Hiển thị bài đăng được sắp xếp theo ngày cho truy vấn Nhà thờ đầu tiên tại Đà Lạt. Sắp xếp theo mức độ liên quan Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị bài đăng được sắp xếp theo ngày cho truy vấn Nhà thờ đầu tiên tại Đà Lạt. Sắp xếp theo mức độ liên quan Hiển thị tất cả bài đăng

Sự suy tàn của hướng đạo Hoa Kỳ

 Sự suy tàn của hướng đạo Hoa Kỳ 

Thời tây đã có nữ hướng đạo sinh tại Việt Nam. Không nhớ tấm ảnh này ở Hà Nội hay Sàigòn 

https://www.scouting.org/

Mình có hai đứa con đi hướng đạo Hoa Kỳ khi xưa, đâu cũng mất 10 năm. Hướng đạo Hoa Kỳ nhưng do các trưởng gốc Việt đảm nhận và điều hành. Nhớ cho thằng con đi hướng đạo được 1 tháng thì mấy trưởng cãi nhau ra sao nên chia nhau thành lập một đoàn khác. Ma mới nên chả hiểu gì, mò theo người bạn dẫn vào theo đoàn mới được thành lập. Và sinh hoạt đến khi con đi học đại học. Có dạo chúng trở lại đoàn làm Kha nhưng rồi công ăn việc bề bộn cũng bỏ chạy luôn. Khép lại một giai đoạn của cuộc đời.


Thằng con thì đoạt được cái bằng Đại Bàng (eaglescout) còn con gái thì Silver Award gì đó. Nhìn lại thì đáng lẻ mình nên cho con theo đoàn do người Mỹ đảm nhiệm thì hay hơn vì họ hướng dẫn cách tự lực tại Hoa Kỳ trong khi các trưởng người Việt thì đóng vai kiểu người Mỹ gọi là Helicopter Parents. Đi cắm trại cũng cho cha mẹ đi theo, cắm lều bên cạnh để nấu ăn cho con này nọ nên cứ “sắp sẵn” cho con nên nói chung chúng nó không tự lập được nhiều. Được cái là chúng có nhiều đứa bạn thân từ hướng đạo đến ngày nay. Mấy bà cứ đứng nhìn sang phía con đang sinh hoạt để lâu lâu chạy đưa nước cho con uống hay ăn vớ vẫn.


Qua hướng đạo, vợ chồng mình cũng quen được vài cặp vợ chồng gốc việt từ 20 năm nay, vẫn liên lạc thường xuyên. Mỗi lần đi cắm trại là tha hồ được mấy bà nấu ăn mời mệt thở. Mấy bà quen thân đa số là mấy bà nấu ăn ngon. Vợ mình không biết nấu ăn nên đi theo mấy bà nấu ăn ngon để mình ăn chực. Sau này không còn đi hướng đạo nữa, lâu lâu mấy bà nấu món gì đặc biệt đem lại nhà để trước cửa nhà rồi hú mình về nhớ đem vào. Bù lại mình đem bơ tặng ăn mệt thở được cô Lựu.


Mình nhớ mang máng là hướng đạo được thành lập năm 1907 bởi ông người Anh tên Robert Baden Powell rồi được đưa vào Hoa Kỳ bởi một ông mỹ, tên William Boyle, khi sang Anh quốc, bị lạc trong sương mù thì có một hướng đạo sinh dẫn đường cho ông ta đến địa điểm. Ông ta có tính người Mỹ nên cho tiền boa nhưng cậu bé, hướng đạo sinh không nhận, cho rằng làm việc thiện là bổn phận của cậu ta nên ông người Mỹ mới đột phá tư duy, thành lập hướng đạo Hoa Kỳ khi về nước vào ngày 8 tháng 2 năm 1910, 3 năm sau khi hướng đạo Anh quốc ra đời và phát triển rất nhanh nhất là thời khủng hoảng kinh tế 1920-1030. Thanh niên Hoa Kỳ tham gia các chương trình xây dựng các công viên quốc gia. 2 năm sau thì bà Juliette Low sáng lập thêm ngành nữ hướng đạo sinh mỹ.


Thời kỳ đỉnh cao (thập niên 1970): Số thành viên thanh thiếu niên đạt khoảng 6,5 triệu (thường được trích dẫn khoảng 5 triệu vào đầu thập niên 1970) và vẫn duy trì ở mức cao đến cuối thập niên 1990 (~4,8 triệu). Một tỷ lệ lớn các cậu bé Mỹ từng tham gia. Mình đoán là sau bài diễn văn nhậm chức của tổng thống John Kennedy, với câu nói bất hủ “bạn đã làm gì cho tổ quốc…” khiến thanh niên Hoa Kỳ tham gia các sinh hoạt, chương trình Peace Corps và thiết niên gia nhập hướng đạo.


Khi xưa, ở Đà Lạt mình có đi hướng đạo được 2 tháng thì ngưng vì mình không thích đám đông, vâng lời huynh trưởng này nọ. Mình ghét kỹ luật, tập thể.


Những năm gần đây các chương trình chính (Cub Scouts + Scouts BSA) đạt khoảng 1,97 triệu năm 2019. Sau đó giảm mạnh xuống ~1,12 triệu năm 2020 (giảm 43% chỉ trong một năm). Mình đoán là vì Covid và vụ tố giác các lạm dụng tình dục của các trưởng khi tổ chức hướng đạo Hoa Kỳ khai phá sản để ngăn chận các cuộc thưa kiện. Vụ này tương tự vụ các ông cha, linh mục rờ mó gì các trẻ em thanh niên thánh thể gì đó, cũng bị kiện mệt thở đời ông cha.


Các luật sư nhảy vào làm tiền. Họ quảng cáo là cứ ghi tên, chỉ cần có ai quen biết viết một tờ giấy chứng nhận là sự việc có xảy ra là có tiền. Có 3 tổ hợp luật sư chính mà mỗi ngày họ nộp đến 800 lá đơn kiện. Lấy 800 chia cho 8 tiếng làm việc xem như mỗi tiếng có đến 100 lá đơn, xem như mỗi phút họ khai đến 2 lá đơn. Quá nhanh hay có nhiều luật sư làm việc. Kinh nghe nói mỗi lá đơn kiện được đâu $3,000, luật sư lấy 50% còn được $1,500 để bù lại sự mất mát. Chán Mớ Đời 


Các số liệu liên quan đến phá sản ghi nhận khoảng 762.000 thành viên thanh thiếu niên. Đến cuối năm 2024, Scouting America báo cáo khoảng 1,03 triệu thành viên thanh thiếu niên (với một số tuyên bố về tăng trưởng nhẹ so với năm trước). Các số liệu năm 2025 từ nhiều nguồn khác nhau dao động khoảng 850.000–900.000 thành viên theo đơn vị. Khoảng 20% thành viên hiện tại là nữ.


Tóm lại, số lượng thành viên thanh thiếu niên chỉ còn một phần nhỏ so với đỉnh cao lịch sử, và tỷ lệ bé trai còn thấp hơn nữa vì đã có sự tham gia của các bé gái. Để tránh tai tiếng, hướng đạo Hoa Kỳ đã thay đổi như sau: Boy Scouts of America đã đổi tên thành Scouting America (có hiệu lực từ năm 2025) để thể hiện tính bao gồm hơn. Chương trình chính dành cho độ tuổi 11–17 cũng đã bỏ chữ “Boy” và trở thành Scouts BSA.

Lính khố trinh sát thời tây, không mang giày, đeo gà mên nghe leng keng là mệt.

Các bé gái được tham gia Cub Scouts từ năm 2018 và chương trình chính từ năm 2019. Mình chỉ thấy nữ hướng đạo sinh đi bán bánh gây quỹ nhiều nhất cho tổ chức. Thanh niên, thanh nữ đồng tính được chấp nhận từ năm 2013, lãnh đạo trưởng thành đồng tính từ năm 2015 (với một số ngoại lệ cho đơn vị tôn giáo), và trẻ chuyển giới xác định là nam từ năm 2017. Tổ chức không còn là không gian chỉ dành cho nam giới với mục tiêu chính là phát triển nam tính như khởi đầu. Vì bên Anh quốc, họ tổ chức để huấn luyện con trai trở thành các chiến sĩ phục vụ quân đội hoàng gia khi lớn lên. Cũng vì theo chủ nghĩa thức tĩnh (wokism) nên có lẻ một số phụ huynh ngại cho con mình tham gia sinh hoạt hướng đạo.

Mình thấy mấy tấm ảnh hướng đạo Việt Nam thời pháp thuộc nên tải lại đây cho ai tò mò.
Không nhớ tướng nào của tây hình như De Lattre
Mình quên là ở Sàigòn hay Hà Nội 


Những hình ảnh hướng đạo Việt Nam được người Pháp khai phóng tại Việt Nam khi xưa. Hình lấy từ nhóm Vieille Indochine. Mình có nhiều tấm ảnh hướng đạo Lâm Viên sinh hoạt tại Sân Cù, để hôm nào buồn đời sẽ kể. Sau 75, thì nghe nói hướng đạo Việt Nam bị dẹp bỏ nhưng ngày nay hình như họ cho hoạt động lại. Có một anh quen ở Việt Nam, thấy lâu lâu tải hình hướng đạo trên mạng.

