Tại sao chữa bệnh tiểu đường không hết

 Tại sao chữa bệnh tiểu đường không hết



Có lần đổi bảo hiểm sức khoẻ nên mình phải đổi bác sĩ. Gặp ông bác sĩ trẻ, bắt mình đi thử máu rồi lần sau ông ta kêu mọi việc tốt nhưng đề nghị mình nên uống thuốc tiểu đường dù đường không cao. Mình hỏi lý do, ông ta kêu để phòng ngừa (to prevent) thế là mình kêu; “I’ll take a chance” khiến bác sĩ giận và chào mình. Mấy năm nay đi bác sĩ thì chỉ có tên phụ tá y sĩ gặp mình. Mình có kể vụ ngành y khoa hiện đại được thành lập ra sao và câu thần chú của y khoa hiện đại  là “một bệnh nhân được chữa lành là mất đi một khách hàng”.

Bác sĩ Arnaldo Cantani, người đã tìm ra cách chữa trị bệnh tiểu đường hơn 100 năm về trước nhưng cách điều trị của ông ta không hái ra tiền nên các công ty dược phẩm đã xoá sổ các tài liệu của ông ta


Tuần này buồn đời mình đọc tài liệu về tiểu đường thì có một ông bác sĩ tên James Caldwell kể vụ mẹ ông ta chết vì bệnh tiểu đường, nghe lời bác sĩ uống thuốc trị tiểu đường suốt 16 năm, không thuyên giảm mà càng ngày gia tăng. Buồn đời ông ta vào thư viện các trường y khoa để kiếm tài liệu đọc. Và khám phá năm 1922, ngành y học toàn cầu đã đưa ra một quyết định về điều trị bệnh tiểu đường đã thay đổi cách chữa trị bệnh tiểu đường trên thế giới.


Quyết định đó đã mang lại cho các công ty dược phẩm hàng trăm tỷ đô la và khiến mẹ ông ta mất thị lực. Các tài liệu chữa bệnh tiểu đường từ xưa bị chôn vùi vào năm 1922 cũng chính là thứ đang khiến A1C của người Mỹ tiếp tục tăng vào năm 2026.


Ông ta kể trong bảy tháng qua và bốn mươi giờ nghiên cứu tại thư viện y khoa, ông ta đã xác minh một hồ sơ lịch sử có ghi chép. Tất cả những gì ông ta kể đều có bằng chứng công khai. Tất cả đã nằm trong các kho lưu trữ suốt một thế kỷ. Bác sĩ nội tiết ngày nay chưa bao giờ được học về bất kỳ điều nào trong số đó, và lý do ấy chưa từng được học chính là lý do mẹ ông ta bị mù.


Nếu A1C của những ai đã tăng trong nhiều năm dù dùng metformin. Nếu được nói rằng tiền tiểu đường tất yếu sẽ tiến triển thì chúng ta cần phải xem xét lại. Lý do là bệnh nhân dù đang cố gắng giảm thiểu lượng đường trong máu của mình theo lời khuyên của bác sĩ thất bại mà chúng ta cần nhìn về một quyết định của các công ty dược phẩm được đưa ra trước khi chúng ta ra đời nghĩa là trên 1 thế kỷ.


Ông ta kể mẹ ông ta được chẩn đoán mắc tiểu đường loại 2 vào năm 1998, năm 52 tuổi. Bác sĩ kê toa metformin và dặn bà mẹ đi bộ 30 phút mỗi ngày và tránh ăn tráng miệng (đồ ngọt). Mẹ ông ta đã làm tất cả những điều đó hàng ngày theo lời bác sĩ như một tín đồ trong suốt mười sáu năm. Năm 2014, 16 năm sau, A1C của bà đã tăng từ 6,8 lúc chẩn đoán lên 8,2. Bác sĩ nội tiết thêm insulin. Mẹ ông ta bắt đầu tiêm. Bà đã sợ kim tiêm từ nhỏ nhưng vẫn làm vì tin vào bác sĩ, vào sự chuẩn mực, vào đơn thuốc.


Năm 2014, cùng năm insulin được tiêm vào, bà bắt đầu mất thị lực ở mắt phải. Bệnh võng mạc do tiểu đường. Đến năm 2017, bà bị mù hợp pháp ở mắt đó. Đến năm 2020, bà bị mù hợp pháp ở cả hai mắt. Bà qua đời vào tháng 5 năm 2022 vì nhồi máu cơ tim khi đang ngủ năm 76 tuổi.


Chỉ số A1C cuối cùng của bà, được đo ba tuần trước khi bà mất, là 9,1. Mười sáu năm dùng thuốc đúng như chỉ định. A1C tăng suốt thời gian đó. Bà mất thị lực. Bà chết trong niềm tin rằng thuốc đã giúp mình. Buồn đời, ông ta bắt đầu điều tra điều gì thực sự đã xảy ra với cơ thể bà mẹ sau đám tang. Ai buồn đời thì theo đường dẫn đọc.


https://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/serial?id=deutmedwoch


Tháng 2 năm 2025, ông ta đang đọc một ấn bản năm 1923 của Deutsche Medizinische Wochenschrift trong kho lưu trữ của NYU Langone Medical Library. Ông ta đang tìm một thứ hoàn toàn khác, một tài liệu tham khảo không liên quan đến tiểu đường. Tình cờ gặp một cáo phó ngắn về một bác sĩ người Ý tên Arnaldo Cantani, người đã qua đời năm 1893. Cáo phó nhắc đến chuyên khảo của ông về “bệnh tiểu đường” và mô tả phác đồ của ông là “tiêu chuẩn chăm sóc trên khắp Trung Âu cho điều trị rối loạn glucose ở người trưởng thành trước khi insulin ra đời.” Ai buồn đời đọc tài liệu của cơ quan về bệnh tiểu đường. Nói về 3 ôgn bác sĩ khi xưa chữa bệnh tiểu đường.


https://diabetesjournals.org/diabetes/article-abstract/1/1/63/187/Arnoldo-Cantani-Pioneer-of-Modern-Diabetes?redirectedFrom=fulltext


Đại khía là cách chữa trị của bác sĩ Cantani, tương tự nhóm dinh dưỡng chuyên ăn thịt, không ăn tinh bột và uống berberine. Ông ta kể đã nghiên cứu bệnh của mẹ tôi trong hai năm, đã đọc mười bảy cuốn sách về lịch sử điều trị bệnh tiểu đường mà tên bác sĩ Cantani không có mặt trong bất kỳ cuốn nào. Ông ta dành bốn mươi giờ tiếp theo ở ba thư viện y khoa đại học khác nhau để lần theo chuyện gì đã xảy ra với phác đồ của Cantani từ năm 1922 đến 1955.


 Bác sĩ Arnaldo Cantani sinh năm 1837. Ông học y tại Vienna dưới sự hướng dẫn của Johann von Oppolzer. Năm 1864, ông được bổ nhiệm làm Giáo sư Y học Lâm sàng tại Đại học Naples, Ý Đại Lợi. Một vị trí ông giữ trong 29 năm cho đến khi qua đời. Ông không phải là một người hành nghề bên lề. Ông đã xuất bản 47 chuyên khảo về bệnh lý. Học viện Y khoa Hoàng gia Palermo trao cho ông huy chương vàng vì nghiên cứu tiểu đường vào năm 1878. Ông được trao Huân chương Vương miện Ý vào năm 1880. Công trình của ông về thứ ông gọi là “bệnh tiểu đường”, căn bệnh mẹ tôi chết vì nó đã được bình duyệt trên Lancet, Deutsche Medizinische Wochenschrift và Gazzetta Medica Italiana.


Chuyên khảo năm 1876 của ông ghi nhận 83 trong số 87 bệnh nhân đạt glucose bình thường trong vòng 90 ngày theo phác đồ của ông. Phác đồ có ba thành phần: hạn chế tinh bột carbohydrate, nghỉ ngơi, và một liều nhỏ hằng ngày của chiết xuất thảo dược đắng ngậm dưới lưỡi goldenseal, Oregon grape root, barberry. Cả ba loài cây này đều chứa hoạt chất berberine. Mình có đọc tài liệu về Berberine này, có mua về uống thử nhưng lại đọc tài liệu khác kêu mấy loại bán này không hiệu nghiệm nên dẹp tiệm. Chán Mớ Đời. Ngày nay chúng ta gặp vấn đề là tự do nên ai cũng bán thuốc bổ sung, rêu rao đủ trò vì thuốc bổ sung không phải thuốc nên tự do bán như tây. 


Bác sĩ Cantani xác định gan là cơ quan chính gây tăng đường huyết. Không phải tuyến tụy. Vào năm 1876, tức bốn mươi sáu năm trước khi insulin được phát hiện. Cái này mới vì mình cứ nghe hay đọc tài liệu là tuyến tuỵ là cơ quan phát sinh ra lượng đường. Phác đồ của ông là tiêu chuẩn chăm sóc ở Đức, Ý, Áo và một phần của Pháp từ năm 1876 đến 1922.


Ông không phải là bác sĩ bị lịch sử y học lãng quên mà là người bác sĩ bị lịch sử y học hiện đại cố ý xóa bỏ. Lý do là Berberine không có bằng sáng chế nên không làm ra tiền cho các công ty dược phẩm. Đều quan trọng là:


Tháng 1 năm 1922: Frederick Banting và Charles Best tách được insulin tại Đại học Toronto.

Năm 1923: công ty dược phẩm Eli Lilly ký thỏa thuận cấp phép độc quyền với Đại học Toronto và bắt đầu sản xuất hàng loạt insulin tiêm. Doanh thu trong năm đầu: 1,1 triệu đô la theo giá 1923, tương đương khoảng 20 triệu đô la năm 2026. Ai buồn đời thì vào trang nhà của công ty này

 https://www.lilly.com/?utm_source=GOOGLE&utm_medium=cpc&gclsrc=aw.ds&gad_source=1&gad_campaignid=22491649804&gbraid=0AAAAABfVgSkUSEE3GR6W5K0x90SzCX9bw&gclid=CjwKCAjwzLHPBhBTEiwABaLsSj9t2nntUsgF8fgAvXmuwDF4FfqVZTw1XbxWt1HscX-r1EZs6jQIQRoCKjEQAvD_BwE

1924-1928: công ty Eli Lilly tài trợ các ghế giáo sư nội tiết tại bảy trường y danh tiếng của Hoa Kỳ như Johns Hopkins, Columbia, Harvard, Pennsylvania, Michigan, Northwestern và Washington University ở St. Louis. Các bổ nhiệm này là hồ sơ công khai. Bảy bác sĩ được bổ nhiệm vào các ghế này đều công bố bài báo từ 1926 đến 1934 mở rộng liệu pháp insulin cho tiểu đường type 2, mặc dù bệnh nhân type 2 vẫn tự sản xuất insulin nội sinh.

1925-1932: General Education Board của Quỹ Rockefeller giải ngân 78 triệu đô la khoảng 1,4 tỷ đô la theo giá 2026 để tái cấu trúc giáo dục y khoa Mỹ theo cái được gọi là “mô hình khoa học.” Một phần của tái cấu trúc này là loại bỏ các liệu pháp thảo dược và ngậm dưới lưỡi khỏi chương trình giảng dạy chính thức. Mình có kể vụ này tuần trước. Ai buồn đời thì mò trên bơ lốc.

Đến năm 1935: cuốn Clinica Speciale của bác sĩ Cantani không còn được in bản tiếng Anh nữa.

Đến năm 1948: tên ông không còn xuất hiện trong bất kỳ giáo trình nội tiết học nào ở Mỹ.

Đến năm 1955: ông bị loại khỏi chương trình đào tạo y khoa ở mọi trường y lớn của Mỹ.

Đến năm 2025: bác sĩ nội tiết của người Mỹ chưa từng nghe về ông.


Đây là những gì đã xảy ra với Arnaldo Cantani. Đây là những gì đã được làm với phác đồ lẽ ra có thể giữ được thị lực của mẹ ông ta. Chán Mớ Đời 


Doanh thu toàn cầu từ insulin kể từ năm 1923: hơn 600 tỷ đô la. Doanh thu toàn cầu từ thuốc điều trị tiểu đường type 2 kể từ năm 1950: hơn 2,4 nghìn tỷ đô la.


Chiết xuất berberine ngậm dưới lưỡi của Cantani: không thể được cấp bằng sáng chế. Năm 2015, một nhóm nghiên cứu tại Đại học Y học Cổ truyền Trung Quốc Bắc Kinh đã tái tạo cơ chế của bác sĩ Cantani bằng phương pháp hiện đại và được công bố trên PLOS ONE. 184 bệnh nhân. Mù đôi, đối chứng giả dược. Chiết xuất berberine ngậm dưới lưỡi ở liều điều trị. Giảm 52 phần trăm mỡ gan được xác nhận bằng MRI. Glucose lúc đói trở về bình thường trong vòng 12 tuần (3 tháng). Bài báo được trích dẫn 2.300 lần. Em mò trên mạng nói về vụ này.


Multiple PLOS ONE studies demonstrate that berberine (BBR) is a versatile natural compound acting as a metabolic regulator and anti-inflammatory agent. Research indicates it can improve glucose metabolism, mitigate neuroinflammation, and inhibit tumor growth. However, its therapeutic use is limited by low bioavailability, prompting studies into improved delivery methods.
Key findings from PLOS ONE studies:

  • Metabolic & Cardiovascular Health: Studies show BBR reduces blood glucose, body weight, and lowers cholesterol/triglycerides by inhibiting hepatic gluconeogenesis and regulating metabolism.
  • Neuroprotection: BBR mitigates brain damage and reduces neuronal apoptosis in traumatic brain injury models by suppressing glia-mediated inflammation.
  • Cancer Studies: Studies show BBR can inhibit the growth, migration, and invasion of colorectal tumor cells.
  • Tissue Distribution: Oral administration shows BBR distributes quickly into tissues, including the liver, kidneys, muscle, lungs, brain, heart, and pancreas.
  • Safety/Risk: A 2024 study suggests a potential risk, as BBR was shown to exacerbate liver inflammation and fibrosis in specific Pi*Z mouse models.
  • Bioavailability: Several studies focus on improving the poor bioavailability of BBR through techniques like encapsulation.

Công trình nghiên cứu và chữa trị của bác sĩ Cantani bị xóa bỏ vì lợi nhuận. Điều bác sĩ Cantani hiểu vào năm 1876 là điều mà bác sĩ nội tiết ngày nay chưa được dạy. Tuyến tụy không phải là thứ đang làm A1C của chúng ta tăng lên. Gan mới là nguyên nhân. Khoảng 70 phần trăm bệnh nhân tiền tiểu đường mắc bệnh gan nhiễm mỡ (Fatty liver) không do rượu. Bác sĩ của bạn không nhắc đến vì không có thuốc được phê duyệt để điều trị nó. Gan nhiễm mỡ giải phóng glucose dự trữ vào máu một cách tự động trong khoảng từ 3 giờ sáng đến 5 giờ sáng khi nhịn ăn qua đêm. Đường huyết lúc 7 giờ sáng của bạn cao hơn 20 đến 40 điểm so với nửa đêm dù chúng ta không ăn gì.


Điểm này mình có đọc tài liệu của tiến sĩ Sinclair của đại học Harvard, ông ta người Úc và là chuyên gia về khoa trường sinh. Ông ta có nói đến hiệu chứng bình minh, là buổi sáng lượng đường trong cơ thể gia tăng nên khuyên không nên ăn sáng trước 10 giờ sáng. Vì ăn vào buổi sáng sớm sẽ khiến lượng huyết đường gia tăng mạnh trong khi đó các công ty thực phẩm quảng cáo là buổi ăn sáng là quan trọng nhất ngày để bán cereal, oatmeal, bacon bú xua la mua. 


Mình đoán cơ thể tự nhiên tạo ra đường để sáng thức giấc mình có sức đứng dậy chuẩn bị đi làm chớ không có đường thì cứ lêu bêu trên giường, không hoạt động bình thường được. Cơ thể cần đường nhé để hoạt động. Chỉ đoán thôi. Chắc hôm nào mò đọc thêm các tài liệu do giáo sư Sinclair để xem ông ta giải thích thế nào. Em đọc tài liệu của ông ta đâu 5-7 năm về trước. Ai muốn trẻ mãi không già thì theo đường dẫn này đọc về tiến sĩ Sinclair. Ông ta nay bán thuốc bổ sung nên mình ngưng đọc.


https://www.nad.com/news/david-sinclairs-2024-anti-aging-supplement-protocol


Đây là điều đã làm A1C của chúng ta gia tăng. Metformin điều trị độ nhạy insulin ở cấp độ tế bào ở phía sau quá trình. Nó không chặn sự giải phóng glucose từ gan vào ban đêm. Insulin cũng không chặn sự giải phóng đó. Insulin thu nhận glucose sau khi nó đã vào máu và ép nó đi vào tế bào.


Không loại thuốc nào hiện nay nhắm vào nguồn gốc của sự giải phóng Glucose vào ban đêm, đúng hơn vào buổi sáng trước khi thức giấc. Phác đồ của bác sĩ Cantani thì có. Ông ta nói đã thử berberine dạng viên trên Amazon. Quế. Chromium. Không thứ nào hiệu quả. Lý do là Berberine dạng viên mất 85 phần trăm nồng độ trị liệu trong quá trình qua dạ dày. Khi đến gan, không còn đủ hoạt chất để tạo ra khác biệt đo được trên A1C. Chán Mớ Đời 


Dùng ngậm dưới lưỡi hấp thu trong 90 giây, bỏ qua hệ tiêu hóa hoàn toàn, và đưa đến gan ở nồng độ trị liệu. Cùng một thành phần, khác đường đưa vào. Một cái hiệu quả, một cái thì không. Bác sĩ Cantani biết điều này từ năm 1876. Mình mua sữa ong chúa, họ cũng kêu bỏ dưới lưỡi, rất khó nghe. Không hiểu lý do, có bác nào hiểu lý do thì cho em xin.


 Ông ta kể có một phụ nữ đã ở tình trạng tiền tiểu đường suốt chín năm. 57 tuổi. Hai người con đã trưởng thành, chồng chết vì biến chứng tiểu đường năm 2019. A1C của bà năm 2016 là 6,2. Đến năm 2024 là 7,1. Metformin không hiệu quả. Farxiga không hiệu quả.


Bà bắt đầu dùng berberine ngậm dưới lưỡi vào ngày 3 tháng 4.

Sau 30 ngày, A1C của bà là 6,3.

Sau 60 ngày, là 5,8.

Sau 90 ngày, là 5,4.

Bác sĩ nội tiết xem xét kết quả xét nghiệm và ghi vào hồ sơ rằng “bệnh nhân cho biết đang dùng thực phẩm bổ sung berberine dạng lỏng”, bác sĩ của bà không hỏi loại nào, không hỏi liều lượng, không hỏi cơ chế. Bà đã không quay lại phòng khám đó trong sáu tháng. Bà cũng không có bệnh võng mạc do tiểu đường. Bà sẽ không bị mù như mẹ tôi.


Điều mà bác sĩ Arnaldo Cantani phát hiện vào năm 1876 đã bị chôn vùi trong 103 năm bởi ngành công nghiệp dược phẩm kiếm được 2,4 nghìn tỷ đô la từ quyết định chôn vùi nó.


Đại loại là có chromium, nghệ, khổ qua, berberine, gộp chung lại. Mình nghĩ người Việt mình có vụ ép 5 loại quả như khổ qua, ớt tây, cần tây, táo xanh là cũng tốt. Chịu khó ép thôi. Có lẻ lần tới mình sẽ bỏ thêm nghệ.


Có nhiều bác sĩ mới ra trường, nợ chồng chất, nhà thương ra quota nên phải buộc theo. Mình đọc đâu đó là các công ty dược phẩm ra quota với nhà thương mà nhà thương thì cần bệnh nhân để được trả tiền. Xem mấy tấm ảnh khi xưa cách đây 50 năm, ở bãi biển, người Mỹ gầy như mắm tôm nay thì to béo, đưa đến bệnh hoạn đủ trò khiến phải đi thăm người tình của mình là bác sĩ gia đình, để bác sĩ kê toa, bỏ túi vài trăm và được các công ty dược phẩm hàng năm mời vợ chồng đi du hí khách sạn 5 sao. Đó là cái vòng lẩn quẩn mà chúng ta đang trải nghiệm.


Như ai nói ngày nay lương y như kế mẫu. Chán Mớ Đời 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Đế chế “Nail” của người Việt hải ngoại

 Đế chế “Nail” của người Việt tỵ nạn


Mình có kể về các motel tại Hoa Kỳ đa số do người di dân gốc Ấn Độ sở hữu, các tiệm Donuts thì thuộc về người Cao Miên, các tiệm giặt ủi thì người Đại Hàn. Hôm nay đến cộng đồng người Việt tỵ nạn đã xây dựng một đế chế làm móng tay tại Hoa Kỳ. Cho thấy tuỳ theo đặc tính và văn hoá của mỗi cộng đồng di dân đã xây dựng một ngành nghề đặc biệt trong xã hội Hoa Kỳ.

Được biết người Mỹ gốc việt chiếm 1.7% dân số Hoa Kỳ nhưng họ có trên 51% thợ làm nail trên đất Mỹ, 80% người làm nail tại tiểu bang Cali. Xem ra mình quen nhiều người Việt làm nail ở Cali. Chưa đến 2% dân số mà đã thay đổi kỹ nghệ Nail trên 8.5 tỷ mỹ kim hàng năm.


Đế chế Nail tại Hoa Kỳ khởi đầu từ ngày 30/4/1975. Hoa Kỳ di tản 125,000 người Việt ra khỏi Sàigòn. Đa số đến Hoa Kỳ với anh ngữ giới hạn, không tiền bạc, nhưng vài thập kỷ sau khi rời bỏ quê hương trong bối cảnh vội vả, họ đã xây dựng và thay đổi ngành làm nail tại Hoa Kỳ. Trong số người di tản 50,000 người đó đã được đưa đến trại thủy quân lục chiến Pendleton, California tạm trú, đợi người Mỹ bảo lãnh ra trại. Tại đây, có một bà tài tử người Mỹ tên Tippy Hedrin, nổi tiếng trong phim của Alfredo Hitcock “The Birds”, mẹ của nữ tài tử Melanie Griffith đến trại tỵ nạn làm thiện nguyện. Điều bà ta ngạc nhiên là các bà tỵ nạn, thay vì nhìn khuôn mặt Diễm kiều của bà, cứ nhìn chăm chăm vào móng tay của bà. Lý do là ở Việt Nam ít phụ nữ nào sơn móng tay đẹp như móng tay bà này.

Bà tổ ngành nail của người Việt tại Hoa Kỳ 

Bà ta đột phá tư duy, sao không dạy mấy bà người Việt này làm móng tay để kiếm cơm nuôi con cái. Thế là bà ta kêu người làm nail cho bà dạy mấy bà tỵ nạn người Việt. Chỉ 20 phụ nữ người Việt theo học lớp này và từ đó dạy lại 100 người rồi hàng ngàn người Việt theo nghề Nail. Từ tỵ nạn đến chiếm hoàn toàn kỹ nghệ làm móng tay với tổng số 8.5 tỷ mỹ kim hàng năm cho người Mỹ tại Hoa Kỳ.


Đây là câu chuyện của những người mẹ, người cha, mất hết những gì ở Việt Nam, tỵ nạn ở xứ có nhiều cơ hội đổi đời, hy sinh đời mình để củng cố đời con. Ngoài ra còn để dành tiền gửi về giúp đại gia đình ở Việt Nam. Họ làm việc từ 10 đến 12 tiếng mỗi ngày. Đi chung xe với nhau trên xa lộ để đi làm. Sự giao thoa văn hoá người Việt và người gốc phi châu hay Mễ tây cƠ. Từ 1975 đến đầu 1990, có trên 1 triệu người Việt định cư tại Hoa Kỳ. Họ đến từng đợt, đa số không biết nhiều anh ngữ, không tín dụng cá nhân nhưng lịch sử nhiều khi rất lạ.

Trở lại 20 người Việt đầu tiên học làm nail. Sau đó thì họ đi làm cho chủ người Mỹ rồi họ đột phá tư duy, tại sao làm công cho thiên hạ nên rủ nhau mở tiệm riêng tuy nhỏ nhưng làm nhiều ăn nhiều làm ít ăn ít. Nói như người Việt bỏ công làm lời. Các người Việt đi làm cho tiệm nail rồi khi hiểu cách thức quản lý tiệm thì họ ra riêng, mở tiệm cho mình. Mình nghe kể là thợ làm xong, học đủ nghề thì xù chủ chạy ra mở tiệm riêng rồi kéo khách hàng về tiệm mình. Nên họ kêu nghề nail rất bạc bẽo. Vào đọc tin tức của nhóm làm nail ở Hoa Kỳ thấy thương họ.


Trước khi có sự hiện diện người Việt tỵ nạn tại Hoa Kỳ, đi tới tiệm nail chỉ dành riêng cho tầng lớp người giàu có với thời gian nhiều, chả biết làm gì ra ngồi Salon để cho ai đó dũa móng tay hay móng chân và tán dóc. Đối với phụ nữ mỹ bình dân đi vào salon nail là một loại xa xỉ vì quá đắt đối với túi tiền của họ nhưng người Việt đã thay đổi sự việc. Người Việt mở tiệm nail, không có tiền nhiều nên lúc đầu thường mở trong các khu vực bình dân như những khu vực của người da đen hay Mễ tây cơ.



Kết quả người Việt đã thay đổi khuôn mẫu làm nail tại Hoa Kỳ. Họ đã dân chủ hoá việc làm nail, thay vì làm nail riêng cho tầng lớp người giàu có, họ lấy giá rẻ khiến người dân bình thường, với giá hữu nghị có thể tự thưởng cho mình khi đi ăn tiệc vì mỗi set rẻ. Tương tự người cao miên mở tiệm bán Donuts có cả gia đình chung vào làm thì người Việt cũng có con cái giúp sau khi đi học về. Mình có người thân vượt biển sang Hoa Kỳ đi làm nail, mở tiệm rồi con cái đi học về ra giúp phụ cai quản trong tiệm. Ai buồn đời xem đường dẫn 

https://www.bbc.com/news/magazine-32544343


Ngoài ra các tiệm của người Mỹ thì đến 5 giờ là đóng cửa, còn tiệm người Việt thì mở đến khi nào hết khách thì về. Họ lấy giá hữu nghị nên có đông khách và mở thêm các chi nhánh. Có người đi xuyên bang thực hiện giấc mơ Hoa Kỳ của họ. Từ từ các tiệm nail do người Việt mở khắp Hoa Kỳ. Đi đâu mà thèm ăn cơm Việt Nam thì chỉ ghé lại tiệm nail để hỏi địa chỉ tiệm ăn Việt Nam. Đa số người Việt tìm thấy cơ hội làm tiền trong các khu vực đông người da đen và người mễ. Mấy sắc dân này ưa thích màu mè,…nên làm móng tay rất nhiều kiểu, vẽ đủ hình thức, các tài tử hay đội banh này nọ. Cho thấy đế chế Nail của người Việt  không chỉ xây dựng trong cộng đồng người Việt mà toàn nước mỹ với các cộng đồng bạn.


Mình có anh bạn, mẹ là 1 trong người 20 đầu tiên học nghề làm móng tay. Sau này mở trường dạy làm nail, nay anh bạn bỏ nghề bác sĩ để tiếp tục trường của bố mẹ để lại với cô em. Nay họ có chương trình dạy trên mạng, cho người Việt, người Mễ, và người ấn độ. Hoạt động theo phương cách làm ăn của mỹ, không còn tiểu thương như bố mẹ.


Giá rẻ và sự bành trướng của ngành nail của người Việt vô hình trung tạo ra những mặt trái của ngành nghề. Các thợ đều làm nhiều giờ, vui lòng khách đến vừa lòng khách đi. Khi khách đi ra thì các thợ nail ho, không có thời gian nghỉ ngơi để ăn trưa. Cả ngày 10-12 tiếng hít các chất hoá học như Acetone, cổ tay đau vì sau bao nhiêu năm cứ dũa nail, ngồi mỏi mệt, đau lưng. Thêm tiệm thường không được thoáng không khí lắm. Chúng ta chỉ thấy móng tay đẹp nhưng ít ai để ý đến hậu quả phía sau của những người hy sinh đời mẹ củng cố đời con. Mình thấy có nhiều đàn ông cũng làm nail cho mấy bà mỹ. Giá rẻ mà tiền thuê tiệm càng ngày càng gia tăng nên khiến họ bị stress, thuế càng cao trong khi khách hàng thì muốn làm nhanh, để có nhiều khách hàng.

20 người việt đầu tiên hoc làm móng tay tại Cali.

Các người làm nail hít Acetone, acrylic, bột, keo suốt bao nhiêu năm sẽ gây hại cho sức khoẻ. Có chị bạn có người chị làm nail rồi bệnh quá nghỉ làm. Lâu lâu xe cứu thương đến chở vào nhà thương vì lộn xộn của sức khoẻ. Mình có người thân làm nail rồi về hưu vì bệnh hoạn và qua đời khá sớm. Nói chung vì kém anh ngữ nên khó tìm công việc khác, thêm gia đình ở Việt Nam xin tiền rồi cố gắng nuôi con ăn học trở thành bác sĩ kỹ sư. Mình có quen một chị gốc Đà Lạt, làm nail, nay con gái tốt nghiệp nha sĩ. Đó là sự hy sinh cho con cái được một tương lai khá hơn mình.


Đó là thế hệ đầu tiên của người Việt tỵ nạn nhưng thế hệ thứ 2 sẽ không tiếp nối con đường làm nail vì nay thế hệ này là kỹ sư, bác sĩ. Các tiệm nail này già úa theo thời cũng như chủ nhân. Ngày nay với luật pháp thay đổi nên có thể hệ thống làm nail kiểu người Việt từ 75 đến nay chắc sẽ gặp khó khăn vì con cháu không tiếp tục thêm và có thể đế chế Nail của người Việt sẽ biến mất trong tương lai.


Có dạo, một tổ hợp luật sư cứ cho người đi kiện các tiệm nail vi phạm vệ sinh y tế. Làm việc mỗi ngày 12 tiếng đồng hồ, chưa kể phải lái xe xa từ Bolsa đến Los Angeles hay xa hơn thì đâu có thì giờ lau chùi vệ sinh hoàn toàn như mỹ. Cuối cùng họ họp nhau mướn luật sư để kiện lại, khiến đám luật sư này bị mất bằng tại Cali.


Có điểm lạ là ngành nail tại Hoa Kỳ sẽ đi theo một lối mới. Có nhiều người Việt trẻ sáng lập tiệm nail qua Instagram, mạng xã hội với khách hàng là những người nổi tiếng, có ảnh hưởng trển các mạng xã hội. Như vậy họ có thể lấy giá tiền cao hơn. Các tiệm nail ngày nay nghe kể sang trọng lắm, giúp khách hàng đến để trải nghiệm chớ không phải lẹ lẹ có bộ móng tay đi ăn tiệc hay hẹn hò với bạn trai.


Có câu chuyện một cô tên Jenny, 27 tuổi mở tiệm nail lợi tức lên $600,000/ năm. Cô ta kể là khi dịch covid 19 không biết làm gì nên tự học làm nail qua mạng rồi muốn thực hành nghề nên làm miễn phí để có followers trên Instagram. Thế hệ đầu tiên học từ các bà hay dì, khi mới sang Hoa Kỳ, có trường dạy qua mạng còn thế hệ hôm nay thì học qua kỹ thuật số. Khách hàng của cô Jenny không chỉ muốn làm nail mà muốn các móng tay trở thành những tác phẩm nghệ thuật, những design chụp hình được để tải lên mạng xã hội. Khách hàng phải hẹn từ mấy tháng. Mình có cô cháu làm lông mày, xâm xiết gì đó. Nghe nói khách hàng Mỹ hẹn tối thiểu 6 tháng. Cô cháu chỉ hẹn giờ giấc chớ không như thế hệ trước làm cả ngày, không có thời gian cho gia đình.


Cô Jenny này không giới hạn ở làm nail mà còn bán các sản phẩm khác. Khách đến tiệm sẽ được mời mọc mua đủ thứ khác. Ngành nail hiện nay có hai cách. Một cách cổ điển là một set độ $20, hy vọng khách hàng boa hậu hĩnh, làm nhiều khách hạng, tích tiểu thành đại và thế hệ mới thì lấy giá cao hơn và có thể làm rất được nhiều tiền và ít giờ. Có lẻ quen được boa hậu hĩnh, mình để ý mấy người làm nail đến vườn mình mua trái cây, trả mình rất sang cả $100/ thùng còn bác sĩ đến thì chỉ muốn miễn phí, xin thêm cho đại gia đình, chuyên viên ở phòng mạch. Chán Mớ Đời 


Nếu nhìn xa hơn, người Việt bớt sang Hoa Kỳ như các thập niên trước. Các chủ tiệm càng ngày càng già mà con cháu sẽ không tiếp nối sự nghiệp. Nhưng ngành nail có thể nói đã giúp cộng động người Việt tỵ nạn nhanh chóng, có công ăn việc làm, không cần anh ngữ giỏi. Không cần đi học đại học, vẫn kiếm cơm nhanh chóng để nuôi gia đình và Việt Nam. Theo census thì người Việt tỵ nạn có lợi tức ($89,000) cao hơn người Mỹ trắng ($69,000). Chán Mớ Đời 

Pew Research Center +2

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn