người Tình Cindy

 Mordechai Vanunu và người Tình Cindy


Nhớ dạo mình làm việc ở Luân Đôn, có lần thiên hạ bàn tán về một ông người do thái bán tin tức cho một tờ báo Times, nói là do Thái có vũ khí nguyên tử rồi sau đó ông ra biệt tăm. Nay mình lò dò vào đọc tin tức của Do Thái thì khám phá ra ông ta bị bắt và dẫn độ về độ Thái và bị lên án 18 năm. Hình như mình có xem một phim tài liệu nói về ông này cũng như cặp điệp viên pháp, giả làm vợ chồng qua xứ  Tân Tây Lang đặt mìn tàu của hội Greenpeace nhưng không thành và bị bắt. Năm ngoái đến xứ Tân Tây Lan mình có bò lại bến tàu nơi cặp tây đầm điệp viên tây bị bắt.


Mordechai Vanunu sinh năm 1954 tại Marrakech, Morocco, trong một gia đình Do Thái có 11 người con. Năm 1963, gia đình ông di dân đến Israel và định cư tại Beersheba, miền nam đất nước. Thời đó ở Algeria xứ bên cạnh đuổi cổ dân Tây dân gốc do thái ra khỏi nước họ nên có lẻ vì vậy mà gia đình ông này và các người đi Thái dọn về Do Thái cho lành. Mình nghe nói là ở maroc trước kia các người đạo hồi, công giáo và do thái sống yên vui với nhau dưới thời tây cai trị nhưng khi mấy xứ này bắt đầu dành độc lập thì không còn anh em với nhau nữa. Đánh nhau chí choé. 


Giống như mọi công dân Israel, ông hoàn thành nghĩa vụ quân sự. Sau đó, ông học triết học và địa lý tại Ben-Gurion University. Chính tại đây, ông bắt đầu đặt ra những câu hỏi lớn về chính phủ, công lý và đạo đức.


Năm 1976, ông làm việc tại Trung tâm Nghiên cứu Hạt nhân Negev, gần Dimona, một cơ sở lớn giữa sa mạc. Israel luôn tuyên bố đây là cơ sở nghiên cứu hòa bình và chưa bao giờ chính thức xác nhận hay phủ nhận việc sở hữu vũ khí hạt nhân.


Trong 9 năm làm kỹ thuật viên hạt nhân, ông Vanunu vận hành hệ thống xử lý plutonium nằm sâu dưới lòng đất, sau nhiều lớp cửa an ninh. Ông tận mắt chứng kiến: Israel đang sản xuất vũ khí hạt nhân. Không phải vài quả mà có thể hàng chục, thậm chí hàng trăm. Hoàn toàn bí mật với thế giới, kể cả Liên Hiệp Quốc.


Dần dần, suy nghĩ của ông thay đổi, mầm mống phản động khơi mào. Ông tham gia các hoạt động chính trị cánh tả, quan tâm đến quyền của người Palestine. Năm 1985, hợp đồng của ông không được gia hạn. Chán Mớ Đời ông ta muốn biến đau thương thành hành động cách mạng. Ông ta đột phá tư duy, ông làm một việc thay đổi cả cuộc đời mình: Mang máy ảnh vào khu vực cấm, Chụp khoảng 60 bức ảnh chi tiết về cơ sở hạt nhân.


Năm 1986, ông rời Israel, đi qua châu Á rồi đến Úc. Tại Sydney, ông cải đạo sang Thiên Chúa giáo. Nói như người thiên chúa giáo là trở về đạo. Ông ta đã lầm đường lạc lối nên nay muốn cách mạng khoan hồng nên  Ông tin rằng mình có nghĩa vụ đạo đức phải nói ra sự thật. Ông liên hệ với tờ The Sunday Times ở London. Các chuyên gia độc lập xác nhận toàn bộ thông tin: Israel có chương trình vũ khí hạt nhân bí mật, Ước tính từ 100–200 đầu đạn


Khi bài báo sắp được công bố, ông ta được một số tiền nên vào bar ăn uống cho vui đời cô lựu thì choáng váng khi một giai nhân xuất hiện. Anh ta nghĩ ông bà nói quả không sai khi có tiền thì mấy cô gái dãn xác đến nạp thân, lúc ông đói chả cô nào thèm nhìn mặt. Tin tưởng đã phát hiện ra mối tình hữu nghị sông liên sông núi liền núi. 


Cô gái đẹp nức nở là một nữ điệp viên tên “Cindy” (Cheryl Bentov) thừa ông ta đến 14 tuổi, tiếp cận ông. Bên tai Cindy thỏ thẻ anh làm em ngưỡng mộ quá, ba má em có căn hộ ở la mã, hay cuối tuần này em nghĩ làm chúng mình bay qua La MÃ để cùng nhau viếng nhà thờ San Pedro. Ông ta nhất trí tưởng đến quỳ lạy chúa cho con lấy được Cindy, mời cô nàng đi ăn ở các tiệm sang trọng của La Mã và ăn gelato ở Trastevere. Thế là ông ta bị dụ sang Rome. Vừa chạy taxi từ phi trường về nhà chưa đầy 5 phút, ông ta chưa kịp đè Cindy xuống giường thì có tiếng gõ cửa. Cindy ra mở và các bác Mossad bước vào đè đầu ông ta và đánh thuốc mê trong giấc mơ bên cạnh em Cindy thơm như múi mít. Ngày 30/9/1986, ông bị đánh thuốc mê, bắt cóc và đưa bí mật về Israel.


Ngày 5/10/1986, bài báo vẫn được đăng. Cả thế giới biết sự thật. Ông  Vanunu bị xét xử bí mật, kết án phản quốc và gián điệp. Năm 1988, ông bị tuyên 18 năm tù. 11 năm trong phòng biệt giam, Một căn phòng 2m x 3m, Không giao tiếp, không con người, chỉ có im lặng nhưng ông không bao giờ hối hận. Cháu con cháu của Trương Bất Hối. Năm 1998, ông được chuyển ra khỏi biệt giam. Amnesty International gọi ông là “tù nhân lương tâm”. Ông được đề cử Nobel Hòa bình 17 lần nhưng chưa từng được trao. Vì DO Thái Lobby rất kiến hiệu ở Na Uy.


Ngày 21/4/2004, ông được trả tự do sau 18 năm. Nhưng… ông vẫn không thật sự tự do. Không được rời Israel. Không được nói chuyện với báo chí nước ngoài. Bị giám sát liên tục. Ông nhiều lần bị bắt lại chỉ vì nói chuyện với phóng viên. Năm 2007, ông bị kết án thêm 6 tháng tù vì… nói rằng ông muốn rời khỏi đất nước. Họ hỏi ông ta đi đâu, chắc là muốn sang đầu quân cho Ba Tư. Ông xin tị nạn ở Na Uy, Mỹ và nhiều nơi khác đều bị từ chối. Chán Mớ Đời 


Israel nói ông vẫn còn “bí mật trong đầu”. Một người rời khỏi cơ sở hạt nhân từ 40 năm trước… vẫn bị coi là nguy hiểm. Ông Vanunu nói:“Tôi không hối hận. Thế giới cần biết sự thật.” Xem như thành phần ngoan cố, không bao gờ cải tạo được.


Một người bình thường.

Một công việc ổn định.

Một cuộc sống có thể yên ổn.


Nhưng ông đã chọn nói ra sự thật. Đổi lại: 18 năm tù, 11 năm biệt giam và hàng chục năm bị hạn chế tự do. 


Có những người nói ra sự thật và được trao huy chương. Có những người nói ra sự thật… và sống 11 năm trong một căn phòng nhỏ hơn phòng tắm. Và Mordechai Vanunu đã nói ra sự thật. Và phải trả một giá quá đắt. Ông cụ mình cũng phải trả giá nói lên sự thật và bị bắt nhốt 15 năm cải tạo. Chán Mớ Đời 


Mình nghĩ chắc lúc đó ông ta chưa có vợ con, chớ một khi có vợ con thì họ sống hèn lại, để có thể đi làm để nuôi vợ nuôi con. Còn nói lên sự thật thì vợ con phải gánh chịu hậu quả. Mình làm mình chịu nhưng nếu ông ta có gia đình thì có lẻ không xẩy ra vấn đề này. Xong om


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 


Nguyễn Hoàng Sơn 

Hành quyết tại Đà Nẵng

Lâu rồi mình có xem một tấm ảnh trên trang của cựu chiến binh mỹ tại Việt Nam một bức hình hành quyết một Việt Cộng đánh bom ở Đà NẴng nhưng tấm hình quá mờ. Hôm nay tình cờ được xem mấy tấm ảnh đã được họ phục chế nên tải lại, của nhiếp ảnh gia Eddie Adams. Người nổi tiếng với tấm ảnh chụp cảnh tướng Nguyễn Ngọc Loan hành quyết một tên Việt Cộng mới sát hại nguyên một gia đình sĩ quan quân lực Việt Nam Cộng Hoà, gia đình chết hết ngoại trừ một người con trai, sau này làm tướng của hải quân Hoa Kỳ.

Khi xưa ở Đà Lạt mình có thấy họ dựng một bức tường cát gọi là pháp trường để hành quyết ngay khu Hoà Bình, phía bên nhà hàng La Tulipe rouge, chỗ mấy kiosk bán hoa lan và đồ lưu niệm. Ai còn nhớ vụ này vì dạo ấy em còn bé lắm mấy bác. Chỉ nhớ như vậy nhưng không biết ở Đà Lạt có bắn ai hay không. Dạo đó có vụ ở Sàigòn bắn ông Tạ Vinh ở Sàigòn về tội đầu cơ tích trữ. Nghe vợ ông Kỳ kể là họ đem mấy triệu đến cho ông Kỳ nhưng ông ta chê.

Nghe nói ông Việt Cộng đánh bom tên là Lê Độ
Mình nhớ mại mại ở khu Hoà Bình Đà Lạt có một bức tường bao cát kiểu như vậy
Họ đưa ông ta ra sân vận động Chi Lăng, Đà Nẵng, nghe nói có 2000 khán giả. Kinh
Không biết ông Lê Độ này có hô to Bác Hồ Muôn Năm như ông Nguyễn Văn Trỗi. Mình khám phá ra ông Trỗi này là chú họ một anh bạn quen ở làng Thanh Quýt. Chỉ khác nhau là trong họ người theo Việt Cộng, người chống cộng. Anh ta chưa bao giờ về lại Việt Nam từ năm 1972, năm ngoái mình chạy vào làng Thanh Quýt chụp tấm ảnh gửi cho anh ta để nhớ lại một thời ở đây, anh này là nhạc sĩ của bản nhạc “khi tôi chết đừng đưa tôi ra biển”
Bắn xong thì toán hành quyết quay đi
Có tấm ván để khiên cái xác ông Lê Độ đi. Và tấm ra để phủ.để quăng lên xe GMC đi chôn

Bác nào có thêm tin tức vụ này thì cho em xin. Em chỉ biết ngày 4/4/1965, ông Lê Độ được lệnh đánh bom khách sạn Grand ở Đà Nẵng nơi lính mỹ cư ngụ, 11 ngày sau khi được thẩm vấn là cho ra pháp trường. Xem như hôm nay là ngày giỗ thứ 61 của ông Đậu vì bị bắn chết ngày 15/4/1965. Chắc gia đình chắc không ai nhớ hay chết hết rồi. Vì khi ông ta bị bắn là 24 tuổi, chắc chưa vợ chưa con.
Hình trên cho thấy cái radio mà ông Lê Dậu nhét mìn bên trong để đem vào khách sạn nơi bính sĩ mỹ cư ngụ, khuôn mặt chắc bị đánh sưng mặt hết

Mò trên báo Hà Nội thì được biết như sau: “  Vào lúc 15h00 ngày 4 tháng 4 năm 1965, Lê Độ bị phát hiện và bị bắt trong lúc đặt mìn tại Grand Hotel (nay là Khách sạn Bạch Đằng), thành phố Đà Nẵng, nhằm tiêu diệt các sĩ quan và nhân viên Hoa kỳ ở tại khách sạn, . Chỉ hơn 10 ngày sau, ngày 15 tháng 4 năm 1965, Lê Độ được đưa ra xử bắn công khai tại sân vận động Chi Lăng. 


Lê Độ tên thật là Lê Dậu sinh năm 1941, tại Mỹ Thị, nay là phường Bắc Mỹ An, quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng. Các anh em trong gia đình của Lê Độ đều tham gia hoạt động cho Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và đều được nhà nước Việt Nam công nhận là liệt sĩ.

Sau khi bị tử hình ngày 15 tháng 4 năm 1965. Ngày 20 tháng 5 năm 1965, Ủy ban Trung ương Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam truy tặng ông Huân chương Thành Đồng hạng II. Năm 1997, Lê Độ đã được Nhà nước Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Hiện nay, tại thành phố Đà Nẵng có trường trung học cơ sở mang tên Lê Độ và một con đường mang tên Lê Độ tại quận Thanh Khê.

Mình mò thêm tin tức trong Nghiên Cứu Lịch sử thì có thêm vài tấm ảnh nên tải lên đây.




Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Ngày tàn của đế quốc thẻ tín dụng tại âu châu

 Ngày tàn của đế quốc thẻ tín dụng tại âu châu

 

Đi du lịch, mình hay sử dụng thẻ tín dụng vì tiện, không bị bắt phải trả giá hối đoái này nọ. Vấn đề là thẻ American Express ít được chủ tiệm chấp nhận. Lý do công ty tài chánh lấy tiền huê hồng rất nhiều so với thẻ Visa và Master do đó muốn xài American express thì phải vào các tiệm hay khách sạn sang. Chán Mớ Đời 


Lý do mình thích American Express vì lỡ có lộn xộn, chỉ cần báo cho công ty thì họ lo hết mọi chuyện còn thẻ khác thì mình phải cong lưng ra làm thủ tục đủ trò. Nói chung thì đi khắp thế giới, thì đa số đều nhận thẻ tín dụng, giúp mình khỏi lo đem theo tiền mặt vì rất ngại bị móc túi hay mất,..


Thẻ tín dụng khiến giúp cho các ngân hàng Hoa Kỳ kiếm thêm nhiều tiền vì đứng ở giữa khách hàng và tiệm. Xài trước rồi cuối tháng tính sổ, giúp buôn bán nhanh chóng. Một phụ nữ nổi cơn lên mua cái áo, hay cái ví, cà thẻ rồi tính sau. Không thích thì trong vòng 30 ngày có thể đem trả lại. 


Mình nhớ có thẻ tín dụng đầu tiên đâu năm 1988 với ngân hàng BNP. Dần dần quen sử dụng thẻ tín dụng, không xài tiền mặt nữa. Trước đây mình có mua cổ phiếu TenCent. Nghe nói bên tàu bây giờ họ xài Alipay này nọ, không dùng thẻ tín dụng. Về Việt Nam thì thấy thiên hạ chuyển tiền qua tài khoản, tương tự ngày nay ở Hoa Kỳ họ sử dụng Vemo và Zelle để chuyển ngân từ trương mục của mình. Không phải tốn tiền cò.


Có cuộc cách mạng âm thầm về tài chánh tại âu châu. Đó là cái nút với nhãn hiệu “pay by Bank”. Có thể xem là một nút bấm để trang trải kinh phí nhưng trên thực tế là tấn công hạ tầng cơ sở tài chánh của Hoa Kỳ.


Có lẻ nên bán các cổ phiếu của Visa. Hoa Kỳ nay họ sử dụng Vemo và Zelle rất nhiều để chuyển tiền. Chúng ta đang sống trong thời buổi mọi việc đang thay đổi nhanh chóng. Phải cập nhật hoá sự hiểu biết về công nghệ. Thế hệ mình bắt đầu lơ tơ mơ. Sáng nay gặp anh bạn, anh ta nói khi xưa thấy mấy ông già chạy xe lạng quạng, nay đến phiên mình chạy lên lề đường đủ trò. Chán Mớ Đời các bạn học xưa đang tính tổ chức một cuộc hội ngộ trên zoom cho các đồng môn khắp thế giới mà đa số chới với. Thậm chí ông thần ở Việt Nam được xem là tiến bộ nhất cũng kêu chỉ thêm nên phải thử vài lần co các người chính, để huấn luyện lại các nhóm khác hay sử dụng một cái cho 4-5 người cho chắc ăn. Lại có người bắt đầu quên trước quên sau.


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Chuyến bay định mệnh và ý chí của sự sống còn

 


Chuyến bay định mệnh và ý chí của sự sống còn


Lâu rồi hình như mình có đọc bài của ai kể là khu vực vùng Phan Rang Nha Trang Khánh Hoà có một vùng dễ bị rớt nhiều maý bay nên ông ta không dám bay vào vùng này. Hôm nay nhận được một bài của một ông thần quen trên mạng, gửi cho một bài kể về một cô gốc Hoà Lan, làm việc ngân hàng ở Hương Cảng, đi chơi ở Việt Nam với bạn trai để tạo những kỷ niệm đẹp lãng mạn thì chiếc phi cơ của hãng hàng không Việt Nam chắc máy bay của Nga vì năm 1992, bị rời trên đường bay đến Cam Ranh. Cả máy bay chết hết chỉ có cô ta sống sót. Kinh. 



Năm 1992 là năm em về Việt Nam lần đầu sau khi nghe tin ông cụ ra trại cải tạo. Chỉ đi máy bay đến Sàigòn thôi còn đi xe thuê bao lên Đà Lạt. Nhưng lần sau mới đi máy bay lên Đà Lạt cho nhanh vì ngồi xe mất cả ngày.


Nếu chúng ta từng cảm thấy chuyến đi của mình “toang” vì chuyến bay bị trễ, khách sạn hết phòng, cà phê nguội ngắt giọt đáng thì nên đột phá tư duy, hít một hơi sâu và nhớ đến câu chuyện của cô Annette Herfkens. Bởi vì vào năm 1992, kỳ nghỉ lãng mạn với mối tình hữu nghị sông liền sông ở hương Cảng nơi cô ta làm việc với một ông cùng sở của cô không chỉ “trục trặc” mà là trục trặc ở cấp độ khá đặt thù với rừng rậm sinh tồn dù chưa bao giờ qua một kỳ huấn luyện của lực lượng đặc biệt. Bằng cách nào đó, cô vẫn sống sót. Không chỉ sống sót, mà còn với một sự bình tĩnh đến mức khiến phần còn lại của chúng ta trông như sẽ hoảng loạn chỉ vì mất Wi-Fi 5 phút.


Câu chuyện của cô, được kể trong Turbulence: A True Story of Survival, bắt đầu như nhiều bi kịch vĩ đại khác: bằng tình yêu. Annette và người bạn trai Willem đang trên đường đến Việt Nam cho một kỳ nghỉ nâng cao tình yêu đôi lứa đáng lẽ phải rất đẹp. Để đánh dấu mối tình hữu nghị với tính cách lãng mạn như trong xi-nê với nhìn hoàng hôn, bãi biển, có thể thêm vài ly cocktail hơi mắc tiền. Nhưng thay vào đó, nhờ sự kết hợp “hoàn hảo” giữa thời tiết xấu và sai sót con người, chiếc máy bay của họ, Vietnam Airlines Flight 474, quyết định “làm quen” với một sườn núi. Hình như sương mù. Có chiếc trực thăng của quân đội Việt Nam bay đến vùng này để tìm kiếm chiếc máy bay nhưng cũng rớt luôn, do đó mình nhớ có nghe ai nói đến vùng này đã có vấn đề trước 75. Ai nhớ thì cho em xin lý do. Em nghe vụ này trên 40 năm nên không nhớ rõ lý do.


https://en.wikipedia.org/wiki/Vietnam_Airlines_Flight_474


Thông thường, khi gặp tai nạn máy bay, đa số mọi người sẽ… không sống sót. Được cái là máy bay rớt trên các ngọn cây nên sự đụng chạm tương đối bớt mạnh hơn là chạm đất. Nhưng cô Annette, rõ ràng, đã không nhận được thông báo đó từ PA, của tiếp viên trưởng la đeo mặt nạ oxy gì vào như mỗi lần máy bát sắc ất cánh là thấy tiếp viên hàng không cứ ra hiệu kéo dây thòng xuống.. 


Có lẻ chưa tới số hay thánh Phao Lồ không cho vào cổng thiên đường nên trở lại nhân thế. Chiếc máy bay này nhỏ, 3 động cơ nghe nói đâu có 23 hành khách và phi đoàn có 6 người. Mình nhớ có lần bay từ Boston qua Ottawa, đi máy bay hai chong chóng khiến mình thất kinh. Máy bay cũ khi xưa hành khách đi được xem là sang nhưng sau khi ngồi Boeing 747 thì thấy sợ.


Máy bay trên đường đáp xuống phi trường, đụng cây nên phi công mất tay lái không lên lại được và tuông luôn. Khi cô tỉnh dậy giữa rừng, bị thương, xung quanh là xác máy bay và quan trọng nhất không hề có đồ cấp cứu. Nghe nói có vài người sống sót bị thương nặng nhưng cứu họ đến trễ nên họ qua đời luôn, ngoài trừ cô này. Chấn thương của cô rất nghiêm trọng: gãy xương, tổn thương nội tạng, và đủ đau đớn để khiến bất kỳ người bình thường nào cũng muốn nằm xuống và “diễn sâu” lần cuối. Nhưng cô Annette đã làm một điều rất bất ngờ. Cô không la hét. Không hoảng loạn. Thậm chí cũng không độc thoại về số phận.


Thay vào đó, cô nghĩ: “Được rồi. Bước một: đừng chết.” Hóa ra, đây là một chiến lược cực kỳ hiệu quả. Ý chí muốn sống rất quan trọng, muốn vượt qua để tồn tại sống còn. Sáng hôm qua mình cho mọi người tập Trạm Trang Công 30 phút, nhưng họ đứng hết 30 phút. Tại vì khi chúng ta tôi luyện ý chí mạnh thì khi đau ốm, sẽ có ý chí vượt khỏi để chữa bệnh còn nếu không thì sẽ buông xuôi. Mình thấy nhiều người bệnh đến Đông Phương Hội nhờ Khoa chữa bệnh nhưng rồi họ không chịu tập tành gì cả để tạo dựng lại sức mạnh, cứ thích mì ăn liền. Kiếm thuốc tiên như Tần Thuỷ Hoàng. Rồi bỏ cuộc.


Trong tám ngày, cô Annette nằm lại trong rừng Việt Nam, không thể đi lại, sống nhờ nước mưa mà cô khéo léo hứng được bằng các mảnh vỡ của máy bay. Nhịn đói 8 ngày thì được nhưng cần nhất là uống nước. Mình hay nhịn đói 12 ngày nhưng bắt buộc phải uống nước. Trong khi đa số chúng ta còn vật lộn lắp tủ IKEA dù có hướng dẫn, thì cô lại thiết kế được một “hệ thống cấp nước sinh tồn” ngay giữa hiện trường tai nạn. Chỉ riêng điều này thôi cũng xứng đáng nhận bằng kỹ sư danh dự.


Nhưng điều đáng nể nhất không phải là thể chất mà là tinh thần. Cô Annette mô tả trạng thái tâm trí của mình như một sự bình tĩnh kỳ lạ, gần như kiểu “làm việc chuyên nghiệp”. Không kịch tính, không hoảng loạn kiểu phim ảnh. Mình nghĩ khi nhịn đói thì neuron của cô ta làm việc hăng say nên bình tỉnh. Người ta giải thích khi xưa, tổ tiên chúng ta đi săn, khi đói thì mới đi săn và lúc đó tâm trí rất sáng suốt để có thể săn thú được. Mình nhớ nhịn đói độ ngày thì 8 trở lên thì tinh thần rất sáng suốt. Chỉ là những quyết định nhỏ, rõ ràng, hợp lý. Cô không nghĩ về toàn bộ thảm kịch (bao gồm cả mất mát người cô yêu). Thay vào đó, cô thu nhỏ thế giới của mình lại thành những nhiệm vụ đơn giản:


Uống đủ nước.  

Giữ tỉnh táo.  

Sống đến cơn mưa tiếp theo.  


Đây có lẽ là danh sách “to-do list” căng thẳng nhất trong lịch sử. Trong lúc đó, khu rừng thì đóng vai một chủ Airbnb ngoài trời cực kỳ khó chịu. Nóng, ẩm, côn trùng, đặc biệt là muỗi, mà với sự nhiệt tình của chúng, rõ ràng đã chờ sẵn một “bữa tiệc banker châu Âu”. Không biết có vắc ở vùng này hay không chớ dạo mình đi Sơn Đoòng thì có hai người bị vắc bu như vắc. Vậy mà cô Annette vẫn chịu đựng được. Không thuốc chống muỗi. Không đồ ăn vặt. Không podcast truyền động lực. Chỉ có ý chí sống và một quyết tâm rất… không muốn chết một cách lãng xẹt tỏng rừng già Việt Nam.


Điều làm câu chuyện này đặc biệt không chỉ là việc cô sống sót mà là cách cô sống sót. Không có cảnh chạy xuyên rừng như phim hành động, không đánh nhau với thú hoang, không dựng bè bằng dây leo rồi phát biểu truyền cảm hứng. Chiến lược của cô đơn giản hơn nhiều:


Làm ít lại. Nghĩ rõ ràng. Đừng làm tình hình tồi tệ hơn.


Chính xác là điều ngược lại với phần lớn chúng ta. Nếu bị thả vào rừng, nhiều người sẽ ngay lập tức thử làm điều gì đó hoành tráng nhưng sai lầm như cố đi bộ với xương gãy hoặc hét cho đến khi mất nước. Cô Annette thì khác. Cô tiết kiệm năng lượng như một nhân viên ngân hàng kỳ cựu né tránh những cuộc họp không cần thiết. Có thể nhờ làm ngân hàng.


Sau tám ngày, đội cứu hộ cuối cùng cũng tìm thấy hiện trường. Và ở đó họ tìm thấy người sống sót độc nhất là cô. Gần như kiệt sức, nhưng rõ ràng vẫn còn sống. Chúng ta có thể tưởng tượng sự bối rối của đội cứu hộ: “Chúng tôi đến để tìm thi thể… sao lại có người chưa chịu ‘hợp tác’ với hoàn cảnh thế này?”


Sự sống sót của cô thật sự phi thường. Bác sĩ kinh ngạc. Về mặt thống kê, logic, thực tế thì cô không nên sống. Nhưng cô đã sống.


Phần cuối của Turbulence nói về một điều không kém phần khó khăn: sống tiếp sau khi đã sống sót. Cô Annette phải đối mặt với mất mát, hậu chấn tâm lý, và cảm giác tội lỗi của người sống sót. Nay cô ta sống ở New York, có con. Cuốn sách không né tránh điều đó. Nhưng từ đó, cô rút ra một bài học mạnh mẽ:


Con người mạnh mẽ hơn họ nghĩ, đặc biệt khi họ ngừng hoảng loạn và bắt đầu suy nghĩ. Vì vậy, lần tới khi cà phê của chúng bị pha sai, điện thoại hết pin, hay chuyến bay bị hoãn, hãy nhớ đến cô Annette Herfkens giữa rừng. Không thức ăn. Không trợ giúp. Xung quanh là thảm họa. Nhưng vẫn bình tĩnh nghĩ: “Được rồi. Cố gắng đừng làm mọi thứ Chán Mớ Đời hơn.”


Hóa ra, sống sót không phải là người mạnh nhất hay nhanh nhất. Mà là người, khi mọi thứ sụp đổ, vẫn có thể bình tĩnh nói: “Ừ… đừng làm mọi thứ te tua thêm nữa.” Tinh thần lạc quan sẽ giúp chúng ta vượt qua những trở ngại trước mắt vì sau cơn mưa trời lại sáng. Vấn đề là mưa rơi đến bao giờ. Chán Mớ Đời 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

"Mỗi bộ lạc một lần" (One Tribe at a Time)

 Chiến lược: "Mỗi lần một bộ lạc" (One Tribe at a Time) 


Đánh bom Ba Tư có mấy ngày mà bộ trưởng bộ chiến tranh Hoa Kỳ đã giải chức tổng tham mưu trưởng quân lực Hoa Kỳ nên mình hơi ngạc nhiên nên tìm tài liệu đọc thì nghe nói có cô binh sĩ nào bị sách nhiễu tình dục mà tổng tư lệnh cho qua đi. Hình như họ đang làm cỏ sạch các sĩ quan cấp cao mà dính dáng được đề cử qua chính sách DEI.

Thiếu tá Jim Gant


Dưới thời Bác Biden, Hoa Kỳ rút khỏi Á phủ Hãn, bỏ lại đồng minh cho Taliban, ai hên thì còn leo lên máy bay hay vượt biên giới bằng đường bộ còn không thì Taliban xơi tái. Hoa Kỳ bỏ của chạy lấy người như ngày 30/4/75 tại Sàigòn khi xưa. Tình cờ mình đọc được một câu chuyện kể về một ông lính thuộc lực lượng đặc biệt đã ăn ở với người địa phương để thu phục tình bạn, và sự tin tưởng của người dân địa phương để chống lại Taliban.


Câu chuyện này hoàn toàn là có thật, đã phản ánh rất chính xác về sự nghiệp đầy thăng trầm của Thiếu tá Jim Gant, thuộc lực lượng đặc biệt của Hoa Kỳ. Ông này đóng quân ở Iraq và Á Phú Hãn suốt 50 tháng, bị thương 7 lần, được trao tặng huy chương Silver Star. Đây vẫn là một trong những chương gây tranh cãi nhất của cuộc chiến tại Afghanistan, vừa là một bài học mẫu mực về chiến tranh bất đối xứng, vừa là một câu chuyện cảnh báo về sự xung đột giữa "văn hóa chiến binh" và bộ máy hành chính quân đội.



Dưới đây là chi tiết các sự thật đằng sau huyền thoại này:


Năm 2009, ông Jim Gant đã xuất bản một cuốn tài liệu dài 45 trang mang tên One Tribe at a Time. Luận điểm cốt lõi của ông là: Chính phủ trung ương Afghanistan chỉ là một khái niệm xa vời đối với người dân nông thôn. Để đánh bại Taliban, Mỹ cần ngừng việc "ghé thăm" như đi kinh lý các ngôi làng và phải bắt đầu sống cùng họ.


• Bản thiết kế: Ông lập luận rằng các nhóm đặc nhiệm nhỏ nên cắm chốt vĩnh viễn tại các bộ lạc, tôn trọng bộ luật danh dự "Pashtunwali" của người bản địa.

• Sự công nhận: Tài liệu này có ảnh hưởng lớn đến mức Đại tướng David Petraeus đã đọc nó, và người ta báo cáo rằng nó thậm chí đã được tìm thấy trong nơi ẩn náu của Osama bin Laden, thủ lĩnh Al-Qaeda được cho là đã coi chiến lược của Gant là một mối đe dọa nghiêm trọng.


Thiếu tá Gant được đưa trở lại Afghanistan để chứng minh lý thuyết của mình. Ông đã cắm chốt cùng bộ lạc Mohmand tại tỉnh Konar đầy bạo lực. Người ta gọi ông ta là "Lawrence của Afghanistan": Ông để râu dài, mặc trang phục địa phương và được tộc trưởng Malik Sittar nhận làm "con nuôi". Dưới sự dẫn dắt của ông, các chiến binh địa phương (Cảnh sát Địa phương Afghanistan hay "Arbakai") đã trở thành một lá chắn hiệu quả chống lại Taliban, bảo vệ các tuyến đường và thung lũng mà quân đội chính quy không thể kiểm soát. Khi xưa, có một ông sĩ quan người Anh quốc tên Lawrence mà họ hay gọi Lawrence of Arabia vì ông ta ăn ngủ với người ả rập, nói tiếng ả rập mà đạo diễn David Lean có làm một cuốn phim về ông này rất đẹp.


Chính những đặc điểm giúp Gant hòa nhập vào xã hội bộ lạc, sự thờ ơ với cấu trúc quân đội chính thống và thái độ "làm bất cứ giá nào để đạt mục tiêu" đã dẫn đến sự kết thúc sự nghiệp của ông.

Thiếu tá Gant cuối cùng bị hạ bệ vì "hành vi không chuẩn mực". Ông đã để người vợ sắp cưới của mình, nhà báo Ann Scott Tyson, sống cùng tại tiền đồn chiến đấu một cách bất hợp pháp trong gần một năm. Ông cũng bị kỷ luật vì sử dụng thuốc kê đơn và rượu trái phép trong vùng chiến sự. Cũng lạ vì dân hồi giáo đâu có uống rượu.

Một thuyền nhân gốc việt đã tham gia lực lượng đặc biệt và đã hy sinh cho tổ quốc thứ 2.


Năm 2012, ông bị tước phù hiệu Đặc nhiệm (Special Forces tab), giáng chức xuống Đại úy và bị buộc giải ngũ.


Câu chuyện của thiếu tá Gant làm nổi bật một sự căng thẳng căn bản trong chiến tranh hiện đại: Liệu một hệ thống quân đội cứng nhắc, công nghiệp hóa có thể chấp nhận những "con sói đơn độc" đầy thiên tài nhưng cần thiết cho cuộc chiến chống nổi dậy ở cấp độ bộ lạc hay không? Trong khi những lựa chọn cá nhân của thiếu tá Gant đã tạo cơ sở pháp lý để quân đội loại bỏ ông, nhiều đồng đội của ông lập luận rằng "hệ thống" đơn giản là đang tìm lý do để tống khứ một người đã làm họ khó chịu khi chứng minh rằng các phương pháp chính quy của họ là sai lầm.


"Ông ấy đã thắng trên chiến trường, nhưng mất tất cả những thứ khác. Đó có lẽ là lời tổng kết trung thực nhất về sự nghiệp của ông. Ông đã chứng minh rằng việc hòa nhập sâu vào văn hóa có thể thu phục được một ngôi làng, nhưng ông đã quên rằng mình vẫn phải báo cáo với một sở chỉ huy cách xa hàng trăm dặm.

Đọc vụ này khiến mình nhớ đến ông Yves Gignac, cựu chủ tịch hội cựu chiến binh Đông-Dương. Ông ta có kể là khi đi hành quân, sống với mấy người thượng, uống rượu cần, ăn chung với họ, nhiều khi nuốt không nổi nhưng phải nuốt. 


Thiếu tá Gant không chỉ đến để huấn luyện; ông thực sự đã gia nhập bộ lạc. Ông Gant gọi tộc trưởng Malik Noorafzhal là "Sitting Bull" (tên một vị tù trưởng huyền thoại của người da đỏ). Hai người đã hình thành một mối quan hệ cha-con tinh thần sâu sắc. Malik đã tặng Gant một chiếc nhẫn bạc và thề rằng bộ lạc sẽ bảo vệ ông đến giọt máu cuối cùng. Ông Gant xăm các chữ tiếng Pashto lên cổ tay, đeo chuỗi hạt cầu nguyện của người Hồi giáo và cưỡi ngựa đi tuần tra thay vì dùng xe bọc thép. Ông yêu cầu binh lính của mình cởi bỏ áo giáp chống đạn khi ngồi uống trà với dân làng để thể hiện sự tin tưởng tuyệt đối, một hành động bị các chỉ huy cấp cao coi là "liều mạng vô ích".


Sự hiệu quả của Gant lớn đến mức ông trở thành mục tiêu số 1 của kẻ thù: sau khi tiêu diệt trùm khủng báng, lực lượng Mỹ tìm thấy các tài liệu trong khu nhà ở Abbottabad. Trong đó, Osama bin Laden đã nhắc đích danh Jim Gant và yêu cầu các tay súng Al-Qaeda phải loại bỏ ông bằng mọi giá, vì chiến lược "thu phục lòng dân" của ông nguy hiểm hơn bất kỳ quả bom nào. Taliban gọi ông là "Quỷ dữ vùng Konar" vì khả năng xuất hiện bất ngờ và sự hiểu biết tường tận về địa hình như một người bản địa.


Đây là chi tiết gây sốc nhất dẫn đến việc ông bị cách chức:


Yêu trong vùng chiến sự: Ann Scott Tyson là một phóng viên chiến trường từng được đề cử giải Pulitzer. Cô đã từ bỏ sự nghiệp tại tờ The Washington Post để theo Gant vào rừng sâu Afghanistan.  

Sống bất hợp pháp: Cô sống cùng Gant tại tiền đồn hẻo lánh trong gần một năm, cải trang thành phụ nữ Afghanistan với trang phục che kín mặt (burqa) mỗi khi có các đợt kiểm tra của cấp trên. Cô thậm chí còn tham gia vào các cuộc đấu súng khi tiền đồn bị tấn công.

Cuốn sách "American Spartan": Sau khi Gant giải ngũ, cô đã viết cuốn sách này để kể lại toàn bộ sự thật, minh oan cho chồng mình và chỉ trích sự cứng nhắc của quân đội Mỹ.


Năm 2012, một cấp dưới đã báo cáo về những sai phạm của Gant. Cuộc điều tra của quân đội Mỹ (do Trung tướng Charles Cleveland dẫn đầu) đã kết luận:

• "Điên rồ": Họ mô tả Gant giống như nhân vật Đại tá Kurtz trong phim Apocalypse Now, một người lính tài năng nhưng đã "phát điên" và tự coi mình là vua của một vùng đất không luật pháp.  

• Sai phạm: Ngoài việc che giấu vợ sắp cưới, Gant còn bị cáo buộc uống rượu (loại bị cấm trong quân đội Mỹ tại vùng chiến sự) và sử dụng thuốc giảm đau quá liều do những chấn thương từ các trận đánh trước đó.

• Hình phạt: Ông bị giáng chức từ Thiếu tá xuống Đại úy, bị tước phù hiệu Special Forces (Green Beret) và buộc phải nghỉ hưu trong sự tủi hổ.


Sau khi ông Gant đi, chiến lược của ông không hoàn toàn biến mất mà được quân đội Mỹ "thể chế hóa" thành chương trình VSO (Village Stability Operations). Tuy nhiên, nhiều người cho rằng chương trình này thất bại vì nó quá máy móc, thiếu đi "linh hồn" và sự gắn kết cá nhân thực sự mà Gant đã làm được.  

Jim Gant là một chiến binh vĩ đại nhưng là một sĩ quan tồi (xét theo tiêu chuẩn kỷ luật). Ông đã chứng minh được cách để thắng một cuộc chiến tranh nhân dân, nhưng cái giá phải trả là phá vỡ mọi quy tắc của một quân đội hiện đại.


Vấn đề là chiến lược của thiếu tá này quá lâu vì muốn thu phục các bộ lạc cần nhiều thời gian mà người Mỹ thì làm cái gì cũng muốn nhanh chóng. Lại nghe nói bà bộ trưởng của Úc Đại Lợi đã ra lệnh tống giam ông lính úc nào có nhiều huy chương, lực lượng đặc biệt. Làm vậy thì bố thằng nào dám đi lính và ra trận bắn giết kẻ thù vì sợ bị bỏ tù về tội giết người. Chán Mớ Đời 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn