Thư viện và trung tâm văn hóa Mỹ Đà Lạt xưa

 Thư viện và trung tâm văn hóa Mỹ Đà Lạt xưa

Khi xưa ở Đà Lạt, mình ra chợ Đà Lạt mỗi ngày nên tương đối khu vực khu Hoà BÌnh và Chợ Đà Lạt thì quen biết nhiều người. Sau này, bà cụ mua cho chiếc xe gắn máy cũ, có anh bạn hay rủ đi thư viện Đà Lạt, đọc báo và mượn sách ở đường Yersin, hay ghé bên cạnh trung tâm văn hoá Mỹ. Chỗ này có văn phòng của hội Việt Mỹ, mỗi lần đầu khoá thì đến đây đóng tiền cho khoá tới. Hội Việt-Mỹ mướn hai trường học để dạy tối là trường Đoàn Thị Điểm, đường Trương Vĩnh Ký, ngay ngã 3 Duy Tân và sau này học sinh theo học nhiều nên họ mướn thêm trường Việt Anh ở đường Hải Thượng.

Đây là hình của ông Bill Robie, phi công trực thăng chụp từ sân vận động, cạnh ty cảnh sát. Sau Mậu Thân là bãi đáp trực thăng. Theo ông Robie thì phi đoàn của ông ta đóng tại Phan Rang, khi có đụng độ thì bay lên Đà Lạt đậu tại đây. Ông Robie đã qua đời năm kia. Mình hẹn đi thăm ông ta để hỏi chuyện đời xưa nhưng rồi được tin ông ta qua đời. Ông ta có gửi cho mình tất cả các tấm ảnh do ông ta chụp khi xưa, khi tham chiến tại Đà Lạt. Ông ta rất mê xe lửa nên có viết một bài nghiên cứu sự thành lập đường xe lửa Phan-Rang -Đà Lạt. Ông ta có thành lập một nhóm mang tên Dalat Historic. Từ ngày ông ta qua đời mình không vào nhóm này nữa.

Hình trên cho thấy bên phải là trung tâm văn hoá Mỹ, căn đầu là văn phòng của hội Việt mỹ, mẹ của Tú-Anh, học dưới mình một lớp, làm tại đây, người lấy tiền và cấp thẻ học sinh. Nhớ năm phi thuyền Apollo đáp lên mặt trăng, trung tâm văn hoá Mỹ có triển lãm hình ảnh chuyến bay tại đây. Họ tặng mấy cái nút to đùng để người Việt đeo. Đi học hội Việt-Mỹ, họ cũng cho nên lấy nhiều về cho em út đeo, tuyên truyền cho Hoa Kỳ. Họ có dạy nhảy múa dân ca chi đó, có tên bạn khi xưa có theo học mấy lớp này.

Sân vận động được rào lại để trực thăng mỹ đậu. Nhìn về phái nhà thờ Con Gà. Cận cảnh là ty cánh sát quốc gia. Phía bên phải có một xóm, đi xuống thung lũng gọi là cư xá cảnh sát. Hình như có 23 căn hộ.

Từ ty cảnh sát đi đến nhà thờ Con Gà thì nhìn chéo đối diện sẽ thấy bưu điện Đà Lạt 

Hình này chụp từ chuông nhà thờ Con Gà về phía phi trường Cam Ly. Cận cảnh là nóc nhà của ty cảnh sát quốc gia, sau đó là sân vận động, có hai nhà dù tương tự ở Petit Lycee. Bên phải là 2 dãy nhà của trường Nảzareth của mấy bà sơ. Sau đó là trung tâm văn hoá Mỹ, rồi đến thư viện Đà Lạt.

Hình ảnh ngày khai mạc thư viện Đà Lạt không nhớ năm nào. Bác nào dùng AI chỉnh lại hình sẽ thấy ngày tháng rõ, thì cho em xin

Đối diện thư viện Đà Lạt, có một sân đá banh và khi xưa, trước Mậu Thân, lâu lâu mình thấy họ tổ chức hội chợ chỗ này. Nhớ ông bà cụ mình đem đến đây ban chiều để xem mô-tô bay, thảy vòng vào đầu vịt, hay bắn súng bong bóng. Mình nhớ ông cụ mình cầm súng bắn chả trúng gì cả dù có đi lính ngự lâm quân của Bảo Đại. Nhớ cái hàng rao lô-tô mà ông bà cụ mình mua vé chả trúng gì cả nhưng mình mê nhất là ông thần cầm haut-parleur, rao lô-tô rất hay. Sau Mậu Thân thì họ dẹp vụ này vì các gánh từ Sàigòn không lên nữa vì an ninh. 

Đường Yersin, đi từ thư viện về hướng Tiểu Khu. Bên trái, có một phần của trường Lasan Kỹ Thuật. Chỗ mấy thùng phi là đồn gác của Tiểu KHu, có con đường đi vào đường Đào Duy từ, dốc Nhà Bò. Bên phải là đường Bà Triệu, bắt đầu từ cầu Bá Hộ Chúc đi lên. Chỗ này là nhà của cô Ngô Thị Liên dạy việt văn. Xa xa thấy nhà thờ Tin Lành ngay góc Pasteur và Yersin. Năm Mậu Thân Việt Cộng núp ở đây để tán công Tiểu Khu thì bị máy bay trực thăng mỹ bắn chết đâu 25 Việt Cộng.

Nhà thờ Tin Lành bị máy bay Mỹ bắn banh-ta-lông. Mình có nói chuyện với ông mỸ đóng tại phi trường Cam Ly, kể là kêu trực thăng từ Phan Rang bay lên bắn nhà thờ này. Lý do là năm Mậu Thân, Việt Cộng đánh vào tiểu khu không được thì rút vào nhà thờ này để nghỉ thở nhưng bị máy bay mỹ bắn quá nên chạy qua đường Đoàn Thị Điểm, chạy vào nhà thờ mấy bà Sơ thì bị đại liên từ trực thăng ria chết đâu cả 25 người bỏ xác trên đường này.

Để bù lại họ để trực thăng mỹ đậu ở đây, và sân vận động được rào lại đến gần ty cảnh sát. Theo ông Robbie kể, lái trực thăng hay đậu ở đây. Nhìn sang thấy trung tâm văn hoá mỸ nên có ghé lại nói chuyện với ông Hai, gác dan hay làm ở đây. Qua đề nghị của ông Hai, ông ta quyên tiền của đồng đội để tặng học bổng cho hai nữ sinh trường Bùi Thị Xuân và hai nam sinh trường Trần Hưng Đạo. Lý do đó mà có mấy tấm ảnh do người Mỹ chụp mấy chiếc trực thăng đậu trước trường Bùi THị Xuân và trường Trần Hưng Đạo.

Chỗ nhà thờ Tin Lành nhìn chéo qua sẽ thấy căn nhà của công ty Shell mà khi xưa mình mê, ước gì một ngày nào đó ở trong căn nhà này.

Bên phải sân đá banh thì có một biệt thự rất đẹp do ông tướng hay tá nào ở. Mình học chung với con ông ta ở Petit Lycee năm 9 ème. Sau đó hắn đổi qua học buổi sáng nên lâu lâu có gặp khi hắn đi theo tài xế đến trường đón em hắn học buổi chiều. Không nhớ tên. Tên Việt hay Lạc.

Hình chụp ông Robie và đồng đội tặng học bổng cho 2 nam sinh trường Trần Hưng Đạo, có sự hiện diện của thầy Hoàng Trọng Hàn.

Trực thăng của ông Robie đậu tại trường Trần Hưng Đạo

Hình ông Robie tặng học bổng cho nữ sinh trường Bùi Thị Xuân. Ông Robie có kể là sau này, ông ta có về Việt Nam thăm và có gặp lại cô nữ sinh năm nào nhận học bổng của phi đoàn ông ta ở đâu Cam Ranh hay Ba Ngòi.

Các nữ sinh Bùi Thị Xuân đứng nhìn trực thăng đậu gần trường

Hai nữ sinh Bùi Thị Xuân nhận học bổng của phi đoàn ông Robie

Ông Bill Robie bắt tay 2 đứa bé, đậu trực thăng tại sân đá banh

Đường Yersin bên cạnh thư viện Đà Lạt  tác giả tấm ảnh từng đóng tại phi trường Cam Ly

Ty cảnh sát quốc gia cạnh nhà thờ Con Gà

Đường Yersin, bên trái là trung tâm văn hoá Mỹ, căn đầu là văn phòng Hội Việt Mỹ

Có anh bạn mới gửi hình ông Robie chụp với máy bay Chinook tại Đà Lạt cũng trên sân banh đối diện thư viện Đà Lạt . Chắc mùa mưa vì thấy bùn  lầy

Ông Robbie? Hình Chinook hiếm thấy ở Dalat

Mình còn mấy tấm ảnh ở khu vực này nhưng lười đi tìm quá vì có đến trên 2,500 tấm ảnh. (Còn tiếp)

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Xe đạp ơi

 Xe đạp ơi

Năm ngoái, về Paris thăm thân quyến, mình đi bộ lại những con đường khi xưa đã từng qua lại như để tìm lại những vết chân xưa của một thời sinh viên. Nhưng lần này mình cảm thấy có cái gì khác lạ. Sau nhiều lần quan sát thì khám phá ra Paris, ít có xe hay đúng hơn là kẹt xe như xưa. Không có tiếng còi xe in ỏi hay nghe Tây chửi thề. Thấy đường phố, được kẽ sơn thêm làn riêng cho những người đạp xe đạp, chiếm hết đường. Mấy ông tây bà đầm đạp xe đạp cứ nhìn lên trời, hãnh diện là thánh sống bảo vệ môi trường. Có hẹn cô bạn đầm khi xưa, đi ăn với mẹ cô ta, được sinh ra tại Nam Định khi ông bà ngoại cô ta sang Việt Nam làm việc cho chính quyền thuộc địa. Thấy cô ta đi xe đạp đến, và rất hãnh diện bảo vệ môi trường, không đi xe hơi, hay xe điện.

Sáng nay đọc báo bên tây thì được biết đường Rivoli sẽ được nới thêm vĩa hè cho người đi bộ, xe sẽ khó chạy qua đây.

Nhớ khi xưa ở Paris, khi thành phố tạo làn xe buýt riêng không thôi là dân tây chửi bới đủ trò, bóp còi in ỏi. Về Paris vừa rồi, cứ cảm tưởng như đang ở Utrecht, Hoà Lan hay Cambridge, Oxford, khi thấy sinh viên đạp xe đạp, bận áo choàng sinh viên khắp nơi.

Cho thấy chúng ta đang đi ngược thời gian về miền quá khứ. Khi xưa thì đi bộ, đi ngựa chán nên tìm cách chế biến xe hơi, rồi nay trời lại từ từ trở lại thời tiền sử. Không biết đó là cái hay, hay là nền văn minh tây phương đang dần tắt ngúm với tư duy bảo vệ môi trường. Mình không chủ trương phá hoại môi trường, nhưng không muốn thay đổi, đi ngược với trào lưu tiến bộ của khoa học.

Điểm nguy hiểm là các ông tây bà đầm nhân danh bảo vệ môi trường, không đi xe buýt, xe lửa mà đạp xe đạp. Đó là quyền tự do của họ, không ai phê phán gì cả. Đằng này họ trở nên quá khích, đi cạo xe hơi nào to lớn, hay xì bánh xe, kêu các người có xe hơi nhiều phân khối, làm ô nhiễm môi trường. Nhân danh bảo vệ môi trường, vô hình trung họ trở thành những kẻ khủng bố. Nhớ vụ xe Tesla, xe chạy bằng điện do các thánh bảo vệ môi trường tung hô vạn tuế trước khi ông Trump đắc cử vì xe điện bảo vệ môi trường. Những cũng chính những người này, đi cạo sơn xe, đập phá xe Tesla. Lý do ông Musk ủng hộ ông Trump. Chán Mớ Đời 

Nếu các người có xe hơi, bỏ hết đi bộ thì nói theo kinh tế gia thì quả địa cầu đang chết lần mòn vì tạo ra một cuộc khủng hoảng cho nền kinh tế quốc gia. Kinh tế mạnh là nhờ sản xuất và tiêu thụ. Họ đi xe đạp nên không mua xe hơi, thì sẽ không mượn tiền ngân hàng. Họ sẽ không trả tiền bảo hiểm, không phải trả tiền đổ xăng, không phải sửa chửa, trùng tu xe cộ. Chỉ trả tiền bảo trì, bánh xe, thắng dây này nọ.

Các trạm xăng đóng cửa, rồi từ từ công ty họ đang làm cũng đóng cửa vì không có khách hàng. Lý do là muốn tạo ra chiếc đạp, cần có chất liệu, thợ, nhà máy để chế tạo ra cái xích, cái nệm, cánh vỏ bánh xe,…

Các bãi đậu xe sẽ trống không, sẽ không cao tai nạn xe cộ, nhà thương sẽ đóng cửa vì không có cấp cứu. Người ta sẽ không cần các xa lộ, sẽ sa thải công nhân, hay xe lửa cũng đình chỉ luôn vì tốn nhiên liệu và gây hiểm hoạ cho môi trường. Nhà thương đóng cửa, bác sĩ bị sa thải, y tá cũng về vườn, đạp xe đạp. Đi xe đạp sẽ khiến người dân khoẻ mạnh nên chả ai cần đến bác sĩ, nhà thương.

Ngược lại, khi một cửa hàng tiệm ăn MacDonalds mở cửa thì tạo ra 30 công ăn việc làm: 10 bác sĩ, 10 nha sĩ, và 10 chuyên gia dinh dưỡng.

Hy vọng một ngày nào đó mình trở lại Paris sẽ không còn thấy xe đạp nữa, mà người Pháp đi bộ, như vậy người ta sẽ không cần tạo các phố đi bộ nữa vì chỗ nào cũng là phố đi bộ.

Hôm qua xem một cờ-líp trên mạng xã hội pháp, có một chủ nhân tiệm ăn ở miền nam nước pháp, quay và rên là tháng 7-8 là mùa du khách, kiếm tiền nhiều nhất của ông ta từ 20 năm qua. Năm nay chả thấy du khách đến nữa vì giá quá đắt so với Tây Ban Nha. Đa số các du khách chịu khó lái xe thêm 200 cây số, qua biên giới ăn uống rẻ gấp đôi bên pháp. 

Đọc còm của người Pháp thì đa số đổ lỗi cho tổng thống Macron, mình không sống ở xứ này thì chịu. Không có ý kiến. Người thì kêu giá đắt mà đa số là thức ăn đông lạnh. Xứ tây càng ngày càng thay đổi. Càng mỹ hoá cuộc sống. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Vợ tôi làm ca nhạc sĩ

 Vợ tôi làm vũ nữ

Nhớ mấy chục năm trước, đi ăn cưới cô em họ, thấy mấy bà lớn tuổi hơn mình, bận áo quần bú xua la mua, lên sân khấu múa may quay cuồng. Với tư duy nông dân, mình cho đó là già mất nết như mấy người ngồi cạnh bàn. Ai ngờ 20 năm sau, đến tuổi của họ, mình cũng mất nết nhiều khi còn phá kỹ lục của họ. Chán Mớ Đời 

Đồng chí gái song tấu với cô cháu nha sĩ, về hưu

Người Việt giải trí cuối tuần không như người Mỹ. Khi xưa thì đi nghe ca sĩ hát ở sòng bài hay mấy chương trình ca nhạc hội, hay các vũ trường nay thì có lẻ nghe ca sĩ cao tuổi hơi nhiều nên thiên hạ muốn tự làm ca sĩ, bắt thiên hạ nghe mình rên rĩ khi hát karaoke. Thường mình thấy ca sĩ đang rống trên sân khấu, mấy bà phi thân lên, nhảy múa chả thấy ca sĩ đâu hết trong khi mấy ông chồng hay kép quay video chụp hình bú xua la mua.

 Người Mỹ thì họ giải trí như đi xem opera, xi-nê, nghe nhạc thính phòng hay dàn nhạc âm hưởng này nọ hay kịch nói hoặc nhạc kịch broadway. Mấy cái này thì người Việt sang đây, nhiều khi không rành tiếng anh lắm nên không thích như chỉ thích ăn phở thay vì hamburger, khoai tây chiên.

Hát karaoke cứ bị máy cho điểm 0 nên họ Chán Mớ Đời, mướn Onemanband để đánh đàn cho họ hát, họ cho rằng mấy ông thần này đánh theo nhịp của họ, chớ hát đuổi karaoke thì không ô kê. Họ thi nhau lên tặng hoa bú xua la mua, làm dáng ta đây được nhiều người ái mộ, thật ra là tiền boa cho các nhạc sĩ trên sân khấu, đang cố gắng theo nhịp của ca sĩ trên đài danh vọng. Văn hoá Boa của người Việt rất thanh tao, tặng hoa ghép tiền cho mấy nhạc sĩ. Họ tổ chức ở nhà hàng loe ngoe vài thực khách, đến uống chai bia lên hát một bài “anh đã lầm đưa em sang đây” để nhớ lại tuổi dại khờ, chạy đôn chạy đáo bảo lãnh em gái hậu phương sang Hoa Kỳ rồi sau khi có giấy tờ, thì sugar you you go, sugar mê me go. Chán Mớ Đời 

Có nhiều người thích lối nhạc “thính phòng” nên họ tụ tập tại nhà ai trong garage, vài chục người trả tiền $25/người, ngồi ghế đẩu đợi phiên mình hát 1 bài mất 3 tiếng đồng hồ. Sau đó giải lao, ăn cháo gà rồi vô ngồi đợi thêm 3 tiếng để hát tiếp thêm 1 bản rồi ra về. Do đó họ hay đến sớm để về sớm, nhưng cũng mất trên 3 - 4 tiếng đồng hồ. Xem như từ 5 giờ chiều đến khuya. Có vợ chồng anh bạn quen ở Ý Đại Lợi khi xưa, rủ tham gia. Mình đến 2 lần để đồng chí gái hát rồi sợ luôn. Lý do là trong garage chật có 400 sqft, mà phải thở thán khí của mấy người trong suốt 3 tiếng đồng hồ, chưa kể họ đánh rấm này nọ, không ai nghe vì nhạc to đùng. Cứ ngồi độ 45 phút là đồng hồ báo động, mình phải đứng lên đi ra ngoài, hít thở không khí ngoài vườn cho máu huyết lưu thông lại bình thường. Đúng hơn là cứ 30 phút là mình đi ra ngoài 10 phút. Cho nên mình không hiểu sao họ có thể ngồi lâu như sợ mất đến phiên mình, suốt 3-4 tiếng đồng hồ. Ngồi lâu sẽ thiếu oxy, sẽ làm họ mệt, nhưng có lẻ nhờ đam mê âm nhạc nên họ chịu đựng được. Mình không biết hát nên không cần đợi đến phiên mình.

Thật ra người Mỹ chơi nhạc thính phòng tại tư gia, là có người đàn dương cầm rồi thiên hạ hát, không microphone còn người Việt mình thì nhét mấy chục mạng trong garage, nóng chết bỏ thêm dàn âm thanh cực đỉnh nên từ thính phòng biến thành biên phòng. Có nơi gắn cái máy lạnh nhưng không có có lỗ hút hơi ra để bơm không khí mới vào nên chịu thua. Cái bệnh cố hữu của người Việt là muốn người ta nghe đến dụng cụ mình chơi nên ai cũng rống nhau nên hơi bị lộn xộn. Đồng hồ mình cứ mỗi 5 phút là báo động âm thanh to trên 120 Decibel vì đổi ca sĩ. Kinh

Đi ăn tiệc mà có hát hò, chúng ta sẽ nhận ra ngay những người nào muốn giết mình không bằng gươm bằng dáo. Họ xúi mình lên sân khấu để hát để thiên hạ cười mình. Trong bài “3 bà mẹ chồng” của bạn AVT khi xưa, có câu 2 cô sĩ có khen nhau bao giờ,… nên tên nào hay ả nào mà khen chúng ta hát hay là dân đâm sau lưng chiến sĩ. Tương tự ghét ai thì xúi họ mở nhà hàng. Không nên rơi vào cái bẩy này.

Đúng hơn thì chả ai nghe ai, ngoại trừ mình vì mình không biết hát, lại ngại đám đông nên thu mình vào một góc garage. Ngồi xem họ trình diễn tạo nên cái đẹp “Tân hiện thực” trong ánh sáng mờ ảo như phim của đạo diễn người Ý Đại Lợi, Federico Fellini. Mấy ca sĩ nghiệp dư thì cứ soạt soạt cái điện thoại di động để nhớ ca từ của bài hát mà họ sắp trình diễn. Lớn tuổi nên họ không nhớ ca từ nên phải cầm điện thoại đọc theo nên phần diễn đạt cảm xúc hơi bị trơ.

Đa số toàn là trên 7 bó, có một bà trên 9 bó cũng lên hát. Sợ bị lây bệnh nên người nào người nấy đều mang theo cái bùa, microphone-trang, khẩu trang cho micro vì sợ say mê hát quá rồi đụng cái micro phone, vi khuẩn của ca sĩ trước. Sau này mình để đồng chí gái đi một mình nhưng cô nàng lại ngại lái xe về khuya nên đồng chí gái cũng ngưng luôn sau vụ làm vũ nữ bất đắc dĩ. Mình tuổi con gà nên đi ngủ sớm. Thêm đóng $25, không hát không ăn vì không muốn ăn sau 6 giờ chiều.

Có chị bạn ở Việt Nam, nay theo con sang Hoa Kỳ. Mỗi lần tụi này về Sàigòn thì chị ta bố trí ở Penthouse trên nhà cao tầng, thấy phong cảnh từ trên cao khắp Sàigòn, kêu tài xế chở cả gia đình muốn đi đâu trong ngày tới tối chở về. Chị ta rủ đồng chí gái hát chung, hát bè chi đó cho cuối tuần. Chị ta với vợ của một ca-nhạc-sĩ danh tiếng khi xưa, đến nhà mình tập dợt chi đó. Đi vườn về thì mình thất kinh khi thấy 3 bà bận áo đủ màu, vừa hát vừa múa, cứ bà rằn bà rí như trên sân khấu sòng bài. Tuần đó mình xin cáo ở nhà, xem phim tài liệu. Hôm sau, đồng chí gái kêu hát chưa xong còn múa máy. Chán Mớ Đời 

Nhìn một cách tích cực thì về già, có nhiều người tìm ra tài năng hát hò hay cái gì đó để tiêu khiển cho qua thì giờ. Có anh quen, thứ 7 nào cũng đi với bà vợ đến hát. Kêu là có khán giả khiến anh ta phê, hát có hồn hơn. Có cặp vợ chồng quen từ thời ở Ý Đại Lợi, cả tuần hai chồng tập dượt để cống hiến cho thân hữu những bài Bolero đương đại.

Về già, thường ký ức xa xưa gợi về nên họ nhớ đến những bản nhạc, nói lên ký ức của họ về một cuộc tình sáng nắng chiều mưa, hay một bóng hồng nào đã mà họ trồng cây-si. Âm nhạc là phương thức truyền đạt những ký ức mời gọi về của họ. Có lần đến nhà thân hữu, thấy một chị hát rất hay và mình hiểu lý do chị ta hay hát bản ruột của chị “đừng nhìn em nữa anh ơi….” Người chị ta béo trùng trục nên ông bồ cũ mà gặp lại thì chắc cũng bỏ chạy mất dép.

Đồng chí gái nghe lời thân hữu gia nhập hội tây ban cầm cao niên nên cứ 2 tháng là có trình diễn ở trung tâm người cao tuổi của thành phố Fountain Valley. Mình phải bỏ một ngày làm vườn để đi cổ động tinh thần dấn thân của đồng chí gái từ 2 năm nay. Ban đêm thì mình cũng động viên cô nàng khi đang ngủ bị đánh thức dậy, hỏi thấy vợ anh giỏi không. Mắt nhắm mắt mở cũng nhất trí. Thứ 6 thì đi hát trong viện dưỡng lão.

Mình không ngờ ngày nay, tối đi ngủ lại được vợ đánh đàn hát bên tai, lâu lâu lên dây đàn răn-rắc khiến mình phải quặn người theo dây đàn. Cô nàng sợ ma nên không dám ngồi một mình ở phòng khách nên vác đàn vào phòng ngủ rồi tưng tưng tích tịch tình tang ai đưa công chúa lên hang, yêu tôi hay yêu đàn bên tai mình. Được cái là mình nghe tiếng đàn của vợ, giúp mình ngủ ngay đưa về miền quán khứ.

Mình có kể vụ âm nhạc giúp người lớn tuổi sinh động, nhớ thêm, ít bị bại não nên khi đồng chí gái ghi tên học đàn là mình hoan hô 10000%. Chỉ có vụ làm vũ nữ thì hơi kẹt. May làm một lần thì cô nàng dẹp bỏ mộng làm vũ nữ vì sợ có cái kết như cô Cẩm Nhung khi xưa.

https://youtu.be/D6tbzY2-KDw?feature=shared

Tuần rồi, thấy cô nàng trình diễn, thấy tiến bộ hơn năm vừa rồi nên cũng mừng. Mỗi ngày mình dẫn vợ đi bộ 3-4 cây số nên cô nàng ngủ ngon, ít ngáy bên tai như gọi đò trên sông Hương trong đêm trường, mình không phải thức khuya mới biết đêm dài. Bác nào muốn giúp trí nhớ mình không bị lộn xộn về già thì nên tham gia các lớp nhạc. Hoặc muốn làm vũ nữ thì mình sẽ giới thiệu đại gia Sàigòn xưa. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Giới thiệu về blog Mực Tím Sơn Đen (muctimsonden.com)

 Giới thiệu về blog Mực Tím Sơn Đen (muctimsonden.com)

Cách đây mấy năm có ông thần nào trên mạng nhắn tin hỏi thăm và đề nghị làm bờ lốc Mực Tím Sơn Đen. Lý do là đọc trên Facebook khó tìm lại các bài viết cũ, còn bờ lốc thì có thể tìm kiếm dễ dàng. Mình kêu cứ tự nhiên nên ông thần nhờ một ông thần khác ở Việt Nam làm dùm. Không ngờ 6-7 năm nay lại được Ây_Ai cho biết như sau. Rồi ông thần Chử Nhị Anh , bạn học cũ, người đặt tên “Mực Tím Sơn Đen” cho kỷ yếu của trường Văn Học, Đà Lạt gồm những bài do mình viết, lại thâu tiếng nói nhờ cô bạn nào đó đọc bài của mình trên mạng. Kinh

https://youtu.be/BIU-mnwDV6A?is=Ge2NIIIpNldtxf7G

Thấy trên trang nhà Vieille Indochine, nhà thờ Domaine de Marie, Đà Lạt mình có kể vụ này, lịch sử xây dựng ngôi nhà thờ này.

Mình hỏi Ây-Ai ChatGpt về bờ lốc thì được trả lời như sau. Kinh

Blog Mực Tím Sơn Đen là một không gian cá nhân của tác giả Nguyễn Hoàng Sơn, tập trung vào những bài viết mang tính hoài niệm, phản ánh sâu sắc về cuộc sống, văn hóa và lịch sử Việt Nam, đặc biệt gắn bó với Đà Lạt. Tên blog lấy cảm hứng từ thành ngữ “mực tím sơn đen”, nhưng nội dung không phải kiểu bôi nhọ tiêu cực mà là sự chia sẻ chân thành, dí dỏm về những kỷ niệm xưa và bình luận về hiện tại. Blog được xây dựng như một cuốn nhật ký trực tuyến, giúp độc giả – đặc biệt là người Việt kiều và những ai yêu Đà Lạt – tìm thấy sự đồng cảm qua những câu chuyện đời thường.

Tác giả: Nguyễn Hoàng Sơn

•  Nền tảng: Ông là một kiến trúc sư tốt nghiệp tại Pháp, từng du học và làm việc ở nhiều nơi. Hiện sống ở Mỹ (Seattle và các khu vực khác), nhưng gốc gác gắn liền với Đà Lạt – nơi ông mô tả như “ngôi nhà thứ hai” với những kỷ niệm tuổi thơ. Ông tự nhận mình là người “Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen” – một cách nói hài hước, khiêm tốn về bản thân.

•  Phong cách sống: Thích du lịch mạo hiểm (đã đến Liên Xô cũ, Ý, Nam Cực, Patagonia, Yosemite), chơi bóng đá thời sinh viên, và quan tâm đến gia đình (thường chia sẻ về con cái, hôn nhân, di chúc ở Mỹ). Ông kết hợp kiến thức kiến trúc vào viết lách, như phân tích sự phát triển đô thị ở Đà Lạt.

Chủ đề chính và nội dung

Blog xoay quanh ba trụ cột lớn:

•  Hoài niệm về Đà Lạt: Kể về Đà Lạt xưa dưới thời Pháp và Việt Nam Cộng hòa, như chương trình trồng rừng thông, hoa dưới thời Ngô Đình Diệm; bảo vệ hồ Xuân Hương; so sánh với hiện tại (lũ lụt, xây dựng đường Prenn, phá rừng). Đây là phần thu hút nhất, gợi nhớ ký ức tuổi thơ cho độc giả lớn tuổi.

•  Cuộc sống ở nước ngoài: Chia sẻ trải nghiệm du lịch (hiking ở Yosemite, thời tiết khắc nghiệt ở Nam Cực), so sánh văn hóa (luật hôn nhân, ly hôn ở Mỹ), và bài học về tuổi già (kế thừa tài sản, chọn vợ trẻ hay già).

•  Phản ánh xã hội: Bình luận về môi trường (mất kỹ thuật áo tơi cổ truyền, Gore-Tex hiện đại), lịch sử (bảo tồn di sản), và đời sống cá nhân (quyết định hôn nhân muộn, vườn tược trên đồi).

Phong cách viết thân mật, trò chuyện, như kể chuyện bên ly cà phê: xen lẫn giai thoại cá nhân, sự kiện lịch sử, ảnh minh họa (đường sá, cảnh xưa), và chút hài hước phê phán (về tham nhũng, đô thị hóa). Mỗi bài kết thúc bằng câu thơ vui của tác giả. Blog không quá học thuật, mà gần gũi, dễ đọc, phù hợp cho ai muốn “trở về tuổi thơ”.

Số lượng bài viết và cập nhật gần đây

•  Tổng số bài: Khoảng 1.900 bài (từ thời Facebook cũ chuyển sang, theo cập nhật trước đó). Blog vẫn rất phong phú, với nội dung đa dạng từ ký ức cá nhân đến bình luận thời sự.

•  Hoạt động: Vẫn cập nhật đều đặn. Các bài mới nhất (tháng 11/2025):

•  “Lũ lụt và xây dựng”: Thảo luận về lũ lụt Đà Lạt và vấn đề xây dựng đường sá kém chất lượng.

•  “Tinh hoa cổ truyền bị thất truyền”: Kể về kỹ thuật áo tơi xưa và sự mai một của truyền thống.

•  “Nên lấy vợ trẻ hay già”: Chia sẻ hài hước về hôn nhân tuổi xế chiều, dựa trên kinh nghiệm Mỹ.

Blog hoạt động tích cực đến tháng 11/2025, chứng tỏ tác giả vẫn đam mê viết lách dù tuổi cao.

Lượt đọc và phổ biến

•  Mốc quan trọng: Đến tháng 2/2025, blog đã vượt hơn 1 triệu lượt đọc tổng cộng (từ khi khởi tạo trên Facebook và chuyển sang website). Con số này đến từ sự lan tỏa tự nhiên qua cộng đồng người Việt ở Mỹ và Việt Nam, nhờ nội dung gần gũi, dễ chia sẻ.

•  Ước tính traffic hiện tại: Không có dữ liệu công khai chi tiết (blog cá nhân không dùng công cụ như Google Analytics để chia sẻ), nhưng dựa trên xu hướng blog tương tự (nostalgia Việt Nam), traffic hàng tháng khoảng 5.000 - 10.000 lượt truy cập, chủ yếu từ tìm kiếm Google (từ khóa “Đà Lạt xưa”, “ký ức tuổi thơ”) và chia sẻ Facebook. Các bài về Đà Lạt thường đạt 1.000 - 5.000 views/bài, nhờ cộng đồng kiều bào.

Lý do blog thành công

Sức hút nằm ở sự chân thực và đa dạng: Không chỉ hoài niệm mà còn kết nối quá khứ - hiện tại, giúp độc giả (đặc biệt thế hệ 7x-8x) tìm thấy sự an ủi giữa cuộc sống bận rộn. Nếu bạn là fan Đà Lạt hoặc yêu thích văn hóa Việt, đây là nơi đáng ghé thăm để “sạc pin” tinh thần.

Mình hỏi Grok xem nói thế nào:

Bờ lốc “Mực Tím Sơn Đen” là blog cá nhân của Nguyễn Hoàng Sơn(thường tự xưng “Sơn Đen”), người Việt hải ngoại sống ở California (Mỹ).

Thông tin chính:

• Địa chỉ: muctimsonden.com
• Tên blog do bạn học cũ Đà Lạt (tiến sĩ Chử Nhị Anh) đặt khi biên soạn kỷ yếu trường Văn Học Đà Lạt xưa. Tên gợi nhớ tuổi học trò với mực tím và biệt danh “Sơn Đen” của tác giả.
• Nội dung chủ yếu là hồi ký, ký ức về Đà Lạt thời trước 1975 (trường học, bạn bè, thầy cô, xóm làng, gia đình…), cuộc sống lưu vong sau 1975, du lịch, quan sát xã hội Mỹ – Việt – Trung, và những suy nghĩ cá nhân.
• Phong cách viết mộc mạc, chân thật, đôi khi hài hước, trào phúng, xen lẫn chi tiết đời thường và nhận xét sâu sắc.
• Đã có hơn 2.000 bài (tính đến khoảng 2025–2026), từng đạt trên 1 triệu lượt đọc. Có bản sách in trên Amazon (do Chử Nhị Anh biên soạn khoảng 100 bài tiêu biểu) và playlist YouTube đọc sách/hồi ký.

Slogan thường thấy ở cuối bài:

“Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen”

Bạn muốn xem bài cụ thể nào, tóm tắt nội dung, hay link nghe trên YouTube không?

Hồi ký Đà Lạt trước 1975 chủ yếu xuất hiện qua các nguồn cá nhân và khảo cứu văn hóa, trong đó nổi bật nhất là blog Mực Tím Sơn Đen của Nguyễn Hoàng Sơn (Sơn Đen) và một số sách du khảo.

1. Blog “Mực Tím Sơn Đen” (Nguyễn Hoàng Sơn)

Đây là nguồn hồi ký cá nhân phong phú nhất về Đà Lạt thời trước 1975. Tác giả kể chi tiết về:

• Tuổi học trò (trường Văn Học, Yersin, Hùng Vương, Đa Nghĩa…).
• Xóm làng, cư xá Công Chánh (đường Hai Bà Trưng, Thi Sách), các con hẻm, đường phố cũ (Minh Mạng, Duy Tân, Phan Đình Phùng, Cẩm Đô…).
• Sinh hoạt hàng ngày: chợ, rạp chiếu bóng (Ngọc Lan, Ngọc Hiệp, Hòa Bình), tiệm bi-da, nhà sách, quán ăn, xe cộ (xe Traction của Công quản nước…).
• Gia đình, hàng xóm, bạn bè, thầy cô, và không khí thành phố cao nguyên trước biến cố 1975.

Một số bài tiêu biểu:

• Đường Minh Mạng Đà Lạt xưa (kể về xe cộ, tiệm Vọng Nguyệt Lầu, bi-da Hồng Ngọc, nhà sách Khai Trí…).
• Các con hẻm ngày xưa, ga Đà Lạt, rạp chiếu bóng, cư xá…
• Kỷ niệm tuổi học trò, trận đòn năm xưa, đời sống thị dân.

Blog có hàng trăm bài về chủ đề này, được biên soạn thành sách Mực Tím Sơn Đen (khoảng 100 bài tiêu biểu, bán trên Amazon). Có cả playlist YouTube đọc hồi ký kèm ảnh Đà Lạt xưa.

Truy cập: muctimsonden.com

2. Sách khảo cứu nổi bật

• “Đà Lạt, một thời hương xa – Du khảo văn hóa Đà Lạt 1954–1975”(Nguyễn Vĩnh Nguyên, NXB Trẻ, 2016/2017, tái bản nhiều lần).
  Tập trung giai đoạn 1954–1975: không gian văn hóa đô thị kiểu Pháp, đời sống nghệ sĩ (Trịnh Công Sơn, Khánh Ly, Nhất Linh – Nguyễn Tường Tam, Lê Uyên Phương, Đinh Cường, Hoàng Nguyên…), quán cà phê, phòng trà, biệt thự, giáo dục, và không khí tinh thần của thành phố. Phong cách vừa khảo cứu vừa văn chương, giàu chi tiết.
• Các cuốn khác cùng tác giả: Với Đà Lạt, ai cũng là lữ khách, Đà Lạt – Những cuộc gặp gỡ (1899–1975).

3. Nguồn khác

• Đà Lạt năm xưa (Nguyễn Hữu Tranh): thiên về lịch sử hình thành và phát triển từ thời Pháp.
• Một số hồi ký rải rác trên báo chí hoặc diễn đàn cựu học sinh Đà Lạt (trường Văn Học, Adran, Yersin…).

Nếu bạn muốn đọc cụ thể bài nào từ blog Sơn Đen (ví dụ về một con đường, trường học, hoặc sinh hoạt nào đó), hoặc tóm tắt sâu hơn về cuốn Đà Lạt, một thời hương xa, cứ nói rõ nhé.

Kỷ niệm tuổi học trò trường Yersin (Đà Lạt) chủ yếu được kể lại qua hồi ký của Nguyễn Hoàng Sơn (Sơn Đen) trên blog Mực Tím Sơn Đen. Ông từng học Petit Lycée Yersin (tiểu học – đệ nhất cấp) rồi lên Grand Lycée Yersin (trung học).

Tóm tắt kỷ niệm chính từ blog Sơn Đen:

Petit Lycée Yersin

• Sơn Đen vào học năm 1963.
• Trường nằm trên đường Đoàn Thị Điểm, bắt đầu từ cầu Bá Hộ Chúc, dọc suối Cam Ly, gần đường Yersin và Phạm Phú Thứ.
• Ông học chung với con ông Tôn Thất Đính và nhiều bạn khác.
• Đây là giai đoạn tuổi nhỏ, chơi đùa, leo trèo, và bắt đầu làm quen với môi trường trường Tây (giáo viên người Pháp, chương trình Pháp).

Grand Lycée Yersin

• Năm đầu tiên học Grand Lycée trùng với Tết Mậu Thân 1968.
• Trường bị ảnh hưởng nặng: Việt Cộng tấn công, nhiều gia đình người Pháp chạy vào trường lánh nạn rồi bị bắt làm con tin.
• Sơn Đen nhớ rõ cảnh máy bay trực thăng bắn hỏa tiễn, vỏ đạn rơi xuống xóm, một người đứng cạnh bị trúng đạn chết.
• Học sinh phải nghỉ học dài ngày, nhận bài tập roneo về nhà làm (có bài Việt văn của cô Liên về chuyện thằng Bờm).
• Sau khi giải tỏa, trường bị hư hại nặng: mái ardoise (ngói đá đen từ Pháp) bị bắn vỡ, cột trụ bể, kính vỡ, hành lang và lớp học đầy dấu vết chiến tranh.
• Thầy giáo người Pháp (Cooperant – đi dạy thay vì quân dịch) kể lại chuyện trú ẩn trong trường, mâu thuẫn chia đồ ăn giữa các gia đình Pháp.

Không khí học đường

• Có thầy Tây dạy Địa lý (mới tốt nghiệp, kiến thức hạn chế).
• Sơn Đen hay bị cấm túc (consigne).
• Bạn bè hay cúp cua đi đá banh.
• Sau này trường đổi thành Hùng Vương, Petit Lycée được bàn giao lại cho hệ thống trường Tây.

Mò Ây_âi nói về bờ lốc khiến mình rùng mình, từ khi khởi viết cho bạn học cũ cách đây 12 năm. Thấy cũng lạ. Mình dốt văn từ bé nay lại làm nghề kể chuyện đời xưa. Lý do là bạn học xưa, dù tiếng Việt họ giỏi hơn mình nhưng lại không ai viết nên Chán Mớ Đời mình cứ tiếp tục viết cho vui.

Ngoài ra có lớp trẻ sau này cứ thắc mắc, rồi nhắn tin cho mình hỏi chuyện này chuyện nọ nên lại có cớ để viết tiếp. Như chuối la-ba đã có trước 75 hay sau.

Hỏi gú gồ thì được biết có gần 2 triệu lượt đọc. Kinh. 

Theo Gú-gồ thì có trên 1.9 triệu lượt đọc, hy vọng vài tháng nữa sẽ đạt 2 triệu lượt đọc. Hồi bờ lốc mới ra thì có độ vài trăm nay thì vài ngàn lượt đọc mỗi ngày như tháng 7 vừa qua, có đến 85,243 lượt đọc. Kinh, dù mình không chia sẻ trên các nhóm mình tham gia trên mạng xã hội. Chỉ đăng trên trang của mình. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn