Chủ nợ 38 ức mỹ kim của Hoa Kỳ là ai?

 

Chủ nợ 38 ức mỹ kim của Hoa Kỳ là ai? 

Dạo này mình đang lo kinh tế Hoa Kỳ có thể bị banh ta lông như năm 2008. Kỳ này Trung Cộng khôn rồi sẽ không cứu Hoa Kỳ mà nhận chìm tận đáy luôn. Năm nay 2026, nợ quốc gia Hoa Kỳ lên đến 38 ức mỹ kim, gia tăng mỗi giây đồng hồ là $92,912. Nếu gom lại GDP của Hoa Kỳ, Trung Cộng và Đức quốc năm 2000 thì số nợ này còn cao hơn 3 GDP lớn hoàn cầu.

Một vấn đề mà ông Elon Musk giúp ông Trump vào lại toà Bạch Ốc là để giảm nợ quốc gia. Ông ta trả tiền cho nhóm DOGE để tìm ra những chỗ gian lận khiến có lỗ thũng trong ngân sách quốc gia nhưng rồi quốc hội Hoa Kỳ nghiện nợ như nghiện cà phê nên cứ tiếp tục bỏ phiếu mượn thêm tiền. Khiến ông Musk Chán Mớ Đời đi bán mì gỏ. 

Mình cứ hỏi ai là chủ nợ Hoa Kỳ, người Mỹ yêu nước, mua trái phiếu để giúp chính phủ bơm tiền vào các chương trình bú xua la mua trong khi hạ tầng cơ sở, cầu cống tại Hoa Kỳ thì te tua. 1/4 chủ nợ trên 9.1 ức mỹ kim là các quốc gia khác, Trung Cộng ($765 tỷ), Nhật Bản ($1.13 ức), Anh quốc ($779 tỷ) có điểm lạ là Gia-nã-đại có đến $426 tỷ. Cứ tính đổ đồng mỗi công dân Gia-nã-đại là chủ nợ $10,200 Hoa Kỳ.

Tại sao các nước này lại cho Hoa Kỳ mượn tiền? Vì cái bẩy tiền tệ thế giới mà Hoa Kỳ, kẻ chiến thắng thế chiến thứ 2 đã lập ra tại Bretton Wood, họ phụ rượu và gái cho mấy tên đi học, nghe đâu có đến 48 quốc gia gửi đại diện đến suốt 2 tuần lễ. Cuối cùng say quá, chả ai để ý nên ký cho mỹ kim làm tiền giao thương quốc tế.

Các quốc gia trên thế giới mua trái phiếu chính phủ Mỹ in ra > Mỹ nhận được nguồn vốn giá rẻ > Mỹ chi tiêu cho hàng nhập khẩu (ô tô, quần áo, thiết bị điện tử) > Các quốc gia nhận được đô la > Họ gửi lại số đô la đó bằng cách mua thêm nợ của chính phủ Mỹ. Đó là một vòng tuần hoàn. 

Kết quả người Mỹ mua đồ rẻ sống như mỹ từ mấy chục năm, bên ngoài nhìn là thấy giấc mơ Hoa Kỳ, được xây dựng trên mồ hôi của các dân trên thế giới. Ngày nay, chúng ta thấy quần áo, giày dép được sản xuất tại Việt Nam. Có thể chủ các công ty tại Việt Nam do người Tàu đứng tên, dân Việt Nam làm công. Trong cuộc chạy đua kỹ nghệ AI, Việt Nam không thể nào thua vì nếu thua như mấy lần trước thì sẽ không bao giờ ngất đầu lên nổi. Đã đến lúc bỏ các khẩu hiệu , bỏ hồng hơn chuyên, Việt Nam có nhiều người tài, kêu họ ra làm để giúp Việt Nam phát triển, còn không thì làm cu li cho thiên hạ mấy đời sau. Thậm chí muốn làm cu li cũng không được vì người làm hết. Mình có xem phim bên tàu nay họ cũng bớt sử dụng nhân công, máy móc sản xuất 24/24.

Khi một gia đình cứ tiêu xài, mượn ngân hàng, thẻ tín dụng xài như mỹ thì một ngày nào đó, các xứ cho vay sẽ đặt câu hỏi. Nếu hắn đau, không đi làm được thì lấy tiền đâu để trả cho mình. Nên nhớ là tiền lời năm nay Hoa Kỳ phải trả nhiều hơn 1 ức, nghĩa là 1,000 tỷ hay 1,000,000 triệu mỹ kim. Xem bản sau đây:

Một hôm buồn đời, tự nhiên hệ thống này sụp đỗ, hậu quả có thể sẽ mang tính lịch sử. Mình có kể lý do Hoa Kỳ đột nhập vào phòng của tổng thống Venezuela, kêu họ bận quần áo, ngưng đá gà khiến tổng thông Maduro cảm ơn rối rít đưa tay lên kêu Hoa Kỳ là Number 1 vì bị bà vợ bắt bú sữa quá đát. Lý do để bảo vệ đồng Petrodollar vì các nước thuộc nhóm BRICS, kêu tại sao phải còng lưng đi làm cho thằng mỹ ăn sung mặc sướng, nên muốn chơi riêng, buôn bán với nhau không cần phải sử dụng tiền mỹ kim.

Xem xét các chủ nợ ngoại quốc hàng đầu, ta thấy: Nhật Bản là chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ. Điều này giúp giữ cho đồng tiền của họ ở mức thấp, thúc đẩy xuất khẩu mạnh mẽ và giữ lãi suất ở mức thấp. Bà ta thép của Nhật Bản mới lên ngôi là ông Trump bay qua chúc mừng giống trà xanh bú xua la mua để củng cố mối tiền hữu nghị Mỹ Nhật. Tiền Việt Nam càng ngày càng xuống giá để có thể xuất cảng qua Hoa Kỳ. Nhớ năm 1992, mình về Việt Nam lần đầu, tỷ giá 1 mỹ kim ăn 5,000 đồng bác Hồ. Ngày nay thì đâu 27,500 đồng bác Hồ. Đó chưa kể là tiền mỹ kim xuống gái từ COVID đến nay là 28%. Cứ đi ăn phở là biết tình hình thị trường.

Anh quốc: sau Brexit, các tổ chức tài chính của Anh đã trở thành những người mua tích cực để phòng ngừa rủi ro trước sự biến động trong nước. Xứ này đã có thủ tướng gốc Ấn Độ, dân Anh quốc ăn cà-ri-nị với gà vandalu mệt thở.

Trung Quốc: mấy anh ba tàu dần dần bán bớt lượng trái phiếu Mỹ nắm giữ. Từ hơn 1,2 nghìn tỷ đô la vào năm 2012 xuống còn 765 tỷ đô la hiện nay. Xem 40% và nếu buồn đời họ bán hết là chúng ta ngọng.

Gia-nã-đại: người láng giềng mới đây đã thoả hiệp với Trung Cộng bán buôn, không sợ ông Trump đánh thuế bú xua la mua. Lý do là chủ nợ lớn thứ năm. Âm thầm tài trợ cho Mỹ trong khi giao dịch hầu hết dầu mỏ, lúa mì và ô tô bằng đô la Mỹ. Nghe nói năm nay người dân Gia-nã-đại trốn mùa đông ít ghé lại Florida vì cam thù người anh kết nghĩa đã dám đánh thuế.

Tại sao Hoa Kỳ cần các chủ nợ nước ngoài. Nếu họ ngưng mua trái phiếu Hoa Kỳ thì tiền lời sẽ nhảy lên thời ông tổng thống Carter lên đến 17%. Ngân sách Hoa Kỳ sẽ banh ta lông, thị trường thế giới bị khủng hoảng sợ nhất là tiền lương, tiết kiệm và cổ phiếu của chúng ta sẽ ca thu đi cho lá vàng rơi. Nay ông Trump cứ muốn FED giảm tiền lời để kích thích kinh tế. Kinh tế Hoa Kỳ năm nay sẽ te tua, vì các công ty lớn đóng cửa. Thậm chí Target cũng te tua. Để hôm nào mình kể mầy vụ này, rất quan trọng vì thất nghiệp sẽ gia tăng.

Hôm qua đồng chí gái hỏi về nhà cửa tại sao ông Trump muốn các công ty lớn không được mua nhà cho thuê. Mình nói công ty như Blackrocks mua đến 18,000 căn nhà riêng để cho thuê vì được khấu hao tài sản, thêm chính phủ Obama cho vay quá rẻ đâu 0.5%. Dạo này thợ đói việc nên lấy rẻ, cứ réo mình có việc không. Kinh tế te tua vì kinh tế dựa trên bất động sản đến 30%. Nếu tiền lời thấp người ta đầu tư, mua nhà mua cửa, rồi nuôi thêm thợ sửa nhà, nuôi mấy anh sản xuất bàn ghế, tủ lạnh đủ trò. Không thì họ bị sa thải mất việc, kéo dây chuyền hết. Có thể trong tường lai họ sẽ ra luật là chúng ta có thể lấy tiền 401(k) để đặt cọc mua nhà này nọ. Họ không muốn chúng ta để dành tiền cho mai sau. Tin tức bên Texas nhà cửa te tua, các công ty lớn dọn về các tiểu bang khác như Tennessee,…

Thêm tiểu bang Cali bắt mấy anh Tây chơi cha thiên hạ đánh thuế vào tài sản nên mấy ông tỷ phú bỏ chạy mất dép, kéo theo công ty của họ. Người theo chủ nghĩa xã hội vì lòng tốt nên họ muốn san bằng giàu nghèo, làm Robin Hood, cướp của kẻ giàu cho kể nghèo nên ra mấy cái luật khiến mất chì lẫn chài. Chán Mớ Đời 

Trước khi nói đến chuyện có thể xảy ra khi chủ nợ bán nợ của Hoa Kỳ, xin nhắc lại về tính lạm phát. Bà Betty kể mình là năm 1962, bà ta mua căn nhà đang ở với giá $16,000. Dạo ấy, vàng giá một lượng là $35. Xem như căn nhà của bà có giá trị 457 lượng vàng.

Ngày nay căn nhà cũ, nếu bán “as is”, không sửa chửa gì cả thì được $750,000. Vàng dạo này là $4,700/ lượng. Căn nhà chỉ còn độ 160 lượng vàng. Lấy 457 /160 = 2.86, gần 1/3 giá trị ngày xưa. Ai nhìn số tiền ngày nay cứ nghĩ mình giàu nhưng thật ra là sự lừa dối có quy trình của chính phủ. Đó người ta gọi là Lạm Phát, là cách cướp tiền của dân theo đúng quy trình của chính phủ. Họ lại tuyên truyền trên mạng xã hội khiến chúng ta nhảy vào chửi nhau bò đỏ bò vàng để quên đi cái quan trọng nhất cho đời sống mình. Dân chúng Hoa Kỳ chả để ý gì cả vì bao lâu nay cứ xài tiền như điên nay tiền lương không tăng tỏng khi giá cả lên như diều gặp gió nên họ bớt lại. Bây giờ ra Bolsa ăn phở là bay mất $20 nên nhịn ăn phở luôn. Chỉ ăn bơ vườn. Trước đây mình lựa trái nào đẹp, to để ăn, nay thằng con phụ, nó cứ lấy trái đẹp mình lựa đem về ăn, đem bán còn trái hơi bị hư thì cho bố mẹ ăn. Chán Mớ Đời 

Mọi người nhầm lẫn những con số lớn hơn với sự giàu có hơn. Một triệu đô la ngày nay nghe có vẻ ấn tượng, cho đến khi chúng ta giác ngộ cách mạng, nhận ra sức mua của nó chỉ tương đương với khoảng tám mươi nghìn đô la vào năm 1970. Chúng ta không giàu hơn. Đồng tiền đang mất giá. Cái mất dạy là tiền mất giá mà nếu chúng ta bán sẽ phải đóng thuế tiền lời. 

Điển hình bà Betty, mua nhà với giá $16,000, nay bán thì được $750,000 không phải trả tiền chuyên gia địa ốc, chỉ làm giấy tờ với mình rồi thị thực chữ ký đem nạp vào County là xong chuyện. Theo luật 121, bà ta được khấu trừ số tiền $250,000, nghĩa là bà ta phải bị đánh thuế trên số tiền còn lại ($750,000 -$250,000 = $500,000), xem như bà ta bị vớt đi mất 35% của $500,000, độ $175,000. Vì lý do đó bà ta bán và cho vay lại theo dạng “installment sale” nên không phải đóng thuế ngay một lúc $175,000. Chỉ trả thuế mỗi năm trên tổng số tiền mình trả cho bà ta là $11,369.16.

Mình nói với đồng chí gái khi mình đang trong thời đả thông tư tưởng với cô nàng, xăng đổ để chở mụ đi chơi là chưa tới 1 đô, tô phở gà Nguyễn Huệ chỉ có $3.75, ngày nay xăng một gallon là 5 đô, tô phở nhân gấp 5 lần, đừng xin thêm hành trần nước béo gì cả.

Trở lại vụ nếu mấy chủ nợ chơi cha bán rẻ trái phiếu Hoa Kỳ thì việc gì sẽ xảy ra: Canada và Nhật Bản ngừng mua trái phiếu chính phủ Mỹ. Bà đầm sắt của xứ Phù Tang đã tăng tiền lời tại Nhật Bản, người Nhật sẽ không mua trái phiếu Hoa Kỳ mà mua trái phiếu của xứ họ. Trước đây trái phiếu Nhật Bản quá thấp nên chả có thằng Nhật nào muốn mua.

Những gì sẽ xảy ra tiếp theo: thiếu hụt nguồn vốn: không có người mua mới = khủng hoảng thanh khoản khiến lãi suất tăng vọt. Để thu hút người mua mới, Mỹ phải đưa ra lãi suất cao hơn khiến Đồng đô la giảm giá, hàng nhập cảng trở nên đắt hơn. Xin nhắc lại là từ 5 năm qua tiền mỹ kim bị mất giá đến 28%. Do đó giá hàng mua, lạm phát gia tăng từ thời COVID đến giờ.

Suy thoái toàn cầu: Mỹ cắt giảm chi tiêu, kéo theo sự suy thoái của toàn thế giới. Người Mỹ bớt mua sắm thì ngành cung ứng cũng sẽ giảm, sẽ gây thất nghiệp tại các xứ này. Thay vì mua giày Nike, người Mỹ cứ tiếp tục xài đến khi mòn thiệt mòn hay thay đế. Mình có đôi giày bị mòn vì leo núi mấy năm qua, nếu mua mới mất $275, mình chịu khó đem ra cho thợ thay đế mất $75, gây công ăn việc làm địa phương và tiết kiệm được $200. Có nhiều người trên mạng kêu mình hà tiện, nên mua giày mới bú xua la mua.

Ấn Độ, Brazil, Nam Phi, và tất cả các nước sản xuất để xuất cảng qua Hoa Kỳ  đều phải trả giá. Vì lý do đó mà hở tý ông Trump doạ đánh thuế cảng. Nếu mấy xứ này không sản xuất bán cho Hoa Kỳ thì dân họ thất nghiệp thì sẽ nổi loạn. Cho nên cứ hù đủ thứ nhưng phiá sau họ âm thầm thương lượng này nọ.

Tại sao các quốc gia VẪN mua nợ của Mỹ? Vì những gì các nhà kinh tế gọi là 3 sự phụ thuộc toàn cầu: 

1/ Lãi suất thấp hơn. Việc mua trái phiếu Mỹ giúp giữ cho đồng USD rẻ. Điều đó có lợi cho các nhà xuất cảng như Nhật Bản và Canada.

2/ Ổn định tiền tệ: Trái phiếu Mỹ = nơi trú ẩn an toàn. Ngay cả trong chiến tranh, suy thoái kinh tế hay hỗn loạn chính trị, mọi người vẫn tin tưởng vào đồng đô la. Một anh Việt Nam mua pâté của Pháp, nói trả tiền bác HỒ thì chắc chả có thằng tây nào chịu nhận, đòi trả bằng Euro hay đô la.

3/ Tái đầu tư thương mại: họ bán hàng cho Mỹ → nhận được đô la → tái đầu tư số đô la đó vào trái phiếu chính phủ Mỹ.

Đó là một cái bẫy tuyệt đẹp như mình bẫy sóc trong vườn. Cho đến khi ai đó quyết định rút lui cuộc chơi, như nhóm BRICS đang tìm cách thoát cái vòng kim cô Petrodollars sẽ đưa đến những nguy hiểm như:

Nếu nền tảng này bị lung lay thì God Protect America. Ngay cả một sự sụt giảm nhỏ trong hoạt động mua bán của nhà đầu tư nước ngoài cũng có thể gây ra những gián đoạn lớn:

- Chi phí vay tăng

- Thị trường tín dụng đóng băng

- Mỹ có thể vỡ nợ đối với các nghĩa vụ ngắn hạn

- Toàn bộ hệ sinh thái lãi suất toàn cầu sụp đổ

Bởi vì mọi nền kinh tế từ Toronto đến Tokyo đều được định giá dựa trên lãi suất của Mỹ. Thống kê năm 2026, Hoa Kỳ phải trả tiền lời trên 1.17 ức mỹ kim. Xem như Hoa Kỳ chỉ mượn tiền để trả tiền lời, còn tiền gốc thì hẹn thế hệ con chúng ta trả mệt thở. Khỏi phải đẻ cháu nội tội bà ngoại cho chúng ta vì chúng phải trả nợ cho chúng ta. Lúc an sinh xã hội ra đời, 25 người Mỹ đi làm để nuôi một người Mỹ về hưu, ngày nay 5 người Mỹ đi làm để nuôi một người về hưu như mình. Họ tính đến năm 2035, 3 người Mỹ đi làm để nuôi một người Mỹ về hưu. Hiện tại Pháp, 1.2 ông tây bà đầm đi làm nuôi một ông tây bà đầm về hưu.

Đó không phải là tăng trưởng. Đó là một mô hình kim tự tháp tài chính và khi tầng đáy ngừng tài trợ cho tầng trên, toàn bộ hệ thống sẽ sụp đổ. Rút kinh nghiệm năm 2008, chúng ta cần chú ý đến 3 tín hiệu sau:

Các quốc gia giảm lượng nắm giữ trái phiếu chính phủ Mỹ (đặc biệt là Trung Quốc, Ả Rập Xê Út). Ông Trump cứu được thái tử Arabia Saudi khỏi bị ám sát nên kêu ông này đầu tư vào Hoa Kỳ để chụp hình cho vui. Lý do là mấy ông hoàng ả rập này xin vào khối BRICS. Có anh bạn từng gở Ukraine kể là khi mấy thủ tướng Việt Nam sang viếng thăm xứ này, mấy Việt kiều ở Ukraina đứng ra tuyên bố sẽ đầu tư ở quê hương bú xua la mua để báo chí đăng tít cho vui chớ có thằng Việt kiều nào muốn đem tiền về Việt Nam đầu tư. Việt kiều về Việt Nam đầu tư, do Hà Nội cung cấp tiền làm dự án nhưng cứ kêu là Việt kiều để dụ mấy tên nào nhẹ dạ, nghe quê hương là chùm khế ngọt. Ba Tư đang lộn xộn, Hoa Kỳ cứ để cho nó ồn lên để mấy ông hoàng ả rập sợ mà không dám theo bác Puchin và bác Tập nên mấy tuần nay, người chết như điên chả thấy Hoa Kỳ nhúng tay vì chả có lợi. Bắt Maduro là xong chuyện ở Châu Mỹ, phải cho anh ba tàu mua xăng nhớt chớ nếu không mấy anh bán trái phiếu hết thì khổ Hoa Kỳ.

Mỹ tăng lãi suất vượt quá kỳ vọng của thị trường hay nhu cầu đột ngột đối với vàng, dầu mỏ hoặc các loại tiền tệ thay thế. Nếu chỉ 5% các chủ nợ nước ngoài ngừng mua…

Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Giải phóng mặt bằng ế

 Giải phóng ế

Có người đọc bài rồi còm như sau: “Ông trời ! Sao ông tếu quá hà ! Đọc bài của ông riết rồi tui bắt ghiền 😃. Nhưng xin nói nhỏ: ông may mắn suốt đời có đồng chí, không hiểu cảnh cô đơn ra sao, nên ông mới méchant với bà chị như vậy. Có những người trên 95 ở trong viện dưỡng lão vẫn cua nhau, tìm với nhau. Họ chỉ cần một người ngồi gần, uống trà, trò chuyện với họ để cảm thấy chút ấm cúng. Ở trong chăn mới biết chăn có rận ông anh ơi ! Sự cô đơn nặng nề lắm.”

https://www.muctimsonden.com/2026/01/tien-su-cai-thang-mo-hang.html

Năm nay mình tự nhủ sẽ viết ngắn gọn lại nên có người kêu mình ác “méchant” với chị bạn. Để mình kể tiếp vụ này vì nó không đơn giản ngắn như cái kết mình kể lần trước.

Đây là Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Số là sau khi nói chị bạn nên đốt phong long để giải ế, nói theo thời nay ở Việt Nam là giải phóng cái ế. Hôm sau đang ở vườn thì có điện thoại reo, hoá ra chị bạn. Chị ta kêu đang đi mua gà luộc để cúng phong long mà hỏi mấy tiệm Việt Nam bán gà, họ đều kêu chỉ toàn là gà thiến. Mình nói người Việt với người Tàu chuyên cúng gà thiến. 

Lý do là khi xưa, ở Việt Nam người ta nuôi gà không như ở mỹ, họ thả ngoài trời cho gà tự đi tìm thức ăn. Vấn đề là họ nuôi một con gà trống thì có 10 con gà mái. Gà trống đạp 10 con mái nên mất sức. Em tập ở Đông Phương Hội 90 phút mà chỉ hao sức độ 290 calories, trong khi thả gà ra đá với đồng chí gái thì có mấy phút mất trên 1,000 calories. Do đó người ta phải thiến mấy con gà trống, chỉ nuôi một chiến kê để đạp mái, để gà mái sản xuất trứng gà có lòng nở gà con.

Chị chạy vào chợ mỹ, chúng không có thời gian thiến mấy con gà. Chúng tọng thực phẩm và thuốc nên con nào con nấy mập ú. Thế là chị ta chạy vào Albertsons mua về cúng. 

Chị ta mua hoa quả sinh hữu cơ, “Bio-Organic” và một con gà trống, đem về luộc. Sau đó đem đặt lên bàn thờ với đồ mả như mình dặn, ngoài chợ tàu nay bán đủ thứ. Nào là một tên cởi ngựa, Quan Công, đủ trò thêm một rương thỏi vàng và giấy tiền đô la bạc trăm. Chị gọi mình thì mình nói, ấy ấy, bỏ tên Quan Công ra. Chị ta nói người ta thờ Quan công nhiều lắm. Mình nói không được tên này là đồng tính, con hắn là con nuôi. Chị không nhớ ông Lưu Bị đi xa, kêu tên này ở nhà gác canh cho vợ ông ta ngủ dù biết bà vợ rất đầy nhiệt huyết với sinh lý. Tên này cầm đuốc đốt suốt đêm để tình nhân của vợ Lưu Bị thấy ông ta mà không dám bò lại.

Mấy ngày sau, chị ta gọi lại kêu cảm ơn em, đã giúp chị thoát ế. Mình nói phước chủ may thầy thôi chị. Rồi chị ta kể lại sự việc được cách mạng giải phóng mặt bằng ế ra sao. Em xin thuật lại đây:

Chị ta kể là sau khi bày cúng này nọ, chị ta đi tắm rữa cho sạch, xịt nước hoa Chanel cho thơm rồi bắt đầu thắp hương. Chị ta khấn : "Đốt vía đốt vận, vía lành thì ở, vía dữ thì đi". Chị ta lặp lại 7 lần vì đàn ông có 7 vía, phụ nữ có 9 vía. Bác giai nào muốn giải ế thì phải đọc khấn 9 lần thì mấy con ma cái còn vương vấn bên cạnh mới chạy đi.

Chị ta đợi hương gần tàn rồi mới lấy chai rượu Tequila ra đổ vào cái ly cho thổ thần đất đai. Để thổ thần chứng giám không cho cái thằng mở hàng trở lại đất này nữa. Bổng nhiên chị ta quên hỏi mình hôm ở tiệm ăn, phải khấn thổ thần đất đai ra sao nên gọi cho mình. Mình thì đang lo tỉa cây mà cứ bị kéo làm thầy cúng nhưng ông bà mình có nói xây 9 cái chùa không bằng cứu một người thoát ế nên dặn chị khấn như sau. Hỏi chị đi lấy giấy ghi lại cả lại quên. Sau đó mình nói chị ta ghi âm câu nói và viết thêm để khỏi phải hỏi đi hỏi lại hay gọi mình hoài.

"Hôm nay là ngày... tháng... năm..., gia chủ tên mỹ của chị, chớ nói tên Việt Nam ra họ không hiểu, ngụ tại địa chỉ nhà của chị, thành tâm sửa biện lễ vật kính dâng lên... Kính mời các Chư Thần, Ông Bà, các vị Khuất Mày Khuất Mặt, Cô Bác Đất Đai trong khu vực này thọ nhận...Gia chủ xin dâng hương hoa, quả phẩm, gạo muối, bánh kẹo, vàng bạc... với lòng thành kính nhất. Xin các ngài chứng giám, phù hộ cho gia đình bình an, làm ăn phát đạt, mọi việc hanh thông. Giúp con thoát ế, các chư thần đừng cho tiên sư cái thằng mở hàng bóc tem của con, không được lai vãng lại chốn này. Muốn vào phải khai báo sổ gạo, hộ khẩu, chiếu khán nhập cảnh. Lễ vật có điều sơ sót, kính mong các vị niệm tình tha thứ. Gia chủ xin cáo thỉnh lễ vật, xin mời các vị trở về an nghỉ". Chị phải nói thành khẩn. Sau đó rót rượu cho họ uống. Đợi nhang cháy hết, hóa vàng, hạ lễ và thụ lộc. 

Chị ta ghi chép xong xuôi đọc lại cho mình nghe rồi mình nhất trí rồi tắt máy. Bổng nhiên mình nhớ đến ông thầy địa lý kể là khi ở Nhật Bản, ông ta mua rượu whisky để cúng thổ thần đất đai thì không bắt được làn sóng mới nhớ sực là ở Nhật Bản nên phải chạy đi mua sake. Nên mình gọi lại hỏi rượu chị có trong nhà là loại rượu gì, chị ta kêu Mai quế lộ. Mình nói không được chị chạy ra tiệm rượu gần nhà mua chai rượu nhỏ thôi mua Tequila vì đất vùng này là của người mễ khi xưa nên thần linh thổ thần chỉ uống tequila. Khi họ đến vùng này gặp mọi da đỏ nên cho uống tequila nên thổ thần đất đai chỉ biết uống rượu Tequila.

Bổng nhiên mình sực nhớ, gọi lại hỏi chị biết tiếng mễ không, phải nói tiếng mễ nếu không thổ thần đất đai chả hiểu gì cả. Chị ta kêu không. Mình nói mở ứng dụng thâu tiếng của em rồi khi chị khấn với lòng thành bằng tiếng Việt rồi sau đó bậc cái này lên cho thổ thần đất đai nghe mới chứng giám “

Hoy es 8 de enero de 2026. El propietario, está J Nguyen, que reside en la dirección anterior, prepara sinceramente ofrendas para presentar respetuosamente... Invitamos respetuosamente a todas las deidades, antepasados ​​y espíritus de la tierra en esta área a aceptar estas ofrendas... El propietario ofrece incienso, flores, frutas, arroz, sal, dulces, oro y plata... con la mayor reverencia. Le pedimos que sea testigo y bendiga a nuestra familia con paz, prosperidad y éxito en todos los esfuerzos. Por favor, ayúdenos a escapar de la soltería, y que los espíritus prohíban que la primera persona que entre en este lugar regrese. Para entrar, uno debe declarar su libreta de racionamiento de arroz, registro de hogar y visa de entrada. Si hay alguna deficiencia en las ofrendas, humildemente pedimos su comprensión. El propietario solicita respetuosamente que se devuelvan las ofrendas y que se permita a los espíritus descansar en paz”.

Mấy ngày sau chị ta gọi điện thoại cảm ơn mình đã giúp chị ta thoát ế. Chị ta kể như sau. Sau khi cúng xong, lấy cốc rượu đổ xuống đất và khấn thổ thần đất đai, thì chị ta lấy cái thau bằng nhôm để ngâm chân nước muối vào buổi tối mùa đông. Chị ta lấy hàng mả bỏ vào trong đó đốt. Cái mất dạy là khói xông lên, chị ta bước qua bước lại cái thau vừa khấn vía xấu đi thì khói bốc lên trần nhà thì cái máy báo động chửa cháy réo in ỏi. Khiến chị ta chới với quýnh quáng chưa biết làm sao thì có tiếng đập cửa, chạy ra mở thì ông già hàng xóm người Mỹ đứng đó, hỏi tôi nghe tiếng còi báo động, rồi chạy vào nhà chụp cái thau vàng bạc, đem ra sân. Rồi mở cửa sổ này, lấy đồ quạt khói vương ra khỏi nhà như đuổi tà, đuổi vía đi khỏi nhà.

Chị ta cảm ơn rối rít, kêu tôi cúng ông bà đầu năm rồi phong tục nước tôi là cúng vàng đô la cho người chết để họ có tiền tiêu xài ở cỏi trên. Nhân tiện ông cứu tôi, thì xin nán lại dùng bữa cơm với tôi. Thế là ông mỹ già ở lại và câu chuyện không dứt. Ông ta mời chị đi nghe nhạc ở đại học Chapman này nọ. Ông ta cũng thích hát nên chị rủ ông ta đến tiệm ăn hát cho nhau nghe. Và còn tiếng đã vui trở lại. 

Quên giải thích, trong cuốn “Đoạn Tuyệt” của Nhất Linh, ông ta có kể khi Loan về nhà chồng thì bà Phán theo cổ hủ tục, lấy cái lò than để nơi cửa, trên nguyên tắc cô dâu phải bước qua để đốt phong long nhưng Loan là người cách mạng, không chịu, nên bước một bên đi vào nhà nên đem cái xui đến cho gia đình cuả bà Phán. Sau này đâm chết Thân, người chồng gia trưởng. Mình đọc cuốn này năm lớp 11 B, và thầy Phạm Văn An dạy nên nhớ, lấy vợ rồi không được gia trưởng vì lớ quớ là mồ côi. Bác nào có quen ai mới cứ để cái lò sưởi điện nhỏ ở cửa, khi nào có quen ai mới đến nhà thì cứ để cho họ bước ngang nhé. Đốt phong long, tây gọi là bruler le vent du dragon, còn mỹ gọi là Burn the Dragon’s wind. Xong om

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Dầu hoả Venezuela

Ngành dầu mỏ Venezuela: Bức tranh thê lương sau 20 năm dưới chế độ xã hội chủ nghĩa 

Hôm qua thức dậy thấy hình ảnh ông Maduro bị dẫn độ khiến mình thất kinh. Chạy vào mạng đọc tin tức về dầu hoả ở Venezuela và công ty dầu hoả nào dính dáng đến để mua cổ phiếu. Mình ghi lại để nhớ để mua nhưng đa số mình đã có mua rồi. Mình là nông dân nên khi mưa gió thì phải xem để biết đường mà binh, còn dân chủ hay gì đó thì để các trí thức họ bàn chuyện. Mình có mua tài liệu để đầu tư nên mò thêm về những bài nghiên cứu của họ để đọc thêm vì họ có nhiều loại, đọc không hết. Về dầu của Venezuela thì mình tóm tắc để khi đọc lại cho dễ hiểu nhớ mấy điểm chính.

Các sự thật quan trọng nhất về dầu hoả Venezuela:

• Sản lượng hiện tại: Khoảng 900.000 – 1 triệu thùng/ngày, giảm từ 3,2 triệu thùng/ngày vào cuối thập niên 1990. Từ khi ông Hugo Chavez lên nắm quyền và đá đít mấy ông mỹ ra khỏi các giếng dầu của xứ này như thời mấy ông Ayatollah chơi mấy ông Anh quốc ở Ba Tư.

• Quy mô trữ lượng: 303 tỷ thùng trữ lượng đã được chứng minh lớn nhất thế giới, nghe nói là 20% số dự trữ dầu cảu thế giới hơn cả Saudi Arabia nhưng 77% trở lên là dầu siêu nặng rất tốn công và tiền để lọc. Xem như tốn tiền. Khác với dầu hảo của Mỹ, được bơm theo kiểu fracking nên nhẹ hơn vì có thể đi ngang dưới lòng đất, tránh đụng và phải lấy mấy lớp nằm phía trên.

• Khách hàng chính: Trung Cộng mua khoảng 80–85% lượng xuất khẩu, tương đương hơn 600.000 thùng/ngày. Cho thấy xứ này tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa, tránh anh mỹ thì gặp anh ba tàu mua rẻ hơn nhưng vì ý thức hệ nên đời đời nhớ ơn bác Hugo Chavez.

• Loại dầu: gần như toàn bộ là dầu nặng và siêu nặng chứa nhiều lưu huỳnh (8–16° API), cần nhà máy lọc chuyên dụng và chất pha loãng nhập cảng. Đa số là nhờ các nhà máy lọc dầu của Hoa Kỳ tại vùng Texas. Xem hình bản đồ.

• Vốn đầu tư cần thiết: Ước tính từ 10–58 tỷ USD để khôi phục sản lượng về mức năm 1998; công ty Wood Mackenzie cho rằng cần 15–20 tỷ USD chỉ để tăng thêm 500.000 thùng/ngày ở vành đai Orinoco.

• Thời gian phục hồi: Tối thiểu 5–10 năm để phục hồi với điều kiện lý tưởng có thể đạt 2 triệu thùng/ngày trong 1–2 năm

• Nợ của PDVSA: nợ tài chính hợp nhất khoảng 34,7 tỷ USD, tổng nghĩa vụ có thể vượt 150 tỷ mỹ kim.

• Chảy máu chất xám: Hơn 18.000 nhân viên, chuyên gia có tay nghề cao bị sa thải năm 2003; làn sóng ra đi của kỹ sư, địa chất gia và quản lý vẫn tiếp diễn đến nay.

Hôm qua xem bình luận của các bình luận gia kêu là Hoa Kỳ bắt cóc vợ chồng Maduro vì nhắm vào dầu mỏ nhưng cách nhìn này hiểu sai cả bản chất dầu thô Venezuela lẫn thực trạng thị trường năng lượng toàn cầu. Mình tin vào lý do Petrodollar. Lý do là nợ của Hoa Kỳ ngày nay lên đến 35 ức mỹ kim, nội tiền trả tiền lời không là còn hơn ngân sách quốc phòng và y tế. Mà ngân sách quốc phòng của Hoa Kỳ nhiều nhất thế giới. Mình có kể trong bài tại sao bắt Maduro, để kìm chế không cho khối BRICS xé lẻ. Không còn sử dụng đồng Mỹ kim để giao thương. Mọi vụ bắt mấy chiếc tàu treo cờ giả cuả Puchin, cho thấy Hoa Kỳ muốn báo cho mọi người biết là phải sử dụng đồng Petrodollar khi gia dịch buôn bán dầu hoả.

Hoa Kỳ hiện sản xuất hơn 13 triệu thùng/ngày trong nước là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới. Dầu đá phiến Mỹ là dầu nhẹ, ngọt, giá cao và dễ tinh luyện trong các nhà máy tiêu chuẩn. Trái lại, dầu Venezuela là thứ đặc, nhiều lưu huỳnh, cần nâng cấp tốn kém hoặc các nhà máy lọc cốc hóa chuyên biệt mới có thể biến thành sản phẩm sử dụng được. Trung Cộng mua rẻ như bèo về để lọc cho nên cứ nói xứ này có dầu lửa là sống như vua thì không đúng lắm.

Nếu so sánh với thất bại của Hoa Kỳ tại Iraq trên nhiều phương diện. Dầu Iraq chủ yếu là dầu trung bình và nhẹ, độ API 24–36°, chảy tương đối dễ, lọc được trong các cơ sở tiêu chuẩn và bán theo giá thị trường. Dầu Orinoco của Venezuela có độ API 8–10°, nặng hơn nước ở nhiệt độ trong phòng. Nó phải được pha trộn với dầu nhẹ hoặc naphtha nhập cảng chỉ để chảy trong đường ống. Vì chỉ có rất ít nhà máy trên thế giới xử lý được, nên dầu này bị bán với mức chiết khấu lớn.

Nhớ thời ông Biden, chấm dứt chương trình thực hiện ống dẫn dầu từ Gia-nã-đại, vì dầu thô của xứ này cũng khá nặng, phải sử dụng các máy lọc dầu ở Hoa Kỳ. Một trong vấn đề của ống dẫn dầu là nếu bị phá huỷ bởi khủng bố thì mệt. Nhớ mấy con tàu chở dầu bị đắm ngoài biển khiến môi trường banh ta lông. Như ở Cali có dạo. Nên nhắc lại Cali vừa khoá sổ nhà máy lọc dầu cuối cùng tại tiểu bang này nên giá xăng của Cali lên như tây ăn baguette. Cali chiếm kỷ lục Hoa Kỳ về giá dầu xăng cao nhất Hoa Kỳ.

Quan trọng hơn, ý tưởng cho rằng có thể nhanh chóng tăng mạnh sản lượng Venezuela để “tràn ngập thị trường” đã đánh giá sai mức độ tàn phá của kỹ nghệ dầu hoả của xứ này trong hai thập kỷ qua. Con số sẽ cho thấy rõ điều đó. Điểm này rất quan trọng nên mình chưa mua cổ phiếu của mấy công ty sẽ nhảy vào khai thác dầu thô của xứ này trong nay mai.

Kỹ thuật khai thác dầu thô Venezuela.

Dầu được phân loại theo độ API, thước đo mật độ. Số càng cao, dầu càng nhẹ và giá trị càng lớn.

• West Texas Intermediate (WTI): khoảng 39–40° API

• Brent: khoảng 38° API

Dầu Venezuela hoàn toàn khác. Các loại dầu của Venezuela

• Orinoco siêu nặng: 8–10° API, 4–6% lưu huỳnh. Gần như bitum; không thể chảy nếu không gia nhiệt hoặc pha loãng.

• Merey-16: 15,9° API, 2,7% lưu huỳnh. Hỗn hợp xuất khẩu chính; tạo ra bằng cách trộn dầu siêu nặng với dầu nhẹ.

• Boscan: 10,7° API, 5,2% lưu huỳnh. Từ hồ Maracaibo; cực kỳ nặng và chua.

• Mesa-30: 29,1° API, 1,08% lưu huỳnh. Dầu nhẹ hơn từ El Furrial; dùng để pha trộn.

• Santa Barbara: 39,3° API, 0,48% lưu huỳnh. Dầu nhẹ, ngọt; chủ yếu tiêu thụ trong nước.

Khoảng 77% trở lên trữ lượng của Venezuela là dầu siêu nặng ở vành đai Orinoco. Đây không phải dầu truyền thống; thành phần gần với cát dầu Canada (dù ít nhớt hơn). Ở nhiệt độ phòng, dầu Orinoco giống như bùn đặc. Nó cần pha loãng 20–40% theo thể tích chỉ để chảy trong đường ống.

Venezuela không thể xuất cảng sản phẩm chính nếu không nhập cảng chất pha loảng đưa đến sự mong manh căn bản của ngành. Để tạo hỗn hợp Merey xuất cảng, PDVSA phải nhập dầu nhẹ, condensate hoặc naphtha để trộn với dầu siêu nặng Orinoco. Nguồn cung đã thay đổi theo thời gian: condensate Iran (2020–2023), naphtha Mỹ (1/2023–5/2025 theo giấy phép), và gần đây là naphtha Nga sau khi Mỹ thu hồi giấy phép từ khi ông Trump lên, nhóm đưa ông Trump lên ngôi, quyết lấy lại các giếng dầu này. Nhất là muốn nhổ cái gai Trung Cộng đang gieo mầm ở Mỹ Châu.

Nếu nguồn pha loãng bị gián đoạn quá 6 tuần, sản lượng Orinoco bắt đầu giảm. Đây không phải giả thuyết: thiếu pha loãng đã nhiều lần kìm hãm sản lượng trong 5 năm qua. Giải pháp thay thế là nâng cấp: xử lý dầu siêu nặng để tạo dầu tổng hợp (syncrude) 30–32° API. Venezuela xây 4 nhà máy nâng cấp ở khu công nghiệp Jose cuối thập niên 1990 đầu 2000, tổng công suất danh định hơn 600.000 thùng/ngày. Hiện nay, đa số hoạt động chập chờn; các lộn xộn gần đây khiến 500.000 thùng/ngày công suất nâng cấp ngừng hoạt động hoàn toàn.

Sụp đổ sản lượng: Từ 3,2 triệu xuống dưới 1 triệu thùng/ngày. Năm 1998, trước khi Hugo Chávez nhậm chức, Venezuela sản xuất khoảng 3,2 triệu thùng/ngày. Đến tháng 12/2025, sản lượng dao động 900.000–950.000 thùng/ngày theo nguồn thứ cấp OPEC; PDVSA công bố gần 1,1 triệu (chênh lệch có thể do tính hay không tính NGL và condensate). Xem như chỉ sản xuất có 30% khả năng của mấy giếng dầu. Que paso?

Sự suy giảm diễn ra qua nhiều giai đoạn:

Giai đoạn 1: Đình công 2002–2003 và sa thải hàng loạt. Cuối 2002, đình công phản đối chính sách của Chávez làm ngành dầu mỏ tê liệt khoảng 9 tuần. Tháng 2/2003, chính quyền bác Chavez sa thải hơn 18.000 nhân viên PDVSA (~40% lực lượng). Đây là các quản lý cao cấp, kỹ sư, địa chất gia, chuyên gia kỹ thuật, những người đã xây dựng PDVSA thành một trong các công ty dầu khí quốc doanh năng lực nhất thế giới. Tên họ bị công bố công khai và bị đưa vào danh sách đen, thành phần phản động, thể là không kiếm được việc làm nên bỏ chạy ra xứ khác. Mình đi Peru, Chí Lợi và á Căn Đình ở miền nam châu Mỹ, dân xứ Venezuela tràn ngập.

Hàng nghìn người di cư: sang Alberta (Canada), sang Ecopetrol (Colombia), hoặc vào ExxonMobil, Chevron và các công ty Trung Đông. PDVSA sau đó tuyển ồ ạt, phình to lên 150.000 người năm 2014 tạo thêm công ăn việc làm theo thể thức làm theo năng suất hưởng theo nhu cầu nhưng nhiều người làm không đồng nghĩa với chuyên môn. Đến 2014, INTEVEP (R&D của PDVSA) mất 80% nhân lực kỹ thuật. Tri thức thể chế tích lũy hàng chục năm bốc hơi trong vài tháng. Hồng hơn chuyên, trung thành với chế độ thì được bổ nhiệm làm việc dù ngu dốt, còn thằng giỏi thì không mướn.

Giai đoạn 2: Chính trị hóa và “rút máu” tài chính. Dưới thời Chávez rồi Maduro, PDVSA biến thành công cụ chi tiêu xã hội. Nhà nước áp thuế/phí 40–45% doanh thu, chuyển tiền sang các chương trình xã hội thay vì tái đầu tư bảo trì và thăm dò. Các chương trình tương tự đều thất bại trên thế giới. Hôm nào mình rảnh sẽ kể vì khi xưa mình học chương trình phát triển đệ tam thế giới, họ có nói đến vụ này điển hình là ở Libya. Ở các nước ả rập tương tự, người dân hưởng thụ, mướn ngoại quốc sang làm việc.

Năm 2006, Bộ trưởng Năng lượng Rafael Ramírez nói thẳng với nhân viên: ủng hộ bác Chavez hoặc mất việc. Trung thành chính trị thay thế năng lực kỹ thuật. Bảo trì bị trì hoãn, thiết bị già cỗi, đường ống xuống cấp. PDVSA ước tính cần 8 tỷ USD chỉ để đưa hạ tầng đường ống về mức thập niên 1990, nhiều phân tích cho rằng con số này đánh giá thấp.

Giai đoạn 3: Trừng phạt và suy sụp tăng tốc. Trừng phạt Mỹ nhắm vào PDVSA từ 1/2019 gây tác động tức thì. Xuất khẩu ~500.000 thùng/ngày sang Mỹ gần như dừng lại. Quan trọng hơn, Venezuela mất tiếp cận chất pha loãng, phụ tùng, dịch vụ kỹ thuật từ phương Tây. Hình như các cán bộ lớn của Hà Nội, vào thời này nhảy vào đầu tư đâu 4 tỷ mỹ kim để giúp phát triển ngành dầu khí của xứ này, ôm đầu máu mất 4 tỷ mỹ kim. Khiến ông thần Đinh La Thăng phải đi tù vì tội xúi dại.

Sản lượng lao dốc như con đường xưa em đi. Cuối 2020, PDVSA chỉ còn 336.000 thùng/ngày, thấp nhất từ thập niên 1940. Xuất khẩu chạm đáy lịch sử hiện đại.

Nới lỏng từng phần cho Chevron (11/2022) và các miễn trừ tạm thời (10/2023) giúp phục hồi khiêm tốn. Liên doanh của Chevron đạt ~200.000 thùng/ngày năm 2024; Eni, Repsol, Maurel & Prom bổ sung thêm. Tuy vậy, hạ tầng cơ sở vẫn tiếp tục xuống cấp. Các nhà máy lọc trong nước (công suất danh định 1,46 triệu thùng/ngày) chỉ chạy 20–30%. Venezuela thành nước nhập khẩu xăng ròng từ 2012; Iran hỗ trợ sản phẩm và kỹ thuật để duy trì một phần vận hành.

Ai thực sự mua dầu Venezuela? Đây là mẩu chốt cho việc Hoa Kỳ bắt cóc Maduro, gán cho nhiều tội danh buôn bán ma tuý này nọ. Trung Cộng mua 80–85% dầu xuất cảng, khoảng 600.000 thùng/ngày. Lợi ích: dầu chiết khấu cho các nhà máy độc lập, ủng hộ địa chính trị, và trả nợ các khoản vay chính sách suốt hai thập kỷ.

Các nhà máy độc lập ở Sơn Đông cấu hình để xử lý Merey, dùng cho bitum làm đường và pha trộn dầu nhiên liệu. Dù khó xử lý, giá chiết khấu khiến nó hấp dẫn. Tổng nợ Venezuela với Trung Quốc từng lên ~60 tỷ USD, phần lớn trả bằng dầu; có lúc 1/3 sản lượng dùng để trả nợ. Bị cấm vận nên chỉ có anh ba tàu là không sợ thằng mỹ mới mua do đó, giá rẻ như bèo, lại còn cấn nợ tiền lời 60 tỷ mỹ kim cho vay.

Hoa Kỳ: Thị trường tự nhiên nhưng bị hạn chế. Hoa Kỳ chửi bú xua la mua nhưng cũng mua dầu của xứ này. Các nhà máy Vịnh Meẽico nay người Mỹ gọi là vịnh America được xây để lọc dầu nặng. Trước trừng phạt, Venezuela cung 1,3–1,4 triệu thùng/ngày. Theo giấy phép, dầu Venezuela quay lại Mỹ với khối lượng hạn chế: Chevron ~150.000–220.000 thùng/ngày năm 2024. Valero, PBF, Phillips 66 muốn nguồn này vì các lựa chọn khác (Canada bị nghẽn ống, Maya Mexico suy giảm, Colombia hạn chế) không thay thế đủ.

Ấn Độ (đặc biệt Reliance) mua gián đoạn; Thổ Nhĩ Kỳ, Tây Ban Nha, Colombia, Brazil nhận khối lượng nhỏ; châu Âu tăng mua khi trừng phạt cho phép. Mẫu hình rõ ràng: thị trường hạn chế vì chỉ có một số nhà máy xử lý được và chấp nhận rủi ro địa chính trị.

Thảm họa hạ tầng cơ sở. Vấn đề của hạ tầng cơ sở là phải bảo trì, nhiều khi có kỹ thuật mới cần phải thiết bị thay cấp. Khu công nghiệp Jose có 4 nhà máy:

• PetroPiar (Chevron): 210.000 thùng/ngày

• PetroCedeno (Total/Equinor): 200.000 thùng/ngày

• PetroMonagas (Rosneft): 140.000–160.000 thùng/ngày

• PetroSanFelix (PDVSA): 102.000 thùng/ngày – đóng từ 2017

Tình hình gần đây khiến 500.000 thùng/ngày công suất ngoại tuyến, đẩy sản lượng xuống mức thấp nhất 3 năm. Phục hồi đầy đủ sớm nhất đầu 2026. Nhiều cơ sở chuyển sang pha trộn, phụ thuộc liên tục vào pha loãng nhập khẩu.

Lọc dầu: 5 nhà máy trong nước (1,46 triệu thùng/ngày danh định) chỉ chạy 20–30%. Trung tâm Paraguana (955.000 thùng/ngày) sản xuất một phần nhỏ. Cháy nổ, hỏng hóc diễn ra thường xuyên. Iran hỗ trợ kỹ thuật, nhưng phục hồi căn bản cần vốn lớn chưa xuất hiện.

Mỏ dầu: Các mỏ truyền thống ở hồ Maracaibo suy giảm tự nhiên ~25%/năm thuộc hàng cao nhất thế giới, cần cập nhật hoá liên tục. Thiếu giàn sửa giếng, phụ tùng, nhân lực, sản lượng rơi nhanh như lá mùa thu gặp gió.

Orinoco cần bơm nâng nhân tạo (ESP, PCP) bảo trì thường xuyên; mất điện làm gián đoạn; giếng đóng có thể bị cát lấp, phải khoan lại tốn kém. Nhiều giếng bị đóng sai cách trong đình công 2002–2003; bài học này lặp lại hiện nay. Phục hồi cần gì? Phần này quan trọng vì các công ty dầu khí Hoa Kỳ sẽ nhảy vào để nâng cấp này nọ. Họ đưa ra nhiều kịch bản như:

Kịch bản 1: Ổn định khiêm tốn (1–2 năm). Cải thiện vận hành và đầu tư vừa phải, có thể đạt ~2 triệu thùng/ngày trong 1–2 năm nếu điều kiện thuận lợi: pha loãng ổn định, khôi phục nâng cấp, điện ổn định, duy trì giếng hiện có. Wood Mackenzie cho rằng khả thi nếu hạ tầng hiện hữu được vận hành tốt.

Kịch bản 2: Phục hồi đáng kể (5–10 năm). Vượt 2 triệu thùng/ngày cần vốn lớn. 15–20 tỷ USD/10 năm chỉ để thêm 500.000 thùng/ngày ở Orinoco; ước tính khác 30–58 tỷ USD để về mức 1998. Cần khoan mới, phục hồi/xây nâng cấp, thay ống, cải thiện điện, hiện đại hóa cảng, phát triển nhân lực.

Kịch bản 3: Phục hồi toàn diện (vài thập kỷ). Để trở lại 3+ triệu thùng/ngày, cần vài thập kỷ, hàng chục tỷ USD, ổn định chính trị, dỡ trừng phạt và sự trở lại của chuyên môn kỹ thuật. Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) nhận định việc phục hồi Venezuela có thể khó hơn cả Iraq hậu chiến.

Bài toán nhân lực: Thách thức khó nhất là vốn con người. Các kỹ sư, địa chất gia từng vận hành PDVSA đã tản mác toàn cầu, nhiều người không muốn quay lại môi trường bất ổn, lương thấp. Xây dựng lại năng lực cần thời gian, không thể mua hay tăng tốc vô hạn.

Tín hiệu địa chính trị: Ngoài kỹ thuật thị trường, ý nghĩa của Venezuela nằm ở vị trí trong mạng lưới các quốc gia đối trọng lợi ích Mỹ. Cùng Iran và Nga, Venezuela thuộc nhóm các nhà sản xuất dầu bị trừng phạt dựa vào Trung Quốc làm thị trường và nguồn tài chính. Tháng 10/2025, khoảng 41% dầu nhập cảng của Trung Cộng đến từ ba nước này. Trung Cộng rất vui khi mấy nước bị trừng phạt vì họ có thể mua với giá như bèo.

Venezuela có cố vấn quân sự Nga, diễn tập quân sự; tình báo Cuba gắn chặt với chế độ Maduro; Trung Cộng cho vay hàng tỷ USD trả bằng dầu. Do đó, doanh thu dầu dù suy kiệt vẫn duy trì liên kết địa chính trị này. Hình như Bắc Triều Tiên cũng mua dầu của xứ này. 

Quan niệm rằng Venezuela là “kho dầu chờ bị chiếm” cho thấy hiểu lầm sâu sắc về thị trường năng lượng hiện đại và địa chất Venezuela. Venezuela có trữ lượng đã chứng minh lớn nhất thế giới, nhưng chủ yếu là dầu siêu nặng nhiều lưu huỳnh, cần xử lý chuyên biệt. Sản lượng đã sụp từ 3,2 triệu xuống dưới 1 triệu thùng/ngày trong 25 năm vì quản lý chính trị yếu kém, sa thải hàng loạt nhân sự kỹ thuật, thiếu đầu tư kéo dài và bị cấm vận, trừng phạt.

Hạ tầng cơ sở đổ nát, lực lượng lao động tan rã. Phục hồi cần hàng chục tỷ USD và tối thiểu 5–10 năm, thậm chí vài thập kỷ để phục hồi hoàn toàn. Ngay cả với vốn vô hạn, chuyên môn con người vẫn là rào cản khó vượt.

Trung Quốc mua 80%+ vì rất ít người mua khác có nhà máy phù hợp và chấp nhận rủi ro. Hoa Kỳ có công suất lọc phù hợp nhưng bị hạn chế bởi trừng phạt. Mọi phân tích về Venezuela nên bắt đầu từ những thực tế này, thay vì giả định đơn giản về “cướp dầu”. Dầu thì có, nhưng khai thác, xử lý và đưa ra thị trường là câu chuyện khác hẳn, cần nhiều năm nỗ lực bền bỉ, bất kể kết cục chính trị ra sao.

Ngành dầu mỏ Venezuela không phải là chiến lợi phẩm. Đó là một thảm họa cần được phục hồi và sự phục hồi ấy sẽ được đo bằng thập kỷ, nhất là nhiều tiền không phải tháng. Hoa Kỳ muốn chận đường Trung Cộng, và buộc mọi nước trên thế giới tiếp tục sử dụng đồng Petrodollar khi mua dầu để đế chế Hoa Kỳ không bị sụp đỗ như đế quốc Anh quốc sau đệ nhị thế chiến khi đồng bản anh bị tiền mỹ kim thay thế.

Nếu ngày mai, Nhật Bản, và Trung Cộng bán trái phiếu của Hoa Kỳ (thật ra thì hai nước này bắt đầu bán từ từ mấy năm nay rồi) và không ai sử dụng Petrodollar thì Hoa Kỳ sẽ trở thành Zimbabwe lạm phát. Chúng ta đã chứng kiến lạm phát sau COVID, một tô phở lên gấp đôi trong tiền lương thì không tăng. Nếu lạm phát lên tiền lời lên như thời ông Jimmy Carter đến 15-18% thì chỉ ngáp mà thôi. Cách tốt nhất là đầu tư vào địa ốc vì chỉ có nhà cửa mới chạy theo tỷ lệ lạm phát. Chán Mớ Đời

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn