Đi xem đá banh với con

 Trải nghiệm đáng nhớ với con

Hôm nay, hai cha con đi xem giải túc cầu thế giới ở vận động trường SoFi ở gần Los Angeles. Lâu lắm rồi, trên 20 năm mới đi xem đá banh lại với thằng con, thêm lần đầu tiên xem trận đá quốc tế của giải vô địch thế giới. Thể thao đối với người Mỹ rất quan trọng, như một văn hoá đặc thù khác với âu châu vì có ăn uống. Ở âu châu, khi xưa mình đi xem đá banh thì thấy thiên hạ đến xem rồi về ngoại trừ một số cổ động viên băng đảng mà người Anh quốc gọi là Hooligans, chia phe đánh nhau. Ngược lại ở Hoa Kỳ, xem thể thao như một cuộc hội ngộ thân hữu ăn uống rất lâu, khởi đầu trước khi trận đấu bắt đầu rồi kéo dài đến chiều tối.

Hai cha con ngồi hạng cá kèo nhưng vẫn đắt kinh hồn.

Nhớ lần đầu tiên ở Cali, được thân hữu rủ đi xem một trận bóng chuỳ ở Anaheim. Mình đâu biết gì, vì lần đầu tiên. Ở âu châu thì dân tình không xem hay chơi môn này. Họ hẹn ở bãi đậu xe thì chạy đến với đồng chí gái. Ai ngờ một ông bạn đem xe RV của ông ta lại đậu ngay bãi đậu xe, rồi đem ra đồ nướng thịt, hot Dog, hamburger đủ trò. Bắt đầu nướng cho thân hữu ăn uống. Mình nghe nói các cổ động viên âu châu đi xem giải túc cầu thế giới, rất ngạc nhiên khi thấy người Mỹ mời họ ăn uống dù chả quen biết. Trận đá chả biết lúc nào mà phải đến sớm hơn 2 tiếng nên ngạc nhiên. Hóa ra là để ăn hamburger, uống coca cola đủ trò,… hình như họ gọi là Tailgate. Cái đuôi sau xe.

Kỳ này giải túc cầu thế giới được Hoa Kỳ, Mễ Tây Cơ và Gia-nã-đại tổ chức chung, lại có đến 48 quốc gia tham dự nên đông. Nhớ năm 1994, Hoa Kỳ tổ chức lần đầu tiên khiến người Mỹ tò mò hỏi môn thể thao gì lạ vậy. Đi làm các đồng nghiệp hỏi chơi ra sao này nọ. Đội tuyển mỹ ít có ai là cầu thủ nhà nghề, toàn là đá tài tử. Đối với họ môn thể thao này dành cho phụ nữ. Ngày nay thì có nhiều cầu thủ mỹ đá ở âu châu thêm dân gốc La-tinh gia nhập cũng nhiều và người da đen cũng đông.

Đọc tin tức thì họ cho biết đội tuyển Maroc toàn là dân sinh ra tại hải ngoại, còn đội tuyển pháp chỉ có một ông tây da trắng còn toàn đến từ phi châu. Pháp quốc mà thua thì họ chửi dân di cư còn thắng thì bác-ái, tự-do, bình-đẳng bú xua la mua.

Có cái vòng tròn màn hình video treo lơ lững trên sân chơi, mọi người khắp nơi đều có thể xem được 

Mình không tính đi xem, ở nhà xem như bao nhiều năm qua nhưng rồi thấy trên mạng có bà nào rao bán vé. Hỏi ra thì giá bán trên trời. Họ mua sẵn lâu rồi đợi đến gần đá thì tung lên bán gấp đôi, gấp 3 hay gấp 10 lần. Mình hỏi thì chị ta kêu $3,200 mà khi mình lò mò mua khi cận ngày thì có $602. Thấy đắt quá nên không mua nhưng rồi xem đội tuyển Hoa Kỳ đá như ba-tây nên muốn đi xem cho biết. Mình mới dọ hỏi thêm thì có người mua vé cho trận tứ kết giá $182, nay họ bán lại với giá $1,800. Vụ này mình không biết nếu không thì đã mua trước cả chục vé rồi đến cận ngày đem ra bán kiếm lời. Mình đã ghi danh cho thế vận hội 2028 rồi.

Kỳ này bổng nhiên đội tuyển Hoa Kỳ đá có vẻ khá hơn các kỳ trước nên hào hứng muốn đi xem nhưng trận cuối đá vòng loại của Hoa Kỳ, giá vé quá đắt nên mình mua vòng 32 đội giữa Nam-Phi và Gia-nã-đại. Giá chắc độ $182, hạng cá kèo nhưng may mua được với giá $602. Thế là hai cha con chuẩn bị tinh thần đi. Nhưng tinh thần vẫn chưa hết lo ngại. Lý do là chưa có số QR trên vé mình nhận được. Phải đợi 4 tiếng trước khi trận đấu bắt đầu thì FIFA mới báo cho biết đã chuyển QR code qua trương mục của mình mà mở Wallet Apple ra thì không thấy QR nhưng khi scan thì máy rà được. Họ không muốn cho QR code hiện lên , sợ gian lận.

Vé hiện lên trên ứng dụng của FIFA, không có mã QR. Tương tự số thông hành và bằng lái xe của mình cũng không hiện lên trên Wallet Apple. Khi mình vào trong rồi thì hiện lên vé đã sử dụng.

Đúng 8:30 hai cha con lái xe ra nhà ga thành phố, đậu xe rồi lấy xe buýt đi lên Los Angeles. Có mã QR nên lên xe buýt thoải mái con gà kê. Xe đủ chỗ thì mới chạy, không ai đứng cả. Hôm nay chủ nhật nên xa lộ vắng nên không kẹt xe chớ ngày thường vào giờ này là ngọng. Đến nơi, thì được biết là khi về cũng phải trở lại đây để lấy xe buýt.

Mã QR cho bãi đậu xe và đi xe buýt

Phải công nhận người Mỹ tổ chức rất chu đáo. Vừa xuống xe buýt là thấy một hàng dài các nhà vệ sinh di động, thêm các trạm nước uống miễn phí. Mỗi xe trả $10.50 cho toàn gia đình, nên đi tè xong lấy nước uống. Các thiện nguyện viên chỉ đường rồi chúc một ngày vui đủ trò. Từ chỗ bến xe buýt đến chỗ sân vận động thì đi bộ độ 20 phút. Dọc đường người Mễ, đứng bán hot dog, và áo quần, đủ trò. Cứ như khi xưa đi xem đá banh ở pháp, dọc đường là thấy người ả rập đứng bán bánh mì kẹp merguez.

Xuống xe buýt là thấy bảng này để du khách không biết tiếng anh có thể tìm hiểu tin tức với tiếng mẹ đẻ của họ

Mấy cô học sinh hay sinh viên đứng vẽ cờ quốc gia của cổ động viên

SoFi không phải một sân vận động bình thường, mới được xây dựng đâu 5 năm về trước. Mà là một trung tâm giải trí theo đúng nghĩa Hoa Kỳ ở thế kỷ 21. Do công ty kiến trúc HKS Architects thiết kế, một phần vận động trường được xây dựng ngoài trời, nhờ khí hậu nam Cali ôn hoà, có một nóc nhà trong sáng để ánh sáng lọt qua, không như ở các thành phố có tuyết lạnh mùa đông, phải che hoàn toàn lại. Họ sẽ sử dụng cho thế vận hội năm 2028 sắp đến.

Hai cha con đi vòng vòng xem kiến trúc thiết kế ra sao vì khu vực quá rộng có hồ nước, có thêm các trung tâm thương mại. Ngày có cả nơi họ gọi là COSM, nếu không mua vé được vì đắt thì đến đây xem, màn ảnh lớn , ăn uống ,… 

Điểm đặc biệt là Oculus, bảng video vòng tròn trên sân, hình ảnh 4K rõ như ban ngày. Kinh, ngồi xem quảng cáo hay chiếu chậm lại, đủ ánh sáng,… nghe nói cái bảng video này là hiện đaị nhất.

Còn phần thiết kế thắng cảnh thì do Studio-MLA thực hiện gồm có: một hồ nhân tạo, nghe nói đã có người chết đuối trong hồ rồi. Thêm các tiệm bán hàng và khu vực giải trí liên kết với sân vận động và thành phố. Nói chung là rất hay vì khu vực sẽ không chết nếu không có chơi banh, thể thao, vẫn có chỗ để giải trí, dân Los Angeles có thể đến dã ngoại, ăn uống,… hôm nào rảnh mình kể thêm về kiến trúc và sự phối hợp với thắng cảnh. Đây là một sự thành công cho sự thiết kế. Có mấy dãy chung cư mới xây chắc đắt tiền. Có chỗ này cho mướn Airbnb cho mùa Superbowl năm 2027 là hết xẩy. Trên đường đi thấy mấy người vẽ mướn cho cổ động viên mấy lá cờ trên má. Không biết họ lấy bao nhiêu, chắc độ $10. Đủ thứ để làm tiền.

Xung quanh sân vận động có đủ thứ để giải trí cho người dân Los Angeles.

Đi bộ vòng-vòng xong thì thằng con kêu đến khu vực họ gọi là FanFest để xin đồ của các công ty tặng quà vớ vẩn. Thấy thiên hạ đứng đợi đến phiên mình thấy nản đời cô lựu. Thức ăn cũng đứng đợi. Mình kêu lên kiếm chỗ ngồi, thấy có bán hamburger đủ trò mà ít ai đợi nên kêu thằng con có chỗ rồi chạy xuống mua mà ăn. Cũng có người đi bán dạo ở các hàng ghế nhưng đa số là nước uống.

Thể thao đối với người Mỹ như một chương trình ca nhạc giải trí đủ trò. Đá banh thường là 2 hiệp 45 phút. Đến mỹ là chia thành 4 hiệp 22.5 phút để quảng cáo. Họ gọi là trời nóng nên giải khát vớ vẩn, chung quy là để quảng cáo. Có mấy cô cheerleaders chạy ra múa bú xua la mua như đi xem đá banh mỹ, họ gọi là banh bầu dục.

Chỗ mình ngồi không có cô nào đẹp như hao chị em này. Chán Mớ Đời 

Ăn hamburger no nê xong thằng con kêu bố xeo-phì. Lần đầu tiên mình thấy nó muốn xeo-phì với mình. Thường chỉ có con gái chạy lại ôm bố rồi xeo-phì. Coi xong hai cha con đi bộ đến trạm xe búyt lấy xe về. Thằng con cảm ơn bố, kêu “we have good time together”, ôm bố rất cảm động. Mình nghĩ tốn tiền hơi nhiều nhưng có được vài tiếng đồng hồ với thằng con. Mai mốt nó có gia đình thì xem như hết có cơ hội. Sau này có con nó sẽ dẫn đi xem đá banh. Kỷ niệm nhớ đời gia truyền.

Khiến mình nhớ lần đầu tiên đi xem đá banh với ông cụ khi còn nhỏ. Hình như năm học 11 ème. Ông cụ kêu đi xem đá banh, rồi dắt mình đến trường Thăng Long ở đầu đường Hai Bà Trưng, ông cụ mượn ai chiếc xe gắn máy hiệu Ischia rồi kêu mình leo lên ghế sau. Xe chạy mình mỏi chân quá nên khi đến đường Cường Để, mình để cái chân xuống thì rẹt rẹt rẹt, cái chân mình bay vô bánh xe, máu chảy bú xua la mua. Thế là ông cụ dắt xe về trả rồi đưa mình về nhà băng bó chân lại. Chán Mớ Đời 

That’s awesome. Happy to hear that. I agree I’ve bonded with my older son that weekend like no other.  family is the core of why life is worth living

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Thảm sát Thánh Bartholomew ở thế kỷ 21

 Thảm sát Thánh Bartholomew ở thế kỷ 21

Đọc báo chí và mạng xã hội bên pháp và âu châu, thấy nhiều người Pháp lên tiếng chống đối người hồi giáo ra mặt. Không còn lịch sự, ngại ngùng bị chỉ trích là kỳ thị chủng tộc này nọ. Có người nhắc đến cuộc thảm sát ngày Thánh Bartholomew khi xưa và có thể xảy ra lại tại âu châu giữa người sở tại và người di dân theo hồi giáo. Thấy họ bỏ video chiếu cảnh người âu châu bị người hồi giáo đánh đập rồi người sở tại, hè nhau đánh lại đủ trò. Chính phủ thuỷ điển đã ra chương trình hồi hương người hồi giáo, nghe nói họ cho mỗi gia đình về lại cố hương 40,000 euro để làm lại cuộc đời ở quê nhà. Theo mình thì có lẻ về sự khác biệt văn hoá hơn là tôn giáo vì dân âu châu ít đi nhà thờ lắm.

Khi mình ghé Barcelona lần đầu tiên thì có xem tấm tranh này nhưng chả hiểu lý do. Sau đọc sách mới hiểu ông thánh này bị hành hình, xẻo da

Chính phủ Đức quốc muốn hồi hương 900,000 người tỵ nạn Syria mà chính phủ lâm thời Syria không muốn nhận. Tối cao Pháp Viện Hoa Kỳ mới tuyên bố cho phép chính quyền mỹ hiện nay có thể hồi hương các người tỵ nạn Haiti,… nghe đâu trên triệu người. Đi qua Thổ Nhĩ Kỳ, đến các biên giới gần Syria sẽ thấy dân tình tỵ nạn ở đó đông lắm. Mấy ông tây phương, tàu, nga cứ đưa súng đạn cho mấy người này đánh nhau như Việt Nam khi xưa rồi tỵ nạn chạy giặc đầy. Sống lây lấc ở các trại tỵ nạn như trường hợp dân Palestine, mà mình có chạy ngang xem các trại tỵ nạn của dân này ở Jordan, họ sống từ năm 1948 đến nay, không biết bao nhiều thế hệ. Đặc biệt, là ai cũng thương dân Palestine nhưng chả có nước nào muốn nhận tỵ nạn của giống dân này cả. Ngày cả các anh em ả rập.

Các đế chế như Hy-Lạp, La-Mã thời xưa cũng tan rã vì nội chiến, khi các người di dân mà người hy-lạp chính thống gọi “Métèque”, nổi lên chống lại người Hy-Lạp. Một đế chế tan rã vì nội chiến như chúng ta thấy ngày nay tại các nước tây phương, có sự xung đột giữa hai bên, vì quyền lợi cá nhân hơn là quyền lợi dân tộc.

Nhớ khi xưa ông tây dạy lịch sử Pháp quốc, nói vụ chiến tranh tôn giáo với những nhóm Huguenots đủ trò khiến mình đã ngu lại càng ngu thêm. Sau này sang âu châu nhất là khi làm việc ở Luân đôn mới hiểu vụ người công giáo và người Tin Lành choảng nhau ở vùng Bắc Ái Nhỉ Lan. Cùng một tôn giáo, cùng thánh kinh mà họ hiểu khác nhau đánh nhau bú xua la mua. Cứ lâu lâu nghe họ đặt bom nổ ở đâu đó, thậm chí khách sạn mà bà thủ tướng đang cư ngụ, họ cũng tìm cách đánh bom banh ta lông.

Ngày tàn sát thánh Bartholomew là một trong những vụ bạo lực tôn giáo nổi tiếng nhất trong lịch sử châu Âu. Khởi đầu vào đêm 23–24 tháng 8 năm 1572 tại Paris và nhanh chóng lan sang nhiều thành phố khác của Pháp quốc. Năm ngoái có ghé thành phố Lyon, ông thổ công ở đây dẫn mình đi ngang một ngôi nhà thờ xưa của người đạo Tin Lành, sau này làm gì mình quên nhưng đó là dấu hiệu, di tích lịch sử tồn tại còn lại của sự việc. Nhưng cũng nhờ vậy mà người Pháp, người Anh quốc vì tôn giáo nên vượt biển di dân sang châu Mỹ để tìm miền đất hứa mới.

Thế kỷ 16, nước Pháp bị chia rẽ bởi các cuộc chiến tranh tôn giáo giữa người Công giáo và người Tin Lành Pháp, được gọi là Huguenot. Hai bên đã trải qua nhiều năm giao tranh, ám sát và trả thù lẫn nhau.

Đội tuyển pháp chỉ có độc nhất một người gốc pháp. Hy vọng năm nay Pháp quốc sẽ thắng giải túc cầu thế giới chớ thua thì dân pháp chửi dân di dân, lại lộn xộn đình công đủ trò.

Để hòa giải, triều đình tổ chức hôn lễ giữa: Marguerite de Valois (Công giáo)và Henri de Navarre (Tin Lành). Đám cưới hoành tráng diễn ra tại Paris vào tháng 8 năm 1572 và thu hút rất nhiều quý tộc Huguenot đến thủ đô. Vài ngày sau đám cưới, lãnh tụ Huguenot là Gaspard II de Coligny, bị ám sát hụt. Triều đình lo ngại những người Huguenot sẽ nổi dậy để trả thù. Trong bối cảnh căng thẳng đó, nhà vua Charles IX cảu Pháp quốc, đã ra lệnh tiêu diệt một số lãnh đạo Huguenot. Có người cho rằng chính mẹ ông, Catherine de’ Medici, là người đưa ra quyết định này. Bà này gốc Ý Đại Lợi, sùng công giáo, dòng họ này có nhiều người làm đức giáo hoàng tại La-Mã.

Rạng sáng ngày 24 tháng 8: Đô đốc Coligny bị giết. Đám đông sau đó tấn công những người Huguenot trong thành phố. Cuộc giết chóc nhanh chóng vượt khỏi mục tiêu ban đầu và trở thành bạo lực trên toàn nước pháp. Hình như thành phố Lyon có nhiều người theo đạo Tin Lành. Viết đến đây mới nhớ cảnh trong phim “Ghandi” của đạo diễn David Lean, có diễn lại cảnh người theo Hồi Giáo và Ấn Độ Giáo giết nhau sau khi người Anh quốc rút lui khỏi thuộc địa của họ. Kinh hoàng.

Các ước tính số người chết hai bên rất khác nhau nhưng so với dân số thời đó thì khá nhiều. Hôm qua đọc tin tức bên tây được biết là công ty Louis Vuitton đã bỏ ý định tiếp tục xây khách sạn trên đại lộ Champs Elysees mà ngày nay du khách đi ngang tấy hình thù một cái rương to đùng. Mình đoán lý do là mỗi lần đội banh PSG thắng là dân tình chạy ra đây đốt phá. Các tiệm cứ phải mua gỗ đóng che cửa tiệm lại. Đu khách đến trả mấy ngàn một đêm mà bị đốt phá thì hơi phiền.

Người ta ước tính khoảng 2.000–3.000 người bị sát hại ở Paris. Trên toàn nước Pháp, khoảng 5.000–10.000 người, dù một số nguồn lịch sử đưa ra con số cao hơn. Do tài liệu đương thời không đầy đủ, không có con số chính xác được tất cả các sử gia chấp nhận.

Hậu quả sự việc là hàng nghìn người Huguenot bỏ trốn sang các nước khác như Hoà lan, THuỵ Sĩ, Châu Mỹ như Hoa Kỳ, Gia-nã-đại, các đảo nhỏ của Pháp quốc,… Chiến tranh tôn giáo ở Pháp tiếp tục kéo dài thêm nhiều năm. Sự kiện làm người Công giáo và Tin Lành trên khắp châu Âu, không ưa nhau. Có anh bạn người hoà Lan nói: tao sinh ra ở bên đường ngày là công giáo nhưng nếu tao sinh ra bên kia đường thì là Tin Lành. Chán Mớ Đời 

Về sau, Henry IV của Pháp quốc, lên ngôi và ban hành Edict of Nantes năm 1598, trao cho người Huguenot nhiều quyền tự do tôn giáo hơn và giúp giảm bớt xung đột, dù sắc lệnh này sau đó bị hủy bỏ vào năm 1685. Nói chung mình ít gặp người Pháp theo đại tin lành bên pháp.

Cái gì trên đời này mà choảng nhau là vì quyền lợi, còn tôn giáo chỉ là cách giải thích cho hợp lý. Cạnh tranh quyền lực giữa các gia đình quý tộc, và các gia đình làm ăn buôn bán khá hơn, lo ngại về an ninh của triều đình. Tình hình chính trị bất ổn trong nước thêm tâm lý đám đông và bạo lực leo thang sau những vụ ám sát ban đầu. Điển hình lâu lâu ở Hoa Kỳ, có cảnh sát nào bắn chết một người Mỹ da đen là thấy lộn xộn. Vì vậy, thảm sát Ngày Thánh Bartholomew thường được xem là kết quả của sự kết hợp giữa xung đột tôn giáo, đấu tranh chính trị và những quyết định của giới cầm quyền trong bối cảnh khủng hoảng.

Mình không phải công giáo nhưng khi xưa đi viếng viện bảo tàng, hay vào nhà thờ xem tranh đều thấy các bức tranh nói về ông thánh Bartholomew này, một trong Mười Hai Tông đồ của Jesus of Nazareth.

Theo truyền thống Kitô giáo, sau khi Chúa Giêsu phục sinh, Thánh Bartholomew đã đi truyền giáo tại nhiều nơi, có người nói bên Ấn Độ, có thể ngày nay là các vùng của Ba Tư, Armenia,.. Theo truyền thống, Thánh Bartholomew bị tử đạo tại Armenia, sau này được phong thánh. Vấn đề là nghe nói ông ta bị hành hình, bị lột da khi còn sống, sau đó bị chém đầu hoặc đóng đinh. Vì vậy, trong nghệ thuật Kitô giáo, ông thường được các hoạ sĩ vẽ: cầm một con dao (dụng cụ hành hình) hay cầm chính tấm da của mình. Kinh

Mình không phải công giáo nhưng khi học kiến trúc, phải đi xem tranh bú xua la mua rồi học lịch sử nghệ thuật, thầy giảng về các nhân vật trong kinh thánh để nói lên hình ảnh, lý do bức tranh được thực hiện,… nên phải mò tìm thánh kinh để đọc để hiểu thêm về văn hoá nước sở tại. Chán Mớ Đời 

Tình hình kiểu này, cứ tin tức giả khiêu khích người âu châu và dân di cư hồi giáo thì không sớm muộn có thể đi đến vụ đạp giết nhau. Cứ thấy lâu lâu có người bắn chết dân tỏng nhà thờ, hay do thái đủ trò. Lâu ngày sẽ bùng nổ mà giết nhau.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Hai cha con đi xem guô-cốp

 Hai cha con đi xem guô-cốp

Cách đây đâu 2 tháng, thấy có một cô nào trên mạng rao bán lại vé guo-cốp nên tò mò xem thì thất kinh vì một vé giá, hạng cá-kèo $3,200 nên thôi không dám mua. Ở Hoa Kỳ họ cho phép bán lại vé đi xem thể thao, nôm na là bán chợ đen nên có nhiều công ty hay cá nhân mua sẵn trước rồi từ từ rao bán. Gần đến ngày đấu thì khám phá ra vé hạng cá-kèo của cô kia rao bán chỉ còn giá đâu $500 nên mình tính mua 2 vé cho hai cha con đi xem. Mình hỏi thằng con thì nó muốn đi nhưng tuỳ bố. Hỏi đồng chí gái thì cô nàng kêu không cần đi vì chả hiểu gì cả.

Cuối cùng mình không mua vì đội tuyển túc cầu của Hoa Kỳ thì mấy năm nay đá Chán Mớ Đời. Thay không biết bao nhiêu huấn luyện viên nhưng cứ ra sân là phải cầu nguyện. Nhất là mỗi lần đấu, chỉ thấy cổ động viên toàn là người Mễ. Xem đội tuyển Hoa Kỳ đá banh thì 90% là dân Mễ đi xem, bận đồ màu xanh và tung cờ Mễ Tây Cơ. Cứ nghe thiên hạ hô Viva Mexico thay vì U Ét Ây. Chán Mớ Đời 

Ở nhà xem cho khoẻ đời cô lựu. Mình mua đài Telemundo của người Mễ, giá $3/ tháng nên xem bằng tiếng Mễ. Chớ mấy kênh mỹ thì đắt lắm thêm họ bình luận chán như con gián. Thấy họ phỏng vấn cầu thủ đội tuyển Hoa Kỳ bằng tiếng Mễ vì mấy người này gốc Mễ nhưng có lẻ đội tuyển Mễ dư người nên họ đầu quân cho đội tuyển Hoa Kỳ. Đội tuyển Hoa Kỳ lúc đầu phải đi kiếm người nào có chút máu mỹ, rủ họ đầu quân cho đội tuyển như dưới thời huấn luyện viên Klinsman, người Đức. Ông ta kiếm các cầu thủ xoàng xoàng bên Đức quốc, có bố là người Mỹ, lính đóng tại âu châu rồi đá cho hội tuyển mỹ vì họ không bao giờ được tuyển vào đội Đức quốc vì trình độ thấp hơn. Cho nên nhiều tuyển thủ Hoa Kỳ không biết nói tiếng anh, trả lời phỏng vấn bằng tiếng Đức.

Bản đồ sân vận động Englewood không chứa nhiều khán giả như Rosebowl

Chỗ đậu xe giá bèo lên đến $113.50 / chỗ mà đi bộ cả mấy chục phút còn gần bên cạnh thì $634

Đi xem trận này Nam-Phi vs Gia-nã-đại 

Mấy chỗ có khung tô màu là nơi có phòng khách chung với các người mua vé. Còn suite riêng thì giá trên $90,000 nên tài tử Tom Cruise chỉ đi một mình vì thêm cô bồ là mất thêm $100,000.

Có chỗ ngồi ăn đại khái rẻ nhất là gần $3,000 chưa kể tiền ăn uống khi vào trong phòng.

Năm nay số khán giả tham dự đông như quân nguyên

Khi xưa, ở âu châu, mỗi lần mình đến một thành phố nào nổi tiếng là hay đi xem đá banh. Lý do là học kiến trúc nên phải đi viếng mấy sân vận động để xem cách họ thiết kế ra sao. Như ở Madrid thì mình đi xem sân vận động Bernabeu, ở Barcelona thì xem Nou Camp, ở Munich thì xem sân vận động của thế vận hội 1972, Luân Đôn thì Wembley. Wembley mình có xem đại nhạc hội BAnd Aids khá cảm động. Ở Ý Đại Lợi thì xem Juventus, Roma,… còn Paris thì có đi xem Parc Des Princes,…

Kỳ này nghe nói có đến 3 triệu người đi xem đá banh, xem như đông nhất từ xưa đến nay, nghe nói có trên 1 triệu du khách đến từ khắp nơi. Lý do là các sân vận động ở Hoa Kỳ rất lớn, có nơi có thể chứa đến trên 100,000 khán giả. Mình hỏi anh bạn đi xem về thì anh ta nói là để tham dự không khí khó tả và vui nên mình lại muốn đi.

Hồi thằng con còn nhỏ thì nó đá banh nhưng rồi đọc tài liệu thì đá banh, đội đầu rất nguy hiểm cho bộ não sau này thêm thấy thằng con hay bị thiên hạ đốn chân vì nó đá trung phong nên thôi cho bơi lội cho hiền lành. Dạo ấy có quen ông giáo sư đại học cộng đồng ở vùng Long Beach. Lâu lâu đội Los Angeles đá thì ông ta hay rủ mình và thằng con đi xem miễn phí. Lý do là đại học mua vé cả mùa một phòng đâu cho 12 người thì phải, không nhớ rõ. Dùng để mời các thân chủ tặng tiền cho đại học hay khách quý nào để tiếp thị cho trường. Tuần nào không có sử dụng thì ông ta hú mình và thằng con đi vì thằng con cũng học chung với con mình.

Đi xem đá banh kiểu này như người Mỹ thì đặc biệt. Vì vào phòng là có người tiếp viên đem thức ăn đến, uống nước, rượu đủ trò vì bao gồm trong vé của đại học trả hàng năm. Mình có thể đặt thêm đồ ăn khác, trả tiền. Lúc chưa đá thì ngồi phía trong phòng, nói chuyện ăn uống rồi khi đá, muốn ra ngoài ngồi có mái che không sợ mưa hay nắng thì ra còn không thì xem trên máy truyền hình cũng được. Có nhà vệ sinh riêng không chung chạ với dân tình trả tiền hạng cá-kèo.

Mỗi lần có giải túc cầu thế giới là mình hay bàn bạc với mấy người bạn trên thế giới, đa số là ở âu châu như hoà Lan, Đức, Ý Đại Lợi, pháp, Bồ Đào nHa,… bạn bè quen từ xưa khi còn ở âu châu. Hôm trước mình xem đội Bồ Đào Nha xong thì nhắn tin anh bạn ở Bồ Đào nhA, kêu Ronaldo. Không thấy anh ta trả lời đến tuần sau Ronaldo đá lọt mấy trái mới thấy anh ta trả lời. Hôm kia xem Jordan đá xong thì nhắn tin anh bạn gốc Jordan. Anh ta gửi lại tấm ảnh hai cha con bay lên San Francisco để xem trận đấu khiến mình suy nghĩ lại vụ mua vé đi xem với thằng con trai.

Mai mốt nó có vợ con thì chắc cha con không có thì giờ đi xem đá banh gì nữa nên mình hỏi nó muốn đi xem không. Nó nhất trí nên mình mò lên Ticketsmaster để tìm thì thấy có người bán lại với giá khủng. Rẻ nhất là trên $700, hạng cá kèo nên nhấn mua. Cứ mỗi lần nhấn mua là nó bảo vé này không còn nữa rồi cứ từ từ đến vé cao hơn lên đến trên $900 nhưng cũng kêu là vé đã bán. Mình đoán họ để đó để cò mồi khiến thiên hạ càng ngày càng hăng lên mua vé trên $2,000 nên chịu thua sau khi nhấn mua 10 lần.

Chợt nhớ là anh bạn gốc Jordan nói có thể mua trên Seat Geek nên xem thử thì mua được giá rẻ hơn Ticketsmaster, không bị vụ kêu vé đã bán. Cũng vé cá kèo giá đâu $500 thêm tiền huê hồng thì $670/ vé. Sau đó phải đặt chỗ đậu xe ở Quận Cam rồi đi xe buýt lên Los Angeles vì lên đó chắc chắn là kẹt xe mà chỗ đậu xe giá tối thiểu $150 mà phải cuốc bộ 30 phút, còn muốn gần hơn thì đâu $634. Đậu xe ở Quận Cam rồi lấy xe buýt đi lên rồi sau mãn trận thì họ chở về lại Quận Cam, tốn $10.50 cho một xe. Hè mình hay đi nghe nhạc trên LA ngoài trời nên đậu xe lấy xe buýt đi lên rồi lấy xe buýt về. Khỏe re. 

Sáng qua, nhận email của Seat Geek nói là có vé, vì người bán đã chuyển sang tên mình. Cũng nhiêu khê lắm. Theo họ chỉ dẫn phải làm một trương mục ở trang Fifa rồi fifaticket, rồi mò mẫn với đầu óc của tên làm vườn cũng mất 30 phút mới hiểu cấu trúc của họ. Vì sợ gian lận nên họ không cho chụp hình. Đúng hơn thấy hình đó nhưng khi chụp thì đen thui. Cuối cùng cũng tải về được vé của mình. Bây giờ chỉ mong là ngày mai khi lên sân vận động thì vẫn được vào. Vì nghe nói có nhiều người mua vé rồi đến nơi không vào được vì giả mạo hay chi đó. Vé họ mua trước đây cả năm có mấy trăm mà nay bán mấy ngàn thì dân giỏi IT chắc sẽ tìm cách lừa thiên hạ. Mình dùng thẻ tín dụng American Express để mua nên lỡ có chuyện gì thì gọi công ty họ trả lại tiền cho mình rồi lấy lại của bên kia. 

Luôn tiện mình ghi danh để mua vé tham dự lễ khai mạc thế vận hội năm 2028 cho chắc ăn. (Còn tiếp)

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Bề trái cuộc đời tài tử Paul Newman

 Bề trái cuộc đời tài tử Paul Newman 

Mấy bà đầm mình quen đều mê đôi mắt xanh của ông này

Mình nhớ khi mới sang Pháp, có xem cuốn phim “La Tour Infernale” ở rạp Gaumonth trên đại lộ Champs Elysees, tài tử Paul Newman đóng vai kiến trúc sư thiết kế toà nhà cao ốc bị cháy khiến mình bỏ mộng học kỹ sư và chuyển qua học kiến trúc. Sau nay có xem thêm nhiều phim khác do ông ta đóng. Đặc biệt là mấy cô đầm quen đều mê ông này với đôi mắt xanh như Paul Newman. Có một phim ông ta đóng vai tên đánh bi-da chuyên nghiệp cá độ rất hay nhưng có lẻ phim thích nhất là “The Sting” khi ông đóng vai bịp đánh bài và cá độ một tên anh chị nổi tiếng.

Sau này khi về già hay trước khi chết vài năm mình thấy ông ta thành lập tổ chức vô vụ lợi và bán thức ăn để làm việc thiện. Được biết ông ta tuy đẹp trai nhưng chả bao giờ thấy có xì-căn-đan về ái tình, chung thuỷ với bà vợ lâu năm. Sau này mới khám phá ra về đời tư của ông ta nên thán phục. Xin tóm tắc lại đây.

Cuốn phim đã thay đổi cuộc đời mình

Trong khi quay phim *The Color of Money* năm 1985, tài tử Paul Newman đã làm một việc bất ngờ khiến cả đoàn làm phim ngạc nhiên. Hợp đồng của ông ký với nhà làm phim bao gồm chỗ ở sang trọng, rượu vang giao mỗi ngày và đầu bếp riêng, Newman đã âm thầm từ bỏ những đặc quyền này ngay cả trước khi bắt đầu quay phim. Số tiền đó ông ta nhờ nhà làm phim chuyển đến một bệnh viện nhi đồng ở Chicago, gần địa điểm quay phim bộ phim. Nhân viên bệnh viện đã vô cùng ngạc nhiên khi nhận được khoản quyên góp hào phóng nhưng ẩn danh. Không có ánh đèn flash, không họp báo, và không có tên tuổi nào được đưa ra trước công chúng. Mãi đến sau này họ mới biết ai đứng sau hành động tử tế đó.

Cách hành xử này được lặp lại trên nhiều trường quay trong suốt những năm 1980. Ông Newman thường đưa các đặc quyền khá lớn vào hợp đồng của mình, như xe limousine, phòng hạng sang năm sao và dịch vụ ăn uống cao cấp. Khi ngân sách được phê duyệt, ông lại yêu cầu loại bỏ những khoản chi này. Số tiền tiết kiệm được sau đó được gửi đến các bệnh viện nhi đồng gần nơi quay phim, thường là một cách lặng lẽ và ẩn danh.

Một nhà sản xuất, khi nhớ lại quá trình làm việc trong *The Color of Money*, đã chia sẻ một câu nói thể hiện rõ suy nghĩ của ông Newman: “Nếu ai đó đã sẵn sàng trả tiền cho rượu vang, thì số tiền đó tốt hơn nên giúp những đứa trẻ chưa bao giờ có cơ hội thực sự.” Cũng trong tuần đó, một bệnh viện nhi đồng ở New York cũng nhận được một khoản quyên góp đáng kể khi việc chuẩn bị cho bộ phim tiếp theo của ông Newman đang diễn ra.

Phim này mình xem mấy lần vẫn mê. Chỉ mấy cô tài tử không đẹp lắm

Ông Newman chưa bao giờ biến các hoạt động từ thiện của mình thành một màn trình diễn công khai. Ông không mời nhà báo, không yêu cầu gắn bảng tên, cũng không đặt tên mình cho một khu của bệnh viện. Sự giúp đỡ của ông kín đáo, có chủ đích và mang tính cá nhân sâu sắc. Đồng nghiệp thường chỉ biết đến những hành động này một cách tình cờ.

Trên trường quay *Harry & Son*, một nhân viên của nhà sản xuất nhận thấy ông Newman mỗi ngày đều đến bằng một chiếc xe thuê bình thường, mặc dù hợp đồng của ông là một chiếc xe sang trọng. Khi được hỏi, nam diễn viên chỉ mỉm cười và trả lời: “Hãy để người khác đi hạng nhất nếu điều đó có nghĩa là thêm một chiếc giường cho một đứa trẻ.” Những hành động này vượt xa sự hào phóng đơn thuần; chúng thể hiện sự tiết chế, khiêm tốn và khả năng phi thường trong việc biến đặc quyền thành sự giúp đỡ thiết thực. Ông Newman nhận thức rõ sức mạnh to lớn của ánh hào quang danh tiếng mà ông sở hữu, nhưng ông cũng có ý thức rõ ràng trong việc hướng nó ra xa bản thân mình.

Một thành viên đoàn phim *Blaze* kể lại rằng trong một giờ nghỉ, ông thấy ông Newman ngồi một mình với danh sách các phòng khám địa phương. Ông không luyện tập lời thoại hay xem xét trang phục; thay vào đó, ông cẩn thận đối chiếu địa chỉ với bản đồ thành phố để xác định nơi mà số tiền quyên góp có thể tạo ra tác động lớn nhất. Dạo đó chưa có Google. Ngay cả phía sau hậu trường, cách hành xử của ông Newman cũng khác biệt so với hình ảnh điển hình của một ngôi sao Hollywood. Dù có ảnh hưởng lớn, ông thường dành thời gian ngồi ăn trưa cùng các kỹ thuật viên ánh sáng, công nhân hậu cần hoặc diễn viên quần chúng.

Trong khi sản xuất *The Verdict*, mình có xem phim này, ông ta đóng vai một luật sư, ông Newman được cho là đã chia sẻ với một diễn viên rằng thành tựu quan trọng nhất trong năm không phải là bất kỳ cảnh quay nào, mà là tin một đứa trẻ tại một trong những bệnh viện ông hỗ trợ đã có thể đi lại trở lại. Ông không tìm kiếm lời khen ngợi hay sự công nhận của bất cứ ai.

Trong khi quay *Fat Man and Little Boy*, khi một nhà báo hỏi về tin đồn quyên góp ẩn danh, ông Newman đã khéo léo né tránh bằng một câu đùa và nhanh chóng chuyển sang chủ đề khác. Đối với ông, giá trị thực sự của ảnh hưởng nằm ở kết quả tích cực đạt được, chứ không phải sự chú ý từ các tiêu đề báo chí. Ông hiểu rõ sức hấp dẫn của những tràng pháo tay và biết rằng chúng có thể dễ dàng dẫn đến sự tự mãn. Những người từng làm việc gần gũi với tài tử Newman thường rời đi với cảm giác thay đổi sâu sắc. Một nhà quay phim cuối những năm 1980 chia sẻ rằng sau khi biết về các hoạt động từ thiện của ông Newman, ông bắt đầu quyên góp một phần thu nhập của mình cho các trường học địa phương tại nơi họ quay phim. Ông Newman không bao giờ giảng dạy hay áp đặt giá trị của mình; ông chỉ thể hiện chúng qua hành động, không cần diễn thuyết hay rao giảng đạo đức.

Sau này, khi ông thành lập một công ty bán thức ăn hình như bán mấy chai dầu pha sẵn để ăn xà-lách, mình tưởng ông ta làm về già, sử dụng danh tiếng mình để kiếm tiền vì hết đóng phim, ai ngờ, ông ta làm để sử dụng danh tiếng của mình để kiếm tiền giúp từ thiện. Cho thấy mình có đầu óc phán xét khá ngu ngốc. Ông ta qua đời sau bạo bệnh, khi nhớ về tài tử Paul Newman là tưởng nhớ một con người có thể dễ dàng tận dụng mọi lợi thế từ danh tiếng của mình nhưng đã chọn nâng đỡ người khác.

Trong một ngành kỹ nghệ điện ảnh, nghệ thuật thứ 7, đa số người ta sống bằng sự hào nhoáng, ảo ảnh và thảm đỏ, ông Newman lặng lẽ đặt niềm tin vào những điều thực sự quan trọng. Ông đã chứng minh rằng những “cảnh” mạnh mẽ nhất thường diễn ra ngoài ống kính, những khoảnh khắc khi không ai quan sát, và kịch bản được viết nên bằng hình thức thuần khiết nhất của lòng tử tế.

Đọc tài liệu về cuộc đời và những gì ông ta làm khiến mình cảm động, học thêm một điều hay về con người, tính khiêm nhường.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn