Hoa Kỳ giúp kẻ thù kiến thiết sau đệ nhị thế chiến
Hồi năm 11B, học lịch sử Hoa Kỳ thì thấy Hoa Kỳ có chương trình Marshall để giúp tái thiết kẻ thù cũ như Đức quốc và Nhật Bản nên ngạc nhiên. Thường khi người đánh bại kẻ thù trong chiến tranh thì họ tàn sát hết, bắt làm nô lệ, lấy vợ con kể thù làm thê thiếp, cướp đất tài sản. Lại nghe nói đến ông ngoại trưởng mỹ, từng tham chiến đột phá tư duy ra chương trình này khiến thiên hạ gọi tên cúng cơm của ông để đặt tên cho chương trình này “Chương trình Marshall”.
Bản đồ cho thấy Hà Nội đang cho xây dựng các căn cứ quân sự tại vùng Spratlys, không biết là Trường Sa hay Hoàng sa. Để xem lại
Sau này, họ tiếp tục chính sách này bằng cách giúp đỡ Trung Cộng nhưng ai ngờ khi mấy anh ba tàu mạnh lên thì quay lại tìm cách hạ anh mỹ thay vì cảm ơn như người Nhật và người đức khiến đối đầu khá nghiêm trọng. Có khả năng trong tương lai sẽ có chiến tranh tại á châu. Điển hình Nhật Bản nay đã bắt đầu thành lập quân đội, tranh bị vũ khí. Nếu xem bản đồ sẽ thấy Trung Cộng bị bao vây bởi các đảo mà có sự hiện diện của quân đội Hoa Kỳ như Nhật Bản, Đài Loan, Nam Hàn và Phi Luật Tân. Sáng nay đọc một bài về Hà Nội cho xây dựng mấy căn cứ quân sự trên biển đông.
Sau thế chiến thứ 2, ai cũng nghe đến hai quả bom nguyên tử được thả tại xứ Phù Tang nên chả thằng nào dám lôi thôi. Nếu Hoa Kỳ muốn chiếm các nước làm thuộc địa thì chả thằng nào cản ngăn. Có lẻ Hoa Kỳ hiểu vấn đề là chiếm một thuộc địa, cầm giữ rất khó như Anh quốc và Pháp quốc vì hao tốn lực lượng tiền bạc nên không muốn dính dáng đến sự việc. Cũng có thể chủ nghĩa tư bản gây ảnh hưởng không nên tạo dựng kẻ thù cho mình. Cho nên mình ngạc nhiên sau 9/11 thì Hoa Kỳ đem quân đi đánh Iraq, Á Phũ Hán,.. rốt cuộc ôm đầu máu, bỏ của chạy lấy người.
Hoa Kỳ thực sự đã giúp xây dựng lại các quốc gia mà họ vừa đánh bại. Họ giúp xây dựng lại châu Âu, giúp xây dựng lại Nhật Bản. Đây là hành vi rất khác thường, gần như chưa từng có tiền lệ. Kế hoạch Marshall không phải là viện trợ nước ngoài. Đó là hành động kiềm chế triệt để nhất mà bất kỳ siêu cường nào từng thực hiện. Nhớ thế chiến thứ 1 chấm dứt, người đức phải nai lưng ra trả nợ chiến tranh khiến lạm phát và lòng căm thù các nước đã đánh bại họ nên khi một tên lên tiếng, biến căm thù thành một hành động cách mạng, cả đám dân của xứ ăn khoai tây nổi dậy đi đánh chiếm các nước âu châu, chiếm đất của cải, kho báu của xứ sở tại.
Nước Mỹ biến kẻ thù thành đồng minh. Biến đống đổ nát thành nền kinh tế. Biến sự đầu hàng thành quan hệ đối tác. Đức từ tro tàn trở thành động lực kinh tế của châu Âu chỉ trong một thế hệ. Nhật Bản từ sự đầu hàng vô điều kiện trở thành nền kinh tế lớn thứ ba thế giới. Vài năm sau chiến tranh, Mỹ đã cho máy bay chở thức ăn vào Berlin. Một thành phố nằm ngay trung tâm của quốc gia vừa cố gắng hủy diệt họ. Đó không phải là chính sách. Tổng thống JF Kennedy đứng trước công chúng người đức, tuyên bố :” Ich bin ein Berliner”.
Sau năm 1975, người Mỹ muốn cộng tác với Hà Nội để xây dựng nhưng có lẻ Hà Nội đang say men chiến thắng nên phải đợi đến 20 năm sau mới được Hoa Kỳ bang giao lại, lỡ một cơ hội bằng vàng để tái thiết xứ xở sau 20 năm chiến tranh.
Đó là một nền văn minh quyết định mình là gì vào đúng khoảnh khắc họ có quyền lực để trở thành bất cứ thứ gì. Khi mình đi học ở Paris thì người Pháp cũng như đa số người âu châu, những nơi mình từng viếng như Tây Đức, Áo, Tây Ban Nha, Ý Đại Lợi, Hy Lạp,… thời sinh viên giang hồ bằng cách quá giang xe. Dân âu châu đều cho rằng Mỹ là kẻ phản diện của lịch sử. Vào đại học cũng nghe,… đến nổi có lần đi chơi với cô bạn người Mỹ, mình phải dặn là nói cô ta tự xưng là người Tô Cách Lan vì tóc cô ta màu đỏ, đừng nói đến người Mỹ là dân tình chửi nát nước. Khi mình nói là người Việt thì họ reo mừng vì Hà Nội đã đánh đuổi được quân đội mỹ.
Luôn luôn người Pháp, ý, Hy Lạp ,… đều kêu Mỹ đã làm những điều xấu như cuốn sách “Ugly American” mà bộ ngoại giao mỹ dưới thời tổng thống JFK đều bắt các công chức sắp nhận nhiệm sở tại hải ngoại phải đọc. Tất nhiên Mỹ đã làm những điều xấu, có thể nói rất nhiều điều xấu như đối với Việt Nam Cộng Hoà nhưng người ta cần nhìn vào toàn bộ các chương trình đối ngoại của Hoa Kỳ. Mọi quốc gia trên Trái Đất đều có những chương đen tối. Tất cả đều vậy. Anh quốc với Ấn Độ, Pháp với Algerie và Đông-Dương, Hoà-Lan với Nam Dương,…
Sự khác biệt nằm ở việc một quốc gia làm gì khi không ai có thể ngăn cản họ. Như biệt kích mỹ nhảy vào Venezuela bắt sống hai vực hồng tổng thống rồi bay ra. Và khi không ai có thể ngăn cản Mỹ, họ đã cho kẻ thù ăn và xây dựng lại thành phố, đất nước của họ.
Chúng ta đang sống và đang tiến gần đến một khoảnh khắc, thừoi điểm giống hệt năm 1945 theo những tình huống mà chưa ai thấu hiểu triệt để và tiên đoán tương lai sẽ đi về đâu.
Trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ trao cho một nhóm nhỏ người lợi thế quyền lực lớn đến mức khiến độc quyền hạt nhân trông thật nhỏ bé. Chúng ta thấy mấy ông triệu phú bỏ tiền ra thật nhiều để mong dành thắng lợi trong cuộc chiến này tỏng khi đó Trung Cộng đã đi trước khá nhiều so với tây phương.
Nếu ai đó sẽ nắm giữ loại quyền lực đó, chúng ta muốn nó thuộc về ai? Quốc gia đã chinh phục khi họ có thể? Hay quốc gia đã xây dựng lại khi họ không cần phải làm vậy. Mọi liên minh, mọi tuyến thương mại, mọi nền kinh tế. Hàng tỷ người thoát khỏi đói nghèo. Tất cả đều bắt nguồn từ một hành động kiềm chế chưa từng xảy ra trước đó và không có gì chắc chắn nó sẽ lặp lại. Điều mạnh mẽ nhất mà nước Mỹ từng làm không phải là chế tạo bom mà là những gì họ không làm sau đó. Chương trình tái thiết Marshall.
Ngày nay, chúng ta cứ nghe truyền thông nói về cuộc đua trí tuệ nhân tạo, sẽ giúp ai đó đi trước sẽ không chế toàn thế giới về kinh tế cũng như quân sự. Hoa Kỳ đang chuyển lực lượng hải quân và quân đội của họ về phái á châu. Nhật Bản tuyên bố tái thiết bị quân đội. Mình có xem vài phim tài liệu, thấy họ xây hầm hố, chiến đấu nhằm để chống quân đội của Trung Cộng xâm chiếm. Một hòn đảo nhỏ mà Nhật Bản có rất nhiều hòn đảo rãi rác từ Nhật Bản đến Okinawa. Thế chiến thứ 3 chắc sẽ khơi mào tại á châu. Cuộc chiến giữa người tây phương, đúng hơn da trắng và người á châu. Mình đoán người âu châu mong sao cuộc chiến ở á châu bùng nổ để họ có thể theo kịp đà phát triển của trí tuệ nhân tạo.
Hàng ngày trên mạng xã hội không biết bao nhiêu tin tức giả để tuyên truyền có lợi cho các nước từ người Mỹ, người Tàu, người Nga hay âu châu. Nên không biết đâu mà lần.
Sau Chiến tranh Thế giới thứ II (1939–1945), châu Âu nằm trong đống đổ nát: hàng chục triệu người chết, cơ sở hạ tầng bị phá hủy nặng nề (đường sá, cầu cống, nhà máy, cảng biển, nông nghiệp). Nạn đói, lạm phát phi mã, thất nghiệp lan rộng. Mình nghe mấy người Pháp lớn tuổi kể lại sau thế chiến thứ 2. Kinh tế Tây Âu gần như tê liệt năm 1946–1947. Liên Xô (Liên bang Xô viết) đang mở rộng ảnh hưởng mạnh mẽ ở Đông Âu, cài đặt các chính quyền cộng sản.
Mỹ lúc này là siêu cường duy nhất còn lại với nền kinh tế mạnh mẽ và độc quyền vũ khí hạt nhân. Thay vì khai thác lợi thế để thống trị hoặc đòi bồi thường chiến tranh khổng lồ như các đế chế trước đây, Mỹ chọn con đường khác.
Điển hình đế chế Liên Xô, chiếm đất như các đế chế trước đây, chiếm đóng tạo đựng một nền cai trị tập trung ở trung ương, thêm áp lực các chư hầu nhưng rồi cuối cùng bị phá sản năm 1990. Đi viếng vùng Trung-Á mới khám phá ra đế chế liên-sô khi xưa quá rộng lớn dù chưa đến tây bá lợi á.
Kế hoạch Marshall được Ngoại trưởng George C. Marshall công bố ngày 5 tháng 6 năm 1947 tại Đại học Harvard. Chương trình chính thức mang tên European Recovery Program (ERP), hoạt động từ 1948 đến 1952. Khoảng 13,3 tỷ USD (tương đương khoảng 140–170 tỷ USD theo giá trị hiện nay, tùy cách tính lạm phát). 16 quốc gia Tây Âu (Anh, Pháp, Tây Đức, Ý, Hoà Lan, Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Bỉ, Áo, Thụy Sĩ, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ…).
Các nước Đông Âu và Liên Xô (Stalin từ chối và cấm các nước chư hầu tham gia). Chủ yếu là viện trợ không hoàn lại (grants), một phần là vay ưu đãi. Mỹ cung cấp lương thực, nguyên liệu, máy móc, công nghệ và tư vấn quản lý. Mỹ không chỉ đưa tiền mà yêu cầu các nước châu Âu phối hợp lập kế hoạch chung, đây là bước khởi đầu cho tinh thần hợp tác châu Âu sau này. Nếu Stalin đồng ý nhận tiền tái thiết lại Liên Sô, có chúng ta đã không có những cuộc chiến uỷ nhiệm của hai bên như Triều Tiên, Việt Nam và Angola,…
Chương trình có mục đích ngăn chặn nạn đói, khôi phục sản xuất, ổn định xã hội. Ngăn chặn sự lan rộng của chủ nghĩa cộng sản (chính sách Containment của Truman). Kinh tế yếu kém dễ dẫn đến bất ổn và cách mạng. Tạo thị trường tiêu thụ hàng hóa Mỹ, thúc đẩy xuất cảng và duy trì việc làm trong nước.
Người ta thấy sản lượng công nghiệp Tây Âu năm 1951 đã vượt mức trước chiến tranh 35–40%. Nông nghiệp phục hồi nhanh, lạm phát được kiểm soát. Tây Đức (“Kỳ tích kinh tế Tây Đức” - Wirtschaftswunder) và Nhật Bản (dù nhận viện trợ riêng) trở thành động lực tăng trưởng. Đến năm 1952, hầu hết châu Tây Âu đã tự lực được.
Về mặt chính trị, chương trình đã giúp củng cố các chính quyền dân chủ Tây Âu. Dẫn đến sự ra đời của NATO (1949), liên minh quân sự Mỹ - châu Âu. Tạo nền tảng cho sự hợp tác châu Âu (từ Cộng đồng Than Thép ECSC 1951 → Liên minh châu Âu sau này).
Về mặt xã hội chương trình đã giảm nguy cơ nội chiến, ổn định chính trị, góp phần vào “Thời kỳ Vàng son” (Golden Age) của chủ nghĩa tư bản Tây Âu những năm 1950–1970. Nền kinh tế của Tây Âu phát triển mạnh đến nổi họ không có đủ nhân công nên phải qua các thuộc địa cũ ở phi châu để mướn người đêm về pháp trong ngành sản xuất. Nếu không có chương trình này thì dân âu châu bỏ xứ ra đi rất nhiều như các thế hệ trước kia, đến Hoa Kỳ, hay các vùng Nam Mỹ.
Mình nghĩ nếu các nước giàu mạnh không muốn di dân lậu nữa thì bỏ tiền đầu tư tại các nước nghèo giúp họ có công ăn việc làm, không cần phải bỏ nước ra đi tìm đường cứu nước.
Khi mình ở âu châu thì phải công nhận dân tình ghét người Mỹ nhưng thích bận áo quần mỹ và uống coca cola. Các trí thức thiên tả cho rằng đây là chương trình, công cụ cho chủ nghĩa tân thực dân (neo-colonialism), giúp Mỹ kiểm soát kinh tế châu Âu và mở rộng thị trường. Trên thực tế, hàng của Hoa Kỳ nhập vào bị đánh thuế cao tỏng khi để giúp Tây Âu phát triển nên hàng của họ được nhập cảng vào Hoa Kỳ gần như không có thuế quan. Một phần viện trợ gắn với điều kiện chính trị (chống cộng) và không giúp được Đông Âu, góp phần củng cố sự chia cắt châu Âu (Bức màn sắt). Họ quên là chính Liên Xô đã gây ra nhưng cứ chửi hoài khiến thiên hạ sẽ tin.
Tuy nhiên, đa số học giả công nhận rằng quy mô và tính nhân văn của kế hoạch Marshall là khác biệt căn bản so với cách các đế chế trước hành xử. Người Mỹ chứng minh rằng sức mạnh không chỉ là bom đạn mà còn là khả năng xây dựng và tạo liên minh. Có lẻ vì lẻ đó họ không bỏ bom hết các hạ tầng cơ sở của Ba tư. Chi phí ban đầu cao nhưng mang lại lợi ích chiến lược khổng lồ (NATO, EU, thị trường tiêu dùng, đồng minh đáng tin cậy trong Chiến tranh Lạnh).
Trong thời đại AI và công nghệ, câu hỏi về “ai nắm quyền lực tuyệt đối” càng quan trọng. Kế hoạch Marshall là minh chứng rằng một nền văn minh có thể chọn xây dựng thay vì chinh phục. Tóm lại, Kế hoạch Marshall không chỉ là một chương trình viện trợ, là một tuyên ngôn văn minh. Nó cho thấy nước Mỹ thời kỳ đó đã quyết định sử dụng quyền lực tối thượng của mình theo cách nhân văn và chiến lược nhất trong lịch sử loài người.
Nghe nói ông Đỗ Mười sau 75, tuyên bố sẽ lấy nhà bọn nguỵ quân nguỵ quyền, lấy vợ của chúng,… đó là hình ảnh chinh phục của kẻ thắng trận từ xưa đến giờ. Nhưng chủ nghĩa tư bản đã nảy ra ý tưởng hợp tác, cùng giàu sang phú quý. Để chúng đói thì tiền đâu chúng mua đồ của mình sản suất.
Câu hỏi mình đặt ra ngày nay là chính phủ mỹ đã thay đổi tên của bộ quốc phòng thành Bộ Chiến Tranh. Hoa Kỳ cảm thấy đang chạy đua với cuộc chiến AI, sẽ quyết định số phận của xứ này trong vài chục năm tới. Khi trí tuệ nhân tạo có thể đào tạo huấn luyện những người tin tưởng vào lãnh tụ của mình. Chúng ta thấy rõ ngày nay, các video hay bài báo bựa ra để tìm cách phân chia gia đình, người Mỹ, người Pháp,…
2 năm nữa ông Trump về vườn thì họ sẽ cài đặt thêm một người khác để chúng ta không chú ý vào những điểm thay đổi khác của cuộc sống. Lúc đó sẽ không có chiêu bài Mà Gà mà là Ma Xó hay Ma cà rồng chi đó. Và con người tiếp tục tin vào các xảo ngôn của lãnh tụ của họ, lại tiếp tục chửi bới nhảy cho đời vui hơn trước. Chán Mớ Đời
Như