Sau vụ phá sản Chapter 11 năm 2020 (do hàng chục nghìn khiếu nại về lạm dụng tình dục), tổ chức đã tái cấu trúc cấp quốc gia, tăng cường quy định bảo vệ thanh thiếu niên, chi phí bảo hiểm cao hơn, và chuyển sang mô hình thành viên theo kiểu “rolling” (từ năm 2023). Các hội đồng địa phương vẫn độc lập. Quan hệ hợp tác lớn với Giáo hội Các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giê Su Ky Tô (LDS/Mormon) kết thúc khoảng năm 2019–2020, khiến mất hàng trăm nghìn thành viên chỉ trong một đợt. Nhà thờ Mormon rất kỵ vụ giới tính của chủ nghĩa thức tĩnh nên đã rút ra khỏi các hoạt động hướng đạo Hoa Kỳ và sinh hoạt riêng theo tiêu chí của nhà thờ.


Từ việc tập trung vào kỹ năng ngoài trời, tự lực và hình thành nhân cách nam giới, tổ chức đã mở rộng sang phát triển lãnh đạo, nhân cách và tinh thần phục vụ cho mọi thanh thiếu niên. Một số người nhận xét rằng điều này đã làm loãng sứ mệnh đặc thù dành riêng cho nam giới.


Các chương trình, cấp bậc (bao gồm Eagle Scout), hoạt động ngoài trời và Lời thề/Luật Hướng đạo vẫn tiếp tục, tổ chức vẫn phục vụ hơn một triệu thanh thiếu niên cùng với lực lượng tình nguyện viên. Các quy định an toàn nghiêm ngặt hơn nhiều so với các thập kỷ trước. Mình thấy mấy đứa con sinh hoạt hướng đạo nên tương đối chúng rất thật thà, nói theo nghĩa người Việt, từng sống tại Việt Nam nhất là với Việt Cộng, là không nói dối,…theo mấy điều của lời thề hướng đạo.


Tại Hoa Kỳ, người Mỹ hay nói “Honnesty is the best policy” nên muốn gặp mấy ông lính mỹ từng bị Việt Cộng giam giữ tù binh, xem họ có thành thật khai báo với quản giáo Việt Cộng trong Hoả Lò.


Nhìn thấy tổ chức hướng đạo Hoa Kỳ càng ngày càng ít con trai tham gia so với những thập niên của thế kỷ 20, người ta giải thích như sau:

Gia đình hai người đi làm bận rộn hơn, cạnh tranh từ thể thao có tổ chức, trò chơi điện tử/màn hình, thời thơ ấu có cấu trúc hơn (ít thời gian tự do ngoài trời), sự mở rộng ngoại ô, và sự suy giảm chung trong tham gia các nhóm cộng đồng đã làm giảm sức hấp dẫn của một chương trình đòi hỏi cam kết cao. 


Mình nhớ có nhiều lần tổ chức sinh hoạt ở nhà mình cho đoàn hướng đạo thì khi mấy đứa nhỏ đến, đứa nào cũng có iPad hay đồ chơi pokemon hay chi đó, lâu rồi nên không nhớ rõ. Chúng tụ nhau chơi game, chớ chả thấy đứa nào chơi trò hướng đạo, hát hò sinh hoạt như mình lúc chưa lấy vợ. Đi sinh hoạt với thanh niên, trại hè,… với Nhóm Lửa Việt miền Đông Bắc.


Nhớ có lần về Đà Lạt, mình và con gái đi lên chùa Linh Sơn thì thấy một nhóm gia đình phật tử đang sinh hoạt. Các em hát các bài ca họp đoàn, vỗ tay, con gái mình biết mấy bài hát này nên hát theo rồi nó hỏi tại sao hát ở đây, thấy các em gia đình phật tử vui vẻ hát trong khi ở Cali, mỗi lần tập hát mấy bài này, bạn của đội nó nhép nhép như đưa đám . Chán Mớ Đời 


Niềm tin vào các nhóm do người lớn dẫn dắt cũng thay đổi sau các giai đoạn tội phạm cao trước đây. Nhớ có lần mấy trưởng kêu mấy phụ huynh hãy tin tưởng vào các trưởng rồi tuần sau nghe tin một trưởng bị bắt về tội ăn gian Medicare gì đó. Chán Mớ Đời 


Việc Giáo hội LDS rút lui (theo một số ước tính gần 1/3 số thành viên), gián đoạn do đại dịch COVID-19, và vụ bê bối lạm dụng tình dục cùng quá trình phá sản đã làm tổn hại uy tín, khiến nhiều phụ huynh thận trọng hơn.


Việc mở cửa cho các bé gái và thay đổi chính sách LGBTQ+ giữ chân hoặc thu hút một số gia đình, nhưng cũng làm xa lánh những người theo truyền thống hoặc bảo thủ/tôn giáo hơn, những người ưa thích không gian chỉ dành cho nam giới. Tối không biết cho chúng ngủ ở đâu, lều con trai hay lều con gái. Một số đã chuyển sang các tổ chức thay thế như Trail Life USA. https://www.traillifeusa.com/


Các phê bình từ cả hai phía cho rằng tổ chức hoặc thay đổi quá chậm, hoặc đã từ bỏ bản sắc cốt lõi. Vụ này thì mình có trải qua với hội LIONS International. Mình gia nhập một hội chỉ chấp nhận hội viên là nam phái, sau này sợ bị thưa kiện nên phải cho phụ nữ tham gia thì thấy chán như con dán. Về nhà gặp vợ làm chủ rồi vào hội tưởng chỉ có nam phái không để trò chuyện, kể chuyện tếu lâm nay phải nghe mấy bà ra lệnh nữa nên rút lui. 


Hướng đạo đôi khi bị xem là lỗi thời. Danh hiệu Eagle Scout không còn mang nhiều uy tín tự động cho việc vào đại học hay nghề nghiệp như trước. Thằng con mình có bằng Đại Bàng này nhưng thấy cũng dễ thực hiện nên có lẻ vì vậy mất uy tín. Khi nó làm chương trình sửa sang lại cái quầy của thư viện trường Villa Park, để trình cho hội đồng thì có anh bạn quen, thợ mộc phụ giúp rồi bố mẹ cũng săn tay áo lên phụ thay các tủ đựng sách. Mình xin từ một công ty bán tủ đựng đồ cho nhà hàng, nhà máy. Nói chung mình dắt nó đến nói chuyện, xin đồ và nhờ anh bạn thợ mộc phụ giúp đóng cái quầy, nay tên nó đước thư viện ghi trên bảng vàng. Một số đơn vị gặp khó khăn với các buổi họp mang tính hành chính, kém hấp dẫn, làm giảm khả năng giữ chân thành viên sau giai đoạn Cub Scouts.


Tỷ lệ thiếu vắng người cha tăng, sự suy giảm tham gia của nam giới vào nhiều hoạt động có cấu trúc, và các yêu cầu cạnh tranh về thời gian của các cậu bé cũng đóng vai trò. Hơn 50% gia đình mỹ ly dị nên lộn xộn, cuối tuần cha gặp con, muốn dành thời gian với nhau hơn là cho đi tham gia các sinh hoạt cộng đồng giúp học lãnh đoạ từ bé. Kết quả là Scouting America nhỏ hơn, đa dạng hơn (với tỷ lệ nữ ngày càng tăng), và hoạt động trong một môi trường xã hội rất khác so với Boy Scouts giữa đến cuối thế kỷ 20. 


Các báo cáo chính thức nhấn mạnh sự phục hồi, tăng trưởng khiêm tốn ở một số lĩnh vực và tiếp tục sứ mệnh, trong khi các phân tích độc lập nhấn mạnh sự suy giảm dài hạn về số lượng thành viên và sự mất đi của một tổ chức quy mô lớn dành riêng cho nam giới.


Giáo hội Các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giê Su Ky Tô (thường gọi là LDS hoặc Mormon) từng là đối tác tôn giáo lớn nhất và nhà tài trợ đơn vị Hướng đạo lớn nhất của Boy Scouts of America (BSA). Việc rút lui hoàn toàn vào ngày 1/1/2020 gây ra một trong những cú sốc lớn nhất về số lượng thành viên trong lịch sử tổ chức.


Ngày 8/5/2018, Giáo hội LDS và BSA ra tuyên bố chung rằng mối quan hệ chartered organization sẽ kết thúc vào ngày 31/12/2019. Từ ngày 1/1/2020, Giáo hội rút toàn bộ các đơn vị do mình tài trợ. Hơn 400.000 thanh thiếu niên. Đây tương đương khoảng 18–18,5% tổng số thành viên thanh thiếu niên của BSA lúc bấy giờ (BSA có khoảng 2,2–2,3 triệu youth members). Theo số liệu năm 2013, chỉ riêng các cậu bé LDS đã chiếm hơn 430.000 thành viên. Việc rút lui khiến tổng số thành viên youth của BSA rơi xuống dưới 2 triệu lần đầu tiên kể từ thời Thế chiến II.


Đây là một trong ba yếu tố chính (cùng với COVID-19 và vụ phá sản liên quan đến lạm dụng tình dục) khiến số lượng thành viên giảm mạnh vào năm 2020 (từ ~1,97 triệu năm 2019 xuống ~1,12 triệu). Ở các hội đồng phía Tây (đặc biệt Utah, Idaho, Wyoming), thiệt hại rất nặng. Nhiều hội đồng địa phương phải cắt giảm nhân sự, bán trại và đối mặt khó khăn tài chính. BSA mất đi một nguồn tài trợ và lực lượng tình nguyện viên ổn định lớn.


Giáo hội nêu lý do chính là cần xây dựng một chương trình thanh thiếu niên thống nhất trên toàn cầu. Hơn một nửa thành viên Giáo hội sống ngoài Mỹ và Canada, trong khi BSA chủ yếu hoạt động ở Mỹ. Giáo hội muốn có chương trình phù hợp với mọi quốc gia thay vì phụ thuộc vào mô hình Hướng đạo Mỹ. Ngoài ra, nhiều quan sát viên và lãnh đạo Giáo hội cũng đề cập đến sự khác biệt ngày càng lớn về giá trị (BSA chấp nhận thành viên đồng tính từ 2013, lãnh đạo đồng tính từ 2015, và sau đó cho phép bé gái tham gia). Nói cho ngay bị thưa kiện thì giáo hội rút lui sợ bị kiện ké thì mệt.


Thời gian thay đổi cách nhìn, quan niệm sống nên cái gì hôm qua được xem là tuyệt đối thì hôm nay trở thành lỗi thời. Tinh thần hướng đạo rất tốt cho trẻ em sinh hoạt ngoài trời, đi cắm trại, học cách tự lực, lãnh đạo, làm việc với các trẻ cùng tuổi. Ngày nay cha mẹ bận công ăn việc làm nên không có thời gian chăm sóc con. Cuối tuần chỉ muốn nghỉ ngơi, dưỡng sức thay vì đưa con đi sinh hoạt.


Nhớ hồi mấy đứa con đi hướng đạo ngày chủ nhật. Sáng hai vợ chồng chở đi rồi mấy trưởng bắt phải ở đó, gần gần nơi sinh hoạt để lỡ con mình có việc gì thì có thể xử lý ngay. Trưa họp xong thì chạy mệt thở kiếm tiệm ăn cho nhanh rồi chở đi học lớp việt ngữ đến 4 giờ chiều mới xong. Xem như ngày chủ nhật là banh ta lông. Nếu làm lại thì mình cho đi hướng đạo do trưởng người Mỹ trắng đảm trách. Lý do họ chỉ họp 1 tháng 1 lần, rồi cho bài tập để khảo bài lần tới rồi tổ chức đi du ngoạn, cắm trại nhiều hơn. Như ở vậy con mình có down time nhiều hơn. Mà mình cũng không phải chở đi họp hàng tuần khiến mệt lắm. 


Chưa kể là mỗi khi con có Swimming Meet, bơi đua với đội bơi. Họp xong là chở đi bơi cả hai ngày cuối tuần. Mệt bá thở. Cũng buồn khi nghe tin hội hướng đạo Hoa Kỳ ngày nay phải khai phá sản rồi thêm tinh thần thức tĩnh nên đã làm phai nhạt ý tưởng hướng đạo khởi đầu. Mình không biết cho con đi hướng đạo có lợi hay không so với thời gian mình bỏ ra. Nếu làm lại thì mình vẫn cho con đi hướng đạo nhưng theo đoàn của người Mỹ đảm trách. Lý do là các hướng đạo sinh ít nên dễ thân nhau, sinh hoạt chung tốt hơn trong khi đoàn hướng đạo do các trưởng người Việt đảm trách thì đông như quân nguyên. Và ít họp mặt, 1 tháng 1 lần thay vì đoàn Việt Nam thì mỗi tuần một lần nên con không có thời gian xả hơi. Học ngày chưa đủ học đêm rồi cuối tuần lại sinh hoạt hướng đạo rồi học việt ngữ nên rốt cuộc khá mệt cho mấy con, bị áp lực quá. Thêm gia đình không có thời gian cho nhau vào cuối tuần, may là có đi du lịch nghỉ hè để còn có kỷ niệm một thời để nhớ.


Mấy bác nào muốn cháu mình đi hướng đạo thì theo dường link mình tải ở trên. Mình thấy mấy đứa cháu có con, rồi cũng gia nhập đoàn hướng đạo mà mấy đứa con mình tham dự khi xưa.


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Giới thiệu về blog Mực Tím Sơn Đen (muctimsonden.com)

 Giới thiệu về blog Mực Tím Sơn Đen (muctimsonden.com)

Cách đây mấy năm có ông thần nào trên mạng nhắn tin hỏi thăm và đề nghị làm bờ lốc Mực Tím Sơn Đen. Lý do là đọc trên Facebook khó tìm lại các bài viết cũ, còn bờ lốc thì có thể tìm kiếm dễ dàng. Mình kêu cứ tự nhiên nên ông thần nhờ một ông thần khác ở Việt Nam làm dùm. Không ngờ 6-7 năm nay lại được Ây_Ai cho biết như sau. Rồi ông thần Chử Nhị Anh , bạn học cũ, người đặt tên “Mực Tím Sơn Đen” cho kỷ yếu của trường Văn Học, Đà Lạt gồm những bài do mình viết, lại thâu tiếng nói nhờ cô bạn nào đó đọc bài của mình trên mạng. Kinh

https://youtu.be/BIU-mnwDV6A?is=Ge2NIIIpNldtxf7G


Thấy trên trang nhà Vieille Indochine, nhà thờ Domaine de Marie, Đà Lạt mình có kể vụ này, lịch sử xây dựng ngôi nhà thờ này.

Mình hỏi Ây-Ai ChatGpt về bờ lốc thì được trả lời như sau. Kinh

Blog Mực Tím Sơn Đen là một không gian cá nhân của tác giả Nguyễn Hoàng Sơn, tập trung vào những bài viết mang tính hoài niệm, phản ánh sâu sắc về cuộc sống, văn hóa và lịch sử Việt Nam, đặc biệt gắn bó với Đà Lạt. Tên blog lấy cảm hứng từ thành ngữ “mực tím sơn đen”, nhưng nội dung không phải kiểu bôi nhọ tiêu cực mà là sự chia sẻ chân thành, dí dỏm về những kỷ niệm xưa và bình luận về hiện tại. Blog được xây dựng như một cuốn nhật ký trực tuyến, giúp độc giả – đặc biệt là người Việt kiều và những ai yêu Đà Lạt – tìm thấy sự đồng cảm qua những câu chuyện đời thường.

Tác giả: Nguyễn Hoàng Sơn

•  Nền tảng: Ông là một kiến trúc sư tốt nghiệp tại Pháp, từng du học và làm việc ở nhiều nơi. Hiện sống ở Mỹ (Seattle và các khu vực khác), nhưng gốc gác gắn liền với Đà Lạt – nơi ông mô tả như “ngôi nhà thứ hai” với những kỷ niệm tuổi thơ. Ông tự nhận mình là người “Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen” – một cách nói hài hước, khiêm tốn về bản thân.

•  Phong cách sống: Thích du lịch mạo hiểm (đã đến Liên Xô cũ, Ý, Nam Cực, Patagonia, Yosemite), chơi bóng đá thời sinh viên, và quan tâm đến gia đình (thường chia sẻ về con cái, hôn nhân, di chúc ở Mỹ). Ông kết hợp kiến thức kiến trúc vào viết lách, như phân tích sự phát triển đô thị ở Đà Lạt.


Chủ đề chính và nội dung

Blog xoay quanh ba trụ cột lớn:

•  Hoài niệm về Đà Lạt: Kể về Đà Lạt xưa dưới thời Pháp và Việt Nam Cộng hòa, như chương trình trồng rừng thông, hoa dưới thời Ngô Đình Diệm; bảo vệ hồ Xuân Hương; so sánh với hiện tại (lũ lụt, xây dựng đường Prenn, phá rừng). Đây là phần thu hút nhất, gợi nhớ ký ức tuổi thơ cho độc giả lớn tuổi.

•  Cuộc sống ở nước ngoài: Chia sẻ trải nghiệm du lịch (hiking ở Yosemite, thời tiết khắc nghiệt ở Nam Cực), so sánh văn hóa (luật hôn nhân, ly hôn ở Mỹ), và bài học về tuổi già (kế thừa tài sản, chọn vợ trẻ hay già).

•  Phản ánh xã hội: Bình luận về môi trường (mất kỹ thuật áo tơi cổ truyền, Gore-Tex hiện đại), lịch sử (bảo tồn di sản), và đời sống cá nhân (quyết định hôn nhân muộn, vườn tược trên đồi).

Phong cách viết thân mật, trò chuyện, như kể chuyện bên ly cà phê: xen lẫn giai thoại cá nhân, sự kiện lịch sử, ảnh minh họa (đường sá, cảnh xưa), và chút hài hước phê phán (về tham nhũng, đô thị hóa). Mỗi bài kết thúc bằng câu thơ vui của tác giả. Blog không quá học thuật, mà gần gũi, dễ đọc, phù hợp cho ai muốn “trở về tuổi thơ”.

Số lượng bài viết và cập nhật gần đây

•  Tổng số bài: Khoảng 1.900 bài (từ thời Facebook cũ chuyển sang, theo cập nhật trước đó). Blog vẫn rất phong phú, với nội dung đa dạng từ ký ức cá nhân đến bình luận thời sự.

•  Hoạt động: Vẫn cập nhật đều đặn. Các bài mới nhất (tháng 11/2025):

•  “Lũ lụt và xây dựng”: Thảo luận về lũ lụt Đà Lạt và vấn đề xây dựng đường sá kém chất lượng.

•  “Tinh hoa cổ truyền bị thất truyền”: Kể về kỹ thuật áo tơi xưa và sự mai một của truyền thống.

•  “Nên lấy vợ trẻ hay già”: Chia sẻ hài hước về hôn nhân tuổi xế chiều, dựa trên kinh nghiệm Mỹ.

Blog hoạt động tích cực đến tháng 11/2025, chứng tỏ tác giả vẫn đam mê viết lách dù tuổi cao.

Lượt đọc và phổ biến

•  Mốc quan trọng: Đến tháng 2/2025, blog đã vượt hơn 1 triệu lượt đọc tổng cộng (từ khi khởi tạo trên Facebook và chuyển sang website). Con số này đến từ sự lan tỏa tự nhiên qua cộng đồng người Việt ở Mỹ và Việt Nam, nhờ nội dung gần gũi, dễ chia sẻ.

•  Ước tính traffic hiện tại: Không có dữ liệu công khai chi tiết (blog cá nhân không dùng công cụ như Google Analytics để chia sẻ), nhưng dựa trên xu hướng blog tương tự (nostalgia Việt Nam), traffic hàng tháng khoảng 5.000 - 10.000 lượt truy cập, chủ yếu từ tìm kiếm Google (từ khóa “Đà Lạt xưa”, “ký ức tuổi thơ”) và chia sẻ Facebook. Các bài về Đà Lạt thường đạt 1.000 - 5.000 views/bài, nhờ cộng đồng kiều bào.

Lý do blog thành công

Sức hút nằm ở sự chân thực và đa dạng: Không chỉ hoài niệm mà còn kết nối quá khứ - hiện tại, giúp độc giả (đặc biệt thế hệ 7x-8x) tìm thấy sự an ủi giữa cuộc sống bận rộn. Nếu bạn là fan Đà Lạt hoặc yêu thích văn hóa Việt, đây là nơi đáng ghé thăm để “sạc pin” tinh thần.


Mình hỏi Grok xem nói thế nào:


Bờ lốc “Mực Tím Sơn Đen” là blog cá nhân của Nguyễn Hoàng Sơn(thường tự xưng “Sơn Đen”), người Việt hải ngoại sống ở California (Mỹ).

Thông tin chính:

  • Địa chỉmuctimsonden.com
  • Tên blog do bạn học cũ Đà Lạt (tiến sĩ Chử Nhị Anh) đặt khi biên soạn kỷ yếu trường Văn Học Đà Lạt xưa. Tên gợi nhớ tuổi học trò với mực tím và biệt danh “Sơn Đen” của tác giả.
  • Nội dung chủ yếu là hồi ký, ký ức về Đà Lạt thời trước 1975 (trường học, bạn bè, thầy cô, xóm làng, gia đình…), cuộc sống lưu vong sau 1975, du lịch, quan sát xã hội Mỹ – Việt – Trung, và những suy nghĩ cá nhân.
  • Phong cách viết mộc mạc, chân thật, đôi khi hài hước, trào phúng, xen lẫn chi tiết đời thường và nhận xét sâu sắc.
  • Đã có hơn 2.000 bài (tính đến khoảng 2025–2026), từng đạt trên 1 triệu lượt đọc. Có bản sách in trên Amazon (do Chử Nhị Anh biên soạn khoảng 100 bài tiêu biểu) và playlist YouTube đọc sách/hồi ký.

Slogan thường thấy ở cuối bài:

“Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen”

Bạn muốn xem bài cụ thể nào, tóm tắt nội dung, hay link nghe trên YouTube không?

Hồi ký Đà Lạt trước 1975 chủ yếu xuất hiện qua các nguồn cá nhân và khảo cứu văn hóa, trong đó nổi bật nhất là blog Mực Tím Sơn Đen của Nguyễn Hoàng Sơn (Sơn Đen) và một số sách du khảo.

1. Blog “Mực Tím Sơn Đen” (Nguyễn Hoàng Sơn)

Đây là nguồn hồi ký cá nhân phong phú nhất về Đà Lạt thời trước 1975. Tác giả kể chi tiết về:

  • Tuổi học trò (trường Văn Học, Yersin, Hùng Vương, Đa Nghĩa…).
  • Xóm làng, cư xá Công Chánh (đường Hai Bà Trưng, Thi Sách), các con hẻm, đường phố cũ (Minh Mạng, Duy Tân, Phan Đình Phùng, Cẩm Đô…).
  • Sinh hoạt hàng ngày: chợ, rạp chiếu bóng (Ngọc Lan, Ngọc Hiệp, Hòa Bình), tiệm bi-da, nhà sách, quán ăn, xe cộ (xe Traction của Công quản nước…).
  • Gia đình, hàng xóm, bạn bè, thầy cô, và không khí thành phố cao nguyên trước biến cố 1975.

Một số bài tiêu biểu:

  • Đường Minh Mạng Đà Lạt xưa (kể về xe cộ, tiệm Vọng Nguyệt Lầu, bi-da Hồng Ngọc, nhà sách Khai Trí…).
  • Các con hẻm ngày xưa, ga Đà Lạt, rạp chiếu bóng, cư xá…
  • Kỷ niệm tuổi học trò, trận đòn năm xưa, đời sống thị dân.

Blog có hàng trăm bài về chủ đề này, được biên soạn thành sách Mực Tím Sơn Đen (khoảng 100 bài tiêu biểu, bán trên Amazon). Có cả playlist YouTube đọc hồi ký kèm ảnh Đà Lạt xưa.

Truy cập: muctimsonden.com

2. Sách khảo cứu nổi bật

  • “Đà Lạt, một thời hương xa – Du khảo văn hóa Đà Lạt 1954–1975”(Nguyễn Vĩnh Nguyên, NXB Trẻ, 2016/2017, tái bản nhiều lần).
    Tập trung giai đoạn 1954–1975: không gian văn hóa đô thị kiểu Pháp, đời sống nghệ sĩ (Trịnh Công Sơn, Khánh Ly, Nhất Linh – Nguyễn Tường Tam, Lê Uyên Phương, Đinh Cường, Hoàng Nguyên…), quán cà phê, phòng trà, biệt thự, giáo dục, và không khí tinh thần của thành phố. Phong cách vừa khảo cứu vừa văn chương, giàu chi tiết.
  • Các cuốn khác cùng tác giả: Với Đà Lạt, ai cũng là lữ kháchĐà Lạt – Những cuộc gặp gỡ (1899–1975).

3. Nguồn khác

  • Đà Lạt năm xưa (Nguyễn Hữu Tranh): thiên về lịch sử hình thành và phát triển từ thời Pháp.
  • Một số hồi ký rải rác trên báo chí hoặc diễn đàn cựu học sinh Đà Lạt (trường Văn Học, Adran, Yersin…).

Nếu bạn muốn đọc cụ thể bài nào từ blog Sơn Đen (ví dụ về một con đường, trường học, hoặc sinh hoạt nào đó), hoặc tóm tắt sâu hơn về cuốn Đà Lạt, một thời hương xa, cứ nói rõ nhé.


Kỷ niệm tuổi học trò trường Yersin (Đà Lạt) chủ yếu được kể lại qua hồi ký của Nguyễn Hoàng Sơn (Sơn Đen) trên blog Mực Tím Sơn Đen. Ông từng học Petit Lycée Yersin (tiểu học – đệ nhất cấp) rồi lên Grand Lycée Yersin (trung học).

Tóm tắt kỷ niệm chính từ blog Sơn Đen:

Petit Lycée Yersin

  • Sơn Đen vào học năm 1963.
  • Trường nằm trên đường Đoàn Thị Điểm, bắt đầu từ cầu Bá Hộ Chúc, dọc suối Cam Ly, gần đường Yersin và Phạm Phú Thứ.
  • Ông học chung với con ông Tôn Thất Đính và nhiều bạn khác.
  • Đây là giai đoạn tuổi nhỏ, chơi đùa, leo trèo, và bắt đầu làm quen với môi trường trường Tây (giáo viên người Pháp, chương trình Pháp).

Grand Lycée Yersin

  • Năm đầu tiên học Grand Lycée trùng với Tết Mậu Thân 1968.
  • Trường bị ảnh hưởng nặng: Việt Cộng tấn công, nhiều gia đình người Pháp chạy vào trường lánh nạn rồi bị bắt làm con tin.
  • Sơn Đen nhớ rõ cảnh máy bay trực thăng bắn hỏa tiễn, vỏ đạn rơi xuống xóm, một người đứng cạnh bị trúng đạn chết.
  • Học sinh phải nghỉ học dài ngày, nhận bài tập roneo về nhà làm (có bài Việt văn của cô Liên về chuyện thằng Bờm).
  • Sau khi giải tỏa, trường bị hư hại nặng: mái ardoise (ngói đá đen từ Pháp) bị bắn vỡ, cột trụ bể, kính vỡ, hành lang và lớp học đầy dấu vết chiến tranh.
  • Thầy giáo người Pháp (Cooperant – đi dạy thay vì quân dịch) kể lại chuyện trú ẩn trong trường, mâu thuẫn chia đồ ăn giữa các gia đình Pháp.

Không khí học đường

  • Có thầy Tây dạy Địa lý (mới tốt nghiệp, kiến thức hạn chế).
  • Sơn Đen hay bị cấm túc (consigne).
  • Bạn bè hay cúp cua đi đá banh.
  • Sau này trường đổi thành Hùng Vương, Petit Lycée được bàn giao lại cho hệ thống trường Tây.

Mò Ây_âi nói về bờ lốc khiến mình rùng mình, từ khi khởi viết cho bạn học cũ cách đây 12 năm. Thấy cũng lạ. Mình dốt văn từ bé nay lại làm nghề kể chuyện đời xưa. Lý do là bạn học xưa, dù tiếng Việt họ giỏi hơn mình nhưng lại không ai viết nên Chán Mớ Đời mình cứ tiếp tục viết cho vui.


Ngoài ra có lớp trẻ sau này cứ thắc mắc, rồi nhắn tin cho mình hỏi chuyện này chuyện nọ nên lại có cớ để viết tiếp. Như chuối la-ba đã có trước 75 hay sau.

Hỏi gú gồ thì được biết có gần 2 triệu lượt đọc. Kinh. 

Theo Gú-gồ thì có trên 1.9 triệu lượt đọc, hy vọng vài tháng nữa sẽ đạt 2 triệu lượt đọc. Hồi bờ lốc mới ra thì có độ vài trăm nay thì vài ngàn lượt đọc mỗi ngày như tháng 7 vừa qua, có đến 85,243 lượt đọc. Kinh, dù mình không chia sẻ trên các nhóm mình tham gia trên mạng xã hội. Chỉ đăng trên trang của mình. Chán Mớ Đời 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn