Lịch Sử Trường Thiếu Sinh Quân Đà Lạt

 Lịch Sử Trường Thiếu Sinh Quân Đà Lạt

Cổng trường thiếu sinh quân Đà Lạt xưa, sau này Việt Nam Cộng Hoà dùng trường này để thành lập viện đại học Đà Lạt 

Dạo này không hiểu ông tây bà đầm nào lại rủ rê mình vào nhóm cựu lính Đông-Dương của người Pháp khiến mình thấy nhiều hình ảnh Việt Nam khi xưa, trước khi mình ra đời, thời gian tây đánh nhau với Việt Minh. Các người lính pháp xưa kể những trận đánh từ miền bắc, nơi học lịch sử Việt Nam mình có nghe thầy giáo nhắc đến nhưng chưa bao giờ lên đó như Yên BÁi, nơi ông Nguyễn Thái Học và các đồng chí bị hành quyết. Có tấm ảnh một người việt minh bị bắn chết nơi đồng ruộng, khiến mình liên tưởng đến cái chết của ông chú ruột mình bị tây bắn chết ở Sơn Tây, lúc 15 tuổi.

Chiếc tàu Poincarre đã đưa các thiếu sinh quân về pháp, tiếp tục học. Thấy có mẹ Việt Nam đưa con lên tàu

Nói chung thì hình ảnh đăng tải đa số là do con cháu đưa lên vì thế hệ này đã chết nhiều hay quá già nhưng cũng giúp mình có cái nhìn thời xưa ở Việt Nam nhất là miền Việt Bắc, nơi kháng chiến trường kỳ mà nhà thơ Quang Dũng và Hoàng Cầm hay nhắc đến. Cho thấy tây hay ta thì sớm muộn gì con cháu sẽ tìm tòi về lịch sử của cha ông họ.

Có tấm ảnh chụp ở bến cảng Sàigòn đưa các thiếu sinh quân Đà Lạt về nước vì Pháp rút lui khỏi Đông-Dương. Trường thiếu sinh quân mà tây gọi là École Militaire Préparatoire de Đà Lạt (Trường Võ bị Dự bị Đà Lạt, còn Việt Nam Cộng Hoà gọi là trường Thiếu Sinh Quân) là một trong những cơ sở đào tạo quân sự đặc biệt nhất từng tồn tại tại Đông Dương thuộc Pháp. Mình có tấm ảnh chụp mấy ông tây con hay mít con, gọi là Les Enfants Des Troupes, khi tây về nước thì Việt Nam Cộng Hoà dùng trường này để xây dựng viện đại học Đà Lạt sau này. Để đi tìm xem để ở đâu. Mình có mấy ngàn tấm ảnh về Đà Lạt xưa nên mỗi lần xem là hoa cả mắt.

Mẹ đưa tiễn con đi pháp không biết bao giờ trở lại

Thiếu sinh quân trên tàu nhìn lại và bắt chước ông Enrico Macias hát J’ai quitté mon pays

Trường được thành lập vào năm 1939 tại Đà Lạt dưới thời chính quyền Pháp, với mục tiêu đào tạo con em sĩ quan, con em công chức, và thanh thiếu niên ưu tú, để chuẩn bị cho con đường quân nghiệp trong quân đội Pháp. Khi xưa ở tây phương, có các trường đào tạo con cháu hoàng gia trở thành các sĩ quan quân đội hoàng gia.

Trường này đa số là con lai tây gọi là métisses, người Việt không nhận mà người Pháp cũng nơ-pa. Con lai đây là cha pháp, mẹ Việt Nam, Cao Miên hay Ai Lao. Mình đọc một cuốn sách của ông lai tây hay tây lai. Rất cảm động. Nên nhớ là trường Couvent des Oiseaux ở Đà Lạt, khi xưa được thành lập cũng có con lai học nhiều. Mình có đọc một cuốn sách của một cô đúng hơn là bà tuổi lớn hơn mình, con lai gốc phi châu, cựu học sinh Couvent rất tội nghiệp vì bà ta kể bị kỳ thị ở Việt Nam cũng như khi về tây. Lai tây trắng kỳ thị bà ta vì lai tây đen. Kinh

Bác nào đọc được tiếng tây thì nên tìm cuốn sách của ông tây lai này đọc trên trang nhà Banh-mi.co

Con lai, tôi không chọn lựa. Ở Quảng Yên, thành phố tôi sinh sống, người ta cấm tôi vào các hầm trú bom. Sau này, ở Pháp quốc, người ta kêu tôi trở về xứ mày…. 

Mô hình của trường được xây dựng theo kiểu các trường quân sự dự bị (écoles militaires préparatoires) của Pháp, tương tự các trường ở: Autun, Aix-en-Provence, hay La Flèche. Đây không phải là học viện sĩ quan hoàn chỉnh như École spéciale militaire de Saint-Cyr, hay như trường West Point của Hoa Kỳ mà là bậc trung học quân sự nội trú nhằm chuẩn bị thanh niên cho tương lai quân sự và hành chính. Hình như tây có trường huấn luyện phi công thuộc địa ở Maroc, nơi ông Nguyễn Cao Kỳ và ông Cung Trầm Tưởng được pháp chọn cho đi học lái máy bay, rồi ghé Paris một thời gian ngắn đủ giúp ông Cung Trầm Tưởng làm mấy bài thơ nhớ đời. Và ông Kỳ kiếm được bà đầm mang về Việt Nam.

Mình có hai anh bạn; một khi xưa theo học trường Thiếu Sinh Quân ở Vũng Tàu, mà tháng 7 này họ có đại hội Thiếu Sinh Quân ở quận Cam và một anh là Quốc Gia Nghĩa Tử. Khiến mình cứ lộn hoài. Anh Quốc Gia Nghĩa Tử thì mê vào trường Thiếu Sinh Quân, theo nghiệp đao binh như ông bố đã tử trận nhưng không được vào vì phải thi cử hay chi đó.

Năm 1939, người Pháp thành lập trường Thiếu Sinh quân tại Đà Lạt, do thiếu uý Savani điều hành theo đường lối của trường Autun, ngôi trường nơi ông xuất thân. Khởi đầu chỉ có một chục thiếu sinh quân nhưng sau này con số lên đến 150 người.

Năm 1944, Nhật Bản đảo chánh nên trường chuyển về Cao Miên. Năm 1951-1951 thì tướng De Lattre De Tassigny cho mở lại tại Đà Lạt. Từ năm 1954 đến năm 1956 thì trường đổi về Cap Saint Jacques, (Vũng tàu). Sau này Việt Nam Cộng Hoà tiếp tục sử dụng trường thiếu sinh quân ở Vũng tàu để đào tạo các thiếu sinh quân.

Vì sao trường được đặt tại Đà Lạt. Người Pháp xem Đà Lạt như: “tiểu Paris” của Đông Dương, nơi nghỉ dưỡng cao nguyên cho dân họ và binh sĩ và trung tâm giáo dục kiểu Pháp. Khí hậu mát mẻ của Đà Lạt được cho là thích hợp cho: huấn luyện thể chất, giáo dục nội trú, và xây dựng tinh thần kỷ luật. Mình có xem bản đồ phát triển Đà Lạt thì thấy phái sau trung tâm nguyên tử lực, họ dự định thành lập một doanh trại lính pháp rất to lớn.

Trong thời Pháp thuộc, Đà Lạt tập trung nhiều trường nổi tiếng: Lycée Yersin, các trường dòng, trường quân sự và cơ sở hành chính cao cấp. Vì vậy việc đặt một trường võ bị dự bị tại đây hoàn toàn phù hợp với chiến lược thuộc địa của Pháp.

Các học sinh được gọi là: “enfants de troupe” (thiếu sinh quân). Họ sống nội trú trong môi trường quân đội: mặc quân phục, học văn hóa theo chương trình Pháp, rèn luyện thể lực, học quân sự căn bản, và chịu kỷ luật nghiêm ngặt. Ngôn ngữ chính là tiếng Pháp.

Nhiều học sinh là: người Pháp sinh tại Đông Dương, người Việt thuộc tầng lớp trung lưu hoặc thượng lưu, con em quân nhân phục vụ trong quân đội thuộc địa. Trường không chỉ đào tạo kiến thức quân sự mà còn hình thành một tầng lớp tinh hoa trung gian trung thành với hệ thống Pháp.

Chiến tranh Đông Dương bùng nổ sau Thế chiến II, vai trò của trường thay đổi. Nhiều cựu học sinh gia nhập quân đội Pháp, quân đội Liên hiệp Pháp, hoặc sau này là quân đội Quốc gia Việt Nam.

Trong giai đoạn chiến tranh: tinh thần chống cộng, kỷ luật quân đội, và bản sắc “Franco-Indochinois” (Pháp–Đông Dương) được nhấn mạnh mạnh mẽ hơn. Một số học sinh sau này trở thành sĩ quan trong: Quân lực Việt Nam Cộng hòa, quân đội Pháp, hoặc các lực lượng đặc biệt.

Biến cố 1954 và sự kết thúc tại Việt Nam

Lớp học của trường Thiếu Sinh Quân pháp khi xưa, nay là viện đại học Đà Lạt 

Mấy ông tây lai không được người Việt và người Pháp công nhận nên cho vào tường Thiếu SInh Quân.

Cổng trường

Sau khi thất bại tại Điện Biên Phủ và hội nghị Geneva khiến người Pháp phải rút khỏi Đông-Dương, sự hiện diện quân sự của Pháp tại Đông Dương suy giảm nhanh chóng. Chính quyền Pháp quyết định di chuyển các học sinh của trường sang Pháp. Ngày 2 tháng 2 năm 1956, các thiếu sinh quân rời Vũng Tàu lên tàu Raymond Poincaré , cựu tổng thống Pháp để tới Autun, Pháp quốc.

Đây là một khoảnh khắc mang tính biểu tượng: sự kết thúc của một thế giới thuộc địa cũ, và sự tan rã dần của tầng lớp quân sự Pháp tại Đông Dương. Nhiều học sinh lúc ấy còn rất trẻ, phải rời quê hương lần đầu tiên để sang mẫu quốc mà họ chỉ biết qua sách vở và giáo dục Pháp.

Tại Autun, các học sinh được nhập vào hệ thống trường quân sự dự bị Pháp. Một số tiếp tục phục vụ quân đội Pháp, tham chiến tại Algérie, sau này có chiến tranh Algerie với cuộc đảo chánh của tướng Salan,… rồi gia nhập OAS (tổ chức quân đội bí mật) hoặc trở thành công chức và kỹ sư tại Pháp. Một số khác sau này di cư sang Hoa Kỳ, Canada, Úc.

Đối với nhiều người, ký ức về Đà Lạt trở thành ký ức tuổi trẻ, biểu tượng của Đông Dương đã mất, và một bản sắc nằm giữa hai thế giới vừa Pháp, vừa Việt.

Nhiều người thường nhầm lẫn trường này với Trường Võ Bị Quốc Gia Đà Lạt. Hai trường khác nhau: trường Võ bị Dự bị Đà Lạt (thiếu sinh quân) do Pháp lập, dành cho thiếu niên, cấp trung học quân sự dự bị. Trong khi trường Võ Bị Quốc Gia Việt Nam / Việt Nam Cộng Hoà thành lập thay thế trường lục quân của Pháp thành lập trước đây; đào tạo sĩ quan trưởng thành, mô phỏng theo Saint-Cyr và West Point.

Ngày nay, Trường Võ bị Dự bị Đà Lạt không còn tồn tại, nhưng nó vẫn mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt. Nó phản ánh hệ thống giáo dục thuộc địa Pháp, quá trình hình thành tầng lớp quân sự bản xứ, và sự chuyển tiếp đầy biến động từ Đông Dương thuộc Pháp sang thời kỳ hậu thuộc địa.

Đối với nhiều cựu học sinh và gia đình họ, trường không chỉ là nơi học tập. Nó là một cộng đồng, một ký ức về Đà Lạt xưa, và một phần của lịch sử Đông Dương thế kỷ 20. Anh bạn nha sĩ, khi xưa ở Việt Nam đi thiếu sinh quân học ở Vũng Tàu, kêu rất thương bạn cùng lớp hay dưới lớp. Nói chung anh ta kể là các thiếu sinh quân ở trường khi xưa như anh em nên mỗi lần có tổ chức đại  hội thiếu sinh quân là anh ta bay về tham dự và nhậu mệt thở với các bạn học một thời. Tháng 7 này, đồng chí gái đã mua vé đi dự đại hội thiếu sinh quân ở Quận Cam. Xong om

Ai đi pháp chơi thì ghé trường này xem viện bảo tàng của họ. https://www.terre.defense.gouv.fr/art-patrimoine-terre/nos-musees/musees-larmee-terre/musee-enfants-troupe

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Gan và Huyền Thoại “Detox”

 Gan và Huyền Thoại “Detox”

Trong thời đại hiện nay, từ “detox” xuất hiện ở khắp nơi. Từ này bị lạm dụng và thương mại hoá khắp nơi như Nước detox, Trà detox, Juice cleanse, Liver cleanse. Ôi thôi đủ trò, cứ bật truyền hình lên là thấy hay trên mạng xã hội. Hoặc thân hữu gửi email. Những quảng cáo hứa hẹn “thải độc gan”, “làm sạch cơ thể”, “đánh thức hệ thống lọc tự nhiên” xuất hiện liên tục trên mạng xã hội và trong ngành công nghiệp bảo gìn sực khoẻ trị giá hàng tỷ đô la mỗi năm. Chúng ta tin sói cổ , mua về thử một hai ngày rồi quăng đó. Lâu lâu xem lại quá date nên liệng thùng rác. Thiên hạ thi đua detox để rồi vài tháng, thậm chí vài ngày lại bỏ dỡ dang khiến các công ty, bác sĩ làm tiền như người Mỹ. Chán Mớ Đời 

Phía sau tất cả những cường điệu ấy lại tồn tại một phần sự thật sinh học rất đáng chú ý. Gan thật sự là cơ quan trung tâm trong việc xử lý chất độc của cơ thể. Không có gan, con người không thể sống quá vài ngày. Nhưng điều khoa học nói về “detox” khác rất xa với phiên bản thần bí thường thấy trong quảng cáo, bán dịch vụ hay thuốc men để làm giàu.

Người á châu thường gen khiến khi uống rượu, mặt đỏ như trương phi. Nên người tây phương, họ pha chất hoá học để người á châu không bị đỏ mặt để bán rượu. Thường thì người á châu bị đỏ mặt khi uống rượu, dễ bị đau gan. Do đó cần hạn chế uống rượu thay vì dzô dzô 100%. Lý do là khi đau thì hành vợ con, nhà cửa bán hết để chữa bệnh.

Gan không hoạt động như một phép màu huyền học. Nó hoạt động như một nhà máy hóa học cực kỳ phức tạp, nơi hàng tỷ phản ứng sinh học diễn ra liên tục mỗi giây để giữ cho máu sạch, năng lượng ổn định và cơ thể tồn tại. Hiểu đúng về gan không chỉ giúp chúng ta tránh bị cuốn vào những lời quảng cáo thiếu cơ sở, mà còn giúp nhìn rõ hơn cách cơ thể con người thật sự vận hành. Để từ đó chúng ta có thể ăn uống cẩn thận hơn theo phương chí ăn để mà sống thay vì sống để mà ăn.

Gan là trạm trung chuyển lớn nhất của Cơ Thể. Mọi thứ chúng ta ăn, uống hoặc hấp thu cuối cùng đều đi qua gan. Sau khi thức ăn được tiêu hóa trong ruột, các chất dinh dưỡng được hấp thu vào máu và đi theo tĩnh mạch cửa đến gan trước khi được phân phối tới phần còn lại của cơ thể. Tương tự như khi nước từ đường được đưa vào nhà thì có cái máy lọc nước, trước khi đi vào các đường giống dẫn nước khác trong nhà. Nói cụ thể để dễ hiểu.

Điều này có nghĩa gan là “trạm kiểm tra biên giới” của cơ thể, quyết định: chất nào được giữ lại, chất nào được chuyển hóa, chất nào cần trung hòa, và chất nào phải bị đào thải. Gan đồng thời thực hiện hàng trăm nhiệm vụ khác: điều hòa đường huyết, dự trữ glycogen, tổng hợp protein, tạo cholesterol, sản xuất mật, chuyển hóa hormone, và xử lý thuốc men mà chúng ta cứ uống như điên hay các chất bổ sung. Trong nhiều khía cạnh, gan không chỉ là một cơ quan, nó là trung tâm hậu cần sinh học của toàn bộ cơ thể.

Trong văn hóa đại chúng, “detox” thường được mô tả như: “làm sạch độc tố tích tụ trong cơ thể. Nhưng trong y học, khái niệm này cụ thể và cơ học hơn nhiều. Cơ thể liên tục tạo ra: chất thải chuyển hóa, phân tử oxy hóa, hormone cũ, sản phẩm phụ từ vi khuẩn ruột, và các chất ngoại lai từ môi trường. Gan có nhiệm vụ biến các chất đó thành dạng ít độc hơn và dễ đào thải hơn. Quá trình này chủ yếu diễn ra qua hai giai đoạn sinh hóa lớn.

Trong giai đoạn đầu tiên, gan sử dụng hệ enzyme cực kỳ nổi tiếng gọi là: Cytochrome P450. Hệ enzyme này hoạt động như một “bộ công cụ hóa học”: cắt phân tử, oxy hóa, khử, hoặc thay đổi cấu trúc của các chất lạ. Điển hình khi nhậu, rượu được chuyển thành acetaldehyde, khi uống thuốc hay chất bổ sung, thuốc được biến đổi thành dạng khác, hay uống cà phê thì chất caffeine bị phân giải, nhiều chất độc môi trường được trung hòa một phần.

Điều nghịch lý là nhiều chất sau giai đoạn này lại trở nên độc hơn tạm thời. Điều đó có nghĩa giai đoạn đầu tiên chưa phải “detox hoàn chỉnh”. Nó chỉ là bước chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo.

Sau khi bị biến đổi, các phân tử sẽ bước vào giai đoạn hai. Gan gắn chúng với các phân tử khác như: sulfate, glycine, glucuronide,hoặc glutathione. Mình chỉ mới học được Glutathione còn mấy từ kia mới lạ nên để tìm hiểu thêm. Bác nào biết thì cho em hay hoặc có tài liệu. Sulfate thì mình biết vì sử dụng ở vườn giúp trái bơ nở lớn hơn.

Mục tiêu là giảm độc tính, tăng độ tan trong nước, giúp cơ thể dễ đào thải. Sau đó thận sẽ đưa chúng ra ngoài qua nước tiểu, hoặc gan tiết chúng vào mật để thải qua phân.

Đây mới là quá trình “detox” thật sự theo nghĩa sinh học. Không phải phép màu, không phải “flush toxins” như các quảng cáo bú xua la mua mà là hóa sinh học chính xác ở cấp độ phân tử. Chớ không phải ngồi thiền định.

Một trong những phân tử quan trọng nhất trong hệ thống này là: Glutathione thường được gọi là “chất chống oxy hóa chủ lực” của cơ thể. Gan sử dụng nó để trung hòa gốc tự do, giảm stress oxy hóa, hỗ trợ giai đoạn 2 detox, bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương.

Khi cơ thể chịu áp lực kéo dài từ rượu, viêm mạn tính, béo phì, thiếu ngủ, chế độ ăn siêu chế biến, hoặc bệnh gan, mức glutathione có thể giảm. Đó là lý do nhiều nghiên cứu hiện đại quan tâm đến dinh dưỡng hỗ trợ gan, NAC, silymarin, và các cơ chế chống oxy hóa. Điều này không có nghĩa các thực phẩm bổ sung là “thần dược”. Nhưng nó cho thấy sinh học phía sau các khái niệm này không hoàn toàn bịa đặt. Dạo này thay vì xịt thuốc cho chết, mình nhổ bằng tay các cây bồ công anh để lấy rể, phơi khô để uống. Mình đọc là rể của bồ công anh rất tốt giúp lá gan thải độc. Mình có thấy Mistle nhưng đọc tài liệu thì loại trên vườn của mình không tốt lắm. Cho nên đợi hết bồ công anh rồi tính sau. Bác nào muốn hái bồ công anh to đùng thì lên vườn em, tha hồi mà hái.

Gan còn tạo ra một chất vô cùng quan trọng: Bile (mật). Đi bác sĩ thử máu hay thấy vụ này để xem gan làm việc tốt hay không. Mật giúp tiêu hóa chất béo, hấp thu vitamin tan trong dầu, và đào thải một số chất thải khỏi cơ thể. Gan sử dụng cholesterol để tạo acid mật. Cholesterol không hoàn toàn là “kẻ xấu”. Nó là nguyên liệu sinh học thiết yếu. Chúng ta biết là lá gan mỗi ngày tạo 80% cholesterol giúp cơ thể hoạt động nên khi bác sĩ bắt uống thuốc trị cao cholesterol là nhằm cản trở gan tạo ra cholesterol, khiến giảm số lượng cholesterol. Đó là cái bẩy mà chúng ta không hiểu khi thấy lượng cholesterol bình thường nên ỷ y và cứ uống rượu, ăn bú xua la mua vào. Thường chúng ta không hiểu sự hoạt động của gan nên uống bú xua la mua để giảm cholesterol nhưng lại không hiểu sự thật về cholesterol.

Cơ thể cần cholesterol để tạo hormone, xây dựng màng tế bào, tổng hợp vitamin D, và sản xuất mật. Trong khi đó, chúng ta cứ nghe là phải giảm số lượng Cholesterol. Nên nhứo năm 1981, lượng cholesterol được xem là cao từ 300- 361 nhưng vấn đề các công ty dược phẩm không thể bán thuốc nên họ phải giảm hàm lượng xuống 200 như ngày nay để chúng ta hoảng tiều uống thuốc làm giàu cho công ty dược phẩm. Vấn đề không nằm ở bản thân cholesterol, mà ở sự mất cân bằng trong toàn bộ hệ thống chuyển hóa.

Mặc dù gan thật sự xử lý độc chất, ngành bảo gìn sức khoẻ thường phóng đại điều này thành những khái niệm mơ hồ như: “gan bẩn”, “gan tắc nghẽn”, “toxin backlog”, “sluggish liver”, không biết dịch ra tiếng Việt. Phần lớn các thuật ngữ này không phải chẩn đoán y học chính thức mà do các tay tổ quảng cáo hay các lớp học hay bán thuốc bổ sung này nọ. Mình thấy nhiều bác sĩ ngày nay cứ lên YouTube để bán thuốc bổ sung. Họ giải thích đơn giản vấn đề và thề chết sống trên thân thể mụ vợ là uống thuốc bổ sung này bảo đảm 3 tháng sau là hết bệnh, hết cholesterol.

Nếu gan thật sự suy giảm nghiêm trọng chức năng: xét nghiệm máu thường bất thường, men gan tăng, bilirubin thay đổi, hoặc xuất hiện bệnh lý rõ rệt. Điều này không có nghĩa mọi người đang tưởng tượng ra triệu chứng của mình như mệt mỏi, đầy bụng, sương mù não, ngủ kém đều là trải nghiệm thật. Nhưng việc gắn tất cả vào một “lá gan tắc độc tố” thường là sự đơn giản hóa quá mức của một hệ thống sinh học phức tạp.

Nhiều người thật sự cảm thấy khỏe hơn khi: uống milk thistle, ăn kiểu Mediterranean, bỏ rượu, hoặc theo các chương trình “liver support”. Có nhiều lý do hợp lý cho điều này. Thứ nhất, họ thường giảm thực phẩm siêu chế biến, ngủ tốt hơn, uống ít rượu, giảm cân, tập thể dục nhiều hơn. Tất cả những điều đó đều cải thiện chức năng chuyển hóa và giảm áp lực lên gan. Mình thấy mấy anh bạn nghe quảng cáo uống rượu giảm cholesterol này nọ nên ngày nào cũng khui một chai uống. Nay thì sợ rượu, bác sĩ cấm uống rượu. Vấn đề là khi chúng ta nghe quảng cáo nhất là hợp với tư duy của mình: thích uống rượu.

Sự thật thì trong hạt nho có chất revesratrol, giúp cơ thể kháng oxy nên trong rượu khi họ nghiền nát hạt nho thì có chất này. Vấn đè là phải bao nhiêu chai rượu đỏ mới có đủ chất này trong khi đó độ cồn sẽ hại gan. Nếu muốn revesratrol thì họ có bán chất bổ sung rẻ nhe bèo nhưng chất bổ sung phải ăn uống cộng trừ các thứ khác mới hiệu nghiệm còn không thì chỉ tốn tiền nhưng tật vẫn còn.

Thứ hai, một số hợp chất thật sự có hoạt tính sinh học như: Milk thistle, có nghiên cứu cho thấy: khả năng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan, và hỗ trợ một số bệnh gan nhẹ. Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay vẫn chưa đủ mạnh để xem nó như “phương pháp chữa gan toàn diện”. Dạo này mình nhổ rể cây của Bồ Công Anh mọc hoang trong vườn mình, phơi khô để uống như trà. Nghe nói rang một chút như cà phê.

Khoa học hiện đại khá nhất quán về điều này. Những thứ giúp gan mạnh nhất không phải các “detox cleanse” đắt tiền, mà là: hạn chế rượu, kiểm soát cân nặng, ngủ đủ, tập thể dục, ăn nhiều chất xơ, kiểm soát tiểu đường, và tránh viêm mạn tính kéo dài.

uống cà phê mức vừa phải lại liên quan đến nguy cơ thấp hơn của nhiều bệnh gan mạn tính. Điều này nghe ít “huyền bí” hơn rất nhiều so với quảng cáo nhưng lại có bằng chứng khoa học mạnh hơn đáng kể. Vấn đề là ngày nay, người trồng cà phê xịt thuốc sâu khá nhiều nhưng gần đây mình đọc một tài liệu về cà phê thì không đúng như các tên quảng cáo bán cà phê nói. Hôm nào rảnh mình kể vụ này. Đồng chí gái kêu uống cà phê để giúp trí nhớ này nọ, mình kêu đừng nghe họ. Bựa.

Điều kỳ diệu thật sự của gan không nằm ở các chương trình detox. Nó nằm ở khả năng phục hồi. Liver regeneration là một trong những hiện tượng đáng kinh ngạc nhất của sinh học con người. Gan có thể tái tạo mô sau tổn thương tốt hơn gần như mọi cơ quan khác trong cơ thể. Đó là lý do khi chúng ta giảm rượu, giảm cân, cải thiện giấc ngủ, và thay đổi lối sống thì có thể cải thiện xét nghiệm gan chỉ trong vài tháng. Cơ thể con người không hoàn hảo. Nhưng nó có khả năng sửa chữa phi thường nếu được giảm bớt áp lực liên tục từ môi trường hiện đại.

Gan không phải một “bộ lọc thần bí” bị nghẽn bởi “độc tố vô hình”. Nó là một cơ quan sinh học cực kỳ tinh vi, vận hành bằng hóa học, enzyme và năng lượng. Ngành chăm sóc sức khỏe thường đúng ở điểm: gan thật sự quan trọng nhưng họ thường sai ở chỗ; biến một hệ thống sinh học phức tạp thành một câu chuyện đơn giản để bán giải pháp đơn giản. Sự thật khoa học thường ít kịch tính hơn quảng cáo. Không có phép thanh tẩy thần kỳ, không có một loại viên bổ sung hay thuốc duy nhất giải quyết mọi vấn đề. Nhưng cũng không có nghĩa cơ thể bất lực. 

Gan của con người là một trong những cơ quan cực kỳ nhất từng xuất hiện trong tự nhiên, điều tốt nhất chúng ta có thể làm cho nó không phải là “detox” mà là ngừng bắt nó phải chịu quá nhiều thứ cùng một lúc như làm việc quá tải nhất là khi chúng ta về già như uống rượu, ăn nhiều. Hôm nào mình kể rõ thêm vụ gan. Đừng có xem quảng cáo hay bạn bè nói này nói nọ rồi bỏ tiền ra đi học detox thanh lọc gan này nọ. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Ông “Ba Mươi” Lào

 Con cọp Lào

 Có một nhân vật rất nổi tiếng trong chiến tranh Đông-Dương ngay cả người Pháp cũng nói đến ông ta. Một người chống cộng tuyệt đối, đã theo chân quân đội pháp rồi đến quân đội mỹ và cuối cùng bị phản bội. Ông đã chỉ huy ba mươi nghìn binh sĩ. Ông đã chiến đấu, cho Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ (CIA), một cuộc chiến mà chính phủ Hoa Kỳ từ chối công khai thừa nhận. Trong mười lăm năm, lực lượng của ông đã giữ vững phòng tuyến trên dãy núi Lào để lính Mỹ không phải làm điều đó. Hà Nội cho bộ đội xâm nhập miền Nam qua cửa khẩu Ai Lao và Cam Bốt. Do đó người Mỹ cần chận đứng, cản trở nên nhờ ông tướng người Mông Vang Pao này trợ giúp.

Khi chiếc máy bay vận tải Mỹ cuối cùng cất cánh khỏi đường băng đất tại Long Tieng vào tháng 5 năm 1975, binh sĩ của ông được lệnh phải chờ đợi. Hầu hết họ không bao giờ gặp lại người Mỹ nào nữa. Tên ông là Tướng Vang Pao. Ba mươi lăm năm tiếp theo trong cuộc đời ông được dành để đấu tranh với chính chính phủ mà ông từng phục vụ, thay mặt cho những người lính ông đã phải bỏ lại phía sau. Mình có xem phim tài liệu dù Hoa Kỳ trên chính thức không tham chiến tại xứ Ai Lao nhưng ngày nay hố bom mỹ đầy và dân tình lấy bom để làm nhà sàn. Kinh

Ai buồn đời xem phim "vang pao general"
https://share.google/RNWzlw5EWLlp0QewJ

Nghe kể có lần ông ta mổ bụng một cán binh bộ đội đã chết. Lý do là để xem bộ đội có được nuôi ăn uống đầy đủ để hiểu thêm về đối phương.

Cuộc chiến mà ông đã tham gia không chính thức tồn tại. CIA đã chiêu mộ người Hmong, một dân tộc thiểu số sống trên núi ở miền Bắc Lào, vào đầu những năm 1960. Nhiệm vụ là chặn đứng Đường mòn Hồ Chí Minh, cứu phi công Mỹ bị bắn rơi, và kìm chân lực lượng cộng sản ở Lào để chúng không thể di chuyển xuống miền Nam Việt Nam. Suốt toàn bộ chiến dịch, chính phủ Mỹ liên tục phủ nhận rằng có bất kỳ cuộc chiến nào đang diễn ra. Trên giấy tờ, Lào là quốc gia trung lập. Nhân sự Mỹ có mặt tại đó, trên giấy tờ, cũng không tồn tại. Như các biệt kích mỹ đóng tại các tiền đồn, giúp thám thính và B52 dội bom bắc Việt. Mình có kể vụ này rồi.

Người chỉ huy chiến dịch về phía người Hmong là một thiếu tá trẻ tên Vang Pao. Qua những năm tháng chiến tranh, ông được hay tự thăng chức lên tướng như tổng thống De Gaulle. Ông ta là đại tá xoắn rớt ra sao ở Luân Đôn khi Đức quốc xã chiếm đống Paris, khi về nước thì ôgn ta thấy chức danh đại tá xoàng quá nên tự thăng tướng cho sang. Nghe nói ông ta là tổng thống liêm chính nhất xứ Pháp. Ở đỉnh cao chỉ huy, ông lãnh đạo khoảng ba mươi nghìn chiến binh. Họ được CIA tài trợ, được vũ trang bằng vũ khí Mỹ, và được huấn luyện bởi các cố vấn Mỹ. Họ giữ vững phòng tuyến trên núi để lính Mỹ không phải làm điều đó. Họ đã phải trả giá. Hàng chục nghìn binh sĩ Hmong thiệt mạng trong mười lăm năm chiến đấu mà Ngủ Giác Đài không bao giờ phải ghi nhận trong các báo cáo thương vong công khai.

Vào tháng 4 và tháng 5 năm 1975, các cấu trúc quân sự khắp Đông Nam Á sụp đổ. Sài Gòn thất thủ. Phnom Penh thất thủ. Quân Pathet Lao cộng sản tiến vào vùng núi. Thiếu tá Lê Xuân Phong có kể sau khi vượt trốn được trại Ba Khe thì đi bộ sang Lào, đói quá vào đến một ngôi làng người Lào, họ đi bộ ra biên giới vào báo cáo cho biên phòng, bộ đội cho người vào làng còng đầu hai người trốn trại về lại Việt Nam còn người thứ 3 bị thương nặng nên để ở lại. Chắc chết.

Các nhân viên Mỹ tại Long Tieng bắt đầu lên máy bay vận tải để di tản. Tướng Vang Pao được lệnh rời đi cùng họ. Những người lính dưới quyền ông được lệnh phải chờ. Máy bay không thể chở hết mọi người. Người Mỹ, theo mọi lời kể trung thực về những ngày ấy, biết rõ những gì họ đang bỏ lại phía sau.

Chiếc trực thăng Mỹ cuối cùng cất cánh khỏi phi đạo bằng đất. Chiến dịch bí mật chính thức kết thúc. Nhưng hệ luỵ vẫn kéo dài đến ngày nay.

Những người lính bị bỏ lại bắt đầu đi bộ. Hàng chục nghìn người Hmong, một số là binh sĩ và một số là gia đình của họ, men theo rừng rậm tiến về sông Mekong. Họ vượt sang Thái Lan bằng những chiếc bè tre do chính tay họ đóng. Nhiều người không đến được nơi. Pathet Lao săn lùng người Hmong một cách đặc biệt, vì họ đã xác định đây là đồng minh của CIA. Các trại tị nạn dọc biên giới Thái Lan chật kín những người sống sót.

Tướng Vang Pao không lặng lẽ nghỉ hưu như đa số các tướng khi xưa đánh cho tây cho mỹ. Ông đến Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ. Họ đề nghị cho ông một khoản lương hưu thoải mái của Mỹ. Ông đến các ủy ban tình báo. Họ đề nghị cho ông một cuộc sống yên bình. Ông đến các văn phòng di trú để xin giấy tờ cần thiết đưa người của mình ra khỏi trại tỵ nạn ở Thái Lan. Họ đưa cho ông những thủ tục giấy tờ không có thời hạn. Có một luật sư gốc Việt dã qua các trịa tỵ nạn ở Thái Lan,…để xin Hoa Kỳ nhận những người này, họ phải sống trên 20 năm trên đảo. Có lần đi dự họp mặt mấy người tỵ nạn bị bỏ rơi, mình nghe một anh trẻ được sinh trong trại, nói với mình là ai nói gì thì nói nhưng con quý và phục chú luật sư đã cứu gai đình con ra khỏi trại tỵ nạn.

Vấn đề pháp lý rất đơn giản. Năm 1975, Hoa Kỳ có hạn ngạch di trú nghiêm ngặt đối với Đông Nam Á. Bộ Ngoại giao không chính thức công nhận người Hmong là đồng minh quân sự của Mỹ. Chiến dịch ở Lào vẫn được phân loại là không tồn tại về mặt pháp lý. Đất nước này không thể cấp visa cựu chiến binh cho một cuộc chiến mà họ phủ nhận đã tham gia.

Hợp đồng bất thành văn rất đơn giản: Người Hmong đánh trận trên mặt đất. Người Mỹ sẽ lo cho họ sau đó. Hợp đồng đã bị phá vỡ ngay khoảnh khắc chiếc trực thăng cuối cùng bay qua tán cây tại Long Tieng.

Tương tự các người lính Lôi Hổ người Việt được thả ra bắc bị bắt, được CIA trả lương. Sau này, được Việt Cộng tha, có người vượt biển, có người được đi theo diện H.O. Hình như ông Sơn Beatles Đà Lạt xưa nằm trong nhóm này. Nghe đâu ông ta thay mặt đòi hỏi chính phủ mỹ chi đó, được trả lương khi ở tù Việt Cộng. Mình xem video của một anh chàng gốc Việt ở Úc Đại Lợi, qua mỹ đến nhà ông Trần Quốc Hùng, X20, biệt danh là Đặng Chí Bình, được Việt Nam Cộng Hoà huấn luyện và đột nhập vào Bắc Việt và bị bắt kể, sau này Hoa Kỳ trả cho ông ta một số lương, ông ta dùng số tiền đó, mua một chung cư cũ và sửa chửa để cho thuê nên sống cũng ổn. Ông ta qua đời cách đây 3 năm tại Massachussetts.

Tướng Vang Pao từ chối biến mất như đa phần các cựu chỉ huy tại Đông-Dương. Ông định cư đầu tiên ở Montana, sau đó chuyển đến Fresno, California. Ông không xây dựng một cuộc sống yên bình. Ông xây dựng một mạng lưới định cư lại. Ông biến những gì còn lại của bộ chỉ huy quân sự cũ thành một cỗ máy hành chính. Ông giao cho các sĩ quan cũ nhiệm vụ theo dõi các gia đình Hmong trong các trại tị nạn Thái Lan và nộp đơn bảo trợ tại Hoa Kỳ. Ông chi tiền riêng của mình. Ông quát tháo các nhân viên di trú làm sai hồ sơ. Ông đòi gặp các thượng nghị sĩ vốn không chịu nghe điện thoại ông. Ông từ chối, cho đến cuối đời, học cách ngoại giao lịch sự.

Theo mọi lời kể, ông cứng đầu, gây khó chịu và khó làm việc cùng. Nhưng ông cũng là, theo một nghĩa đúng chất, nhà lãnh đạo cấp cao duy nhất còn lại của cộng đồng Hmong trên thế giới. Nay về vùng Fresno thì dân gốc Mông rất đông, được xem là thủ đô của người Mông, ăn phở với đường. 

Từ năm 1975 đến 1990, ông đã tổ chức việc tái định cư hơn một trăm nghìn người Hmong vào Hoa Kỳ. Ông biến những gia đình nông dân từ vùng núi Lào thành cư dân của Thung lũng Trung tâm California, ngoại ô Minneapolis, và các thị trấn công nghiệp nhỏ ở Wisconsin. Ông làm chứng trước các tiểu ủy ban quốc hội để mở rộng hạn ngạch, đôi khi thành công. Ông tham dự các cuộc họp bảo trợ địa phương trong hầm nhà thờ. Ông trả lời điện thoại mọi giờ trong ngày.

Ông qua đời vào tháng 1 năm 2011, tại California, ở tuổi tám mươi mốt. Ông chưa bao giờ nhìn thấy dãy núi Lào lần nữa. Hình như ông Yves Gignac, cựu chủ tịch hội cựu quân nhân Đông-Dương pháp, có kể khi sang Hoa Kỳ, có gặp ông Vang Pao. Ngoài ra ông ta kể có gặp ông Kỳ ở Nhật Bản, có mấy ông cận vệ cũ đi theo. Tổng thống pháp Charles De Gaulle có câu bất hủ khi người ta nói về ông Kỳ, ông tây này hỏi: “Qui est Ky?” Khiến ông Kỳ tức giận, chấm dứt chương trình pháp tại Việt Nam, không cho du học ở Pháp đến khi ông ta hết còn làm phó tổng thống.

Chính phủ Hoa Kỳ đã tranh luận trong vài tuần về việc có cho phép chôn cất ông tại Nghĩa trang Quốc gia Arlington hay không, nơi truyền thống chôn cất các chỉ huy quân sự Mỹ. Quân đội xem xét hồ sơ. Quyết định cuối cùng là không. Cuộc chiến ông chỉ huy chưa từng chính thức tồn tại. Cấp bậc quân sự ông nắm giữ không do Hoa Kỳ cấp. Đất nước này sẽ không, ngay cả trong cái chết, chính thức thừa nhận những gì họ chưa từng thừa nhận khi ông còn sống. Ông được chôn cất tại California. Mình có kể về lính biệt kích mỹ hy sinh tại Lào và Cao Miên, đều không có danh tính. Có nhiều gia đình phải tranh đấu nhiều lắm mới được toại nguyện. Theo tài liệu mình đọc tài liệu của người Mỹ được giải mả sau 30 năm thì có trên 587 người biệt kích mỹ mất tích tại Lào. Lý do là không đem theo thẻ bài hay giấy tờ gì cả. Nếu bị bắt là không dính dáng gì đến chính phủ Hoa Kỳ nên họ đa số thường bị bắn chết khi đụng trận.

Dân số người Mỹ gốc Hmong ngày nay vượt quá ba trăm nghìn người. Tại Fresno, con cháu của những người đã đi bộ ra khỏi núi Lào năm 1975 đang nộp đơn vào đại học và viết bài luận về ông bà mình, những người đã vượt sông Mekong bằng bè tre do chính tay họ đóng. CIA đã giải mật hồ sơ về các chiến dịch bí mật vào cuối những năm 1990. Các tài liệu ngày nay được lưu trữ tại Văn khố Quốc gia. Bất kỳ ai cũng có thể yêu cầu đọc chúng. Nhiều trang vẫn còn bị tẩy đen.

Ông đã nhận lệnh phải biến mất vào tháng 5 năm 1975, và để dân tộc mình chịu số phận mà chính quyền tiếp theo của Lào đã dự định. Ông đã dành ba mươi lăm năm tiếp theo để bảo đảm rằng dân tộc của mình không biến mất cùng ông.

Vấn đề này thì mình thấy người Pháp có trách nhiệm hơn. Khi đi học ở Pháp mình đến hội cựu chiến binh pháp ở Đông-Dương ăn cơm mỗi tháng. Lý do là cho mình học bổng suốt thời kỳ đi học, tuy không nhiều. Tại đây, mình có dịp gặp tướng Salan, tướng Bigeard, vị chỉ huy quân đội Pháp tại Điện Biên phủ. Có lần mình hỏi ông ta về tướng Võ Nguyên Giáp thì ông ta nói ông Giáp rất giỏi, khiến mình nể ông ta vì ông ta đầu hàng quân đội Việt Minh để cứu lính pháp khỏi chết vì không được tiếp tế và chấp nhận đối phương giỏi. 

Dạo này có mấy ông tây già rủ mình tham gia các nhóm bính sĩ pháp ở Đông-Dương. Hôm trước thấy hình ảnh bác sĩ Grovin, vị y sĩ đang mổ cứu binh sĩ pháp bị thương tại trận Điện Biên Phủ. Mình có gặp ông ta nhiều lần ở Paris, ông ta kể mỗi ngày bơi mấy cây số nên sống khá thọ. Ông ta qua đời khi mình đã rời Paris. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn