Sự suy tàn của hướng đạo Hoa Kỳ

 Sự suy tàn của hướng đạo Hoa Kỳ 

Thời tây đã có nữ hướng đạo sinh

https://www.scouting.org/

Mình có hai đứa con đi hướng đạo Hoa Kỳ khi xưa, đâu cũng mất 10 năm. Hướng đạo Hoa Kỳ nhưng do các trưởng gốc Việt đảm nhận và điều hành. Nhớ cho thằng con đi hướng đạo được mấy tháng thì mấy trưởng cãi nhau ra sao nên chia nhau thành lập một đoàn khác. Ma mới nên chả hiểu gì, mò theo người bạn dẫn vào theo đoàn mới được thành lập. 


Thằng con thì đoạt được cái bằng Đại Bàng (eaglescout) còn con gái thì Silver Award gì đó. Nhìn lại thì đáng lẻ mình nên cho con theo đoàn do người Mỹ đảm nhiệm thì hay hơn vì họ hướng dẫn cách tự lực tại Hoa Kỳ trong khi các trưởng người Việt thì đóng vai kiểu người Mỹ gọi là Helicopter Parents. Đi cắm trại cũng cho cha mẹ đi theo, cắm lều bên cạnh để nấu ăn cho con này nọ nên cứ “sắp sẵn” cho con nên nói chung chúng nó không tự lập được nhiều. Được cái là chúng có nhiều đứa bạn thân từ hướng đạo đến ngày nay.


Vợ chồng mình cũng quen được vài cặp vợ chồng gốc việt từ 20 năm nay, vẫn liên lạc thường xuyên. Nhưng nếu làm lại thì mình cho con đi theo đoàn do người Mỹ trắng đảm nhiệm. Mỗi lần đi cắm trại là tha hồ được mấy bà nấu ăn mời mệt thở. Mấy bà quen thân đa số là mấy bà nấu ăn ngon. Vợ mình không biết nấu ăn nên đi theo mấy bà nấu ăn ngon để ăn chực. Sau này không còn đi hướng đạo nữa, lâu lâu mấy bà nấu món gì đặc biệt đem lại nhà để trước cửa nhà rồi hú mình về nhớ đem vào. Bù lại mình đem bơ tặng ăn mệt thở được cô Lựu.


Mình nhớ mang máng là hướng đạo được thành lập bởi ông người Anh tên Baden Powell rồi được đưa vào Hoa Kỳ bởi một ông mỹ khi sang Anh quốc, bị lạc trong sương mù thì có một hướng đạo sinh dẫn đường cho ông ta đến địa điểm. Ông ta có tính người Mỹ nên cho tiền boa nhưng cậu bé, hướng đạo sinh không nhận, cho rằng làm việc thiện là bổn phận của cậu ta nên ông người Mỹ mới đột phá tư duy, thành lập hướng đạo Hoa Kỳ khi về nước và phát triển rất nhanh nhất là thời khủng hoảng kinh tế 1920-1030. Thanh niên Hoa Kỳ tham gia các chương trình xây dựng các công viên quốc gia.


Thời kỳ đỉnh cao (thập niên 1970): Số thành viên thanh thiếu niên đạt khoảng 6,5 triệu (thường được trích dẫn khoảng 5 triệu vào đầu thập niên 1970) và vẫn duy trì ở mức cao đến cuối thập niên 1990 (~4,8 triệu). Một tỷ lệ lớn các cậu bé Mỹ từng tham gia.


Những năm gần đây các chương trình chính (Cub Scouts + Scouts BSA) đạt khoảng 1,97 triệu năm 2019. Sau đó giảm mạnh xuống ~1,12 triệu năm 2020 (giảm 43% chỉ trong một năm). Mình đoán là vì Covid và vụ tố giác các vụ lạm dụng tình dục của các trưởng khi tổ chức hướng đạo Hoa Kỳ khai phá sản để ngăn chận các cuộc thưa kiện. Vụ này tương tự vụ các ông cha, linh mục rờ mó gì các trẻ em thanh niên thánh thể gì đó, cũng bị kiện mệt thở dời ông cha.


Các luật sư nhảy vào làm tiền. Họ quảng cáo là cứ ghi tên, chỉ cần có ai quen biết viết một tờ giấy chứng nhận là sự việc có xảy ra là có tiền. Có 3 tổ hợp luật sư chính mà mỗi ngày họ nộp đến 800 lá đơn kiện. Lấy 800 chia cho 8 tiếng làm việc xem như mỗi tiếng có đến 100 lá đơn. Kinh nghe nói mỗi lá đơn kiện được đâu $3,000, luật sư lấy 50% còn được $1,500 để bù lại sự mất mát. Chán Mớ Đời 


 Các số liệu liên quan đến phá sản ghi nhận khoảng 762.000 thành viên thanh thiếu niên. Đến cuối năm 2024, Scouting America báo cáo khoảng 1,03 triệu thành viên thanh thiếu niên (với một số tuyên bố về tăng trưởng nhẹ so với năm trước). Các số liệu năm 2025 từ nhiều nguồn khác nhau dao động khoảng 850.000–900.000 thành viên theo đơn vị. Khoảng 20% thành viên hiện tại là nữ.


Tóm lại, số lượng thành viên thanh thiếu niên chỉ còn một phần nhỏ so với đỉnh cao lịch sử, và tỷ lệ bé trai còn thấp hơn nữa vì đã có sự tham gia của các bé gái. Để tránh tai tiếng, hướng đạo Hoa Kỳ đã thay đổi như sau: Boy Scouts of America đã đổi tên thành Scouting America (có hiệu lực từ năm 2025) để thể hiện tính bao gồm hơn. Chương trình chính dành cho độ tuổi 11–17 cũng đã bỏ chữ “Boy” và trở thành Scouts BSA.


Các bé gái được tham gia Cub Scouts từ năm 2018 và chương trình chính từ năm 2019. Mình chỉ thấy nữ hướng đạo sinh đi bán bánh gây quỹ nhiều nhất cho tổ chức. Thanh niên đồng tính được chấp nhận từ năm 2013, lãnh đạo trưởng thành đồng tính từ năm 2015 (với một số ngoại lệ cho đơn vị tôn giáo), và trẻ chuyển giới xác định là nam từ năm 2017. Tổ chức không còn là không gian chỉ dành cho nam giới với mục tiêu chính là phát triển nam tính như khởi đầu. Vì bên Anh quốc, họ tổ chức để huấn luyện con trai trở thành các chiến sĩ phục vụ quân đội hoàng gia khi lớn lên. Cũng vì theo chủ nghĩa thức tĩnh (wokism) nên có lẻ một số phụ huynh ngại cho con mình tham gia sinh hoạt hướng đạo.

Mình thấy mấy tấm ảnh hướng đạo Việt Nam thừoi pháp thuộc nên tải lại đây cho ai tò mò.
Không nhớ tướng nào của tây hình như De Lattre
Mình quên là ở Sàigòn hay Hà Nội 


Những hình ảnh hướng đạo Việt Nam được người Pháp khai phóng tại Việt Nam khi xưa. Hình lấy từ nhóm Vieille Indochine. Mình có nhiều tấm ảnh hương đạo Lâm Viên sinh hoạt tại Sân Cù, để hôm nào buồn đời sẽ kể.

Sau vụ phá sản Chapter 11 năm 2020 (do hàng chục nghìn khiếu nại về lạm dụng tình dục), tổ chức đã tái cấu trúc cấp quốc gia, tăng cường quy định bảo vệ thanh thiếu niên, chi phí bảo hiểm cao hơn, và chuyển sang mô hình thành viên theo kiểu “rolling” (từ năm 2023). Các hội đồng địa phương vẫn độc lập. Quan hệ hợp tác lớn với Giáo hội Các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giê Su Ky Tô (LDS/Mormon) kết thúc khoảng năm 2019–2020, khiến mất hàng trăm nghìn thành viên chỉ trong một đợt. Nhà thờ Mormon rất kỵ vụ giới tính của chủ nghĩa thức tĩnh nên đã rút ra khỏi các hoạt động hướng đạo Hoa Kỳ và sinh hoạt riêng.


Từ việc tập trung vào kỹ năng ngoài trời, tự lực và hình thành nhân cách nam giới, tổ chức đã mở rộng sang phát triển lãnh đạo, nhân cách và tinh thần phục vụ cho mọi thanh thiếu niên. Một số người nhận xét rằng điều này đã làm loãng sứ mệnh đặc thù dành riêng cho nam giới.


Các chương trình, cấp bậc (bao gồm Eagle Scout), hoạt động ngoài trời và Lời thề/Luật Hướng đạo vẫn tiếp tục, tổ chức vẫn phục vụ hơn một triệu thanh thiếu niên cùng với lực lượng tình nguyện viên. Các quy định an toàn nghiêm ngặt hơn nhiều so với các thập kỷ trước.


Nhìn thấy tổ chức hướng đạo Hoa Kỳ càng ngày càng ít con trai tham gia so với những thập niên của thế kỷ 20, người ta giải thích như sau:


Gia đình hai người đi làm bận rộn hơn, cạnh tranh từ thể thao có tổ chức, trò chơi điện tử/màn hình, thời thơ ấu có cấu trúc hơn (ít thời gian tự do ngoài trời), sự mở rộng ngoại ô, và sự suy giảm chung trong tham gia các nhóm cộng đồng đã làm giảm sức hấp dẫn của một chương trình đòi hỏi cam kết cao. 

Mình nhớ có nhiều lần tổ chức sinh hoạt ở nhà mình cho đoàn hướng đạo thì khi thấy mấy đứa nhỏ đến, đứa nào cũng có iPad hay đồ chơi pokemon hay chi đó, lâu rồi nên không nhớ rõ. Chúng tụ nhau chơi game, chớ chả thấy đứa nào chơi trò hướng đạo, hát hò sinh hoạt. 


Nhớ có lần về Đà Lạt, mình với con gái đi lên chùa Linh Sơn thì thấy một nhóm gia đình phật tử đang sinh hoạt. Các em hát các bài ca họp đoàn, vỗ tay, con gái mình biết mấy bài hát này nên hát theo rồi nó hỏi tại sao hát ở đây, thấy các em gia đình phật tử vui vẻ hát trong khi ở Cali, mỗi lần tập hát mấy bài này như đưa đám . Chán Mớ Đời 


Niềm tin vào các nhóm do người lớn dẫn dắt cũng thay đổi sau các giai đoạn tội phạm cao trước đây. Nhớ có lần mấy trưởng kêu mấy phụ huynh hãy tin tưởng vào các trưởng rồi tuần sau nghe tin một trưởng bị bắt về tội ăn gian Medicare gì đó. Chán Mớ Đời 


Việc Giáo hội LDS rút lui (theo một số ước tính gần 1/3 số thành viên), gián đoạn do đại dịch COVID-19, và vụ bê bối lạm dụng tình dục cùng quá trình phá sản đã làm tổn hại uy tín, khiến nhiều phụ huynh thận trọng hơn.


Việc mở cửa cho các bé gái và thay đổi chính sách LGBTQ+ giữ chân hoặc thu hút một số gia đình, nhưng cũng làm xa lánh những người theo truyền thống hoặc bảo thủ/tôn giáo hơn, những người ưa thích không gian chỉ dành cho nam giới. Tối không biết cho chúng ngủ ở đâu, lều con trai hay lều con gái. Một số đã chuyển sang các tổ chức thay thế như Trail Life USA. Các phê bình từ cả hai phía cho rằng tổ chức hoặc thay đổi quá chậm, hoặc đã từ bỏ bản sắc cốt lõi. Vụ này thì mình có trải qua với hội LIONS International. Mình gai nhập một hội chỉ chấp nhận hội viên là nam phái, sau này sợ bị thưa kiện nên phải cho phụ nữ tham gia thì thấy chán như con dán. Về nhà gặp vợ làm chủ rồi vào hội tưởng chỉ có nam phái không để tò chuyện, kể chuyện tếu lâm nay phải nghe mấy bà ra lệnh nữa nên rút lui.


Hướng đạo đôi khi bị xem là lỗi thời. Danh hiệu Eagle Scout không còn mang nhiều uy tín tự động cho việc vào đại học hay nghề nghiệp như trước. Thằng con mình có bằng Đại Bàng này nhưng thấy cũng dễ thực hiện nên có lẻ vì vậy mất uy tín. Một số đơn vị gặp khó khăn với các buổi họp mang tính hành chính, kém hấp dẫn, làm giảm khả năng giữ chân thành viên sau giai đoạn Cub Scouts.


Tỷ lệ thiếu vắng người cha tăng, sự suy giảm tham gia của nam giới vào nhiều hoạt động có cấu trúc, và các yêu cầu cạnh tranh về thời gian của các cậu bé cũng đóng vai trò. Hơn 50% gia đình mỹ ly dị nên lộn xộn, cuối tuần cha gặp con, muốn dành thời gian với nhau hơn là cho đi tham gia các sinh hoạt cộng đồng giúp học lãnh đoạ từ bé.

Kết quả là Scouting America nhỏ hơn, đa dạng hơn (với tỷ lệ nữ ngày càng tăng), và hoạt động trong một môi trường xã hội rất khác so với Boy Scouts giữa đến cuối thế kỷ 20. 


Các báo cáo chính thức nhấn mạnh sự phục hồi, tăng trưởng khiêm tốn ở một số lĩnh vực và tiếp tục sứ mệnh, trong khi các phân tích độc lập nhấn mạnh sự suy giảm dài hạn về số lượng thành viên và sự mất đi của một tổ chức quy mô lớn dành riêng cho nam giới.


Giáo hội Các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giê Su Ky Tô (thường gọi là LDS hoặc Mormon) từng là đối tác tôn giáo lớn nhất và nhà tài trợ đơn vị Hướng đạo lớn nhất của Boy Scouts of America (BSA). Việc rút lui hoàn toàn vào ngày 1/1/2020 gây ra một trong những cú sốc lớn nhất về số lượng thành viên trong lịch sử tổ chức.


Ngày 8/5/2018, Giáo hội LDS và BSA ra tuyên bố chung rằng mối quan hệ chartered organization sẽ kết thúc vào ngày 31/12/2019. Từ ngày 1/1/2020, Giáo hội rút toàn bộ các đơn vị do mình tài trợ. Hơn 400.000 thanh thiếu niên. Đây tương đương khoảng 18–18,5% tổng số thành viên thanh thiếu niên của BSA lúc bấy giờ (BSA có khoảng 2,2–2,3 triệu youth members). Theo số liệu năm 2013, chỉ riêng các cậu bé LDS đã chiếm hơn 430.000 thành viên. Việc rút lui khiến tổng số thành viên youth của BSA rơi xuống dưới 2 triệu lần đầu tiên kể từ thời Thế chiến II.


Đây là một trong ba yếu tố chính (cùng với COVID-19 và vụ phá sản liên quan đến lạm dụng tình dục) khiến số lượng thành viên giảm mạnh vào năm 2020 (từ ~1,97 triệu năm 2019 xuống ~1,12 triệu). Ở các hội đồng phía Tây (đặc biệt Utah, Idaho, Wyoming), thiệt hại rất nặng. Nhiều hội đồng địa phương phải cắt giảm nhân sự, bán trại và đối mặt khó khăn tài chính. BSA mất đi một nguồn tài trợ và lực lượng tình nguyện viên ổn định lớn.


Giáo hội nêu lý do chính là cần xây dựng một chương trình thanh thiếu niên thống nhất trên toàn cầu. Hơn một nửa thành viên Giáo hội sống ngoài Mỹ và Canada, trong khi BSA chủ yếu hoạt động ở Mỹ. Giáo hội muốn có chương trình phù hợp với mọi quốc gia thay vì phụ thuộc vào mô hình Hướng đạo Mỹ. Ngoài ra, nhiều quan sát viên và lãnh đạo Giáo hội cũng đề cập đến sự khác biệt ngày càng lớn về giá trị (BSA chấp nhận thành viên đồng tính từ 2013, lãnh đạo đồng tính từ 2015, và sau đó cho phép bé gái tham gia).


Thời gian thay đổi cách nhìn, quan niệm sống nên cái gì hôm qua được xem là tuyệt đối thì hôm nay trở thành lỗi thời. Tinh thần hướng đạo rất tốt cho trẻ em sinh hoạt ngoài trời, đi cắm trại, học cách tự lực, lãnh đạo, làm việc với các trẻ cùng tuổi. Ngày nay cha mẹ bận công ăn việc làm nên không có thời gian chăm sóc con. Cuối tuần chỉ muốn nghỉ ngơi, dưỡng sức.


Nhớ hồi mấy đứa con đi hướng đạo ngày chủ nhật. Sáng hai vợ chồng chở đi rồi mấy trưởng bắt phải ở đó, gần gần nơi sinh hoạt để lỡ con mình có việc gì thì có thể xử lý ngay. Trưa họp xong thì chạy mệt thở kiếm tiệm ăn cho nhanh rồi chở đi học lớp việt ngữ đến 4 giờ chiều mới  xong. Xem như ngày chủ nhật là banh ta lông. Nếu làm lại thì mình cho đi hướng đạo do trưởng người Mỹ trắng đảm trách. Lý do họ chỉ họp 1 tháng 1 lần, rồi cho bài tập để khải lần tới rồi tổ chức đi du ngoạn, cắm trại nhiều hơn. Như ở vậy con mình có down time nhiều hơn. Mà mình cũng không phải chở đi họp hàng tuần khiến mệt lắm. 


Chưa kể là mỗi khi con có Swimming Meet, bơi đua với đội bơi. Họp xong là chở đi bơi cả hai ngày cuối tuần. Mệt bá thở. Cũng buồn khi nghe tin hội hướng đạo Hoa Kỳ ngày nay phải khai phá sản rồi thêm tinh thần thức tĩnh nên đã làm phai nhạt ý tưởng hướng đạo khởi đầu. 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Hơi thở và sự sống

 Hơi thở và sự sống


Xem đồng hồ đeo để xem giấc ngủ. Dạo này trời nóng nên ngủ hơi ngắn chớ mùa đông thì ngủ sâu hơn.



Tuần vừa rồi, đi nha sĩ sau 2 năm, chị bạn nha sĩ kêu răng mình kỳ này tốt. Lần trước chị ta la quá cỡ, kêu đừng có đánh răng ngang vì làm mòn mấy cái nếu. Hỏi sao đợi 2 năm mới đi. Bảo hiểm trả mà. Lý do là mình đang thử nghiệm về bản thân xem kết quả ra sao. Có 3 việc để thử nghiệm:

1/ uống sinh tố K:

Mình đọc trên trang nhà một ông có vấn đề bị vôi đóng trong mạch máu gần quả tim. Bác sĩ cho rằng ông ta chỉ sống được 6 tháng là tối đa. Ông ta chưa muốn chết nên sử dụng kiến thức mình, nhà hoá học để nghiên cứu cách chữa trị vì bác sĩ đã bó tay chấm còm. Mình đã kể vụ này rồi, ai buồn đời thì tìm trên bờ lốc thêm chi tiết. Có người nhắn tin hỏi về bài này thì mình có đưa đường link của ông mỹ để mua sinh tố mà ông ta chế biến sử dụng. Nay đưa lại đây cho các bác nào tò mò, khỏi phải hỏi em nữa. https://www.k-vitamins.com/index.php?page=vitamin-k-value-calculator


Đại khái là mạch máu đóng vôi khiến làm nghẹt van tim chớ không phải cholesterol. Do đó bác sĩ phải gắn Stent để thông van tim nhưng vài tháng sau thì nghẹt lại vì chất vôi. Ông khám phá ra là sinh tố K, có thể làm tan rã các chất vôi trong mạch máu nên uống sinh tố K, loại concentrated. Như phép lạ 1 năm sau đi khám bác sĩ rọi kiếng đủ trò thì mạch máu hết bị nghẹt. Thêm đi nha sĩ thì kêu răng tốt như ông ta dự đoán vì sinh tố K giúp chắc xương và răng. Ngoài ra mình có nhai Xilytol Gum sau khi ăn cơm để tẩy bớt acid, giúp bớt bị đóng vôi ở nếu răng. Khi ăn thì có những mảnh vụn dính ở kẽ răng, cần phải xử lý nếu để lâu thì sẽ làm hôi thối thức ăn và tạo ra acid khiến đóng vôi ở nếu răng.


2/ xịt nước vào răng để tẩy sạch chất dơ, và đồ ăn dính nơi kẽ răng. Có anh bạn nha sĩ khác, kêu ra Costco mua cái máy xịt nước để rửa răng, thêm có cái đi du lịch chạy bằng điện có $69. Đi nha sĩ họ hay sử dụng cái vò xịt răng mình cho sạch. Anh ta cho biết là đánh răng hay floss, xỉa răng không sạch. Anh ta khuyên bệnh nhân của anh ta là mua cái máy về xịt nước mỗi ngày. Mình làm theo anh ta từ hơn 1 năm nay, đi nha sĩ, chị bạn kêu răng tốt, giữ tốt, chỉ có bám một chút ở một cái răng mà mình không để ý nên nay là phải để ý xịt nước. Vụ này thì mình thấy rõ ràng, xỉa răng rồi floss, đánh răng xong, xịt nước thì vẫn thấy tàn dư thức ăn của chế độ cũ vẫn lòi ra, rớt xuống lavabo cho nên mới hiểu anh bạn nha sĩ. Anh ta kêu nay già rồi, không cần bệnh nhân nhiều nên anh ta khuyên bệnh nhân xịt nước. Khỏi phải đến gặp anh ta.


3/ hơi thở bằng thanh quản hay bụng: từ 2 năm nay, Khoa chỉ mình cách tập hơi thở bằng bụng, giúp mình điều chế được nội lực và mài hơi thở. Rất khó! Mình chưa đạt được 50% nhưng cũng giúp mình đi bộ 375 km bên Ý Đại Lợi, không mệt với hơi thở bụng. Đi bộ với đồng chí gái mình đi rất chậm để tập thở trong khi cô nàng đi nhanh. Chỉ ngừng mỗi 30 phút để uống hai ngụm nước như ông thần nào ở Hạ-uy-Di, cựu lính biệt kích Mỹ Team 6, chỉ mình. Cho nên đi một mạch 6 tiếng đồng hồ, không nghỉ trưa hay ăn gì cả như trước đây, leo núi là ngừng ăn đủ trò tinh bột để có sức lên đường tiếp. Cho nên trên 7 bó mà mình vẫn ung dung tự tại. Nay thì mỗi ngày đi bộ trong vườn 4 dặm, chiều về vợ dẫn đi thêm 2-3 dặm nữa nên tối ngủ như con nít thời ở lỗ.


Đọc mấy cuốn sách của người Mỹ nói về cách thở bụng, đúng hơn là thuở bằng mũi, giúp họ khoẻ mạnh, ngủ ngon. Lý do là khi chúng ta quen thở bằng miệng thì có nhiều CO2, không giúp hơi thở vô sâu trong phổi nên ít có Oxygen được đưa vào để nuôi dưỡng các tế bào. Hôm trước, có gặp lại một anh quen khi xưa, có tập ở Đông Phương Hội, anh ta kêu mới nằm nhà thương cả tháng vì phổi chỉ hoạt động có 25%. Khi xưa, anh ta không khoẻ lắm, nghe ai đến tập thì thấy khoẻ lên lại, sau COvid thì bỏ luôn. 


Họ giải thích khi xem xét các bộ răng của người tiền sử hay xưa thì răng và miệng của họ đều cả trong khi ngày nay thì hàm răng của người Mỹ teo lại. Họ giải thích là vì thức ăn từ bé. Người xưa họ cho con nít ăn thịt ăn khoai bú xua la mua nên từ bé con nít đã phải tập nhai mệt thở cho rã thức ăn. Ngày nay người ta kêu sợ răng con nít hư nên cho ăn toàn đồ xay nhuyễn nên con nít không tập nhai, cứ nuốt nên lớn lên hàm răng nhỏ nên răng lộn xộn, mọc bú xua la mua nên phải đi nha sĩ niềng răng lại. Con gái mình phải nhổ một cái răng để niềng hàm răng cho đều, không như hàng rào ấp chiến lược như răng của bố nó. Chán Mớ Đời 


Điểm chính khi thở bằng mũi là tạo ra Nitric Oxide (NO) giúp làm giãn nỡ các mạch máu để chất béo có thể di chuyển dễ dàng. Thường bác sĩ cho uống thuốc làm loãng máu để khỏi bị nghẹt máu khi đi ngủ. Còn nếu mình thở bằng mũi sẽ tạo nhiều Nitric Oxide dễ dàng hơn. Tự nhiên. Chỉ cần nói ít lại nhất là mấy bác gái. Họ cho biết thuốc cường dương Viagra được biến chế để giúp các mạch máu giãn nỡ giúp dương vật được máu bơm phồng lên. Chán Mớ Đời 


Phụ nữ có bệnh thiếu ngủ hay ngủ ít. Mình đoán là họ nói nhiều quá nên quen thở bằng miệng nên tối ngủ cũng thở há mồm vì quen la mắng chồng con nên khó ngủ vì khi cơ thể thấy thiếu oxy thì khiến thức giấc. Khi há mồm thì lại giúp tạo thêm acid trong miệng khiến răng cỏ bị lộn xộn. Từ khi mình nghe lời mấy ông thần, tác giả mấy cuốn sách về hơi thở thì tối đi ngủ, mình lấy băng keo dán cái mồm lại để chỉ thở bằng lỗ mũi thì ngủ rất sâu.


Khoa hướng dẫn mình về giữ hơi thở để chuyển lực thì thấy có hiệu lực như dùng một ngón tay để đẫy mộc nhân nặng 120-150 cân anh ngã. Nhưng phải điều động nguyên cơ thể giúp lực toả khắp thân thể như một khối thì mới khiến hình nộm hay Khoa khi giao thủ nhúc nhích được. Rất khó ! Mình hay mất phương hướng khi bị động nên phải từ từ tập cho thuần thục. Dạo này Khoa kêu mình nên để ý cơ thể khi chuyển động.


Dạo này, mỗi chiều mình đi bộ với đồng chí gái. Cô nàng kêu đi bộ giúp cô ta hít thở nhiều oxy nên tối ngủ ngon, uống thuốc ngủ ít lại nên hy vọng từ đây đến cuối năm thì bỏ luôn thuốc ngủ. Để mình tăng thêm thời gian đi bộ. Nay chỉ đi độ 2.5 dặm, lâu lâu lên 3 dặm. Để chiều nay mình bắt đầu 3 dặm rồi lên 4 dặm tháng sau. Cứ tiếp tục thì năm tới sẽ đi hành hương 88 ngôi chùa bên Nhật Bản theo đường hành hương Shikoku.

Hôm nào mình đi vườn thì đi bộ nhiều hơn, còn hôm ở nhà thì đi bộ với đồng chí gái độ 2-3 dặm sương khê

Có chị tập ở Đông Phương Hội được một năm. Nay đã 84 tuổi, kể là từ ngày tập Đông Phương Hội đến nay, chị ta ăn được và ngủ được khiến mình mừng. Chỉ cần đến Đông Phương Hội tập mỗi ngày là ăn được ngủ được thêm chả phải tốn tiền mua thuốc. Vấn đề là ít ai chịu khó thức dậy sớm đi tập. Họ chỉ thích “mì ăn liền” hay cà phê khuấy bột. Nấu ăn hay pha cà phê mất thì giờ. Chán Mớ Đời 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Thư viện và trung tâm văn hóa Mỹ Đà Lạt xưa

 Thư viện và trung tâm văn hóa Mỹ Đà Lạt xưa


Khi xưa ở Đà Lạt, mình ra chợ Đà Lạt mỗi ngày nên tương đối khu vực khu Hoà BÌnh và Chợ Đà Lạt thì quen biết nhiều người. Sau này, bà cụ mua cho chiếc xe gắn máy cũ, có anh bạn hay rủ đi thư viện Đà Lạt, đọc báo và mượn sách ở đường Yersin, hay ghé bên cạnh trung tâm văn hoá Mỹ. Chỗ này có văn phòng của hội Việt Mỹ, mỗi lần đầu khoá thì đến đây đóng tiền cho khoá tới. Hội Việt-Mỹ mướn hai trường học để dạy tối là trường Đoàn Thị Điểm, đường Trương Vĩnh Ký, ngay ngã 3 Duy Tân và sau này học sinh theo học nhiều nên họ mướn thêm trường Việt Anh ở đường Hải Thượng.

Đây là hình của ông Bill Robie, phi công trực thăng chụp từ sân vận động, cạnh ty cảnh sát. Sau Mậu Thân là bãi đáp trực thăng. Theo ông Robie thì phi đoàn của ông ta đóng tại Phan Rang, khi có đụng độ thì bay lên Đà Lạt đậu tại đây. Ông Robie đã qua đời năm kia. Mình hẹn đi thăm ông ta để hỏi chuyện đời xưa nhưng rồi được tin ông ta qua đời. Ông ta có gửi cho mình tất cả các tấm ảnh do ông ta chụp khi xưa, khi tham chiến tại Đà Lạt. Ông ta rất mê xe lửa nên có viết một bài nghiên cứu sự thành lập đường xe lửa Phan-Rang -Đà Lạt. Ông ta có thành lập một nhóm mang tên Dalat Historic. Từ ngày ông ta qua đời mình không vào nhóm này nữa.

Hình trên cho thấy bên phải là trung tâm văn hoá Mỹ, căn đầu là văn phòng của hội Việt mỹ, mẹ của Tú-Anh, học dưới mình một lớp, làm tại đây, người lấy tiền và cấp thẻ học sinh. Nhớ năm phi thuyền Apollo đáp lên mặt trăng, trung tâm văn hoá Mỹ có triển lãm hình ảnh chuyến bay tại đây. Họ tặng mấy cái nút to đùng để người Việt đeo. Đi học hội Việt-Mỹ, họ cũng cho nên lấy nhiều về cho em út đeo, tuyên truyền cho Hoa Kỳ. Họ có dạy nhảy múa dân ca chi đó, có tên bạn khi xưa có theo học mấy lớp này.

Sân vận động được rào lại để trực thăng mỹ đậu. Nhìn về phái nhà thờ Con Gà. Cận cảnh là ty cánh sát quốc gia. Phía bên phải có một xóm, đi xuống thung lũng gọi là cư xá cảnh sát. Hình như có 23 căn hộ.

Từ ty cảnh sát đi đến nhà thờ Con Gà thì nhìn chéo đối diện sẽ thấy bưu điện Đà Lạt 

Hình này chụp từ chuông nhà thờ Con Gà về phía phi trường Cam Ly. Cận cảnh là nóc nhà của ty cảnh sát quốc gia, sau đó là sân vận động, có hai nhà dù tương tự ở Petit Lycee. Bên phải là 2 dãy nhà của trường Nảzareth của mấy bà sơ. Sau đó là trung tâm văn hoá Mỹ, rồi đến thư viện Đà Lạt.

Hình ảnh ngày khai mạc thư viện Đà Lạt không nhớ năm nào. Bác nào dùng AI chỉnh lại hình sẽ thấy ngày tháng rõ, thì cho em xin

Đối diện thư viện Đà Lạt, có một sân đá banh và khi xưa, trước Mậu Thân, lâu lâu mình thấy họ tổ chức hội chợ chỗ này. Nhớ ông bà cụ mình đem đến đây ban chiều để xem mô-tô bay, thảy vòng vào đầu vịt, hay bắn súng bong bóng. Mình nhớ ông cụ mình cầm súng bắn chả trúng gì cả dù có đi lính ngự lâm quân của Bảo Đại. Nhớ cái hàng rao lô-tô mà ông bà cụ mình mua vé chả trúng gì cả nhưng mình mê nhất là ông thần cầm haut-parleur, rao lô-tô rất hay. Sau Mậu Thân thì họ dẹp vụ này vì các gánh từ Sàigòn không lên nữa vì an ninh. 

Đường Yersin, đi từ thư viện về hướng Tiểu Khu. Bên trái, có một phần của trường Lasan Kỹ Thuật. Chỗ mấy thùng phi là đồn gác của Tiểu KHu, có con đường đi vào đường Đào Duy từ, dốc Nhà Bò. Bên phải là đường Bà Triệu, bắt đầu từ cầu Bá Hộ Chúc đi lên. Chỗ này là nhà của cô Ngô Thị Liên dạy việt văn. Xa xa thấy nhà thờ Tin Lành ngay góc Pasteur và Yersin. Năm Mậu Thân Việt Cộng núp ở đây để tán công Tiểu Khu thì bị máy bay trực thăng mỹ bắn chết đâu 25 Việt Cộng.
Nhà thờ Tin Lành bị máy bay Mỹ bắn banh-ta-lông. Mình có nói chuyện với ông mỸ đóng tại phi trường Cam Ly, kể là kêu trực thăng từ Phan Rang bay lên bắn nhà thờ này. Lý do là năm Mậu Thân, Việt Cộng đánh vào tiểu khu không được thì rút vào nhà thờ này để nghỉ thở nhưng bị máy bay mỹ bắn quá nên chạy qua đường Đoàn Thị Điểm, chạy vào nhà thờ mấy bà Sơ thì bị đại liên từ trực thăng ria chết đâu cả 25 người bỏ xác trên đường này.

Để bù lại họ để trực thăng mỹ đậu ở đây, và sân vận động được rào lại đến gần ty cảnh sát. Theo ông Robbie kể, lái trực thăng hay đậu ở đây. Nhìn sang thấy trung tâm văn hoá mỸ nên có ghé lại nói chuyện với ông Hai, gác dan hay làm ở đây. Qua đề nghị của ông Hai, ông ta quyên tiền của đồng đội để tặng học bổng cho hai nữ sinh trường Bùi Thị Xuân và hai nam sinh trường Trần Hưng Đạo. Lý do đó mà có mấy tấm ảnh do người Mỹ chụp mấy chiếc trực thăng đậu trước trường Bùi THị Xuân và trường Trần Hưng Đạo.


Chỗ nhà thờ Tin Lành nhìn chéo qua sẽ thấy căn nhà của công ty Shell mà khi xưa mình mê, ước gì một ngày nào đó ở trong căn nhà này.


Bên phải sân đá banh thì có một biệt thự rất đẹp do ông tướng hay tá nào ở. Mình học chung với con ông ta ở Petit Lycee năm 9 ème. Sau đó hắn đổi qua học buổi sáng nên lâu lâu có gặp khi hắn đi theo tài xế đến trường đón em hắn học buổi chiều. Không nhớ tên. Tên Việt hay Lạc.

Hình chụp ông Robie và đồng đội tặng học bổng cho 2 nam sinh trường Trần Hưng Đạo, có sự hiện diện của thầy Hoàng Trọng Hàn.
Trực thăng của ông Robie đậu tại trường Trần Hưng Đạo
Hình ông Robie tặng học bổng cho nữ sinh trường Bùi Thị Xuân. Ông Robie có kể là sau này, ông ta có về Việt Nam thăm và có gặp lại cô nữ sinh năm nào nhận học bổng của phi đoàn ông ta ở đâu Cam Ranh hay Ba Ngòi.
Các nữ sinh Bùi Thị Xuân đứng nhìn trực thăng đậu gần trường
Hai nữ sinh Bùi Thị Xuân nhận học bổng của phi đoàn ông Robie
Ông Bill Robie bắt tay 2 đứa bé, đậu trực thăng tại sân đá banh
Đường Yersin bên cạnh thư viện Đà Lạt  tác giả tấm ảnh từng đóng tại phi trường Cam Ly
Ty cảnh sát quốc gia cạnh nhà thờ Con Gà
Đường Yersin, bên trái là trung tâm văn hoá Mỹ, căn đầu là văn phòng Hội Việt Mỹ
Có anh bạn mới gửi hình ông Robie chụp với máy bay Chinook tại Đà Lạt cũng trên sân banh đối diện thư viện Đà Lạt . Chắc mùa mưa vì thấy bùn  lầy


Ông Robbie? Hình Chinook hiếm thấy ở Dalat


Mình còn mấy tấm ảnh ở khu vực này nhưng lười đi tìm quá vì có đến trên 2,500 tấm ảnh. (Còn tiếp)


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn