Sự sụp đổ của Việt Nam Cộng hòa năm 1975 dưới mắt người Mỹ

 Sự sụp đổ của Việt Nam Cộng hòa năm 1975 dưới mắt người Mỹ 


Chiến tranh Việt Nam, theo mình đọc hay xem phỏng vấn trên các đài History về Việt Nam thì người Mỹ đa số đổ lỗi cho Việt Nam Cộng Hoà để tự giải thích sự thất bại của họ tại chiến trường Việt Nam. Họ viện dẫn thất bại vì lãnh đạo miền nam tham nhũng này nọ. Nhưng họ quên chính họ là những người dẹp ông Diệm để đưa các tướng lãnh lên lãnh đạo. Mấy người này thường khi xưa đi lính cho tây rồi được lên chức sĩ quan khi Pháp về nước, cho họ theo học vớ vẩn huấn luyện vài tháng thì lên sĩ quan. Ông cụ mình có hai cơ hội đi học khoá sĩ quan hay y tá, thì ông cụ chọn học y tá. Nên sau khi giải ngủ thì đi chính dạo, sau này vào tù cứu được nhiều người. Có người nhớ ơn hay ghé nhà đấm lưng cho ông cụ. Trình độ không giỏi lắm, thế hệ thứ hai được đào tạo có bài bản tại các trường sĩ quan như Võ Bị Quốc Gia, Thủ Đức vì có trình độ cử nhân. Thế hệ cấp tá này chưa kịp thay thế thì đã tan hàng. Chán Mớ Đời



Cái nguy hiểm là con cháu chúng ta sinh ra tại hải ngoại và theo học ở trường về lịch sử chiến tranh Việt Nam sẽ có cái nhìn lệch lạc về cuộc chiến và chúng sẽ không hiểu lý do chúng ta bỏ nước ra đi. Thậm chí có thể khinh khi cha ông của chúng vì tài liệu chiến tranh do kẻ thắng cuộc viết và Hoa Kỳ. Vì tin tức sách báo của người Mỹ viết đều để xoá bỏ mặc cảm và đổ lỗi cho Việt Nam Cộng Hoà. Anh nói với chúng tôi là cộng sản xấu, kêu chúng tôi phải chống lại rồi khi anh bắt tay với Trung Cộng để bán coca cola thì anh bỏ chúng tôi kêu lỗi chúng tôi không chiến đấu mà nghe nói có trên 1 triệu người miền nam chết hay bị thương còn Hà Nội thì 3 triệu người. Con số này thì không bao giờ biết rõ chỉ biết số thương vong của người Mỹ còn Việt Nam Cộng Hoà thì không ai nhắc đến còn Hà Nội thì sẽ không bao giờ công bố.


Có lẻ cảnh nhìn các nấm mồ ở nghĩa trang quân đội Việt Nam Cộng Hoà ở Biên hoà khiến mình thất kinh khi thấy hàng hàng lớp lớp các nấm mộ tử sĩ chết trẻ toàn là 19-20 tuổi.


Hôm qua có người gửi cho mình một bài viết của một giáo sư gốc việt, đi theo diện H.O. Vì ông bố đi tù mấy năm. Ổng ta kể là ở Việt Nam bị gọi con nguỵ, rồi sang Hoa Kỳ thì bị học sinh trong lớp nghe giảng về chiến tranh thì hỏi bên nào rồi kêu mày đáng bị thua nên cuối cùng anh ta theo học để dạy lịch sử Việt Nam theo những gì đã kinh qua. Chúng ta cần giải độc cho người Mỹ về chiến tranh Việt Nam.


Hôm trước, ở Texas, có vợ chồng anh bạn kể là khi đi học đại học, ông thầy nói soạn bài về chiến tranh Việt Nam nhưng họ không rành lắm nên cũng không giải thích được cho bạn học người Mỹ hiểu thêm về tình hình chiến tranh Việt Nam. Mình khi xưa cũn gì tờ nên phải kiếm sách báo vè chiến tranh Việt Nam đọc. Tin tức của Việt Nam Cộng Hoà, của người Mỹ, của Hà Nội để tự cho một kết luận thay vì nghe một chiều. Ai buồn đời tì vào đây đọc để hiểu thêm lý do Việt Nam Cộng Hoà thua.


https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/documents/publication/CWIHP_Working_Paper_73_Soviet-Vietnamese_Intelligence_Relationship_Vietnam_War.pdf


Sau hiệp định Paris, Người Mỹ có chương trình Việt Nam hoá chiến tranh, huấn luyện Việt Nam Cộng Hoà đánh trận như họ, dùng trực thăng rãi quân nhưng không cung cấp thêm khi tài, nhiên liệu gần như cúp viện trợ thì có máy bay cũng đâu có bay được. Có súng không đạn thì bù trớt.


Mình xem các buổi nói chuyện của ông Merle L. Pribbenow II, nói chuyện tại các lớp đại học Hoa Kỳ. Rất ấn tượng vì ông ta đọc, dịch tài liệu chiến tranh Việt Nam từ phía Hà Nội, cũng như Sàigòn để tìm hiểu thêm về cuộc chiến Việt Nam. Trước đây ở Berkeley, có một ông mỹ hình như CIA khi xưa tên Douglas Pike, có dịch thuật tài liệu của Hà Nội. Mình tóm tắc lại đây:


Ông Pribbenow II cho biết đưa ra một ý tưởng khá đơn giản nhưng rất khó nghe đối với nhiều người mỹ. Mình nghĩ cũng như đối với người Việt theo Việt Nam Cộng Hoà như mình. Nếu các bạn chỉ đọc tài liệu của Mỹ, các bạn sẽ không bao giờ hiểu đúng về Chiến tranh Việt Nam. Vì sao? Bởi vì trong suốt nhiều năm, chúng ta nhìn cuộc chiến này gần như chỉ từ một phía. Chúng ta có báo cáo, có số liệu, có phân tích… nhưng lại thiếu một thứ rất quan trọng: cách suy nghĩ của đối phương. Của Hà Nội. Ngày nay, mình hay đọc tài liệu, sách báo của Hà Nội để hiểu họ thêm. Mình có ông chú ruột bị B52 dập chết trên đường mòn Hồ Chí Minh trên đường vào Nam. Bố mình thì phản động còn Chú mình thì liệt sĩ.


Các bạn phải hiểu rằng thực ra có hai cuộc chiến đang diễn ra cùng lúc. Với Hoa Kỳ, đây là một phần của Chiến tranh Lạnh với Liên Xô và Trung Cộng:

Ngăn chặn cộng sản tràn ngập đông Nam Á qua thuyết Domino. Nhưng thực tế cho thấy là khi Đông-Dương rơi vào tay cộng sản thì các nước lân cận không theo cộng sản.

Giữ thế cân bằng toàn cầu.


Nhưng với phía Bắc Việt Nam, đây là:

Một cuộc chiến giải phóng dân tộc

Một cuộc chiến lâu dài

Một cuộc chiến mà họ sẵn sàng trả giá rất cao


Và chính sự khác biệt này tạo ra vấn đề. Người miền nam như mình thì hiểu cộng sản vì sau 75, Hà Nội đã chủ trường áp đặt lý thuyết cộng sản trên toàn nước Việt Nam. Nhưng trong thời chiến tranh họ dùng chiêu bài, kêu gọi đánh cho “Mỹ cút nguỵ nhào”. Chính phủ Ngô Đình Diệm không muốn lính mỹ đổ bộ tại miền Nam, vì sẽ giúp cho Hà Nội có chính nghĩa kêu đánh đuổi tân thực dân nên bị dẹp qua một bên.


Hoa Kỳ muốn kết quả nhanh trong khi Hà Nội chuẩn bị cho cuộc chiến kéo dài nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Hình như mình có đọc đâu đó là ông Hồ có tuyên bố Việt Nam sẵn sàng chiến đấu 100 năm để dành lại độc lập. Người Mỹ thích nhanh chóng nên bỏ chạy. Sau này họ cố gắng ở Á Phủ Hãn nhưng sau 20 năm thì cũng bỏ của chạy lấy người.


Ông ta giải thích về chiến lược của Hà Nội sau khi đọc tài liệu của họ là Hà Nội là Họ không hề “liều lĩnh” như nhiều người nghĩ. Ngược lại: Họ tính toán rất kỹ, lên kế hoạch dài hạn và họ cực kỳ linh hoạt. Ông ta đưa ví dụ cuộc tấn công Mậu Thân. Về quân sự, họ chịu tổn thất nặng. Nghe nói trên 300,000 người nhưng về chính trị? Họ đã làm thay đổi hoàn toàn cách người Mỹ nhìn cuộc chiến khi người Mỹ xem các hình ảnh Việt Cộng tấn công toà đại sứ mỹ tại Sàigòn. Và trong chiến tranh, điều đó đôi khi quan trọng hơn thắng thua trên chiến trường.

Sách được bán trên Amazon


Vấn đề của Hoa Kỳ, chúng ta thắng rất nhiều trận đánh. Nhưng câu hỏi là: Thắng để làm gì?


Chiến lược của chúng ta bị chia cắt: Quân đội làm một việc, Chính trị làm một việc khác. Đó là vấn đề Dân Chủ, như hiện nay chính phủ Trump bỏ bom Ba Tư nhưng đảng Đối Lập lại công kích. Và quan trọng hơn: công chúng Mỹ dần mất niềm tin với phong trào phản chiến được sự hổ trợ của tình báo Liên Xô. Khi chúng ta thấy Jane Fonda, Joan Baez đến Hà Nội ngồi trên súng phòng không bắn hạ các phi công Hoa Kỳ. Khi điều đó xảy ra, kết quả gần như đã được quyết định.


Ông ta nói đến sự 30/4/1975. Nhiều người nghĩ rằng sự sụp đổ năm 1975 là đột ngột. Nhưng từ góc nhìn của ông ta và từ tài liệu phía Bắc, điều đó không hề bất ngờ. Hà Nội bắt đầu bằng một bước rất thông minh: Tấn công Phước Long, nhớ dạo ấy mình đang có mặt ở Sàigòn, chuẩn bị đi Tây, thấy thiên hạ đi biểu tình, giăng biểu ngữ toàn dân cùng với dân Phước Long này nọ. Để quan sát phản ứng của Mỹ và khi không có phản ứng… Hà Nội hiểu rằng:“Cơ hội đã đến.” Khi hiệp định Paris kết thúc với bộ đội miền bắc vẫn được phép ở lại miền nam thì xem như sự kết thúc Việt Nam Cộng Hoà chỉ là ngày tháng.


Nên nhớ dạo ấy ông Nixon, người đã hứa bú xua la mua, với ông Thiệu là sẽ bỏ bom Hà Nội này nọ nếu họ vi phạm hiệp định, nghe kể không biết có thật hay không vì bằng miệng. Đúng lúc ông thần này bị Watergate nên cuối cùng từ chức. Ông chủ tịch quốc hội Gerald Ford lên thay thế thì chới với, quốc hội không muốn viện trợ cho Việt Nam Cộng Hoà nữa. Nghe ông Đinh Văn Đệ, nằm vùng, được quốc hội Việt Nam Cộng Hoà cử đi xin viện trợ, ông này lại nói với đại biểu Hoa Kỳ quá muộn. Mình đọc trên báo Việt Cộng phỏng vấn ông ta có bí danh gì quên. Việt Nam Cộng Hoà họp về quân sự đều có mặt ông ta nên chuyển tin tức cho Việt Cộng hết. Chán Mớ Đời 


Sau đó mọi thứ diễn ra rất nhanh. Khi Cao Nguyên vùng hai chiến thuật sụp đổ: Quân đội Việt Nam Cộng Hoà mất tổ chức, Dân thường hoảng loạn bỏ chạy theo lính rút quân, lãnh đạo mất kiểm soát, và điều quan trọng nhất: Niềm tin biến mất. Một khi binh sĩ không còn tin rằng họ có thể thắng…thì cuộc chiến thực chất đã kết thúc.


Trong lúc Đà Lạt bỏ ngõ, gia đình mình di tản về Sàigòn Qua ngõ Phan rang rồi Bình Tuy, binh sĩ hay sinh viên trường võ Bị cũng bỏ chạy theo lệnh rút quân. Có chị bạn ở Đà Lạt cho biết là trước mấy ngày Đà Lạt bỏ ngõ thì có một người em bà con của ông bố, ngoài bắc được người Đà Lạt nằm vùng dẫn đến nhà nói chuyện. Có lẻ vì vậy ông bố quyết định ở lại. Ông bố này thuộc loại đại gia Đà Lạt khi xưa nên chắc cũng có đóng góp cho cách mạng nên sau 75 được tuyên dương là tư sản dân tộc này nọ rồi bị đánh tư sản. Cuối cùng bỏ của chạy lấy người đưa cả gia đình vượt biển hết.


Trong chiến dịch Frequent Wind, chúng ta thấy hình ảnh trực thăng trên nóc tòa nhà, di tản người Mỹ ra khỏi Việt Nam Cộng Hoà. Nhiều người nghĩ đó là thất bại về quân sự. Nhưng thực ra, đó là: Thất bại trong dự đoán, trong việc hiểu tốc độ sụp đổ. Mọi thứ diễn ra nhanh hơn tất cả những gì chúng ta chuẩn bị. Tương tự khi tổng thống Biden ra lệnh rút quân khỏi Á Phủ hãn, người dân cũng bỏ chạy trước bước tiến của Taliban. Súng ống để lại cho Ba Tư xài bắn máy bay mỹ.


Chiến tranh không chỉ là: Súng, Bom hay số lượng quân mà chiến tranh là: Ý chí, Chiến lược và khả năng hiểu đối phương. Chúng ta không thua vì không đủ mạnh. Chúng ta thua vì không hiểu đúng cuộc chiến mà mình đang tham gia. Chúng ta thấy BA Tư ngày nay, bom rơi banh ta lông nhưng vẫn kiên cường chống đế quốc sa tan.


Ông ta cho biết nếu các bạn muốn học lịch sử, không chỉ là Việt Nam, mà bất kỳ cuộc chiến nào, xin hãy nhớ điều này: Bạn phải nhìn từ cả hai phía. Nếu không, bạn chỉ đang nhìn một nửa sự thật.


Tương tự đồng bạc đều có hai mặt. Chúng ta phải quan sát cả hai bên. Mình đọc tài liệu của Hà Nội thì trong thời kỳ chiến tranh họ nghiên cứu tâm công của Nguyễn Trãi rất kỹ. Điển hình trong thế giới liên xô, chắc chắn là có sự chống đối, mầm mống phản động nhưng ít ai dám đưa mặt ra vì sẽ bị bỏ tù cải tạo. Ngược lại trong thế giới tự do thì các nước Tây Âu đều có đảng cộng sản hoạt động công khai và được pháp luật che chở mà ngay Ý Đại Lợi dạo ấy có đến 30% cử tri, Pháp có đến 25% cử tri bầu cho đảng cộng sản.


Nhờ đó mà Hà Nội được sự tiếp sức của Mạc Tư Khoa, khuyến khích thanh niên Tây Âu xuống đường, ở Hoa Kỳ thì lộn xộn vì vụ Civil Rights do ông Martin Luther King Jr. Dẫn đầu xen kẻ với phong trào kháng chiến. Ông Ngô Vĩnh Long, con của bà Ngô BÁ Thành được nhóm thiên tả tuyển, cho qua Hoa Kỳ du học, thành lập báo chí chống Sàigòn đủ trò. Tương tự sinh viên Nguyễn Thái Bình,…


Cứ tưởng tượng hàng ngày, xem truyền hình thấy chiếu cảnh dội bom napalm ở Việt Nam, dân tình bỏ chạy, người Mỹ đâu biết là người dân bỏ chạy vì sợ Việt Cộng mà nghĩ tại mỹ bỏ bom. Hay vụ Mỹ Lai, khi thấy hình ảnh đàn bà con nít bị quân đội mỹ giết, máu khắp nơi. Một tên sinh viên ở âu châu chắc chắn sẽ cảm thông và dần dần sẽ thiên về Hà Nội. Trở thành Việt kiều yêu nước. Trong khi đó các hình ảnh Mậu thân tại Huế, Việt Cộng tàn sát mấy ngàn người trong vòng mấy tuần chiếm đóng, không ai biết.


Trong khi chính phủ, lãnh đạo của Hà Nội được duy trì hoài, còn Hoa Kỳ thì cứ 4 năm bầu lại tổng thống và 2 năm bầu lại quốc hội nên chính sách không được định hướng hoàn toàn như Hà Nội. Tỏng những buổi nói chuyện của ông giáo sư, mình thấy cần đưa thêm tiếng nói của  người theo Việt Nam Cộng Hoà, và Mặt trận Giải pHóng Quốc Gia.


Tại sao Việt Nam Cộng Hoà là chống lại Hà Nội, vì không muốn xây dựng Việt Nam theo mô hình xã hội chủ nghĩa mà ngày nay chúng ta thấy lý do. Thiên hạ hay chửi mấy người theo Mặt Trận Giải Phóng, nhưng cũng nên cho họ tiếng nói. Họ phát sinh từ đối lập, và sợ bị bắt nên trốn vào Bưng, do Hà Nội tổ chức. Chúng ta thấy khi 300,000 người miền Nam tập kết ra bắc, Hà Nội đã bố trí người ở lại miền nam để thành lập cục R, để đánh phá miền Nam. Sau 75 thì thành viên của Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam hay chính phủ cách mạng lâm thời chi đó bị Hà Nội dẹp qua một bên. Lúc đầu họ để Nguyễn Hữu Thọ và Nguyễn Thị Bình sống sót vì Madame Bình được ngoại quốc biết đến, nể nang khi hoà đàm Paris. Còn thì bị dẹp tiệm hết như tướng Trần Văn Trà,… (còn tiếp)


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Hội ngộ cựu học sinh Văn Học Đà Lạt qua Zoom

 Hội ngộ cựu học sinh Văn Học Đà Lạt qua Zoom


Hồi đầu năm, ông thần Nhị Anh nhắn tin kêu đọc dùm cái gì thâu âm độ 45 phút rồi gửi cho ông thần. Kêu là thâu giọng Đà Lạt, chớ đừng thâu giọng bắc cầy hay trung mắm ruốc. Lý do là mình và 4 chị em của ông thần có bố là người bắc và mẹ là người trung nên nhiều khi nói chuyện với nhau thì có khi nói giọng bắc, khi thì giọng Đà Lạt khi thì giọng huế. Ông thần kêu giọng Đà Lạt mới chính gốc là Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen. Chán Mớ Đời 

Hôm qua Chử Nhất Anh khoe đã dùng Ây Ai làm nhiều bản nhạc. Kinh. Mình có làm một bài tặng mụ vợ nhưng mụ chả thèm nghe nên bỏ luôn. Bài hát mang tên Chán Mớ Đời 


Độ mấy ngày sau ông thần gửi cho cuộn băng nháp dùng trí tuệ nhân tạo thâu cuốn “Mực Tím Sơn Đen” của ông thần biên soạn. Khiến mình thất kinh vì nghe trên xe khi lái xe lên vườn mất 40 phút, không ngờ 12 năm qua mình có thể viết mấy bài như vậy với tư duy đột phá của tên nông dân, tu thân tề gia, trồng bơ tưới nước bán cho thiên hạ. Hỏi ra vợ ông thần đi nuôi cháu ngoại ở xa nên ở nhà không có ai bắt chùi nhà, giặt đồ, ủi áo quần nên buồn đời tiến sĩ dùng trí tuệ nhân tạo để thực hiện tiếp cuốn Mực Tím Sơn Đen. Kinh


https://youtu.be/8OrywCT6Cao?si=tMhcyjThnphdzUr3


Mỗi lần mụ vợ đi chơi xa với bạn bè, hay khi xưa đi công tác là mình hay thực hiện những gì mình thích như vẽ làm cái vườn phiá sau vì có mụ ở nhà là mụ cấm mình đụng đến cái vườn của mụ. Có lần chính phủ Cali sợ tốn nước vì hạn hán nên cho tiền người dân làm lại vườn tược. Mình xin được $6,000 nên đợi đồng chí gái đi công tác là mình kêu thợ về rồi đổ xi-măng, bú xua la mua. Khi mụ về mụ la quá có thợ mộc, đòi phá nhưng cầm cây búa lên đập xi -măng hay mấy cây sắt làm dàn cho hoa của mụ lên không được. Từ từ bạn của mụ đến kêu đẹp nên từ từ mụ mới hết la mình. Đồ chi mà ác ôn!.


Nghe mấy chị em họ Chử sắp về Đà Lạt, họp mặt với bạn học ngày xưa còn sinh sống tại Đà Lạt. Buồn đời mình hỏi sao không làm zoom cho mọi người ở xa tại Việt Nam cũng như trên thế giới xem luôn. Lý do là ngày nay dân học trường Văn Học ngày xưa, đa số là trên 7 bó. Đi đứng khó khăn dù ở trong hay ngoài nước. Cách đây đâu trên 10 năm, mấy ông thần bà thánh thành lập Mái ấm Văn Học Đà Lạt, trang nhà Văn Học Đà Lạt xưa, có tổ chức một buổi hội ngộ tại San Jose, tiểu bang Cali, có rất đông người từ âu châu sang. Việt Nam thì mình không nhớ vì trên San Jose cựu học sinh Văn Học đông như quân Nguyên. Sau đó có tổ chức tại Tiểu Sàigòn nhưng ít người tham dự.


Mình có xem video hội ngộ cựu học sinh Văn Học tại Đà Lạt, đông hơn, có mấy thầy, mấy cô. Sau này mình về Đà Lạt, các bạn học chung niên khoá có tổ chức gặp nhau, có mấy thầy. Khá vui. Sau đó có rủ nhau lên Suối Vàng chơi vì khi xưa ít ai dám lên đây, mất an ninh. Sau này về Đà Lạt, mình đi với đồng chí gái nên chỉ ở Đà Lạt có 3 ngày thăm em út rồi đi nên không gặp ai ngoài anh bạn Ngô Văn Thuỷ, đem xe xuống phi trường đón về khách sạn, rồi chở đi chơi vòng vòng 3 ngày tại Đà Lạt. Lâu lâu có bạn học cũ từ Sàigòn lên thăm gia đình hay nhiều người đi ngang nhà ghé thăm bà cụ, chụp hình gửi cho mình xem. Gọi là chút tình bạn cũ ngày xưa. Xin đa tạ.


Sáng hôm qua, mấy người trong nhóm quản trị mái ấm Văn Học Đà Lạt xưa có thử Zoom trong nhóm để xem kỹ thuật do ông thần Nhị Anh thực hiện có trơn tru chưa rồi tuần sau sẽ thử với vài người ở Đà Lạt. Trước khi định ngày tổ chức hội ngộ qua Zoom toàn thế giới. Ngày giờ phải kết nối từ Đà Lạt, Sàigòn, Texas, Virginia, Cali nên hơi khác biệt. Chưa nói đến dân ở âu châu, úc châu hay phi châu. May là mình dậy từ 4 giờ sáng chuẩn bị đi tập ở Đông Phương Hội. Nên 5 giờ sáng thì không thành vấn đề.


Nói cho ngay, ngày nay trên 7 bó nên có người sức khoẻ không được tốt lắm. Về kỹ thuật sử dụng điện toán cũng người biết người không. Cho nên cần sự chuẩn bị trước. Bạn bè gần rủ nhau rồi chỉ cho nhau cách sử dụng Zoom hay tải ứng dụng về chớ mình có anh bạn học chung khi xưa, ở Hoa Kỳ nhưng chả biết gì về mạng xã hội hay không muốn tham dự nên cứ hỏi mình tin tức về tên này ả nọ. Mình kêu hắn nhờ con giúp thành lập một tài khoản trên mạng xã hội nhưng không chịu. Nên mấy cô nào thầm yêu hắn ngày xưa cứ nhắn tin mình hỏi rồi mình hỏi hắn, hắn kêu em này em kia với những tên cúng cơm xa lạ đã được đặt cho mấy cô này khi xưa. Kinh


Mấy bác nào từng theo học ở trường Văn Học Đà Lạt xưa, muốn tham dự hội ngộ qua Zoom thì liên lạc với ban quản trị trang nhà để họ gửi đường dẫn cho buổi hội ngộ sắp tới. Nếu thành công thì có thể làm thêm để bạn bè thăm hỏi nhau. Nay cháu nội cháu ngoại đã lớn nên không phải chăm cháu nom nhà cho con. Có dịp tìm lại bạn học xưa. Mình thấy đồng chí gái tìm lại bạn học Trưng Vương xưa, tuy không học chung lớp nhưng sau này thấy họ thân nhau như bạn bè. Chán Mớ Đời 


Xin theo đường dẫn của cựu học sinh trường Văn Học Đà Lạt xưa sau đây:


https://van-hocdalat.smugmug.com


Mình nghĩ mấy ông thần bà thánh Yersin cũng nên làm vụ này, mấy lần mình gặp lại thì cứ gấp gấp, chả ai nói chuyện với ai vì ngồi một chỗ.


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Xã hội mạng ngày nay

 


Xã hội mạng được toàn cầu thế giới


Mấy người trong nhóm thành lập trang nhà cựu học sinh trường Văn Học Đà Lạt khi xưa đang dự định tổ chức một cuộc hội ngộ cựu học sinh Văn Học qua Zoom vì nay ai cũng đã già khó gặp nhau tại Đà Lạt hay Hoa Kỳ như thập niên trước. Mới khám phá ra có nhiều người bạn học khi xưa không sử dụng mạng xã hội. Họ sử dụng điện thoại cầm tay để gọi điện thoại nhau chớ mấy vụ mạng xã hội hay zoom ziết thậm chí i-meo cũng ì tờ. Mình có anh bạn thân ở Hoa Kỳ cũng chả có Facebook gì cả. Khi mới tìm lại nhau, mình kêu anh ta thành lập facebook rồi vào các nhóm của Yersin xưa nhưng anh ta kêu mệt quá phải học hỏi thêm nên chỉ nhắn tin mình. Rồi nhờ mình chuyển lại cho mấy tên bạn một thời.


Mình để ý từ khi ông Elon Musk mua mạng xã hội X thì các mạng xã hội mình dùng như Facebook bớt kiểm duyệt như trước kia trong thời gian dưới chính quyền của tổng thống Biden. Nhớ dạo đó mình bị chặn bởi Facebook rất nhiều, có nhiều lần bị cấm cả mấy tuần. Chán Mớ Đời 


Mình để ý ngày nay, các mạng xã hội tự động chuyển ngữ cho mình. Mình hay tham gia các nhóm bên tây, bên Ý Đại Lợi, bên Tây Ban Nha,… vấn đề là nhiều khi họ chuyển ngữ tiếng Việt, tiếng tây, tiếng Ý Đại Lợi,… khiến nhiều khi chả biết mình đang ở đâu. Tất cả các phương tiện truyền thông trong lịch sử đều gắn liền với một nền văn hóa, một ngôn ngữ, một bong bóng địa lý. Le Monde nói chuyện với người Pháp. NYT nói chuyện với người Mỹ. NHK nói chuyện với người Nhật. Mỗi phương tiện lọc thực tế qua lăng kính văn hóa địa phương của mình. Nhưng ngày nay, một người ở Hoa Kỳ như mình có thể mua báo NHK của Nhật Bản để hiểu thêm về á châu. Điển hình là khi mình đi âu châu, hôm nay thì mở mạng xã hội ở La Mã thì bao nhiêu đều hiện ra tiếng ý, rồi ngày mốt qua Pháp thì mở mạng xã hội thì lòi ra chữ pháp. Hôm trước đi Panama thì chữ Tây Ban Nha hiện ra khi mở mạng xã hội thì biết mình ở vùng nói tiếng Tây Ban Nha. Chơi nhớ dạo đi Thổ Nhĩ Kỳ thì hiện ra chữ Thổ Nhĩ Kỳ hay qua Tajikistan thì tiếng gif hiện ra, sợ nhất là khi sang nước georgia thì chữ của xứ này rất lạ.


X đang trở thành phương tiện truyền thông đầu tiên của nhân loại. Không phải của một quốc gia. Mà của cả loài người. Mình đang chứng kiến điều đó từng ngày. Bài đăng bằng tiếng Pháp của một ông tây được người Nhật retweet, người Brazil trả lời, người Mỹ trích dẫn. Những cuộc trò chuyện mà cách đây 5 năm không thể nào xảy ra. Một người theo chủ nghĩa tự do Pháp tranh luận với một kỹ sư Tokyo và một doanh nhân mễ tây cơ ngay dưới cùng một tweet. Không cần biên tập viên dịch. Được dịch tức thì bởi AI, chỉ với một cú click, thậm chí tự động. Những bong bóng lọc văn hóa đang vỡ tung. Một mạng xã hội hiệp chủng quốc.


Còn nếu mình vào Facebook thì chỉ liên lạc với các nhóm tiếng Việt thì người Việt khắp năm châu xúm lại còm bú xua la mua. Mình có bờ lốc mực tím sơn đen thì để ý là người Việt từ Hoa Kỳ, Việt Nam, âu châu, nhưng thay đổi. Như tuần này sau Hoa Kỳ thì Đức quốc nơi đọc bài của mình nhiều nhất. Trung Cộng cũng nhiều, nhưng điểm lạ là Tân Gia Ba lại có nhiều người đọc nên khó hiểu. Không biết lý do vượt tường lửa hay sao nhưng lại có Ấn Độ khá đông. Còn Trung Cộng thì mình nghe nói đó là công an.


Và chúng ta đang đánh giá thấp những hiệu ứng kép của điều này. Khi một ý tưởng có thể vượt qua đại dương chỉ trong 3 giây, khi một lập luận có dẫn chứng đăng ở Paris có thể được kiểm chứng bởi một nhà kinh tế ở Singapore và được khuếch đại bởi một lập trình viên ở Austin trong cùng một giờ, thì chi phí lan truyền của một ý tưởng tốt đang tiến gần về zero. 


Nhiều khi mình thấy một ông tây viết một bài rồi có một ông người nga, một kỳ thủ danh tiếng một thời lên tiếng, phản biện hay dẫn chứng này nọ, rồi một ông xứ Nigeria lên tiếng, rồi một bà nào ở Đài Loan xào lại,.. nên tầm nhìn của bài viết được nhiều người trên thế giới bình luận. Giúp mình học hỏi thêm cách nhìn của những người sống trên thế giới với văn hoá địa phương của họ, giúp mình có cái nhìn rộng hơn thay vì hạn hẹp như trước đây.


Và điều này là thảm họa đối với một loại tác nhân rất cụ thể: những phương tiện truyền thông đã xây dựng mô hình kinh doanh dựa trên độc quyền thông tin địa phương. Những nơi có thể nói bất cứ điều gì về “những gì đang xảy ra ở nơi khác” vì không ai có thể kiểm chứng. Ở Việt Nam thì nhà mình chỉ có máy truyền hình đâu 1, 2 năm trước khi mình đi tây nên cũng không để ý về tin tức trên đài truyền hình, chỉ đọc báo hàng ngày. Phần mình đọc trước tiên không phải là tin tức thời sự mà đọc truyện Kim Dung được dịch hàng ngày. Qua tây thì không có đài truyền hình, chỉ khi sang Hoa Kỳ thì mới mua đài truyền hình khi cưới vợ.


Các đài truyền hình này chiếm độc quyền về tin tức cũng như phim, hay các buổi hoà nhạc, phóng sự. Ngày nay với mạng xã hội thì sự tập trung quyền lực về truyền thông không còn nữa nên sự bùng nổ về thông tin khiến chúng ta phải mất thời gian kiểm chứng có thật hay không. Lúc đầu mình hay bị lầm về mấy cái tin bựa này nhưng nay thì bắt đầu nghi ngờ cần kiểm chứng lại.


Khi một nhà báo Pháp viết rằng “mô hình Mỹ không hiệu quả”, giờ đây có ngay 50 người Mỹ trong phần trả lời kèm theo nguồn. Khi một cây viết xã luận nói “Đan Mạch chứng minh chủ nghĩa xã hội thành công”, liền có người Đan Mạch giải thích rằng Đan Mạch xếp thứ 10 thế giới về tự do kinh tế. Điển hình khi vụ ông trump muốn mua Greenland, thiên hạ lên tiếng chửi bới ý tưởng này thì có một ông xứ Đan Mạch lên tiếng, kêu ý tưởng rất hay vì sẽ giúp trả nợ cho Đan Mạch, vì xứ này tốn tiền hàng năm mà lại chả làm gì được vì không có khả năng khai thác vùng này.


Fact-checking không còn là một bộ phận nữa. Nó trở thành hiệu ứng mạng lưới. Những phương tiện truyền thông trung thực không có gì phải sợ. Những phương tiện đã bán một câu chuyện được bảo vệ bởi sự thiếu hiểu biết địa lý của khán giả sẽ gặp vấn đề tồn vong. Vì chúng ta không thể còn nói dối ở quy mô địa phương khi cả thế giới đang nhìn vào. Như hôm trước, có ông người nga giải thích về người nga, ít dân mà đất đai của họ quá rộng lớn. Ông ta bị bắt đi cải tạo ở Tây Bá Lợi Á, mất 7 ngày đi xe lửa mới đến trại tù. Chính phủ Puchin tuyên truyền về tây phương như thời chiến tranh lạnh mà nay càng tinh vi hơn. Người dân không biết rõ về bên ngoài xứ này.


Có cái hay nhưng bù lại các mạng xã hội cũng là những cỗ máy phun ra hận thù, bài xích, bạo lực, phân biệt chủng tộc, bài Do Thái, kỳ thị đồng tính, kỳ thị người béo… thiên hạ nhảy vào chửi bới đủ trò. Nó là tấm gương phản chiếu xã hội nhưng không có bộ lọc. “Tự do của người này dừng lại nơi tự do của người kia bắt đầu.” Tự do ngôn luận là một quyền nhưng chúng ta không nhất quyết phải nghe họ nói. Nếu thấy nội dung không thể chấp nhận được, chúng ta hoàn toàn có quyền ngắt kết nối hoặc rời bỏ nó. Chán Mớ Đời 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Tu thân tề gia trồng bơ tưới nước bán thiên hạ

 Tu thân Tề già 

“Khi bạn nhìn vào vực thẳm, vực thẳm cũng nhìn vào bạn.” (Quand tu regardes dans l'abîme, l'abîme regarde en toi.") Nietzsche.

Có người gửi mình bài báo này 

Có một tên bạn ở paris nói câu này mà hắn đọc ở đâu, kêu mình nên đọc ông thần này nhưng mình mượn về đọc được 1 trang là ngủ mất tiêu. Cái tính nông dân ngu lâu dốt bền nên càng theo thời gian, mình càng nhận ra nó đúng đến nổi không cần chỉnh. Nay ở tuổi 7 bó thấy quá đúng. Khi xưa mình hay cãi với tây đầm, qua mỹ thì cãi với mỹ nhưng rồi từ từ thấy Chán Mớ Đời. Nên từ đó ai chửi mình cũng lặng thinh, ai khen cũng không để ý lắm, sợ cái tôi bay quá ngọn cây bơ. Chợt nhớ người xưa hay nói Tu Thân Tề gia trồng bơ tưới nước bán cho thiên hạ. Nên mình làm vườn cho hết nổi buồn cô lựu.


Ai đó nói với mình đừng bao giờ cãi nhau với con lợn. Thắng hay thua đều bị dính bùn nên mình không bao giờ cãi nhau với thiên hạ trên mạng hay ngoài đời. Chỉ đối chọi hay đối thoại với đồng chí gái. Có một cái bẫy mà gần như tất cả những người thông minh, những người nhìn thấy sự vận hành sai lệch của thế giới đều rơi vào. Ngày nay các mạng xã hội là phòng thí nghiệm hoàn hảo cho điều đó.


Khi các người thông minh nhìn thấy một hệ thống không hoạt động, họ lên tiếng, tức giận. Họ kêu gọi, chỉ trích và rồi, từng chút một, không hề nhận ra, cả cuộc đời họ trở thành việc tố cáo. Điển hình thượng nghị sĩ Bernie Sanders của tiểu bang Vermont, cả đời ông ta đấu tranh, chống đối chính phủ Hoa Kỳ bất chấp dân chủ hay cộng hoà, từ từ ông ta trở thành chuyên gia chỉ trích và có tài sản ròng trên 8 triệu đô la dù chưa bao giờ đi làm. Nhưng cứ mở miệng là ông ta chia vẹt-bờ, đánh thuế mấy thằng nhà giàu. Cử tri rất vui mỗi 4 năm lại bỏ phiếu cho ông ta từ mấy chục năm nay.


Có một ông người nga, từng ở tù dưới Puchin, nay được thả. Ông ta kể ở âu châu, đi xe lửa 2 tiếng đồng hồ là có thể đến một nước khác trong khi ông ta đi tù, phải ngồi xe lửa đến 7 ngày mới đến trại cải tạo. 90% người nga chưa bao giờ rời khỏi đất Liên Xô trước đây. Mình đoán dân mỹ tương tự. Ông ta kể có anh bạn kể là sáng thức dậy nghe đài hay truyền hình hoặc đọc báo là thấy bọn tây phương đang muốn tấn công Nga như thời Đức quốc xã. Vào sở thì nghe ông sếp, đồng nghiệp cũng nói chuyện này nên từ từ ông ta tự hỏi ông ta có điên không vì nghĩ ngược lại. Họ bị tẩy não bởi tuyên truyền cộng sản trước đây nay được chế độ Puchin sử dụng một cách tinh vi hơn. 3 chiều.


Tương tự chúng ta ở phương tây cũng dính vào trường hợp này nhưng tự nguyện. Chúng ta thức dậy mỗi sáng và việc đầu tiên làm là tìm xem có gì sai. Chúng ta lướt mạng để tìm “cơn phẫn nộ của ngày hôm nay”. Hôm nay tên Trump tuyên bố láo ra sao, hay hôm nay bác Biden nhớ nhớ quên quên gì. Bọn di dân ăn gian phúc lợi hay mấy tên Đá (ICE) đã bắn chết ai, phải báo cho người di dân lậu biết để họ trốn,… Chúng ta tự nuôi mình bằng sự lệch lạc của thế giới, trở nên lệ thuộc vào vấn đề vô hình trung chúng ta như các con ký sinh trùng sống bám vào các chuyện tiêu cực này. Giới truyền thông bán quảng cáo nên cứ bơm chuyện tiêu cực. Cho nên dạo này mình thích đọc tin tức về những gì tích cực, giúp đời thêm vui hơn. Còn chuyện thiên hạ chửi nhau thì không muốn đọc hay xem nữa. Ai Tag mình vào bài của họ thì mình đều không đọc. Mình chỉ thích tự chọn đọc cái gì mình thích còn bị ép buộc thì không bao giờ.


Và một ngày, chúng ta nhận ra mình đã trở thành chính thứ mà chúng ta từng lên án: cay đắng, cứng nhắc, bị nhốt trong một thế giới quan nơi mọi thứ đều hỏng hóc và chẳng có gì vận hành đúng. Chúng ta đã trở thành tấm gương của vực thẳm như Nietzsche đã nói trước đây. Chúng ta tự nhốt mình trong các silo tri thức riêng biệt, hay trên các toà cao riêng biệt.


Có cuốn phim 1900 do đạo diễn Bernado Bertolucci thực hiện, có tài tử Robert De Niro, Donald Suntherland và Dominique Sanda, Gérard Depardieu,… nói về hai người bạn từ bé lớn lên theo hai phe cộng sản và tư bản. Cuối đời một người nói là khi xưa chúng ta trẻ, muốn thay đổi xã hội, đời sống nhưng thời gian đã thay đổi chúng ta. Mình nhận thấy khi về già, câu nói này chí lý. Tuổi trẻ chúng ta cứ muốn thay đổi xung quanh theo ý mình mà quên không tự cải thiện cá nhân, học hỏi thêm. Nói như người xưa la tu thân. Chúng ta cứ nghĩ chúng ta khôn ngoan nhưng khi về già nếu chúng ta thành thật xem lại thì có một mái ấm gia đình, con cái vui vẻ với mình. Vợ chồng vẫn còn đi bên nhau cho hết con đường của mình là một thành công lớn nhất của đời người.


Hôm qua, chở vợ đi hát ở nhà thân hữu, trong lúc giải lao có một anh còn trẻ kêu anh chị còn đi chơi với nhau là vui rồi, chớ em mới sang Hoa Kỳ được 5 năm, vợ chồng đã bỏ nhau. Sáng nay mình làm kem bơ cho đồng chí gái ăn vì cô nàng thích. Đó là một niềm  vui, hạnh phúc ở tuổi 7 bó. Còn có người bên cạnh ăn những mình làm.


Mình thấy rất nhiều người như vậy trên mạng xã hội. Có nhiều người trước đây mình rất thích đọc bài của họ, những người thông minh, phân tích đúng, chẩn đoán chính xác, lập luận vững chắc. Nhưng dần dần mình cảm thấy họ không hạnh phúc. Bởi vì họ đã dành quá nhiều thời gian nhìn vào những gì không vận hành như ý của họ, đến mức họ không còn thấy những gì đang vận hành. Vẫn luôn luôn bài cũ lập lại từ bao nhiều năm nay. Họ quên một điều là vật đổi sao dời, những gì đúng hôm qua, hôm nay có thể sai. Không thể khư khư cho rằng chúng ta đúng hoàn toàn. Không chịu uyển chuyển thay đổi. Vật đổi sao dời, nếu chúng ta không tự thay đổi theo sự vận hành của thế giới, chúng ta dần dần sẽ bị đào thãi.


Khi điện thoại cầm tay di động ra đời, nếu chúng ta không tiếp cận với sự việc này thì ngày nay khó có thể sử dụng, hay học hỏi những điều mới. Mình nhớ khi xưa về Đà Lạt, ông cụ xin cái máy chụp hình kỹ thuật số nên mình đưa cho ông cụ cái máy của mình. Lần sau về thấy ông cụ cầm máy đi vòng vòng Đà Lạt chụp hình, in ra album, gia đình hội ngộ đông đảo thấy ông cụ chụp hình. Đó là một người suốt 15 năm trời thời thanh niên bị Việt Cộng nhốt tù nhưng khi ra trại, vẫn tiếp tục học thêm những gì thay đổi ngoài đời.


Như khi giao thủ với đối phương, khi xưa mình hấu đá, cứ tìm cách phát lực để áp đảo đối thủ nhưng đối thủ cũng găng lại thì không bao giờ áp đảo được đối thủ. Nay thì mình bình tỉnh hơn, giữ hơi thở và nương theo lực của đối thủ và từ từ sẽ lái theo ý của mình và phá được cái lực của đối thủ. Có lẻ tập tại Đông Phương Hội đã giúp mình giác ngộ cách mạng cái lực tạo bởi hơi thở như nước chảy róc rách, không bao giờ ngừng, khi bị vật gì cản thì nước sẽ tìm cách đi ngõ khác để tiếp tục chạy ra biển. Khi đã hiểu ra sự việc, mình không còn thời gian để cãi cọ với thiên hạ, chỉ lo luyện tập bản thần để tìm thêm về cơ thể kỳ diệu của con người. 


Người dành 10 năm chỉ trích tham nhũng chính trị sẽ bắt đầu thấy tham nhũng ở khắp nơi, kể cả nơi không có. Người Mỹ hay nói đưa cho ai cái búa thì người đó sẽ thấy đâu đâu cũng là đinh để đóng đinh.  Người dành 8 năm lên án bất bình đẳng sẽ thấy bất công trong mọi tương tác. Nhiều người cứ thích dành thời gian lướt mạng để fact check, bóc trần tin giả sẽ không còn tin ai nữa. Như Nietzsche đã tuyên bố:  Vực thẳm đã nuốt chúng ta và chúng ta thậm chí không nhận ra.”


Người dành cả đời nói “hệ thống này hỏng rồi” mà không đưa ra giải pháp thay thế…sẽ trở thành một phần của chính hệ thống đó. Họ trở thành tiếng ồn. Họ nuôi dưỡng sự hỗn loạn mà họ tưởng mình đang chống lại. Như ông Sanders, từ 30 năm nay mình xem đài truyền C-Span để xem điều trình trước quốc hội Hoa Kỳ để xem Dân Chủ thực thi trước quần chúng. Ông ta chỉ có một bài hát là đánh thuế nhà giàu để chia cho các người nghèo. Trong khi đó ông ta có tài sản ròng trên 8 triệu.


Nếu có người nói: “Hệ thống này hỏng rồi và đây là thứ tôi xây dựng thay thế nó” mới là người thay đổi thế giới. Không phải bằng cách hét to hơn, chửi những người không quen mà bằng cách khiến hệ thống cũ trở nên lỗi thời. Hồi mình mới vào học nghành kiến trúc, ông Buckminster Fuller là thần tượng của sinh viên thời đó đã nói rất rõ:“Bạn không bao giờ thay đổi mọi thứ bằng cách chống lại thực tại hiện tại. Muốn thay đổi, hãy xây dựng một mô hình mới khiến mô hình cũ trở nên lỗi thời.” 

Nếu những người thông minh nhìn thấy sự sai lệch và muốn lên tiếng: Tôi hiểu bạn. Sự giận dữ của bạn là chính đáng, suy nghĩ của bạn có thể là đúng. Viết đến đây lại nhớ những gì học khi theo học lớp về thương lượng, cũng nói y chang như vậy để khiến khách hàng có con tim vui trở lại thay vì xù luôn. Nhưng hãy tích cực. Hãy lạc quan. Không phải vì ngây thơ mà vì chiến lược. Bởi vì sự tích cực xây dựng, còn bi quan phá hủy. Tức giận sẽ khiến chúng ta cuồng tín, giận dữ càng ngày càng bị lôi cuốn vào sự mất mát của chính mình.


Và nếu chúng ta dành cả đời đả phá cái sai mà không xây cái đúng, chúng ta có thể đúng về mọi thứ…nhưng không thay đổi được gì. Như hai người bạn về già nói với nhau trong phim Novecento của Bertolucci. Hãy nhìn vào vực thẳm nếu chúng ta cần nhưng đừng để nó nhìn chúng ta quá lâu. Hãy quay về phía ánh sáng và xây dựng.


Bạn mong người khác tốt, người khác chưa chắc đã tốt, nhưng bạn chắc chắn sẽ tốt, vì nội tâm bạn tốt đẹp! Bạn không muốn thấy người khác tốt, người khác chưa chắc đã không tốt, nhưng bạn chắc chắn không tốt, vì nội tâm bạn không có sự tốt đẹp..... Những điều tốt đẹp trên thế giới này đều đi cùng với sự tốt đẹp, bạn muốn có nhiều điều tốt đẹp hơn trong cuộc đời mình, bạn phải làm cho mọi khía cạnh của bản thân trở nên tốt đẹp!


Vì vậy mình thích tham dự các buổi họp hàng tuần của hội Lions International, nơi các người Mỹ trong cộng đồng, trắng mễ, da vàng họp mặt nhau, tổ chức quyên tiền để tài trợ các tổ chức xã hội trong thành phố. Giúp ngân sách cho các hội bảo vệ phụ nữ bị chồng hay bạn trai đánh, có chỗ ở nuôi con, vào các dịp lễ tạ ơn hay giáng sinh, chia xẻ thực phẩm cho các gia đình nghèo ở trong thành phố. Mấy đứa trẻ có thể có bữa ăn tối với gà tây như truyền thống của Hoa Kỳ. Khi thấy mấy đứa trẻ gia đình nghèo được chở lên núi trượt tuyết miễn phí với chiếc xe Van do mình và đồng chí gái thân tặng, cảm thấy ấm lòng. Một đóng góp nhỏ cho xã ổi này như khi xưa, người Mỹ đã cưu mang người Việt vượt biển tìm tự do.


Hay tham gia hội Toastmasters quốc tế mỗi tuần vì tất cả các hội viên họp mặt, chung sức tổ chức buổi họp. Có người đến sớm, dọn bàn ghế, phủ khăn, sửa soạn đầy đủ rồi khi một diễn giả phát biểu, có người evaluator, phê bình cuộc nói chuyện và đưa ra cách giúp hội viên thêm ý kiến để lần sau diễn đạt khá hơn. Không có vụ chửi mày ngu như chó bú xua la mua hay bò đen bò vàng bò đỏ này nọ. Chán Mớ Đời 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen

Nguyễn Hoàng Sơn