi tập kết móc nối, nên ông ta cho Hà Nội biết các tường trình quân sự của các tướng lãnh Việt Nam Cộng Hoà rồi được cử đi Hoa Kỳ để xin viện trợ. Ông ta nói với các thượng nghị sĩ Mỹ, là trễ rồi. Không nên viện trợ cho Việt Nam Cộng Hoà. Bố của bạn học Yersin nên mình dấu tên. Ai muốn biết thì kiếm tài liệu của Hà Nội đọc.


Mình có kể về một điệp viên của Việt Nam Cộng Hoà được cài đặt trong bộ chỉ huy của Hà Nội, vùng Tây Ninh, gần biên giới Cao Miên, có số danh là X92. Nhờ các tài liệu của ông ta mà Việt Nam Cộng Hoà tránh được nhiều vụ đẫm máu cũng như giúp toà đại sứ Mỹ cấp tốc nhân viên di tản người Việt ra khỏi Sàigòn trước ngày 30/4/75. Lý do Hà Nội muốn đánh chiếm toàn miền Nam trước ngày 19/5, sinh Nhật của ông Hồ. Ông ta bị khám phá vì một người làm cho CIA, bị bắt nên khai ra. Ông này người Bắc nên được đưa về vùng Tây Ninh làm việc để không ai biết tung tích đến khi ông ta lấy vợ vùng này thì phải đưa đi vùng khác. Nghe nói ở Ban Mê Thuộc rồi khi Việt Cộng đánh cao nguyên thì ông ta và xếp người Mỹ bị bắt nên khai ra. Sau này vượt biển chết với cả gia đình. 


Mình có ông cậu họ, làm cho CIA tỏng chương trình Phượng Hoàng nên khi Sàigòn sắp đầu hàng, CIA hẹn cậu ta ở đâu để bốc gia đình cậu đi. Cậu về nhà để kêu bà vợ đi thì khám phá ra bà mợ là nội tuyến của Hà Nội. Hóa ra họ biết nên cài người lấy cậu. Cũng có thể là Hà Nội biết được nên tìm cách chiêu dụ mợ. Cuối cùng trễ hẹn trực thăng, cậu tự tử chết. Ngày 30/4 mình đều thắp nhang cho cậu. Mình có kể về cái máy truyền tin của cậu khi ghé nhà mình, đi đâu với ông cụ.


Mình có đọc tài liệu của Hà Nội về nhân vật X92 này do một thứ trưởng công an Hà Nội kể. Xin trích tải về đây:


Qua khai thác một tên tình báo Mỹ bị bắt, ta được biết một số tên nội gián chui vào hàng ngũ ta, trong đó có một tên đã hoạt động được hơn 10 năm, mang tên trùng với hai đồng chí Thường vụ Tỉnh ủy Tây Ninh. Y đã cung cấp nhiều tin tức rất quan trọng cho địch. Tây Ninh là căn cứ Trung ương Cục nên mọi tin tức quan trọng về quân sự, chính trị của ta, y đều biết và cung cấp cho CIA. Những tin tức này được Lầu Năm Góc rất chú ý, chúng coi y là một tên tình báo số 1. Y có trí nhớ rất tốt. Chỉ cần đọc một lượt những chỉ thị, nghị quyết của ta là y có thể chép lại hầu như nguyên văn.

Tình báo Mỹ trước khi rút khỏi Việt Nam đã cài y ở lại. Y giao hẹn là tất cả hồ sơ, báo cáo của y gửi cho cảnh sát và CIA đều phải đốt hết để không còn tung tích. Nhưng Mỹ đã rút về nước, công an cảnh sát ngụy thì mất hết tinh thần, không còn bụng dạ nào đốt hồ sơ của y nữa. Cảnh sát trưởng ngụy ở Tây Ninh lúc đó là tên Nguyễn Tấn Danh trực tiếp nắm y. Chúng tôi đã bắt tên Nguyễn Tấn Danh. Tên này khai báo đầy đủ quá trình sử dụng và bàn giao Võ Văn Ba cho tình báo Mỹ. Qua khai thác Nguyễn Tấn Danh, chúng tôi biết đồng chí Thường vụ Tỉnh ủy bị bắt là oan, ký tên trong báo cáo có tên Nguyễn Văn Ba là tên giả mạo. Nguy hiểm hơn, trong Thường vụ Tỉnh ủy có hai đồng chí tên là Ba. Chúng tôi tìm hồ sơ trong Tổng nha Cảnh sát ngụy và nắm được toàn bộ hồ sơ của y do chính tay y viết. Ðồng chí Tô Quyền (cán bộ miền bắc chi viện cho miền nam), Trưởng ban An ninh Tây Ninh, báo cáo cụ thể với tôi.

Sau khi thu thập đầy đủ tài liệu, nghiên cứu hồ sơ của Võ Văn Ba với Ty công an ngụy và Tổng nha Cảnh sát, tôi báo cáo Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn bàn cách bắt Võ Văn Ba để khai thác, đồng thời can thiệp với Tỉnh ủy Tây Ninh để minh oan cho hai đồng chí. Nhưng vì tình tiết sự việc phức tạp nên sau một thời gian dài mới minh oan được cho hai đồng chí đó.

Vụ Võ Văn Ba là vụ nội gián quan trọng. Y đã chui sâu, leo cao vào nội bộ ta. Trong 10 năm, y đã thu thập rất nhiều tin tức quan trọng cho địch, nhưng vì ta có nhiều tin tức và bút tích của y còn lưu lại trong hồ sơ cảnh sát cộng với lời khai của Nguyễn Tấn Danh (người trực tiếp phụ trách y) nên việc kết tội y không khó khăn. Công an Tây Ninh bắt tên gián điệp Võ Văn Ba đưa về trại giam của Tổng nha Cảnh sát ngụy cũ... Sau khi đến nhà anh Trần Quốc Hoàn báo cáo kết quả khai thác, anh Hoàn chỉ thị cho tôi bàn giao tên này cho An ninh Trung ương Cục... Trong giờ tập thể dục buổi sáng của anh em, Võ Văn Ba đã dùng dây quần thắt cổ tự tử.” (Hết trích)


Ông Phạm Xuân Ẩn làm điệp viên cho Hà Nội biết bao nhiêu năm nhưng không được tin dùng sau khi Việt Nam được thống nhất. Khi hết đi săn thì thợ săn sẽ không cần con chó săn nữa. Ông ta dùng tài liệu của Hà Nội đưa để báo chí ngoại quốc lên tiếng định hướng theo ý đồ của Hà Nội. Giúp Hà Nội tiến chiếm miền nam nhanh hơn. 


Nếu so về công giúp người Việt bớt đổ máu, chết chóc thì ông Võ văn Ba (không phải tên thiệt vì ông lấy tên Ba để trùng tên với 2 cán bộ lớn của Việt Cộng) với danh số X92 là người có công nhất. Hơn 100 ngàn người Việt được di tản vào những ngày cuối cùng của Sàigòn là nhờ tin tức của ông này đưa cho toà đại sứ. (Theo lời kể của cựu tình báo viên Frank Snepp). Việt Nam Cộng Hoà thua nên ít ai biết đến các hy sinh của những điệp viên của miền Nam. Mình có kể về ông Ba này rồi.


Tương tự khi Mỹ dội bom Cao Miên, tướng Đổ Cao Trí đem quân qua biên giới đánh Việt Cộng vì năm Mậu Thân, Hà Nội bị tổn thất quá nặng. Nên rút về dưỡng thương bên Cao Miên. Nếu người Mỹ cho phép ông Đổ Cao Trí tiếp tục đánh, truy sát Việt Cộng năm đó thì có lẻ đã dẹp được các căn cứ Việt Cộng bên Lào luôn. Cuộc chiến Việt Nam có lẻ đã đổi thay. Nhờ tin tức này mà người Mỹ muốn Việt Nam hoá chiến tranh nhanh để rút ra khỏi Việt Nam. Giao lại cho quân lực Việt Nam Cộng Hoà nên đôn quân trong thời gian này khá nhiều. Cũng có thể Mỹ muốn bang gia lại với Trung Cộng nên không muốn tiếp tục cuộc hành quân này. Kết quả máy bay của tướng Trí nổ cái đùng trên trời. Thuận ta thì sống còn nghịch ta thì nổ máy bay.


Mình theo dõi vài nhóm cựu chiến binh Mỹ tại Việt Nam thì thấy họ đưa tài liệu khá chính xác về cuộc chiến Việt Nam. Đọc tài liệu của Mỹ, Việt Cộng để hiểu thêm. Còn tài liệu Việt Nam Cộng Hoà thì thất lạc hết nên khó kiểm chứng.


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Họa sĩ Raffaello

 


Mình có kể về thời Phục Hưng của Ý Đại Lợi với những nghệ nhân danh tiếng như Michelangelo, Leonardo Da Vinci, Botticelli,… nhưng có một hoạ sĩ mà mình được xem triển lãm tổng thể các bức tranh của ông ta khi xưa là Raffaello Sanzio. Được giới hoạ sĩ yêu thích và bắt chước nhiều hơn sau này. Chỉ tiếc ông ta chết trẻ nếu không chắc để lại thêm nhiều bức hoạ đẹp nữa. Ông ta có một xưởng vẽ (atelier) có đến 50 người. Dạo ấy mà có một hãng xưởng như vậy là rất giỏi nhất là còn trẻ. 

Để giải thích, mấy hoạ sĩ cũng như kiến trúc sư bận rộn thì họ mướn thợ vẽ để vẽ theo ý họ, rồi họ chỉ sửa sơ rồi ký tên. Dạo ấy có nhiều người học nghề, đến các xưởng vẽ này học vì không có những trường lớp như ngày nay. Nhiều khi chả được lương gì cả, được cho ăn mỗi ngày. Chủ xưởng vẽ được các nhà thờ và tư nhân trả tiền thuê họ thiết kế nhà cửa hay bức hoạ nào. Đến học nghề thiết kế hay vẽ được ăn cơm. Vậy thôi. Kiến trúc sư cũng vậy, toàn là thợ vẽ cho họ còn họ thì lo tiếp xúc khách hàng, đi kiếm thêm dự án nên không có thì giờ vẽ nhưng được hưởng hoàn toàn tên tuổi.


Để mình nhắc sơ một tí về về nghệ nhân khi xưa. Hồi nhỏ mình thấy anh Việt, con của dì Ba Ca trên Số 4, không học chữ mà đi học nghề. Anh ta đến tiệm Luồng Điện ở đường Phan đình Phùng, học nghề của ông nội Trần Trọng ân, học chung với mình khi xưa. Học nghề, được sai lặt vặt, trưa được ăn cơm với tiệm luồng Điện.


Khi xưa, ở pháp có tục là các nghệ nhân hay đúng hơn các người muốn học một cái nghề để kiếm cơm như thợ mộc, thợ rèn,… thì họ phải đến các thành phố lớn để học nghề. Thí dụ như nghề thợ rèn, học xong thì họ chỉ biết có chút nghề nên được ông chủ dạy nghề giới thiệu với một người bạn cũng nghề ở một thành phố khác. Người học nghề lại khăn gói lên đường đi học ở chỗ nghệ nhân khác rồi sau đó lại đi học chỗ khác. Khi tay nghề khá thì họ về làng của mình mở lò rèn kiếm ăn. Nhiều khi đi học ở thầy nơi xa, thấy con gái thầy bắt mắt nên lấy rồi định cư tại quê vợ luôn. 


Do đó người Pháp hay gọi vụ học nghề tay chân khi xưa là Tour de France, không phải vòng đua xe đạp ngày nay. Với ý đó mà sau khi ra trường mình đi sang các xứ khác làm việc để học nghề như Ý Đại Lợi, rồi Thuỵ sĩ, rồi Anh quốc, rồi Hoa Kỳ để học nghề mỗi kiến trúc sư một chút như kiến trúc sư Gambetti ở Torino, rồi Norman Foster ở Luân Đôn, rồi I.M.Pei ở New York đến Rafael Vignoly. Cuối cùng theo đồng chí gái nên bỏ nghề kiến trúc sư luôn. Chán Mớ Đời 

Raphael (Raffaello Sanzio, 1483–1520) là một trong những họa sĩ tiêu biểu nhất của thời kỳ Phục Hưng đỉnh cao (High Renaissance) tại Ý, được biết đến với sự tinh tế, cân đối và vẻ đẹp lý tưởng trong nghệ thuật. Ông sinh và chết cùng ngày 6 tháng 4. 

•  Thời niên thiếu: Sinh ra ở Urbino, một trung tâm văn hóa thời Phục Hưng, Raphael được tiếp xúc sớm với nghệ thuật nhờ cha ông, Giovanni Santi, một họa sĩ và nhà thơ. Thời đó là con nít cũng phải đi làm kiếm ăn rồi, đâu có học ở trường như bây giờ. Sau khi cha qua đời, Raphael sớm tự lập và học hỏi từ các bậc thầy như Perugino, người ảnh hưởng lớn đến phong cách ban đầu của ông với những đường nét mềm mại và màu sắc nhẹ nhàng. Nói học hỏi là đi làm không công để được ăn spaghetti mỗi ngày. Vụ này htif có thật. Khi xưa mình học nghề với ông thầy tên Xavier Arsene Henry, trưởng Atelier của trường cao đẳng quốc gia Mỹ thuật ở Paris, khôi nguyên giải La-Mã, kiến trúc sư trưởng của thành phố Bordeaux nên tư tưởng khá bị ảnh hưởng của ông này. Về nghệ thuật cũng như chính trị.

•  Di chuyển đến Florence (1504–1508): Tại đây, Raphael tiếp xúc với Leonardo da Vinci và Michelangelo, hai thiên tài định hình nghệ thuật thời kỳ này. Ông học được kỹ thuật phối cảnh, ánh sáng (chiaroscuro) từ Leonardo và cách thể hiện sức mạnh hình thể từ Michelangelo. Các tác phẩm thời kỳ này, như Madonna of the Meadow (1506), cho thấy sự tiến bộ trong cách xử dụng không gian và cảm xúc.

•  Giai đoạn Rome (1508–1520): Được Giáo hoàng Julius II mời đến Rome, Raphael đạt đỉnh cao sự nghiệp. Ông được giao trang trí các phòng trong Vatican (Stanze della Segnatura), nơi ông tạo ra kiệt tác Trường Athens (1509–1511). Tại Rome, ông cũng đảm nhận vai trò kiến trúc sư, tham gia thiết kế Nhà thờ Thánh Phao lồ sau khi Bramante qua đời. Thánh đường Phao Lồ được thiết kế bởi nhiều kiến trúc sư, có thể nói nghệ nhân vì họ còn vẽ nữa ngoài thiết kế nhà thờ.


Tác phẩm tiêu biểu

1.  Trường Athens (Scuola di Atene): ông ta vẽ Michelangelo và Leonardo da Vinci và chính mình trogn tấm tranh này.


• Bích họa trong Phòng Chữ Ký (Stanza della Segnatura) tại Vatican.Tái hiện các triết gia cổ đại như Plato, Aristotle, Socrates, và Heraclitus trong một không gian kiến trúc lý tưởng.
•  Thể hiện sự tôn vinh tri thức, lý trí và sự hài hòa của Phục Hưng, với bố cục cân đối và phối cảnh hoàn hảo.
2.  Sistine Madonna (1512–1513):

•  Tác phẩm tôn giáo được vẽ cho tu viện San Sisto ở Piacenza. Nổi bật với hình ảnh Đức Mẹ Maria dịu dàng và hai thiên thần ở phía dưới, đã trở thành biểu tượng văn hóa đại chúng. Thể hiện sự kết hợp giữa thần thánh và con người, một chủ đề phổ biến của Phục Hưng.
3.  La Fornarina (1518–1519):
•  Chân dung được cho là của người tình của Raphael, thể hiện vẻ đẹp trần tục và sự tinh tế trong cách xử lý ánh sáng, vải vóc.
4.  The Transfiguration (1516–1520):

•  Tác phẩm cuối cùng, chưa hoàn thành khi ông qua đời.

•  Kết hợp hai cảnh: sự biến hình của Chúa trên núi và phép màu dưới chân núi, thể hiện sự phức tạp trong bố cục và cảm xúc.

Phong cách nghệ thuật

Chúng ta thấy có vẽ Perspective, khá mới mẻ thời đó. Không biết tiếng Việt gọi là gì. Phối cảnh tuyến tính?

•  Sự hài hòa: Raphael nổi tiếng với khả năng tạo ra các bố cục cân đối, nơi mọi yếu tố từ nhân vật, không gian đến màu sắc đều hòa quyện tự nhiên.

•  Vẻ đẹp lý tưởng: Các nhân vật của ông, đặc biệt là Đức Mẹ và thiên thần, thường mang vẻ đẹp hoàn mỹ, kết hợp giữa tính thần thánh và con người.

•  Kỹ thuật phối cảnh: Ông sử dụng phối cảnh tuyến tính để tạo chiều sâu, như trong Trường Athens, nơi các đường nét dẫn mắt người xem vào trung tâm bức tranh.

•  Màu sắc và ánh sáng: Raphael dùng màu sắc tươi sáng, ánh sáng mềm mại để tạo cảm giác sống động và chân thực.


Đóng góp và ảnh hưởng

•  Vatican và bích họa: Các bức bích họa trong Stanze di Raffaello (bao gồm Trường AthensParnassusDisputa) không chỉ là đỉnh cao nghệ thuật mà còn là tuyên ngôn của thời Phục Hưng về tri thức, tôn giáo và nghệ thuật.

•  Kiến trúc: Ngoài hội họa, Raphael góp phần vào thiết kế Nhà thờ Thánh Peter và các công trình khác, thể hiện tầm nhìn đa năng của ông.

•  Xưởng nghệ thuật: Ông điều hành một xưởng lớn ở Rome, đào tạo nhiều học trò như Giulio Romano, giúp truyền bá phong cách của mình.

•  Di sản: Dù qua đời sớm ở tuổi 37 vào năm 1520 (tương truyền do làm việc quá sức và bệnh tật), Raphael để lại ảnh hưởng sâu rộng. Phong cách của ông được các thế hệ sau học hỏi, đặc biệt trong nghệ thuật Baroque và cổ điển.


Bối cảnh thời Phục Hưng

•  Raphael hoạt động trong giai đoạn Phục Hưng đỉnh cao, khi nghệ thuật Ý đạt đến sự hoàn mỹ về kỹ thuật và tư tưởng. Thời kỳ này nhấn mạnh chủ nghĩa nhân văn (humanism), tôn vinh con người, lý trí và vẻ đẹp cổ điển Hy Lạp-La Mã.

•  Ông làm việc dưới sự bảo trợ của các giáo hoàng (Julius II, Leo X) và giới quý tộc, trong bối cảnh Rome đang nỗ lực trở thành trung tâm văn hóa vượt qua Florence.


Cuộc sống cá nhân

•  Raphael nổi tiếng với tính cách hòa nhã, khác với sự cạnh tranh gay gắt giữa Leonardo và Michelangelo. Ông được yêu mến bởi khách hàng và đồng nghiệp.

•  Ông chưa từng kết hôn nhưng được cho là có mối quan hệ với Margherita Luti, người mẫu trong La Fornarina.

Mình có kể về Pantheon ở La-mã. Ai đến đây nhớ ghé vào trong vì hoạ sĩ Raffaello được chôn tại đây

Nhớ thời sinh viên, với thẻ sinh viên trường cao đẳng quốc gia nghệ thuật, mình đi viếng viện bảo tàng tại Paris miễn phí nên mùa đông là chạy vào mấy viện bảo tàng để xem cho đỡ lạnh. Ngày nay thì cũng ít đi viếng viện bảo tàng. Đi một mình thì buồn mà rủ mụ vợ thì mụ kêu xa xôi. Vì phải lấy xe lửa lên Los Angeles rồi đi bộ lang bang xem viếng các bảo tàng viện. Khi xưa có con thì có dắt chúng đi nhưng chả có đứa nào thích nghệ thuật. Chán Mớ Đời 



Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Mật ong có thể chữa dị ứng không?

Hôm kia, có ông Mễ làm nghề thay cửa sổ gọi điện thoại kêu mình có mật ong không. Mình nói còn vài hũ do nhiều người nhờ mình mua dùm nhưng chưa đến lấy. Muốn thì mình đưa cho. Tại vì mình đã trả tiền cho người nuôi ong rồi còn mấy người kia cứ nói nhưng chả thấy họ đến nhà. Ai đưa tiền trước thì lấy trước. Dạo này mình để mật ong ở vườn vì có người nhờ mụ vợ mua mật ong dùm rồi quên trả tiền. Mà giá mật ong lên như điên. Vì ong chết nhiều quá. Ông ta nói để cho ông ta hũ lớn. Mấy năm nay, cứ tới mùa này là ông ta nhờ mình mua dùm mật ong chính gốc từ ông Mỹ nuôi ong trong vườn mình. Hồi chiều, ông ta gọi sẽ đến lấy mật ong và luôn tiện hai thùng bơ vì ông ta có bán lẻ cho khách hàng trong khu vực ông ta ở.

Đứng nói chuyện thì ông ta cho biết là từ ngày dùng mật ong nguyên chất của ông Mỹ nuôi ong ở vườn mình thì hết bị dị ứng hành mỗi ngày. Ông này to như con trâu mà kêu bị dị ứng khiến mình thất kinh. Trước đây, mùa Xuân về, hoa ra chào mừng ánh nắng khiến ông ta khó ngủ lắm, nước mắt chảy ròng ròng như bị vợ la. Phải chích mấy mũi thuốc trị dị ứng mỗi tuần. Nói chuyện với ông ta khiến mình thất kinh. Về nhà kiếm tài liệu đọc về mật ong và bệnh dị ứng tại Hoa Kỳ. Mình không bị dị ứng nhưng nhiều bạn bè cứ vào mùa Xuân khi hoa nở, phấn hoa bay khắp nơi khiến họ bị dị ứng. Mình nghe nói bị dị ứng thì nên uống mật ong nguyên chất địa phương của vùng mình ở. Lý do là phấn hoa địa phương được ong đem về làm mật sẽ giúp hệ thống miễn nhiễm của mình tốt hơn. Sẽ giảm bị bệnh dị ứng này.


Mình thì ngâm mật ong của vườn từ khi mua vườn bơ đến giờ với tỏi, quế, nghệ, chanh, có khi Phật thủ. Mỗi sáng uống một tí để giúp hệ miễn nhiễm của mình. Nghe ông Mỹ già nói là khi xưa mẹ ông ta hay uống mật ong với quế. Không hiểu lý do nhưng người xưa kêu như vậy tốt. Nên bắt chước uống. Để độ trên 6 tháng thì không bị cay. Mình cho bà chị dâu uống vì cứ nghe chị ta đau hoài. Uống thấy ngon, nhất là khoẻ nên chị ta làm nhưng mới có 3 tuần là đã dùng nên tỏi chưa bị ngấm hết nên còn cay. Phải để tới khi mật ong hết còn đặc như nguyên thuỷ, tỏi trở thành màu hơi nâu nâu thì ăn mới không bị cay như tỏi tươi.


Ý kiến chính là việc tiêu thụ mật ong địa phương có thể giúp giảm dị ứng theo mùa (viêm mũi dị ứng), thường được kích hoạt bởi phấn hoa trong không khí từ cỏ, cây hoặc cỏ dại như cỏ phấn hương. Lý do bao gồm:

  Ong thu thập mật và phấn hoa từ các cây địa phương, một phần trong đó có trong mật ong.

  Bằng cách ăn một lượng nhỏ phấn hoa này, hệ miễn dịch của chúng ta có thể dần trở nên giảm nhạy cảm với các chất gây dị ứng, tương tự như cách liệu pháp miễn dịch dưới lưỡi (viên dị ứng) hoặc tiêm dị ứng hoạt động.

  Mật ong địa phương được nhấn mạnh vì được cho là chứa phấn hoa đặc trưng cho khu vực địa lý của chúng ta sinh sống.


Điều này nghe có vẻ hợp lý, như trường hợp ông Mễ to như trâu hay chị dâu của mình nhưng mình đọc thêm tài liệu có nhiều chi tiết cần xem xét lại. Các nghiên cứu này được thực nghiệm qua vài người rất ít. Nhiều khi các công ty dược phẩm cũng không muốn được công bố nhiều mấy loại nghiên cứu này vì sẽ không bán được thuốc dị ứng và bác sĩ sẽ bị đói.


Nghiên cứu về mật ong trị dị ứng còn hạn chế, và kết quả không thống nhất. Dưới đây là cái nhìn chi tiết về các nghiên cứu chính và phát hiện của chúng:

  Nghiên cứu năm 2002 (Annals of Allergy, Asthma & Immunology):

  Thử nghiệm ngẫu nhiên, với 36 người bị viêm mũi dị ứng. Xin nhắc lại “36 người.” Họ được chia thành ba nhóm: một nhóm 12 người dùng mật ong địa phương, một nhóm 12 người dùng mật ong đã lọc (không phải địa phương), và nhóm thứ ba 12 người dùng giả dược (siro ngô có hương vị giống mật ong). Loại này thì người Tàu rất giỏi làm và xuất cảng qua mỹ.

  Người tham gia tiêu thụ 1 muỗng canh mỗi ngày trong 30 tuần trong mùa dị ứng. Họ không nói đến là mấy người này có uống thuốc dị ứng hay không trong khi thử nghiệm vì khi bị dị ứng thì khó chịu mà bắt họ thử không uống thuốc là mệt.

  Kết quả: Không có sự khác biệt đáng kể về triệu chứng dị ứng (ví dụ: nghẹt mũi, hắt hơi, ngứa mắt) giữa các nhóm. Cả mật ong địa phương lẫn mật ong đã lọc đều không vượt trội hơn giả dược.

  Kết luận: Nghiên cứu này cho thấy mật ong không có tác dụng đặc biệt đối với triệu chứng dị ứng ngoài hiệu ứng giả dược. Thế là bù trớt.


 Nghiên cứu năm 2013 (International Archives of Allergy and Immunology):

  Nghiên cứu nhỏ ở Malaysia với 40 bệnh nhân dị ứng với mạt bụi nhà (không phải phấn hoa, nhưng liên quan đến cơ chế dị ứng). Vụ này thì đồng chí gái bị dính, nếu bụi vào người khó chịu thôi nên không thích cắm trại. Người tham gia được cho dùng mật ong địa phương liều cao (1 g/kg trọng lượng cơ thể mỗi ngày) cùng với thuốc dị ứng tiêu chuẩn hoặc chỉ dùng thuốc.

  Kết quả: Sau 4 tuần, nhóm dùng mật ong báo cáo cải thiện nhẹ các triệu chứng như chảy nước mũi và hắt hơi so với nhóm đối chứng. Đến 8 tuần, sự khác biệt ít rõ rệt hơn.

  Hạn chế: Nghiên cứu dị ứng mạt bụi khác với dị ứng phấn hoa theo mùa. Nhóm mật ong cũng dùng thuốc, nên khó xác định tác dụng riêng của mật ong.

  Kết luận: Gợi ý khả năng giảm triệu chứng, nhưng không chữa khỏi, và nghiên cứu hạn chế các kết luận rộng hơn. Chỉ thử nghiệm trên 40 người thì khó mà có một kết quả rõ ràng.


 Nghiên cứu thử nghiệm năm 2011 (Phần Lan):

  Bệnh nhân dị ứng với phấn hoa bạch dương dùng mật ong có bổ sung phấn hoa bạch dương hoặc mật ong thông thường trong vài tháng trước mùa dị ứng. Xem như kiểu chích ngừa trước khi mùa Xuân, hoa nở. Kiểu chích thuốc cảm cúm trước khi mùa đông để cơ thể chuẩn bị. Điểm này hay để mình nhắc ông Mễ chuẩn bị cho năm sau. Hoặc ăn mật ong suốt năm.

  Kết quả: Nhóm dùng mật ong bổ sung phấn hoa báo cáo ít triệu chứng hơn và dùng ít thuốc kháng histamine hơn trong mùa so với nhóm mật ong thường.

  Hạn chế: Quy mô mẫu nhỏ, chưa được đánh giá ngang hàng, và phấn hoa được bổ sung có chủ ý (không phải tự nhiên có trong mật ong).

  Kết luận: Việc bổ sung phấn hoa nhân tạo có thể giúp ích, nhưng điều này không áp dụng cho mật ong thông thường.


Các nghiên cứu khác chủ yếu là giai thoại hoặc quá nhỏ để đưa ra kết luận chắc chắn. Một bài đăng năm 2010 trên Journal of the American Board of Family Medicine lưu ý rằng mặc dù mật ong phổ biến trong y học, nhưng không có đủ bằng chứng để khuyến khích sử dụng nó như một phương pháp điều trị dị ứng.


Tại sao mật ong có thể không hiệu quả như kỳ vọng. Một số yếu tố làm suy yếu ý tưởng rằng mật ong có thể “chữa” dị ứng:

  Dị ứng theo mùa thường do cây thụ phấn nhờ gió (ví dụ: cỏ phấn hương, cỏ, sồi) gây ra, tạo ra phấn hoa nhẹ lan truyền qua không khí.

  Mật ong chủ yếu chứa phấn hoa từ cây thụ phấn nhờ ong (ví dụ: cỏ ba lá, hoa dại), nặng hơn và dính hơn, được thiết kế để thu hút côn trùng hơn là bay trong không khí. Những loại phấn hoa này hiếm khi gây dị ứng.

  Các nghiên cứu ước tính rằng phấn hoa gây dị ứng chiếm dưới 0,05% nội dung của mật ong, quá ít để có tác dụng giảm nhạy cảm.


 Số lượng phấn hoa:

  Liệu pháp miễn dịch (như tiêm dị ứng) sử dụng liều lượng kiểm soát, có thể đo lường được của các chất gây dị ứng, thường ở mức microgram đến miligram, phù hợp với độ nhạy của bệnh nhân.

  Phấn hoa trong mật ong không ổn định và thường chỉ ở mức vết (nanogram đến microgram mỗi gram mật ong). Điều này thấp hơn hàng nghìn lần so với liều điều trị. Do đó mình đoán chắc phải ăn mật ong quanh năm để cơ thể tạo dựng hệ miễn nhiễm từ từ.


Pha chế và độ tinh khiết:

  Mật ong thương mại thường được lọc hoặc tiệt trùng, loại bỏ hầu hết phấn hoa. Ngay cả mật ong thô cũng có hàm lượng phấn hoa rất khác nhau tùy thuộc vào nguồn. Mình có viếng một cơ sở làm mật ong của một ông Mỹ ở gần Long Beach. Họ tẩy trùng đủ thứ cho đúng cách do chính phủ Cali ra lệnh nên diệt trùng khá nhiều kiểu sữa tươi. Có thể mất chất lượng. 

  Nếu không phân tích trong phòng thí nghiệm, không thể biết mật ong của mình có chứa các chất gây dị ứng liên quan hay chỉ là phấn hoa từ hoa thụ phấn bởi ong. Việc này thì chắc không ai bỏ tiền ra làm mà nếu có thì công ty dược phẩm cũng kêu dẹp.


Phản ứng miễn dịch:

  Dị ứng xuất phát từ phản ứng miễn dịch quá mức với protein trong phấn hoa. Việc ăn phấn hoa (qua mật ong) kích hoạt hệ miễn dịch đường ruột, có thể không liên quan đến phản ứng của hệ hô hấp với phấn hoa hít vào.

  Liệu pháp miễn dịch dưới lưỡi hoạt động bằng cách hấp thụ chất gây dị ứng dưới lưỡi, trực tiếp nhắm vào miễn dịch niêm mạc. Việc uống mật ong không tái tạo hiệu quả con đường này.


Dù mật ong không chữa dị ứng, nó có thể giảm triệu chứng:

•  Tính chất làm dịu: Tác dụng kháng khuẩn và chống viêm của mật ong có thể làm dịu đau họng hoặc ho do chảy nước mũi sau. Một nghiên cứu năm 2007 trên Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine cho thấy mật ong hiệu quả hơn siro ho trong việc giảm ho ban đêm ở trẻ em (mặc dù không đặc hiệu cho dị ứng). Nhớ ở Việt Nam, mỗi lần nhà có ai bị mụt ở lưỡi vì nóng là bà cụ lấy mật ong rà cái lưỡi thì hết đau. Như giúp hạ nhiệt.

  Hiệu ứng giả dược: Tin rằng mật ong giúp ích có thể làm giảm mức độ triệu chứng cảm nhận, một hiện tượng được ghi nhận rõ trong điều trị dị ứng.

  Giá trị dinh dưỡng: Mật ong thô chứa chất chống oxy hóa và vi chất, hỗ trợ sức khỏe tổng thể nhưng không trực tiếp giải quyết dị ứng.


Mật ong an toàn cho hầu hết mọi người, nhưng có một số lưu ý:

  Phản ứng dị ứng: Hiếm gặp, nhưng những người dị ứng với phấn hoa, nọc ong hoặc các thành phần khác của mật ong có thể phản ứng với mật ong thô. Triệu chứng có thể bao gồm ngứa, sưng, hoặc trong trường hợp nghiêm trọng là sốc phản vệ. Mình có gặp một trường hợp, đi cắm trại Lửa Việt cách đây 40 năm, có một chị bị ong chích, nghe nói bị dị ứng với nọc của ong nên phải chợ đi nhà thương. Vào vườn lâu lâu mình đi ngang qua các tổ ong, bị ong chích sưng vù nhưng thiên hạ cho biết là giúp hệ thống miễn nhiễm của mình nên không sợ, lại cứ cầu cho chúng chích. Đồng chí gái có chiêu, khi bị ong chích thì lấy đồng bạc 1 xu bằng đồng rồi nhấn trên chỗ bị sưng thì vài tiếng sau sẽ xẹp.

•  Nguy cơ ngộ độc: Mật ong thô có thể chứa bào tử Clostridium botulinum, vô hại với người lớn khỏe mạnh nhưng nguy hiểm cho trẻ dưới 1 tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch. Không bao giờ cho trẻ sơ sinh dùng mật ong. Vụ này thì ở Việt Nam, bà cụ mình dùng mật ong rà lưỡi mấy người em lúc còn nhỏ. Mình cũng bắt chước, khi xưa con bị canker sore là lấy mật ong rà. Chỉ sợ ăn nhiều thôi. Ngày 1, 2 muỗng là đủ rồi. Nhiều quá, mập vì lượng đường khá nhiều.

  Calo và đường: Mật ong chứa nhiều đường (khoảng 80% theo trọng lượng), nên tiêu thụ quá mức có thể dẫn đến tăng cân hoặc tăng đường huyết ở người tiểu đường.

  Kiểm soát chất lượng: Mật ong giả hoặc pha tạp rất phổ biến. Để có lợi ích, hãy chọn mật ong thô, chưa lọc từ nguồn địa phương đáng tin cậy. Vụ này thì ông nuôi ong trong vườn mình, không có pha chế gì cả. Mình có đến nhà ông ta để giúp lấy mật ong từ các tổ ong. 


Dạo này họ cho biết là ong tại Hoa Kỳ chết rất nhiều vì nông dân sử dụng thuốc diệt trùng nên ong dính chết nên mật ong thiệt rất hiếm. Đa số là bị pha rất nhiều. Cách tốt nhất là nên mua tại mấy người nuôi ong tại địa phương. Tại các chợ nông sản địa phương cũng phải cẩn thận, hỏi họ là người nuôi ong hay mua của ai bán lại vì đa số mật ong từ Trung Cộng đều được pha.


Nếu bác nào muốn thử mật ong cho dị ứng. Chọn mật ong địa phương và thô: Chọn mật ong từ khu vực cách nhà bác 50 dặm, từ người nuôi ong có thể xác nhận nó chưa qua máy móc. Chợ nông sản là nơi tốt để tìm.


Liều lượng vừa phải: Bắt đầu với 1–2 thìa cà phê mỗi ngày, pha vào trà, sữa chua hoặc ăn trực tiếp. Không có liều chuẩn, nên đừng lạm dụng.

Theo dõi triệu chứng: Ghi nhật ký để ghi lại bất kỳ thay đổi nào trong triệu chứng dị ứng qua vài tuần hoặc tháng. Điều này giúp phân biệt hiệu ứng giả dược với lợi ích thực sự. Đừng bỏ thuốc kháng histamine, thuốc xịt mũi corticosteroid (như fluticasone), hoặc liệu pháp miễn dịch nếu được kê đơn. Mật ong không thay thế thuốc mà chỉ là chất bổ sung.


Mật ong có thể là phương pháp chữa trị?

“Chữa” dị ứng thường có nghĩa là đạt được khả năng dung nạp lâu dài với chất gây dị ứng, như đôi khi xảy ra với liệu pháp miễn dịch hoặc tự nhiên hết dị ứng (thường gặp ở trẻ em). Hàm lượng phấn hoa thấp và thiếu liều lượng chuẩn hóa khiến mật ong khó có thể đạt được điều này. Tốt nhất, nó có thể giảm mức độ triệu chứng cho một số người, nhưng điều đó không chắc lắm. 


Nên thử để xem cơ thể mình có thay đổi hay hệ miễn nhiễm của mình có tăng trưởng. Thường là khi đau ốm, người ta hay muốn lành cho mau để đi làm. Nên bác sĩ hay cho thuốc trụ sinh. Uống trụ sinh vào thì sẽ giết được vi khuẩn khiến mình bị đau nhưng  thuốc trụ sinh như bom napalm, cũng giết luôn các vi khuẩn cần thiết trong ruột của mình nên hệ miễn nhiễm của mình yếu đi, lại dễ bị đau. Từ ngày mình uống nghệ với mật ong thì hết ho nhất là tập Đông Phương Hội từ 20 năm nay thì không bị bệnh vớ vẩn nữa. Khi xưa, mùa đông về là ho cả tháng, đi bác sĩ uống trụ sinh. Nay để giúp hệ miễn nhiễm mình ăn đủ loại thức ăn, Ấn Độ, ả rập, đại hàn,…. Để có nhiều loại thức ăn giúp hệ miễn nhiễm của mình.


Cần các thử nghiệm lớn hơn, được thiết kế tốt để giải quyết tranh cãi. Vấn đề là thử nghiệm thì cần tiền, ai cung cấp tiền để làm mấy vụ này. Một nghiên cứu so sánh mật ong thô địa phương với giả dược, với hàm lượng phấn hoa được định lượng và phù hợp với dị ứng cụ thể của người tham gia, có thể làm rõ liệu có tác dụng thực sự hay không. Cho đến lúc đó, mật ong vẫn là một phương thuốc dân gian với sự hỗ trợ hạn chế. Mật ong pha và mật ong nguyên chất thì ăn là mình biết ngay hay chỉ cần lật hũ mật ong là biết bị pha hay không. Nếu thấy mấy bọt nổi chậm chậm là đúng hiệu con Nai vàng còn nếu nhanh lõng là biết đồ pha.

Chai mật ong chúa cho đồng chí gái còn propolis thì để mình uống sô-cô-la bỏ vào một tí để giúp hệ miễn nhiễm
Phấn hoa của ong đem về tổ, mình uống trà bỏ vào một tí, không ngọt. Để sang năm mình nói ông Mễ là nên mua loại này uống với trà hay cà phê vì không ngọt. Ong đậu trên các hoa nên chân dính các phấn hoa. Từ từ thành một hạt nhỏ nên khi bay về tổ thì chúng phải bỏ lại phía ngoài như mình vào nhà, phải bỏ giầy dép ra. Mấy người nuôi ong lấy đem bán. Không ngọt. Nghe nói rất tốt cho cơ thể. Mình xài từ khi mua vườn đến nay, không bị gì cả.

Ông Mỹ nuôi ong về hưu nên mình có một ông khác thay thế. Ông mới có nuôi 5 người thợ nên có nhiều sản phẩm như sữa ong chúa, mình có lấy về mấy hũ cho đồng chí gái ăn cho đẹp da. Mình thì thích propolis, loại này chưa phải là mùa nhưng rất tốt. Loại mà mấy con ong tạo ra để đóng các lỗ khe hở của tổ ong khi mua đông về. Loại này này nếu ho là cứ lấy ra ngâm nước uống là hết khò khè. Ngoài ra mấy con ong đậu trên hoa nên chân dính các phấn hoa, đem về tổ ong, thành những hạt nhỏ. Mình dùng để uống sô-cô-la. Xong om


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn