Ung thư da
Hôm qua nhắm tin bà hàng xóm, hỏi thăm tin tức ông chồng nằm nhà thương, bà ta cho biết chắc đợi qua đời. Ông ta cũng lớn tuổi rồi, đâu 80 tuổi, bị lọc thận nên mỗi ngày chả đi đâu chỉ nằm giường và bên cạnh phòng vệ sinh để đi tiểu. Ăn uống thì truyền qua ống. Rồi ông ta bị ngã, gãy xương chậu, vào nhà thương giải phẫu rồi nằm luôn đến nay. Được biết là 75% người Mỹ trên 65 tuổi chết vì bị ngã. Lý do là khi bị ngã, xương mềm khi về già, nên dễ bị gãy và khó lành nên chỉ nằm một chỗ rồi về thiên quốc.
Có lần một chị bạn, bác sĩ nói với mình là người Mỹ sinh sống ở các vùng phía bắc, quanh năm mùa đông nên ít có mặt trời nên họ bị bệnh loãng xương khi về già. Còn nam Cali thì có ánh nắng mặt trời quanh năm nhưng người ta lại sợ ăn nắng nên khi ra đường lại trét lên người kem chống nắng, đầy hoá chất nên cũng thiếu sinh tố D. Chán Mớ Đời khi quen biết, bác sĩ nói rõ thêm về nghề nghiệp của họ. Mình có anh bạn quen, bác sĩ kể là bệnh nhân xem quảng cáo nên vào kêu mình kê toa thuốc quảng cáo giảm đau. Không kê thì họ đi bác sĩ khác. Thôi kệ kê cho họ không lại mất khách hàng.
Nghiên cứu cho biết là ánh sáng mặt trời rất cần thiết cho sức khoẻ, và nếu tránh phơi nắng mỗi ngày sẽ khiến gia tăng gấp đôi tỷ lệ qua đời và bị ung thư. Ung thư da phổ biến nhất tại Hoa Kỳ, đưa đến tình trạng khuyên tránh nắng. Vấn đề là ung thư da liên kết với sự thiếu ánh nắng mặt trời. Trong khi đó kỹ nghệ da liễu, được hổ trợ với quảng cáo, trở thành ngành y khoa được trả lương cao nhất. Hàng tỷ mỹ kim chi tiêu cho hàng năm nhưng số người Mỹ chết vì ung thư da vẫn không thay đổi. Chán Mớ Đời
Vì trị liệu ung thư da rất hốt bạc, nên ngành da liễu tung hô rất nhiều về ánh nắng mặt trời làm cháy da và dấu các phương cách chữa trị ung thư da hữu hiệu ít tiền. Vợ mình cứ lo ngại bắt mình trét kem chống nắng nhưng không thích. Lý do là khi có ánh nắng mặt trời, mình cảm thấy vui vẻ khiến mạch máu giãn nở. Nói chung mỗi ngày không ra nắng là mình khó chịu. Phải cần 20 phút để ánh nắng mặt trời thấm qua da để được hormone sử dụng tạo thành sinh tố D. Vợ mình nghe ai nói là phải xoa kem tránh nắng vì sợ mình bị ung thư.
Có ông bác sĩ kể khi còn học trường y khoa, dù đã hiểu rõ những lợi ích của ánh nắng mặt trời, ông ta vẫn ngạc nhiên trước thái độ bài trừ gay gắt của các bác sĩ da liễu đối với ánh sáng mặt trời. Bệnh nhân liên tục được cảnh báo phải tránh nắng; thậm chí ở những vùng vĩ độ cao, nơi người dân thường mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa. Các bác sĩ da liễu còn yêu cầu sinh viên phải bôi kem chống nắng và che chắn kín mít cơ thể ngay cả khi ở trong nhà. Khiến ông ta đã thay đổi quan điểm về ngành y khoa.
Ông bác sĩ kể tiếp suốt cuộc đời y-sĩ, ông ta nhận thấy kỹ nghệ y khoa, luôn luôn khuyến khích người ta thực hiện các hoạt động có lợi cho sức khoẻ mà thường không ai làm như ngưng hút thuốc, uống rượu hay tập thể dục. Khuyến khích các sinh hoạt có hại cho sức khoẻ giúp kỹ nghệ làm tiền như ăn thực phẩm chế biến hay uống bú xua la mua các thuốc gây hại. Hay chống các sinh hoạt lành mạnh mà thiên hạ dễ thực hiện như tắm nắng, ăn trứng, bơ và sữa tươi.
Phần lớn vấn đề này dường như bắt nguồn từ lịch sử của Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (AMA). Vào năm 1899, tổ chức này đang gặp khó khăn tài chánh, đã vực dậy nhờ việc cấp con dấu chứng nhận AMA cho các nhà sản xuất chỉ cần công khai thành phần sản phẩm và quảng cáo trên các ấn phẩm của hiệp hội. Chiến lược này đã giúp lợi tức quảng cáo của AMA tăng gấp năm lần và số lượng bác sĩ là thành viên tăng gấp chín lần chỉ trong vòng một thập niên. Chẳng hạn, AMA từng tích cực khuyến khích việc hút thuốc lá, ngay cả khi đã biết rõ tác hại nguy hiểm của nó. Xem bản quảng cáo khi xưa trước khi công ty Philip Morris bị thưa kiện và bị phạt đền tiền cho nạn nhân. Ai buồn đời thì xem đường dẫn: https://www.huffpost.com/entry/how-the-ama-got-rich-powe_b_6103720
Sau đó, AMA đã thâu tóm quyền kiểm soát ngành y khoa bằng cách thành lập một hội đồng giáo dục y khoa chung; hội đồng này cho phép họ trở thành cơ quan kiểm định quốc gia đối với các trường y khoa, qua đó thực tế đã loại bỏ việc giảng dạy các phương pháp y học cạnh tranh như vi lượng đồng căn (homeopathy), nắn chỉnh xương khớp (chiropractic), liệu pháp thiên nhiên (naturopathy) và ở mức độ ít hơn các liệu pháp chỉnh xương (osteopathy), bởi các tiểu bang thường từ chối cấp giấy phép hành nghề cho sinh viên tốt nghiệp từ những trường bị xếp hạng "thấp".
Tiếp đó, AMA củng cố tư thế độc quyền này bằng cách vận động truyền thông quảng bá rộng rãi các chiến dịch chống lại "y học lang băm" (ví dụ: các phương pháp điều trị mà họ không thể mua được quyền sở hữu) và huy động FDA hoặc FTC hành động chống lại các đối thủ cạnh tranh. Hệ quả là nhiều đổi mới y học đáng chú ý đã bị xóa bỏ khỏi lịch sử. Ngày nay, có nhiều bác sĩ hay khoa học gia đi mò lại các nghiên cứu đã bị chôn vùi từ lâu bởi Hiệp Hội Y khoa Hoa Kỳ. Điển hình là có bác sĩ khi xưa đã chữa bệnh ung thư với liều lượng cao sinh tố C nhưng sinh tố C thì các công ty dược phẩm không có bằng sáng chế nên tìm cách dấu đi.
Hôm nay nói chuyện với một anh quen về thiếu ánh nắng khiến cơ thể bị loãng xương. Thì một anh quen kêu anh ta tìm trên Gemini thì đâu có vụ này. Đâu phải một cuốn sách có thể đúng. Mình chỉ biết trả lời là tự do ai muốn tin gì thì tin. Gemini, AI đều sử dụng rất nhiều tài liệu do kỹ nghệ y khoa và dược khoa phát hành, quảng cáo bán thuốc và thực phẩm của họ. AI chỉ nói sơ sơ vì sợ bị thưa kiện này nọ.
Điển hình là bác sĩ Pierre Kory, điều trần trước thượng viện về sử dụng ivermectin để trị chữa Covid-19, ông ta bị truyền thông và đồng nghiệp lên án. Giáo sư William B. Grant, cho rằng sự việc đã bị đánh phủ đầu khi các nghiên cứu về sinh tố D mấy thập niên về trước. Ai buồn đời đọc các thông tin bị định hướng bởi các công ty dược phẩm. https://www.ucs.org/resources/disinformation-playbook
Khi đọc những tài liệu này thì mới hiểu lý do xã hội ngày nay bị chia rẽ vì các truyền thông, hay những công ty , đúng hơn kỹ nghệ làm tiền, cố gắng tung tin thất thiệt, định hướng dư luận. Để mọi người chửi bới nhau nhưng không biết chính mình bị xỏ mũi. Đây là cả hai bên.
Một trong những liệu pháp lâu đời và đã được kiểm chứng trong y học là tiếp xúc với ánh nắng mặt trời; phương pháp này từng điều trị hiệu quả bệnh cúm năm 1918, bệnh lao và nhiều căn bệnh khác. Thành công của việc tắm nắng thậm chí còn tạo tiền đề cho sự ra đời của liệu pháp chiếu tia cực tím vào máu.
Xét đến tính an toàn, hiệu quả, khả năng tiếp cận miễn phí và việc không có các nhóm vận động hành lang bảo vệ nó, hoàn toàn có lý do để tin rằng những thế lực muốn độc quyền ngành y khoa sẽ tìm cách hạn chế công chúng tiếp cận liệu pháp này. Chiến dịch bài trừ ánh nắng mặt trời của ngành y tế đã thành công đến mức nhiều người không còn nhận thức được những lợi ích của nó, bao gồm:
1. Sức khỏe tinh thần: Ánh nắng mặt trời đóng vai trò thiết yếu đối với sức khỏe tinh thần, đặc biệt là trong việc cải thiện các tình trạng như rối loạn cảm xúc theo mùa; tuy nhiên, lợi ích của nó còn rộng hơn thế, bởi việc tiếp xúc với ánh sáng nhân tạo (không tự nhiên) sẽ làm rối loạn nhịp sinh học của cơ thể. Nghe nói những người ở các vùng mưa nhiều như tiểu bang Maine, Washington,… mùa đông te tua, bị trầm cảm rất nhiều. Ai có tiền thì trốn đông, xuống miền năm khi mùa đông đến.
2. Phòng ngừa ung thư: Một nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn đã phát hiện ra rằng phụ nữ tiếp xúc nhiều với tia UVB từ ánh nắng mặt trời có tỷ lệ mắc ung thư vú thấp hơn một nửa, và nam giới cũng có tỷ lệ tử vong do ung thư tuyến tiền liệt thấp hơn một nửa so với nhóm ít tiếp xúc. Mức giảm 50% này vượt xa hiệu quả của các phương pháp phòng ngừa và điều trị hiện hành. Tương tự, người ta cũng nhiều lần ghi nhận rằng ánh sáng nhân tạo làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh ung thư.
3. Tuổi thọ và sức khỏe tim mạch: Một nghiên cứu tiến cứu kéo dài 20 năm trên 29.518 phụ nữ Thụy Điển cho thấy những người tránh ánh nắng mặt trời có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn 60% (và cao hơn 130% so với nhóm tiếp xúc nhiều nhất với ánh nắng). Đáng chú ý là những người hút thuốc nhưng có tiếp xúc với ánh nắng mặt trời lại có nguy cơ tử vong tương đương với những người không hút thuốc nhưng lại tránh ánh nắng; điều này cho thấy lợi ích lớn nhất của việc tiếp xúc với ánh nắng mặt trời chính là giảm thiểu nguy cơ tử vong do các bệnh tim mạch.
Viết đến đây nhớ dạo covid-19, các nước bắt dân chúng ở trong nhà, trong khi Thuỵ điển thì cho thiên hạ ra đường, phơi nắng mệt thở. Xứ họ ít người chết vì covid. Kinh tế không thất thoát.
Theo Viện Da liễu Hoa Kỳ (American Academy of Dermatology), ung thư da là loại ung thư phổ biến nhất tại Hoa Kỳ; các ước tính hiện tại cho thấy cứ năm người Mỹ thì có một người sẽ mắc ung thư da trong suốt cuộc đời. Mỗi ngày, có khoảng 9.500 người tại Hoa Kỳ được chẩn đoán mắc ung thư da.
Viện nhấn mạnh rằng tiếp xúc với tia cực tím (UV) là yếu tố nguy cơ gây ung thư da có thể phòng tránh được nhiều nhất. Họ khuyên mọi người nên tránh sử dụng giường tắm nắng nhân tạo và bảo vệ da khi ở ngoài trời bằng cách tìm bóng râm, mặc quần áo che chắn và thoa kem chống nắng phổ rộng có chỉ số SPF từ 30 trở lên. Tổ chức Skin Cancer Foundation cho biết cứ mỗi giờ lại có hơn hai người tử vong vì ung thư da tại Hoa Kỳ, một con số nghe có vẻ đáng báo động nhưng xét kỹ lại thì:
Ung thư biểu mô tế bào đáy (BCC) là loại ung thư da phổ biến nhất, chiếm 80% các ca bệnh, với khoảng 2,64 triệu người Mỹ được chẩn đoán mỗi năm. Các yếu tố nguy cơ bao gồm tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời, da sáng màu và tiền sử gia đình. BCC thường xuất hiện ở những vùng da tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng như vùng mặt.
BCC hiếm khi di căn và có tỷ lệ tử vong gần như bằng 0%, nhưng lại thường xuyên tái phát (tỷ lệ từ 65% đến 95%) sau khi được loại bỏ. Phương pháp phẫu thuật cắt bỏ thông thường thường không giải quyết được các nguyên nhân gốc rễ, dẫn đến việc phải phẫu thuật nhiều lần và nguy cơ gây biến dạng cơ thể. Mặc dù các khối u BCC có thể phát triển lớn nếu không được điều trị, chúng không gây nguy hiểm tức thì. Việc điều trị là cần thiết nhưng không mang tính cấp bách. Các liệu pháp thay thế có thể điều trị hiệu quả những khối u BCC lớn mà không cần đến phẫu thuật gây biến dạng.
Vào những năm 1980, da liễu là một trong những chuyên khoa ít được ưa chuộng nhất trong ngành y (ví dụ: bác sĩ da liễu thường bị gọi là "người nặn mụn"). Tuy nhiên, hiện nay, da liễu lại là một trong những chuyên khoa được khao khát nhất; bác sĩ da liễu có thu nhập gấp 2-4 lần so với bác sĩ thông thường nhưng lại có lối sống ít căng thẳng hơn nhiều. Không phải trực nhà thương.
Một bài blog của bác sĩ da liễu David J. Elpern, M.D. cuối cùng đã giải thích chuyện gì đã xảy ra: Trong suốt 40 năm qua, tôi đã chứng kiến những thay đổi này trong chuyên ngành của mình và cảm thấy thất vọng trước sự miễn cưỡng của các đồng nghiệp trong việc nhìn nhận vấn đề. Xu hướng này bắt đầu vào đầu những năm 1980, khi Viện Da liễu (AAD) huy động hơn 2 triệu đô la từ các thành viên để thuê một công ty quảng cáo nổi tiếng tại New York nhằm nâng cao nhận thức và sự coi trọng của công chúng đối với chuyên ngành của chúng tôi. Các chuyên gia quảng cáo này đã đề xuất việc "giáo dục" công chúng rằng bác sĩ da liễu là những chuyên gia về ung thư da chứ không chỉ là "người nặn mụn"; và thế là Ngày hội Tầm soát Ung thư Da Quốc gia miễn phí đã ra đời thông qua một tuyên bố của Tổng thống vào năm 1985.
Các đợt tầm soát này đã làm gia tăng nỗi lo ngại của công chúng về ung thư da, dẫn đến việc thực hiện vô số các thủ thuật đắt đỏ nhưng mang lại giá trị thấp để điều trị ung thư da và dày sừng ánh sáng (AK). Đồng thời, các bác sĩ giải phẫu bệnh cũng mở rộng định nghĩa về u hắc tố (melanoma), dẫn đến hiện tượng "sai lệch chẩn đoán" (diagnostic drift) làm tăng tỷ lệ mắc u hắc tố một cách sai lệch, trong khi tỷ lệ tử vong vẫn giữ nguyên ở mức của những năm 1980. Song song đó, các loại ung thư da không phải u hắc tố đang bị điều trị quá mức bởi một đội ngũ đông đảo các bác sĩ phẫu thuật vi phẫu (micrographic surgeons); họ thường điều trị những tổn thương ung thư da vô hại bằng các ca phẫu thuật xâm lấn mạnh tay không cần thiết và mang lại lợi nhuận cao.
Một bài báo khoa học xuất bản năm 2021 đã cung cấp thêm bối cảnh cho những nhận định của Tiến sĩ Elpern: Các hoạt động tầm soát ung thư da ở cấp độ cộng đồng đã bắt đầu từ những năm 1970. Chương trình tầm soát ung thư da quy mô toàn quốc đầu tiên do Viện Da liễu Hoa Kỳ (American Academy of Dermatology) khởi xướng vào năm 1985, sau khi tỷ lệ mắc và tử vong do u hắc tố ác tính (melanoma) gia tăng và thu hút nhiều sự chú ý vào đầu thập niên 1980. Trong những năm đầu triển khai chương trình, Tổng thống Ronald Reagan đã ký các văn bản công bố "Tuần lễ Quốc gia về Phòng ngừa và Phát hiện Ung thư Da" cũng như "Tuần lễ Phát hiện và Phòng ngừa U hắc tố/Ung thư Da dành cho Người cao tuổi Hoa Kỳ"; đồng thời, quy trình khám toàn bộ bề mặt da đã trở thành tiêu chuẩn vàng trong tầm soát ung thư da. Bài báo này cũng đề cập rằng chính phủ Hoa Kỳ từ lâu đã tỏ ra rất hoài nghi về giá trị của các đợt tầm soát này, và ngành da liễu đã phải liên tục nỗ lực vận động tìm giải pháp để vượt qua rào cản đó. Có thể họ đã cúng tiền cho quỹ ứng cử nên phải trả nợ đời.
Nhận thức ngày càng cao của công chúng vốn bị thúc đẩy bởi nỗi lo sợ về tác hại của việc tiếp xúc với ánh nắng mặt trời đã dẫn đến sự gia tăng mạnh mẽ về số lượng các ca tầm soát và chẩn đoán ung thư da. Song hành với quy trình thu hút bệnh nhân quy mô lớn này là sự mở rộng đáng kể của phương pháp phẫu thuật vi phẫu Mohs (Mohs micrographic surgery), một dịch vụ mang lại lợi nhuận khổng lồ và được quảng bá là tiêu chuẩn vàng trong điều trị ung thư da nhờ độ chính xác cũng như hiệu quả bảo tồn mô lành. Tuy nhiên, nhiều ý kiến chỉ trích cho rằng phẫu thuật Mohs thường bị lạm dụng vì động cơ tài chính thay vì nhu cầu lâm sàng thực sự, qua đó góp phần làm gia tăng gánh nặng chi phí y tế (ví dụ: tỷ lệ sử dụng phẫu thuật Mohs ở nhóm đối tượng hưởng bảo hiểm Medicare tại Hoa Kỳ đã tăng 700% trong giai đoạn 1992–2009; riêng năm 2012, tổng chi phí chi trả cho các ca phẫu thuật Mohs đã vượt mốc 2 tỷ USD). Một anh bạn bác sĩ cho biết là bác sĩ lạm dụng việc scan với máy MRI, CT,..đủ trò để làm tiền dù không cần thiết. Lưu ý: các bệnh nhân gặp biến chứng sau khi thực hiện những ca phẫu thuật này.
Xu hướng thương mại hóa trong ngành da liễu càng trở nên mạnh mẽ hơn khi các công ty vốn cổ phần tư nhân (private equity firms) gia nhập lĩnh vực này. Các công ty này thâu tóm nhiều phòng khám da liễu và đôi khi sử dụng nhân sự không phải là bác sĩ để tối đa hóa lợi nhuận. Xu hướng này làm dấy lên lo ngại về chất lượng chăm sóc y tế, với các báo cáo về tình trạng chẩn đoán sai và điều trị quá mức, đặc biệt là đối với những nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như người cao sống tại các viện dưỡng lãomđến mức tờ *New York Times* đã thực hiện một cuộc điều tra vào năm 2017 về ngành công nghiệp mang tính trục lợi này.
Hơn nữa, sự chuyển dịch sang các mô hình chú trọng lợi nhuận trong ngành da liễu đã khơi dậy những tranh luận về đạo đức trong cộng đồng y khoa. Một số bác sĩ da liễu đã bày tỏ lo ngại về việc biến các phương pháp điều trị ung thư da thành hàng hóa thương mại, cũng như sự mai một của mối quan hệ truyền thống giữa bác sĩ và bệnh nhân, thay vào đó là những tương tác mang nặng tính giao dịch mua bán. Bất chấp những thách thức này, da liễu vẫn là một lĩnh vực sinh lời cao, thu hút cả giới chuyên môn y tế lẫn các nhà đầu tư đang tìm kiếm lợi nhuận từ các dịch vụ chăm sóc da.
Kết quả là, nhiều người đã trở thành nạn nhân của những hành vi trục lợi này. Ví dụ, nam diễn viên hài nổi tiếng Jimmy Dore gần đây đã đề cập đến "Vụ lừa đảo lớn trong ngành da liễu" (Great Dermatology Scam) sau khi nhận ra chính mình cũng từng là nạn nhân của chiêu trò này: Sau khi Jimmy Dore đưa tin về vấn đề này, câu chuyện đã lan truyền mạnh mẽ và theo ước tính của tôi, đã thu hút từ 5 đến 10 triệu lượt người xem. Vài tuần sau đó, hai cuộc khảo sát được công bố đã làm nổi bật tình trạng "đại dịch" lơ là việc chống nắng; tờ New York Times (như một thói quen cố hữu) đã ngay lập tức đưa tin về sự kiện này. Ai buồn đời xem video này.
https://lloydmillerus.substack.com/p/dermatologys-huge-skin-cancer-scam
Vì đây là một ví dụ điển hình của kiểu tuyên truyền y tế thường thấy. Xin đơn cử hai cuộc khảo sát mới cho thấy một xu hướng đáng lo ngại: Giới trẻ dường như đang lơ là các biện pháp bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời. 14% người trưởng thành dưới 35 tuổi tin vào quan niệm sai lầm rằng việc thoa kem chống nắng hàng ngày có hại hơn so với việc để da tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng. Giới trẻ thường không nhận biết được các dấu hiệu tổn thương do ánh nắng gây ra cũng như cách phòng ngừa hiệu quả nhất. Giới trẻ ngày nay, học cao hơn và có sự hiểu biết, tìm kiếm tài liệu đọc, không như bố mẹ chúng.
Tia cực tím (UV) dù từ giường tắm nắng hay ánh nắng trực tiếp đều có thể gây hại cho da và dẫn đến ung thư da, một căn bệnh có thể gây tử vong. Các chuyên gia cho rằng thế hệ Gen Z đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi những thông tin sai lệch về kem chống nắng và ung thư da đang lan tràn trên các nền tảng mạng xã hội như TikTok. Hãy thoa kem chống nắng một cách hào phóng và thoa lại nhiều lần. Tia UV có thể gây hại cho da ngay cả khi trời nhiều mây hoặc se lạnh, vì vậy các chuyên gia khuyên nên sử dụng kem chống nắng hàng ngày.
Tương tự, do sự chú ý của công chúng gần đây đối với một nghiên cứu năm 2023 cho rằng kem chống nắng làm tăng nguy cơ tử vong vì ung thư da, một chiến dịch truyền thông tương tự đã xuất hiện; nhà báo điều tra Sharyl Attkisson đã tóm tắt rất xác đáng về chiến dịch này trong ngày hôm nay: Với số tiền khổng lồ đang được chi ra để chấm dứt ung thư da, người ta hẳn sẽ kỳ vọng vào một số kết quả. Thật không may, giống như nhiều khía cạnh khác của ngành kỹ nghệ ung thư, điều đó đã không xảy ra. Thay vào đó, ngày càng nhiều trường hợp ung thư (trước đây được coi là lành tính) được chẩn đoán, nhưng nhìn chung, tỷ lệ tử vong không thay đổi đáng kể.
Bằng chứng rõ ràng nhất cho điều này đến từ một nghiên cứu cho thấy gần như toàn bộ sự gia tăng "ung thư da" là do u hắc tố giai đoạn 1 (loại hiếm khi gây ra vấn đề và các tác giả cho rằng đó là do sự sai lệch trong chẩn đoán chứ không phải là sự gia tăng thực sự): một nghiên cứu khác minh họa chính xác những gì mà cuộc chiến chống ung thư da của chúng ta đã đạt được
Ngành da liễu cần một "kẻ phản diện" để biện minh cho mô hình kinh doanh của mình, và họ đã chọn ánh mặt trời. Kết quả là họ thu về những khoản lợi nhuận khổng lồ, trong khi chúng ta phải gánh chịu hậu quả khi bị tước đi một trong những nguồn dưỡng chất thiết yếu nhất đối với sức khỏe. Tuy nhiên, dù những chiêu trò trục lợi này đã diễn ra trót lọt suốt nhiều thập kỷ, cục diện nay đã thay đổi.
Đại dịch COVID-19 đã phơi bày lòng tham của ngành y tế một cách rõ ràng đến mức không thể ngó lơ, khiến công chúng bắt đầu đặt dấu hỏi về những hành vi vốn dĩ chưa từng bị chất vấn suốt bao năm qua. Cuộc chiến phi lý của ngành da liễu chống lại ánh mặt trời đã trở thành chủ đề nóng, thường xuyên được thảo luận trong cộng đồng sức khỏe và bị báo chí chính thống lên án mạnh mẽ. Chán Mớ Đời
Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen
Nguyễn Hoàng Sơn
