250 năm ngày lập quốc , 35 năm một đời ô-sin

 250 năm ngày lập quốc , 35 năm một đời ô-sin

Đồng chí gái lúc nào cũng cười còn mình thì mặt lúc nào như người bị bón kinh niên Chán Mớ Đời 

Năm nay ngày 4 tháng 7, Hoa Kỳ ăn mừng lớn để kỷ niệm 250 năm ngày lập quốc. Ngày này được xem là ngày quốc khánh Hoa Kỳ nên đi đâu chơi mà gặp người Mỹ là thấy có tổ chức lễ này. Nhớ có lần đi Mễ Tây Cơ nghỉ hè, đúng vào ngày 4 tháng 7 thì khu nghỉ dưỡng tổ chức ăn mừng ngày quốc khánh Hoa Kỳ lớn như ba-tây. Nói chung thì đa số du khách ngụ tại khi nghỉ dưỡng đều là mỹ cả. Sau này mình tránh các nơi có nhiều du khách mỹ, vì muốn thâm nhập vào đời sống địa phương, tìm cái lạ của văn hoá địa phương. Ngày này, cứ muốn ăn miễn phí hamburger và hot dog thì chạy vào các nơi bán xe hơi. Họ nướng thịt cho ăn mệt nghỉ.

Nhân dịp có vợ chồng bạn từ Seattle xuống chơi nên đồng chí gái tổ chức ăn mừng 35 năm kiếm được thằng ô-sin phục vụ cả đời. Ngày này, đúng 34 năm về trước, mình từ giả thơ ngây lên xe bông về nhà vợ, lúc đó mới hiểu tâm trạng ngày nhà em pháo nổ tâm hồn hồn anh nhuốm máu, ôi những nhát chém hư vô, làm thằng ô-sin, kiêm người chồng nhân dân và người cha anh hùng. 34 năm một đời người. Nữa đời người Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen. Kinh

Đồng chí gái thì vui cười còn mình chỉ lặng lẻ đi bên cạnh như chiếc bóng bên đường. Buồn đời mình hát: “em như một người chồng, nàng ăn rồi lại đàn, tôi như người vợ hiền, tề gia và tùng quyền, nấu cơm với rửa chén, giặt quần áo cho em, rồi bọc tả cho con, rồi đám lưng rồi bót chân em, Buồn….”. Được cái là về già đồng chí gái học đàn nên tối tối hay đem đàn vào phòng ngủ vì sợ ma ngồi một mình ở phòng khách.

Đồng chí gái nhẹ nhàng cất tiếng hát; em ru anh ngủ một tối mùa đông, em ru anh ngủ một tối mùa thu,… giúp mình vào giấc ngủ. Nhưng có lẻ sợ mình lạc vào giấc ngủ thiên thu nên lâu lâu lại đánh thức mình dậy, hỏi thấy vợ đàn được không. Mình cứ nhất trí để tiếp tục ngủ vì sáng 4 giờ là phải dậy chuẩn bị đi tập ở Đông Phương Hội. Hát ngày chưa đủ đồng chí gái tranh thủ ngáy đêm bên tai mình như đại bác đêm đêm khò khò bên tai.

Có một bài hát của ca-nhạc-sĩ Enrico Macias viết về người vợ của ông ta rất hay, nói lên sự may mắn của mình, khi chấp nhận cho mình nâng khăn sửa túi cách đây 34 năm về trước. “Pour toutes ces raisons, je t’aime”. Xem đường dẫn:

https://youtu.be/QFcsQItMAAk?is=sa4-X_3-zYỲBzqLA

Bài hát rất cảm động, nói lên tâm trạng của người đàn ông, được người vợ chấp nhận, không cần tiền bạc, chỉ có tấm lòng yêu thương của ông ta. Cứ mỗi lần mình nghe lại bài này khiến mình cảm động, đồng chí gái chịu đựng cái tính quái đản của mình. Hai vợ chồng đã trải qua 34 năm khói lửa, nội chiến từng ngày. Được cái là hai vợ chồng chỉ đối thoại chớ không đối choại nên mối tình hữu nghị còn sắc bén hơi ngày xưa. Sông có cạn núi có mòn song mối tình hữu nghị này sẽ không bao giờ thay đổi.

Toi tu m'as donné ton sourire de femme

Tes larmes sucrées que je n'oublie pas

Avec toi j'ai eu des années lumière

Des châteaux de cartes et des feux de bois

Pour toutes ces raisons; je t'aime

Les nuits de l'exil, on était ensemble

Mon fils et ma fille, ils sont bien de toi

Tu es comme moi et je te ressemble

Je suis orphelin quand tu n'es pas la

Pour toutes ces raisons; je t'aime

Je n'ai pas de médaille, je suis venu comme ça

Je suis un homme un fou d'amour, un fou de toi

J'ai passé ma vie, ma vie à t'attendre

Mais j'ai gagné l'amour de toi

Les bouquets de fleurs semblent dérisoires

Je ne chante plus dès que tu t'en vas

Tu connais par coeur ma vie, mon, histoire

Mes chansons d'amour parlent encore de toi

Pour toutes ces raisons; je t'aime

Je n'ai pas de médaille, je suis venu comme ça

Je suis un homme un fou d'amour, un fou de toi

J'ai passé ma vie, ma vie à t'attendre

Mais j'ai gagné l'amour de toi

Pour toutes ces raisons; je t'aime

J'ai vu dans tes yeux l'eau de la tendresse

Qui va du pardon à tes souvenirs

Tu n'as rien promis, je suis ta promesse

Et c'est avec toi que je veux vieillir

Pour toutes ces raisons; je t'aime

Je t'aime.

Chiều chiều hai vợ chồng đi bộ 2.5 dặm lên dốc rồi xuống dốc như cuộc đời thăng trầm của hai vợ chồng từ 35 năm qua nhưng vẫn nắm tay nhau bên nhau trong những đêm dài của người tha hương. Chỉ tiếc đồng chí gái không hiểu tiếng pháp để nghe bản nhạc này đã nói lên tâm trạng của mình khi nhìn vợ, tươi cười với nụ cười vô số tội. 35 năm hai vợ chồng và con cái đi viếng 47 quốc gia, không nhớ bao nhiêu tiểu bang Hoa Kỳ. Chỉ còn Bắc Âu là đồng chí gái chưa đi đến. Chắc sang năm sẽ đi. Mình thì đã đến các xứ này khi xưa khi còn ở âu châu, thêm vài nước của Liên Xô cũ là xong đời cô lựu.

Nhìn lại đời thì công nhận mình may mắn có một người vợ như đồng chí gái. Lo cho gia đình chồng, lo con cái, nhất là không biết nấu ăn. Ở Hoa Kỳ, ai có vợ biết nấu ăn đều mập ú. Mình có mấy anh bạn, vợ thích nấu ăn lắm nên biến mấy ông chồng thành Gault & Millau, phải nếm thức ăn vợ mới học nấu. Khi gặp nhau ăn uống, mấy ông than là bà xã tui nấu thử món này 3-4 lần, nên 3-4 tuần nay tui ăn mỗi ngày mệt nghỉ. Chán Mớ Đời 

Hôm qua, có cô cháu họ hàng bên vợ đưa cho xem gia phả bên vợ thì thất kinh. Hoá ra đồng chí gái lại thuộc hàng thế hệ thứ 6 của vua Gia Long. Vì hoàng tử con thứ nên thuộc dòng Tôn Thất. Kinh

Theo gia phả không chính thức mình là hậu duệ của của ông Mạc Đăng Dung, bên ngoại mình là “Nguyễn Đăng”, chữ lót “đăng” để nhắc nhở đến ông tổ khi xưa là Mạc Đăng Dung. Chán Mớ Đời 

Nói chung là may mắn có đồng chí gái đồng hành từ 35 năm qua, chịu đựng được cái tính thất thường của mình. Con cái được đồng chí gái dạy dỗ nên người hết. Cảm ơn đồng chí gái rất nhiều. Kiếp này ráng mắc nợ thêm đồng chí gái để kiếp sau vẫn tiếp tục trả nợ cho đời bớt cô liêu. Xong om

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Trọng nam khinh nữ vẫn ở thế kỷ 21

Văn hoá á đông, theo ảnh hưởng của Khổng Giáo, rất trọng nam khinh nữ với những câu tục ngữ như “nhất nam viết hữu thập nữ viết vô”. Mình nhớ khi sang tây, mấy tuần lễ sau nhận được thư của ông cụ, than là mẹ mày lại sinh con gái. Nghe kể ở quê, khi xưa, nhà nào có con trai thì mỗi lần làng có việc thì ai có con trai thì đem thúng để lấy đồ ăn, còn con gái thì chả được gì nhưng phải ra đình làm việc, nấu nướng.

Khi xưa, con gái khi cha mẹ chết về nhà để tang thì phải lấy khăn che mặt vì mang tội bất hiếu, với quan niệm “con gái là con người ta, con dâu mới là mẹ cha mua về”. Ngày nay thì kinh nghiệm cho thấy, ai có con gái thì về già được nhờ, con gái về thăm, đem quà cáp. Con trai thì nó lấy vợ thì theo gia đình vợ, ngược với tư duy khi xưa. Chán Mớ Đời 

Đọc một câu chuyện trên mạng xã hội Thái Lan kể về một người cha ở Trung Quốc đã quyết định để lại toàn bộ tài sản thừa kế cho con trai, hoàn toàn không cho hai cô con gái một xu nào. Ông ta cho rằng con gái sau khi lấy chồng cũng giống như “bát nước hắt đi”. Lần đầu tiên mình nghe câu tục ngữ người Tàu này.

Rồi một ngày, người mẹ trong gia đình lâm vào cảnh bệnh ung thư hiểm nghèo. Người cha tìm đến con trai để xin tiền chữa bệnh, nhưng mới hay con trai đã tiêu sạch số tiền thừa kế. Tuyệt vọng, ông quay sang nhờ hai cô con gái giúp đỡ, nhưng cả hai đều từ chối.  Sự phẫn uất dâng trào, ông ta đã chửi mắng các con gái “đồ vô ơn, bất hiếu”.

Câu chuyện này xảy ra tại Thành Đô vào năm 2021.  Nhân vật chính là ông Phó, một người đàn ông 72 tuổi. Khi ngôi nhà của ông bị giải tỏa để tái phát triển đô thị, ông nhận được hơn một triệu nhân dân tệ tiền bồi thường (tương đương khoảng 5 triệu baht Thái).

Ông Phó quyết định trao toàn bộ tài sản cho con trai, theo quan niệm truyền thống rằng tài sản phải được truyền lại trong dòng họ. Ông cho rằng nếu chia cho con gái, tài sản sẽ theo con gái về nhà chồng, giống như “nước đổ đi không lấy lại được”.  Vì vậy, ông coi con trai quý giá hơn và giao hết tài sản cho con trai. Ông này có 3 đứa con, nên mình đoán là hai cô con gái đầu rồi cuối cùng mới sinh ra một người con trai.

Hai cô con gái đứng chết lặng, không nhận được một xu nào. Người con trai tuyên bố rằng từ nay không cần các chị em quan tâm đến cha mẹ nữa; anh ta sẽ lo liệu tất cả và cấm các chị can thiệp. Hai người con gái đành chấp nhận, còn người con trai ung dung nhận trọn số tài sản.

Thời gian trôi qua, người mẹ, lúc đó 71 tuổi, được chẩn đoán mắc ung thư giai đoạn cuối, cần điều trị và nằm viện dài ngày. Ông Phó, không có ai chăm sóc vợ, lại đang cạn kiệt chi phí điều trị, nên đành tìm đến con trai xin tiền. Tuy nhiên, toàn bộ số tiền ông từng trao cho con trai, với hy vọng con trai sẽ phụng dưỡng cha mẹ vì xem con trai là chỗ dựa vững chắc nhất, đã bị tiêu xài hết sạch từ lâu. Vụ này thì mình không hiểu lý do giao gia tài cho thằng con khi nó còn bé.

Ngay sau khi nhận tiền, người con trai mua xe sang, thuê người mai mối tìm vợ, mang tiền đầu tư nhưng thua lỗ, cuối cùng vợ bỏ đi. Từ chỗ giàu có, anh ta trở nên nghèo khó hơn cả trước. Ông Phó và con trai sau đó đến nhà cô con gái lớn xin tiền, nhưng cô kiên quyết từ chối.

Người con trai vu khống hai chị gái lấy cắp tiền tiết kiệm của cha, dù không có bằng chứng nào. Thực tế, hai chị gái đã xin phép cha dùng thẻ ngân hàng để gửi tiền họ kiếm được, giấu chồng vì chồng họ không đáng tin. Dù vậy, người em trai vẫn lớn tiếng buộc tội họ ăn cắp. Phụ nữ hay có quỹ đen.

Ông Phó từng coi hai con gái như “bát nước hắt đi”, nhưng giờ đây lại phải van xin họ giúp tiền, thậm chí đến tận nơi làm việc. Cô con gái lớn không cho ông một đồng nào, khiến ông Phó chửi mắng rồi quỳ xuống cầu xin. Cô con gái cũng quỳ xuống trước cha. Người con trai tiếp tục chửi bới, gây ra xung đột gia đình dữ dội, báo chí phải đưa tin. Cô con gái lớn nói sẵn sàng chăm sóc mẹ, nhưng về tiền bạc thì nhất quyết không đưa. Mình đoán thằng chồng nắm tiền hết theo văn hoá tàu.

Ông Phó tiếp tục tìm đến cô con gái thứ hai. Cô tỏ ra bình tĩnh hơn chị gái và cũng bày tỏ sẵn sàng chăm sóc mẹ. Tuy nhiên, khi ông Phó đề cập đến viện phí và mong muốn cô hỗ trợ chi trả, sắc mặt cô lập tức thay đổi. Cô trả lời giống hệt chị gái: sẽ chăm sóc mẹ nhưng tuyệt đối không bỏ tiền.

Trước tình hình căng thẳng, chính quyền địa phương phải vào cuộc hòa giải. Cả hai người con gái đều kiên quyết từ chối chi trả viện phí. Người em trai, vốn khăng khăng cho rằng các chị có nghĩa vụ tài chính, vẫn không thể thuyết phục được hai chị em thay đổi quyết định.

Trong khi đó, người con trai, người từng hùng hồn tuyên bố sẽ một mình phụng dưỡng cha mẹ, lại không thể thực hiện lời hứa ấy vì đã tiêu xài hết tài sản thừa kế. Cuối cùng, ba anh chị em mỗi người một con đường. Ông Phó chỉ biết đứng đó khóc, phải đối mặt với hậu quả từ chính sự thiên vị và tình yêu không công bằng mà ông đã dành cho các con.

Ngày nay, người ta vẫn còn mơ mộng về nền văn hóa phong kiến xưa. Thời đó, con trai trưởng ở cùng cha mẹ, làm việc trên ruộng gia đình với mục đích là sau khi cha mẹ qua đời, sẽ tiếp tục sống trong căn nhà thờ tự. Tuy nhiên, ngày nay đã khác, cả trai lẫn gái đều được đi học, có nghề nghiệp ổn định, nên không nhất thiết phải ở cùng cha mẹ để làm việc đồng áng hàng ngày.

Một luật sư chuyên về luật gia đình khuyên rằng khi lập di chúc, nên chia đều tài sản cho tất cả các con. Điều này có thể giúp chúng duy trì mối quan hệ thân thiết sau khi bố mẹ qua đời. Ngược lại, nếu không làm như vậy, chúng có thể tranh giành từng món đồ nhỏ nhặt nhất. Rồi anh em từ mặt nhau mà mình đã chứng kiến từ thân hữu. Chán Mớ Đời 

Họ quay video bỏ trên mạng nhưng nói tiếng tàu nên không tải về đây. Nếu ông tàu này chia gia tài làm 3 cho 3 đứa con thì kết cục có lẻ bớt bi đát hơn. Nuôi 3 cái hụi thì hy vọng trúng một cái cũng đỡ an ủi thay vì bạn có một hụi chết. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen

Nguyễn Hoàng Sơn

Rút ống hay không rút ống

 Rút hay không rút ống (Đó là câu hỏi cho người ở lại)

Sáng nay nói chuyện với bà hàng xóm. Bà ta cho biết ông chồng bị lọc thận nên chả làm gì được thêm bị ngã, gãy xương chậu nên áp huyết thấp, ngồi dậy là bị chóng mặt nên cuối cùng bà ta quyết định rút ống thở cho ông chồng ngày đầu tháng sau 2 tuần vật vã ở nhà thương khi xe cứu thương đưa ông chồng bị ngã vào cấp cứu. Bà ta không muốn ông chồng sống như thực vật. 

Mình biết một ông người Việt, giàu có, bị tai biến khi về Việt Nam nên gia đình đưa qua Thái Lan chữa trị không được nên mướn máy bay chở về Hoa Kỳ. Và từ hơn 10 năm nay, ông ta sống như thực vật, mỗi ngày có y tá đến thay thế thức ăn và nước biển cho ông ta vì gia đình theo đạo công giáo nên không muốn rút ống khi chúa chưa cho hộ khẩu về thiên quốc.

Ngày nay, khoa học có thể giúp con người sống lâu hơn với những công nghệ y khoa hiện đại giúp kéo dài đời sống nhưng câu hỏi là có nên sống như vậy hay không. Để gia đình vãn giữ những hình ảnh tươi đẹp trước đây thay vì cơ thể teo dần, nằm lêu bêu không biết ai là ai. 

Tuỳ theo mỗi gia đình, mỗi tôn giáo. Nhớ có dạo ông nào có bà vợ sống thực vật lâu năm, ông ta muốn lập gia đình lại nên muốn rút ống bà vợ thực vật nhưng gia đình vợ không chịu nên đưa nhau ra toà mút mùa lệ thuỷ. Cuối cùng toà án phán, cho ông ta rút ống nên được giải thoát và đi lấy vợ khác. Hởi cô vợ của tôi ơi, sống thiêng thì cho anh đi lấy vợ khác. Có lẻ bà này không muốn chồng đi lấy vợ khác nên ghen, không muốn chết. Chán Mớ Đời 

Dạo mình mới sang Hoa Kỳ, có ông bác sĩ bị rút bằng đủ trò, tên Jack Kevorkian giúp bệnh nhân tiêu diêu miền cực lạc theo lời yêu cầu của họ mà họ gọi ông ta là bác sĩ tử thần. Từ đó có những đạo luật tùy tiểu bang giúp bệnh nhân chết theo mong muốn của họ. Hình như nữ sĩ Quỳnh Dao, tác giả Mùa Thu Lá Bay cũng kết thúc cuộc đời mình như mong đợi sau khi đau ốm liên miên. Ai buồn đời thì xem đường dẫn về ông bác sĩ chuyên giúp bệnh nhân chết sớm.

 https://en.wikipedia.org/wiki/Jack_Kevorkian

Doctors who help patients end their lives do so under strict, state-regulated guidelines known as Medical Aid in Dying (MAID) or physician-assisted death. It is a legal practice in 10 U.S. states (including California) and Washington, D.C., as well as in countries like Canada. [1, 2, 3]

Nhưng muốn thực hiện di nguyện này thì phải làm giấy tờ thị thực trước khi vào nhà thương vì khi đụng trận, bác sĩ hỏi giấy tờ đâu là ngọng. Khi làm giấy tờ thừa kế (estate planning) với Family trust thì nên làm thêm mấy tờ uỷ quyền (Power of attorney) về tài chánh cũng như y tế. Khi cần thì lấy ra đưa cho bác sĩ xem hay ngân hàng.

Tuy nhiên cũng có những hội đoàn tôn giáo lên án vấn đề rút ống, biểu tình đủ trò. Ở Cali thì tương đối dễ hơn vì dân tình rất thoáng chớ đến các tiểu bang khác thì mệt. Do đó chỉ có 10 tiểu bang cho phép việc người ra đi có đôi dòng lệ. Chán Mớ Đời 

Tuỳ mỗi gia đình, như bà hàng xóm thì tin rằng nếu để ông chồng sống như thực vật thì không phải là sống, lại làm khổ gia đình trong khi ông kia nằm Coma cả trên 10 năm trời vì họ theo Thiên Chúa Giáo thì đành chấp nhận. Quan trọng nhất là chính mình, làm giấy tờ trước để khỏi phiền luỵ con cháu khi đụng trận. Vì con cháu có đứa muốn giữ có đứa muốn rút ống, lại sinh ra anh em bất hoà. Do đó người ta khuyên chúng ta nên thực hiện việc này để sau này không làm phiền con cái. Chán Mớ Đời 

Thường anh em trong nhà khi cha mẹ còn sống thì ít ai để ý, chăm sóc , viếng thăm nhưng khi đụng chuyện thì cứ cãi nhau vì tự xưng mình thương cha mẹ hơn các người kia bú xua la mua. Thật ra cha mẹ đều nhìn rõ sự việc nhưng không nói ra. Cho nên có cãi nhau thì trên bàn thờ ông bà vẫn hiểu hết mọi chuyện. Thương cha mẹ thì khi còn sống nên viếng thăm chớ rồi khi chết thì có bạc triệu trong tay cũng chả làm gì. Làm cỗ cho to để nói với xóm làng mình là đệ nhất Nhị Thập Tứ Hiếu nhưng chính bản thân mình đều biết. Cãi nhau như để thoả lấp sự hối tiếc của mình. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Túc cầu và tài chánh (chính trị)

 Thể thao và tài chánh

Mấy ngày qua chúng ta chứng kiến vụ thẻ đỏ của cầu thủ Hoa Kỳ Balogun được tạm xếp lại để anh ta có thể thi đấu trong trận với Bỉ quốc. Nhiều người kêu là tham nhũng bú xua la mua. Trên thực tế ngày nay, thể thao là môn đẻ ra tiền và rất nhiều tiền. FIFA ký hợp đồng với nhiều thương hiệu và truyền thông để cho truyền hình trực tiếp. Các cầu thủ cũng như đội tuyển được các công ty tặng tiền để thi đấu. Nếu thi đấu tốt có thể thay đổi cuộc đời, được các câu lạc bộ lớn mướn, tiền lương cao hơn. Do đó chúng ta thấy nhiều cầu thủ chơi xấu vì tiền thưởng quá nhiều nếu thắng được vào vòng trong.

Hôm qua xem trận đấu Hoa Kỳ -Bỉ có hiệp nhất sau đó thì hết muốn coi vì thấy rõ hai đội tuyển đẳng cấp khác nhau. Hoa Kỳ đá khá hơn xưa nhưng đội tuyển Bỉ quốc là một trong những đội tuyển giỏi nhất thêm có thủ môn được xem là số một thế giới. Cho nên mấy vụ thẻ đỏ hay thẻ vàng không ăn thua vì vòng trong họ mới đá thật sự.

Điển hình khi xưa, muốn thi đấu thế vận hội, chỉ có các tuyển thủ tài tử, nghĩa là không có lương thường nhật khi chơi một môn thể thao nào. Ngày nay, tất cả các cầu thủ chuyên nghiệp đều được thi đấu ở thế vận hội, nếu không ít ai xem. Cho nên khó mà nói đến tinh thần thể thao này nọ. 

Người ta ngạc nhiên là mỗi trận đổi tuyển phải bận áo quần màu khác, lý do là đã ký hợp đồng với các thương hiệu là trong một năm họ phải bận áo quần có thương hiệu được gắn trên áo. Và cũng để bán thêm áo quần cho người ham mộ. Áo màu đỏ cho thương hiệu giày, áo màu xanh là cho thương hiệu nào đó. Điểm đặc biệt là đa số các cầu thủ mang giày màu hồng vì sẽ nổi trên sân cỏ màu xang và khiến khán giả chú ý đến hiệu giày đang mang để quảng cáo tiếp.

Điển hình là cầu thủ của Ba-tây Neimar, dù bị thương nhưng huấn luyện viên quốc gia phải đem anh ta theo. Mỗi trận Ba Tây đá đều có quay cảnh anh ta đứng ngồi để quảng cáo. Nghe đâu vụ này khiến đội tuyển bất bình nên không hợp sức thi đấu. Mình đọc tin tức thì như cầu thủ Ronaldo của Bồ Đào nha cũng vậy bị thẻ đỏ phạt 2 trận nhưng vì thương hiệu, quảng cáo đành gạt qua một bên. Có danh sách các cầu thủ danh tiếng khác. Chán Mớ Đời 

Ai cũng muốn xem thể thao theo tinh thần thể thao ngày xưa nhưng khi tiền bạc được dính vào thì khó có thể cưỡng lại được. Vì nếu không chúng ta phải trả tiền xem đài truyền hình rất nhiều. Họ cho xem gần như miễn phí thì bù lại cần quảng cáo để có thể trả chi phí cho sự tổ chức. Chúng ta sống ngày nay tỏng hoàn cảnh là tiền bạc đã làm giảm đạo đức, tinh thần thể tháo gia. Thể thao ngày nay là một show trình diễn, cần có cầu thủ nổi tiếng mới thu hút khán giả, mới làm tiền.

Kỳ này tổ chức ở Bắc Mỹ nên chắc không lỗ vì trước đây, các nước tổ chức giải túc cầu thế giới đều lỗ nặng. FIFA kêu là sẽ đem lại du khách, khách sạn này nọ. Điển hình là Qatar kỳ trước, xứ này giàu nên xây cất các vận đồng trường nhưng thu vào không bao nhiêu. Kỳ này ở Bắc Mỹ thì tương đối không cần phải xây vận động trường mới, nhất là ở Hoa Kỳ các sân vận động có thể chứa cả 100,000 khán giả. Kỳ này thấy khán giả ngoại quốc như Hoà Lan, ở ngoài sân vận động xem truyền hình vì vé quá cao mà cũng đầy.

Giải FIFA World Cup không chỉ là sự kiện thể thao mà còn là một “cỗ máy kiếm tiền” khổng lồ, nhưng lợi ích phân bổ không đồng đều giữa FIFA, các nhà tài trợ, du lịch và quốc gia/chủ nhà. FIFA là bên hưởng lợi lớn nhất. Với World Cup 2026 (đồng tổ chức Mỹ - Canada - Mexico, 48 đội, 104 trận):

Doanh thu dự kiến cho chu kỳ 2023-2026: Khoảng 11-13 tỷ USD, trong đó phần lớn từ năm 2026 (~8.9 tỷ USD).

• Quyền truyền hình/phát sóng: ~3.9 tỷ USD (chiếm tỷ lệ lớn nhất).
• Vé + dịch vụ hospitality (VIP): ~3 tỷ USD (tăng mạnh nhờ dynamic pricing, vé có thể lên hàng chục nghìn USD). Mình thấy ở Los Angeles có thể lên $91,000.
• Tài trợ (sponsorships): ~2.8 tỷ USD.
• Các nguồn khác: Licensing, merchandise…

So với Qatar 2022 (~7.5-7.6 tỷ USD), đây là mức cao kỷ lục. FIFA là tổ chức phi lợi nhuận nhưng tái đầu tư phần lớn vào phát triển bóng đá toàn cầu (prize money, hỗ trợ liên đoàn), dù vẫn giữ lợi nhuận lớn. Tiền thưởng (prize money): Tổng ~871 triệu USD (tăng mạnh), đội vô địch nhận khoảng 50-53 triệu USD.

Các quốc gia chủ nhà thường chịu chi phí khổng lồ về sân vận động, hạ tầng, an ninh, giao thông:

Brazil 2014: ~11-15 tỷ USD.

Nga 2018: ~14-16 tỷ USD.

Qatar 2022: ~200 tỷ USD (bao gồm hạ tầng tổng thể). Mà thâu về chả bao nhiêu.

2026: FIFA chi ~3.8-4 tỷ USD cho vận hành. Các thành phố chủ nhà Mỹ chịu hàng trăm triệu USD (an ninh, hỗ trợ), dù có hỗ trợ liên bang (FEMA ~625 triệu USD). Nhiều thành phố có nguy cơ lỗ (ví dụ New York dự kiến lỗ hàng chục triệu).

Nhiều nghiên cứu cho thấy lợi ích kinh tế thường bị thổi phồng, chi phí dài hạn (sân vận động “ma”) cao, trong khi lợi ích du lịch ngắn hạn. Dự báo tích cực: World Cup 2026 có thể góp 17-40 tỷ USD vào GDP Mỹ (và tổng thể Bắc Mỹ), tạo hàng trăm nghìn việc làm (du lịch, khách sạn, bán lẻ, vận tải). Du khách quốc tế tăng mạnh. Nghe nói có trên 3,5 triệu vé đã được bán.

Thực tế: Tác động thường tập trung ngắn hạn (tháng diễn ra), lợi ích lan tỏa không đều. FIFA và các công ty đa quốc gia (truyền hình, tài trợ) hưởng phần lớn. Chủ nhà có thể được lợi về hình ảnh, hạ tầng lâu dài nếu quản lý tốt (như Đức 2006), nhưng nhiều trường hợp không đạt kỳ vọng. Nếu không sử dụng lâu dài sẽ banh ta lông.

Tài trợ: Các ông lớn như Coca-Cola, McDonald’s, ngân hàng, công nghệ… chi hàng trăm triệu USD. Nên họ cần nhiều đòi hỏi như Ronaldo, Neymar,…cần phải được chơi hay bận áo có huy hiệu thương hiệu của họ. Như cầu thủ Messi, mỗi năm lên đến 185 triệu trong khi đá cho câu lạc bộ thì đâu 10% số tiền nhận hàng năm.

Rủi ro: Lạm phát, di dời dân cư, nợ công, “white elephant” (sân vận động bỏ hoang).

Xu hướng: World Cup ngày càng thương mại hóa (dynamic pricing vé, mở rộng số trận) để tối đa hóa doanh thu.

World Cup mang lại dòng tiền khổng lồ (hàng chục tỷ USD), nhưng FIFA và đối tác thương mại hưởng lợi chính, trong khi chủ nhà phải cân nhắc kỹ chi phí vs. lợi ích dài hạn. Nhiều chuyên gia kinh tế nghi ngờ giá trị “cú hích” thực sự so với đầu tư. Thường để làm đẹp mặt đẹp lòng chính phủ tổ chức chớ chả có ăn gì cả. Hoa Kỳ kỳ này làm ăn nhiều chắc chắn không lỗ vì không phải xây dựng hạ tầng cơ sở như các nước tổ chắc trước đây.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn