Nitric Oxide và bệnh tật
Hôm qua, sau khi tập Khoa kêu mình và ông mỹ ở lại để giao thủ xem ra sao. Ông Mỹ trẻ hơn mình, to cao hơn nắm tay mình. Mình lắc tay kéo ông ta thì chưa đúng như ý của Khoa lắm nhưng cũng thể hiện được mình có thể quăng ông mỹ trẻ hơn và to con hơn. Ông mỹ giải thích lý do ông ta buông tay mình ra vì sợ mình quăng ông ta bay lên không. Khoa dặn ông ta cứ giữ tay mình chặt nhưng lần nào cũng bị thả tay hay nắm không chặt. Sau đó Khoa nói ai biết anh là ông già 70 tuổi. Chán Mớ Đời
https://youtu.be/yU4DUaFnP9A?feature=shared
Từ mấy năm nay, Khoa hướng dẫn mình tập với hơi thở, thở bụng nghĩa là không thở bằng miệng, chỉ thở bằng mũi. Tò mò mình đọc thêm 2 cuốn sách của một ông phóng viên về y tế, người Mỹ tên James Nestor và một ông người Ái NHỉ Lan Patrick McKeown. Hai người này kể bệnh tật của họ khi còn trẻ vì thở bằng miệng sau nhờ tập thở bằng mũi nên từ từ khoẻ mạnh lạnh. Họ nói đến một loại khí tên Nitric Oxide được tạo khi thở bằng mũi và thực phẩm, giúp đưa oxy vào các tế bào.
Mình nhớ lần đầu tiên leo Machu Picchu bên Peru, ngày đầu tiên leo núi, mình thở không nổi vì cao độ. Mình đi đường mòn 8 ngày nên cao độ ngày đầu tiên cao hơn cả Inca trail. Sau này mình mới hiểu lý do là vì mình thở bằng miệng. Khi leo đỉnh Whitney, bằng đường mòn Mountaineers, ngắn hơn đường thường (11 dặm) nhưng khó và leo dốc cao hơn. Mình leo bình thường vì thở bằng mũi.
Lý do là về già người ta hay gặp phải tăng huyết áp động mạch phổi (pulmonory hypertension). Khi chúng ta thu nhận ít Oxy thì các hệ thống nội tạng nở ra vì cần thêm oxy cho tế bào nhưng 2 lá phổi thì hơi khác. Nếu chúng ta thu nhận ít oxy vào phổi thì sẽ gặp trường hợp được gọi co mạch do thiếu oxy (hypoxic vasoconstriction) mà chúng ta gọi là Baby Syndrome. Nhớ hồi nhỏ ở nhà có 2 người em, tính tình rất bướng, mỗi lần khóc là khóc ngất, mặt tím xanh vì thiếu oxy. Và nitric oxide chữa vấn đề này vì giúp giãn nở các mạch máu của phổi, giúp thu nhận thêm oxy. Và khi thở bằng mũi sẽ giúp cấu tạo nitric oxide. Lần sau gặp mình sẽ hỏi hai người em này ngủ có bị lộn xộn không.
Khi chúng ta thở bằng mũi thì không khí đi vào sẽ có các lông mũi làm hệ thống thanh lọc chất dơ, vi khuẩn thêm sưởi ấm không khí trước khi đi vào phổi trong khi thở bằng miệng thì không có hệ thống thanh lọc tương tự nên hít thở hơi lạnh có thể bị bệnh, nhiều chất độc ngoài không khí có thể bay thẳng vào cơ thể. Chưa kể vụ không khí làm Axít-hoá các thức ăn trong miệng, tạo ra gum ở các chân răng. Mình có kể vụ tránh vụ sâu ăn răng rồi.
Chỉ đến năm 1991 thì nitric Oxide mới được nhắc đến vì có 3 khoa học gia đoạt giải nobel về y khoa do họ cùng khám phá ra Nitric Oxide. Khi chúng ta ngủ mà ngáy là vì há mồm, mà há mồm thì sẽ ít oxy được thu nhận vào các tế bào. Mở miệng thì mình có thể giả ngáy nhưng khi ngậm miệng lại thì chịu không ngáy được. Xem như muốn hết ngáy chỉ cần lấy băng keo trong dán cái mồm trước khi đi ngủ.
Nếu xét về enzyology (môn học về enzyme) và sinh vật học thì enzyme được thấy trong các tế bào endothelial và trong các mạch máu của cơ thể. Người ta bắt đầu hiểu là khi thở bằng mũi sẽ giúp cấu tạo Nitric Oxide. Vấn đề là đối với người lớn tuổi, quen thở bằng miệng lâu năm sẽ hạn chế tiếp nhận oxygen vào lá phổi, ít nitric oxide sẽ đưa đến tình trạng rối loạn chức năng nội mô nên khiến họ phải thở nhanh đưa đến tình trạng cao áp huyết, tiểu đường và hết cường dương. Người ta kể họ vô tình tìm ra thuốc cường dương Viagra là khi tìm cách tạo nitric oxide. Lý do là khí này giúp nở các mạch máu để máu dễ lưu thông hơn vì thường bác sĩ kê toa thuốc loãng máu để khỏi bị tai biến. Và khi tìm ra cách giúp nở các mạch máu thì cũng giúp mạch máu ở dương vật nở ra bơm máu về.
Các bác trai khoan mừng vì họ cho biết độ 40% là hiệu nghiệm vì cần thêm nhiều yếu tố để giúp máu bơm về dương vật. Còn phụ nữ thiếu nitric oxide thì cũng bị lạnh cảm, cũng nên cẩn thận vì lý do thiếu nitric oxide nên có thể đưa đến nhiều bệnh tật khác như đàn ông, tim gan phèo phổi, tiểu đường này nọ.
Ngoài ra có những loại khác giúp mạch máu nở giãn như ăn ớt cay, uống niacin….
Thế vận hội 2012 được tổ chức tại Luân đôn, các lực sĩ Anh quốc đoạt nhiều huy chương nhất từ trước đến nay. Họ được cơ quan thế vận hội Anh quốc cho uống nước rau củ giúp tạo ra nitric oxide, khiến oxy được chuyển đến tế bào nhiều. Sau đó thì các công ty mới bán các loại quảng cáo sẽ giúp có nhiều nitric oxide như bột củ dền bú xua la mua. Theo mấy khoa học gia thì sai vì uống 3 cái này không hiệu nghiệm vì mỗi cơ thể khác nhau. Cần nhiều yếu tố để giúp tạo nitric oxide. Có lần mình cũng đọc mấy vụ này, mua về uống mấy tháng tốn tiền chả có kết quả. Thật ra cần phải tập thể dục hay đi bộ giúp máu lưu thông thì mới giúp cơ thể đưa oxy vào các tế bào. Chán Mớ Đời
Mấy người bị ngưng thở khi ngủ (sleep apnea), đa số là thở bằng miệng nên khi không có oxy thì cơ thể không thể tạo ra nitric oxide. Mà không có nitric oxide thì cơ thể không thể đưa oxy vào các tế bào. Những người ngủ mà bị ngưng thở khi có tỷ lệ cao 10 lần bị bệnh về tim, đột quỵ, tái biến,… hôm trước đi dự buổi gây quỹ, gặp lại một anh quen đồng tuổi. Anh ta cho biết ở bệnh viện 6 tuần về. Hỏi lý do, nói là thở không được, chỉ sử dụng được 25% lá phổi nên tối ngủ phải gắn oxy nơi mũi để thở. Nếu thuở bằng miệng lâu ngày sẽ khiến hai lá phổi không họat động hữu hiệu.
Lâu rồi mình có xem một phim tài liệu nói về 1 bác sĩ giải phẫu tim mạch Caldwell Blakeman Esselstyn Jr. và một tiến sĩ đại học Cornell tên Campbell. Ông bác sĩ cứ thông tim cho bệnh nhân nhưng rồi vài tháng sau lại thấy bệnh nhân trở lại nên buồn đời ông ta thắc mắc lý do thay vì vui mừng, hốt bạc. Một ông tiến sĩ đại học Cornell làm một nghiên cứu bên Trung Cộng về dinh dưỡng suốt 20 năm thì khám phá ra các vùng ăn thịt nhiều bị bệnh nhiều còn các vùng chế độ dinh dưỡng ăn nhiều rau cải thì ít bị bệnh hơn. Hai ông nhập lại, khuyến khích người Mỹ ăn rau cải nhiều. Bệnh nhân của ông bác sĩ có một số theo chế độ ăn rau cải nhiều thì sống lâu cả 20 năm như ông tổng thống Bill Clinton tuyên bố là ăn rau cải để sống còn.
Họ phỏng vấn vợ ông bác sĩ thì bà này ra các công thức như ăn rau Kale rất nhiều,… sau này mình mới hiểu là trong rau cải có nhiều chất sơ và giúp tạo nitric oxide. 10 năm về trước xem tài liệu chỉ biết vậy nhưng không hiểu lý do, nay đọc thêm tài liệu thì mới giác ngộ cách mạng. Nên ăn rau cải nhiều.
Đường chuyển hóa enterosalivary này bổ sung cho việc sản xuất NO nội sinh và đặc biệt quan trọng khi hệ thống L-arginine–NOS bị suy giảm (ví dụ trong quá trình lão hóa, rối loạn chức năng nội mô hoặc thiếu oxy). Các loại rau giàu nitrat như củ dền, cải rocket (arugula), rau bina, xà lách, cần tây và các loại rau lá xanh khác, cung cấp phần lớn nitrat trong chế độ ăn thông thường (thường chiếm 60–80%).
Bằng chứng vững chắc nhất liên quan đến tác động lên hệ tim mạch. Nhiều thử nghiệm ngẫu nhiên và phân tích tổng hợp cho thấy nitrat trong chế độ ăn (thường dưới dạng nước ép củ dền cung cấp khoảng 200–800 mg nitrat, hay ~3–13 mmol) làm giảm huyết áp ở mức độ vừa phải. Mức giảm điển hình khoảng 3–5 mmHg đối với huyết áp tâm thu (và đôi khi giảm nhẹ hơn đối với huyết áp tâm trương) ở cả người huyết áp bình thường và người tăng huyết áp, với hiệu quả xuất hiện trong vài giờ và duy trì trong nhiều ngày đến vài tuần khi sử dụng đều đặn.
Các cải thiện về chức năng nội mô, độ cứng động mạch và các dấu hiệu sức khỏe mạch máu cũng đã được ghi nhận. Những thay đổi này phù hợp với việc tăng khả dụng sinh học của NO dẫn đến giãn mạch. Nhưng thường mấy loại mua về khuấy uống thì không hiệu nghiệm. Hôm nào mình kể vụ này vì khá dài.
Nitric oxide có thể cải thiện hiệu quả sử dụng oxy, thời gian đến khi kiệt sức và công suất đầu ra, đặc biệt ở người tập luyện giải trí hoặc mức độ trung bình và trong các bài tập cường độ cao hoặc sức bền. Hiệu quả nhỏ hơn hoặc không rõ ở vận động viên chuyên nghiệp. Năm vừa rồi đi bộ mỗi ngày 30-40 km ở Ý Đại Lợi, chiều mình ăn xà lách rất nhiều rồi thịt bò nhưng quan trọng là mình thở bằng mũi. Nhớ mình có kể trên là các lực sĩ thế vận hội của Anh quốc được cho uống mỗi ngày loại nước rau cải có nitric oxide.
Dữ liệu mới cho thấy lợi ích có thể đối với độ nhạy insulin, sức khỏe răng miệng (thông qua ảnh hưởng đến hệ vi sinh miệng) và lưu lượng máu não. Một số nghiên cứu quan sát liên kết việc tiêu thụ nitrat từ thực vật cao hơn với nguy cơ thấp hơn về các sự kiện tim mạch, sa sút trí tuệ hoặc thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi tác, mặc dù có thể còn nhiễu do chất lượng chế độ ăn tổng thể.
