Forever 21 phá sản
Nhớ dạo con gái mình học trung học, mỗi lần đi phố, nó chạy vào tiệm Forever 21, còn mẹ nó thì chạy vào Ann Taylor, còn mình và thằng con ngồi đợi ngáp ruồi, đi tè mấy chục lần mà hai mẹ con vẫn chưa chịu ra. Mấy năm trước nghe nói công ty này bị phá sản nên thấy lạ vì họ đặt tên cho công ty là Forever 21, mãi mãi là tuổi 21 vì con nít thì muốn đến tuổi 21 còn mấy mụ vợ thì cứ muốn trẻ 21 tuổi mãi mãi dù đeo răng giả. Chán Mớ Đời
Công ty này do một cặp vợ chồng di dân gốc Hàn Quốc thành lập. Năm 1981, ông Do Won Chang 27 tuổi và vợ là Jin Sook Chang, 25 tuổi lên đường sang định cư Hoa Kỳ. Họ đến Hoa Kỳ với tiếng anh tiếng u không rành. Ông Chang cho biết khi mới đến Hoa Kỳ, ông ta phải làm việc 3 việc cùng lúc. Sáng rửa chén, cho một tiệm ăn, chiều làm ở cây xăng, rồi làm thêm công việc dọn dẹp văn phòng để kiếm thêm thu nhập, tạo dựng giác mơ Hoa Kỳ. Trong khi bà vợ thì làm nghề làm tóc cho phụ nữ.
Khi làm ở cây xăng, ông Chang đột phá tư duy, để ý khách hàng chạy xe xịn đều làm trong nghề thời trang. Nên ông ta kiếm việc trong ngành thời trang và tinh thần lao động vinh quang của người mới định cư khiến chủ yêu mến. Ông ta cho biết cứ xem là công ty của mình nên hăng say làm việc. Không bao giờ xem đồng hồ để về đi nhậu với bạn bè. Không bao giờ nghĩ đến sự bốc lột của chủ nghĩa tư bản.
Dạo đó, Los Angeles là trung tâm may mặt cuả Hoa Kỳ, nuôi sống cả mấy chục ngàn nhân công. Có rất nhiều người gốc Nam Hàn nên họ tạo dựng một hệ thống về ngành may mặt rất mạnh. Như sau này, người Việt sang cũng may ở nhà, cắt chỉ bú xua la mua. Ông Chang học hỏi được cách sản xuất cũng như bán trong kỹ nghệ may mặt. Đồng chí gái có ông anh ruột, vượt biển sang Hoa Kỳ, khởi đầu bán chợ trời quần áo, có 6 đứa con. Trong tuần chạy lên Los Angeles lấy hàng, cuối tuần ra chợ trời bán. Từ đó sau này mở tiệm bán đồ trang tí nội thất trở thành triệu phú, ở nhà 2 triệu. Có hai đứa con mới 30 tuổi đã trở thành triệu phú sau khi bán công ty của chúng thành lập được vài năm.
Sau nhiều năm làm việc, để dành tiền được $11,000, họ mở một tiệm thời trang nhỏ mang tên Fashion 21 với diện tích 900 sqft tại địa chỉ 5637 N. Figuroa, Highland Park, Los Angeles. Khu vực này rất quan trọng vì nằm ở trung tâm sinh hoạt của người gốc Nam Hàn. Gồm thợ may, quần áo từ Nam Hàn,… Chủ trước chỉ bán được $30,000/ năm nhưng hai vợ chồng này chịu khó nên năm đầu tiên họ bán được $690,000. Nhớ năm cảnh sát đánh ông King rồi người Mỹ da đen nổi loạn đập phá, khu vực này bị đốt cháy mệt thở. Tiệm ông anh vợ mình ở đây cũng bị cháy rụi.
Họ làm việc 16 tiếng một ngày, học cách quản lý, tìm hiểu ý thích khách hàng,.. mỗi sáng họ đi nhà thờ cầu nguyện để ơn trên ban cho họ sức khoẻ để làm ngày chưa đủ tranh thủ làm đêm, tạo dựng giấc mơ Hoa Kỳ.
Đến năm 1987, họ đổi tên công ty thành “Forever 21”, ông Chang giải thích là giới choai choai thích tuổi 21 vì có thể uống rượu, còn người trung niên thì muốn cứ ở tuổi 21 mãi mãi. Thời trang giống như các mẫu hàng hiệu nhưng giá rẻ hơn, kiểu Zaha,…
Năm 1989, họ mở một tiệm trong khu Shopping ở thành phố Panorama, Cali với diện tích gấp 6 lần tiệm đầu tiên. Tiền vào như nước nên cứ 6 tháng là họ mở thêm một tiệm mới bằng tiền lời để khỏi phải cần vốn của người ngoài.
Bà Jin Sook Chang đóng vai trò quan trọng lúc đầu vì biết lựa chọn mặt hàng và mua ít để tạo nên sự hiếm hoi khiến phụ nữ Nam Hàn không sợ bị đụng hàng. Theo mình hiểu thì mấy bà sợ bị đụng hàng. Chiến lược này khiến hàng không bị tồn kho mà bán nhanh càng khiến mấy bà Hàn Kiều ưa thích. Thay vì mua nhiều rồi bán hạ giá đây bán rẻ nhưng hàng hiếm. Hợp với tinh thần á đông. Người á đông chỉ muốn Good deal. Đồng chí gái thì cứ mua món gì về là khoe Good deal trọn khi mình thì méo mặt vì cuối tháng mình trả tiền nhưng thà như giọt mưa rơi trên tượng đá, có vợ còn hơn không, có còn hơn không.
Năm 2005, họ mua công ty Gadzooks với giá 33 triệu khiến Forever 21 bổng chốc sở hữu 400 cửa tiệm khắp nơi và năm 2006, có thu nhập lên 33 triệu mỹ kim, và bắt đầu khuếch trương khắp nơi và ngoại quốc. Năm 2006, thu nhập lên 1 tỷ mỹ kim. Và bắt đầu bán đủ thứ. Năm 2015, công ty này có trên 794 cửa tiệm khắp 48 quốc gia, có 43,000 nhân viên, thu nhập hàng năm là 4.4 tỷ mỹ kim.
Hai vợ chồng có hai cô con gái, Lind và Esther tốt nghiệp trường đại học xịn tại Hoa Kỳ với nghề tiếp thị và cô kia học về thiết kế thời trang. Họ chuẩn bị cho hai cô con gái tiếp thu công ty. Cách quản lý công ty trong gia đình vì tin tưởng khơi mào cho việc đưa đến ngày tàn mãi mãi của công ty sau 21 năm, như tên của công ty. Chán Mớ Đời
Họ bắt chước thời trang cuả các công ty khác, rồi làm ná ná để bán với giá 5-10% giá của các công ty xịn nên bị thưa kiện, nghe đâu từ 2007 đến 2019, có đến trên 50 vụ kiện tụng. Tiền luật sư và đền cho các công ty thưa kiện lên đến cả 100 triệu. Ngoài ra các công nhân may mặt lên tiếng đòi quyền lợi vì trả lương ít thêm các điều kiện làm việc không an toàn. Chính phủ thanh tra thì thấy có đến 85% vi phạm các điều luật lao động và bắt phải trả tiền thiếu nhân công làm tăng ca đến hơn cả triệu bạc nên sau này kỹ nghệ may mặt ở vùng Nam Cali bị đưa qua Trung Cộng. Có anh bạn đại diện cho một công ty may mặt của Việt Nam tại Los Angeles nhưng nghe nói Trung Cộng mua lại.
Cách quản lý công ty theo kiểu á đông, mọi việc trong gia đình đưa đến sự sụp đỗ của công ty. Khả năng của vợ chồng ông Chang lèo lái lên đến mức này, nhưng chưa chắc hai cô con gái có khả năng đưa công ty lên một bậc thang nữa, họ không có hội đồng giám đốc như một pháp nhân thường nên không ai trái ý họ cả và nhiều khi kiến thức ít để nhìn xa, có viễn kiến cho công ty trong vòng 5, 10 năm tới với E-Commercial, buôn bán trên mạng.
Họ khai thác thêm các ngành nghề khác khiến mất đi lối đi ban đầu. CoCa Cola cũng lâm vào trườn hợp này, họ mua thêm các công ty khác Frito Lay’s đủ thứ và từ từ họ bị chi phối, không tập trung vào nước ngọt và bị Pepsi có là dành thị trường. Mấy họ đột phá tư duy bán mấy thứ lẻ tẻ và chú tâm khai thác nước ngọt nên lấy lại vị trí hàng đầu. Từ từ khách hàng bắt đầu rời xa vì không muốn trẻ mãi ở tuổi 21. Các công ty cạnh tranh khác như Shein và Tamu bán hàng như tôm tươi trên mạng, các trung tâm mua sắm trở thành chùa Bà Đanh, năm 2019, thu nhập xuống 32%. Họ mở cửa hàng ở âu châu như Đức quốc mà không hiểu văn hoá xứ này nên chủ nhật cửa hàng đống cửa là ngọng…
Thành phố mình có khu mua sắm, nay phải đóng cửa, họ đập ra xây nhà, căn hộ cho thiên hạ. Tương tự khu HUntington Beach, phải thay đổi , nay sầm uất lại.
Ngày 29 tháng 9 năm 2019, công ty khai phá sản và đóng 199 cửa tiệm tại Hoa Kỳ và cuốn gói rời khỏi 40 quốc gia. Gia đình Chang bị thu bán các tài sản và bán cho công ty SPARC với giá là 81 triệu.
Sau khi phá sản công ty tung lên mạng bán trên 30 quốc gia qua Global-e nhưng COVID buồn đời xuất hiện khiến họ phải đóng luôn 350 cửa tiệm còn lại tại Hoa Kỳ. Và tuôn luôn các tài sản khác lên đến 500 triệu.
Ngày nay họ vẫn còn bán trên mạng. Qua trường hợp của công ty này cũng như đa số các công ty khác không thức thời về buôn bán trên mạng như Borders khi xưa, không chịu bán sách trên mạng, giao cho Amazon nên sau này phá sản. Các công ty như Fry’s electronic một thời làm mưa làm gió cũng ấm thầm đóng cửa, Best Buy cũng đóng cửa nhiều tiệm…. Theo quy luật sóng sau xô sóng trước.
https://www.forever21.com/?srsltid=AfmBOoqus2CSTF4tGHloCu7WVOaLflN1hcKmd01fMIwnpC1WHBGERyps
Qua hành trình của công ty may mặt Forever 21, chúng ta thấy Hoa Kỳ là một vùng đất hứa, một cặp vợ chồng chả biết tiếng tây tiếng u di cư đến Hoa Kỳ, chịu làm để dành tiền , 3 năm sau mở một cửa tiệm nhỏ rồi mở tiệm rồi khuếch trương lên thành một đế chế thời trang rồi quá ỷ y vào tài cáng của mình, không mướn người ngoài giúp mình định hướng công ty đối mặt với các thức thách mới về công nghệ, buôn bán trên mạng đã đưa họ đến bờ phá sản. Nói như người Việt “thuyền to thì sóng lớn”. Khi sóng lớn chúng ta cần có nhiều người giúp để chèo lèo lái trên đại dương mênh mông đất trời.
Mình có cô cháu, lấy chồng phụ chồng công ty mua bán trên mạng, 5 năm sau bán công ty cho ai đâu 27 triệu đô la, dùng tiền mua nhà cho thuê. Cứ ăn xong đi chơi. Con nghỉ hè 1, 2 tuần là hai vợ chồng bay đi chơi khắp nơi, thằng em, chả học đại học gì cả, học nghề cô chị, thành lập công ty bán đồ gắp cứt chó. Hoa Kỳ có 400 triệu người, và 40 triệu con chó. Ngày nào cũng phải dẫn chó đi bộ mà chó đi bộ thì nó hay ị, phải lấy bịch nylon hốt cứt chó. Mà người Mỹ thì to béo cúi xuống khó khăn, thằng cháu chi bán đồ gắp cứt chó trở thành triệu phú. Mấy năm sau ai trả nó 8 triệu đô la nên nó phải bán. Nay triệu phú không biết làm gì, cứ lòng vòng đi chơi để kiếm ý kiến buôn bán.
Nhớ dạo nó học trung học, nó với thằng anh họ, cuối năm bán máy Wii, đánh tên í trước máy truyền hình, thời đó mới ra nên rất Hot. Nó kêu anh em trong gia đình đến phụ gói đồ, gửi bưu điện, một ngày tiền vào cả mấy chục ngàn. Sau qua tết thì khách hàng trả lại lỗ học gạch. Họ mua cho con cháu cho vui rồi chơi vài ngày rồi chán đem trả lại trong vòng 30 ngày. Xứ mỹ này có lệ là mua xong có thể trả lại trong vòng 30 ngày. Mình tưởng nó bỏ mộng làm ăn, ai ngờ như nghiện làm ăn nên nó thành công.
Dạo này mình hay tìm tài liệu về người Mỹ gốc Á đông tại Hoa Kỳ để xem quá trình thành công của họ tại Hoa Kỳ. Mình là nông dân nên chỉ muốn con cháu mình làm business chớ bằng cấp trí thức mình không ham. (Còn tiếp)
Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen
Nguyễn Hoàng Sơn