Ngày nay, tại Hoa Kỳ chúng ta uống nước có fluoride, đánh răng cũng có chất fluoride thêm họ quảng cáo xúc miệng Listerine nên vô hình trung giết hết vi khuẩn cần thiết trong hệ vi sinh miệng. Chị vợ mình là nha sĩ thì kêu sáng khoan xúc miệng, để ăn đã giúp các vi khuẩn tốt xuống đường ruột giúp hệ miễn nhiễm của mình. Họ nói cạo lưỡi cũng mất đi khá nhiều vi khuẩn tốt cho đường ruột, hệ miễn nhiễm. Tương tự khi ăn, nên nhai cẩn thận sẽ giúp có nhiều nước miếng giúp đường tiêu hoá.
Ông Nestor, kể là được mời đi nói chuyện tại các đại hội nha sĩ thì hưởng ứng không được tốt đẹp lắm vì nha sĩ cần bệnh nhân mà nay nói họ không được dùng hoá chất xúc miệng,.., xịt nước xúc miệng khiến ít bệnh nhân tới thăm thì đói à. Tương tự các sinh tố như K2 cần để giúp răng tốt. Mình có kể 2 năm không đi nha sĩ để xem hiệu nghiệm ra sao. Mình thở bằng mũi, đánh răng bằng kem đánh răng sản xuất từ Đức quốc, vì họ cấm fluoride, xịt nước ở kẽ răng sau khi ăn uống để tránh bị axít-hoá thức ăn còn dính ở kẽ răng. Lý do là có floss răng và đánh răng thì khi xịt nước vẫn rớt xuống các mảnh thức ăn nhỏ bé dính ở kẽ răng. Chị bạn nha sĩ kêu răng tốthơn lần trước. Nhờ anh bạn nha sĩ giải thích cho mình và kêu ra Costco mua cái máy xịt nước để tẩy sạch răng hàng ngày.
Thiếu hụt nitrat/nitrit lâu dài trong chế độ ăn ở mô hình động vật đã được liên kết với hội chứng chuyển hóa, rối loạn chức năng nội mô và tăng tử vong do tim mạch, hỗ trợ vai trò sinh lý của nitrat ngoại sinh.
Mỗi chiều mình đi bộ với vợ thì cô nàng kêu hít sâu, giúp ngủ tốt, bớt uống thủ ngủ lại nhưng cô nàng vẫn còn thở bằng miệng khi ngủ. Tối mình đi ngủ thì lấy băng keo dán nơi miệng để tránh mở miệng khi ngủ. Sáng ra thì thấy khoẻ dù ngủ độ 6-7 giờ, vì xem đồng hồ thì thấy ngủ sâu lâu hơn còn khi quên dán băng keo thì thấy ngủ sâu ít và hay trằn trọc.
Bác sĩ khuyên là tối ngủ thức giấc vào lúc 2-3 giờ sáng thì không nên dậy đi tiểu vì sẽ khiến mình mất ngủ, trằn trọc luôn. Họ lý giải là tối nhiều khi nằm nghiêng nên nước tiểu hay bị dồn về một phía. Họ nói cứ quay nằm thẳng, đừng bật đèn hay thức giấc thì sẽ ngủ lại nhanh còn thức giấc, đi tiểu, bật đèn thì hệ sinh học của mình nhất là tim đang đập nhẹ nay vì thức giấc nên bắt đầu làm việc, cơ thể nóng lên nên khó dỗ giấc ngủ lại. Họ khuyên ngủ phòng mát một chút thay vì nóng. Lý do là cơ thể hạ nhiệt thì mới ngủ được. Tuỳ cơ thể mỗi người. (Còn tiếp)
Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen
Nguyễn Hoàng Sơn







