51 năm nhìn lại Little Sàigòn

 51 năm từ Sàigòn đến Bolsa 

Nếu nhìn lại 51 năm qua, sự ra đi của người Việt tỵ nạn trong lúc hối hả trước ngày 30/4/75 thì phải công nhận như một phép lạ, cộng đồng người Việt đã thành lập lại một Tiểu Sàigòn, được xem là thủ đô của cộng đồng người Việt hải ngoại. 

Phước Lộc Thọ

Ngày hải hùng đó đã khiến chúng ta mất quê hương, chúng ta có thể xây dựng lại một quê hương ở nơi khác. Có nhiều người ra đi trong lúc vội vã không biết gia đình còn sống hay chết. Ngày nay theo thống kê có đến 189,000 người Mỹ gốc việt sinh sống tại quận Cam (Orange COunty). Cộng đồng người Mỹ gốc việt lớn nhất tại Hoa Kỳ. 40% người Việt sinh sống tại thành phố Westminster, 31% ở thành phố Garden Grove.

Có thể nói không có truyền thông như tờ báo đầu tiên Người Việt do ông Đỗ Ngọc Yến thành lập với luật sư Đạt Phan, con ông Phan Huy Quát. Thì có lẻ Little Sàigòn không đông như ngày nay vì các lớp người Việt tỵ nạn tiếp tục sang Hoa Kỳ và đọc báo và dọn về vùng này ở.

Năm 1979, chỉ có 30 business ở phố Bolsa, đến năm 1981 thì có 300 business ở đây rồi đến năm 1984 lên đến 600. Ngày nay, có trên 4,000 business ở trong phạm vi 3 dặm vuông. Người ta tính có trên 280 tiệm ăn, 42 tờ báo việt ngữ, 5 đài phát thanh, 2 đài truyền hình phát các chương trình khắp nơi trên thế giới.

Ở trung tâm Tiểu Sàigòn có Phước Lộc Thọ khiến ai đến đây lần đầu cảm thấy như vào một chỗ nào huyền thoại. Năm 1986, một người sở hữu 1/3 địa ốc ơ Bolsa muốn đặt tên là Asian Town nhưng cộng đồng không chịu và tranh chấp suốt 2 năm liền và đã thắng, khu vực này được đề bảng Little Sàigòn trên xa lộ để xe quẹo vào. Con đường Bolsa được đấu tranh để bảo vệ bản sắc của người Việt tỵ nạn và nhưng người Việt tỵ nạn đã xây dựng trung tâm cộng đồng người Việt lớn nhất tại hải ngoại. Mình nghe nói là Đài Loan bỏ tiền xây rất nhiều khu phố Bolsa. Sau này có người Việt tư bản đỏ sang đầu tư nữa.

Mọi sự khởi đầu từ ngày 30 tháng 4 năm 1975. Các trực thăng di tản các người Mỹ cuối cùng ở Việt Nam, và cuộc chiến chấm dứt với triệu người vui và hàng triệu người buồn. 130,000 người Việt được người Mỹ di tản khỏi Việt Nam, được xem là cuộc di tản cấp tốc rộng lớn nhất ở thế kỷ 20 trong thời gian rất ngắn. Nghe CIA giải thích là nhờ báo cáo của điệp viên X92, Võ Văn Ba báo trước nên Hoa Kỳ mới có thời gian chuẩn bị cuộc di tản các thành phần có dính dang đến chính quyền và quân đội Việt Nam Cộng Hoà.

người Mỹ không muốn như trường hợp của người tỵ nạn Cuba là dồn về một nơi ở tiểu bang Florida, họ rãi người Việt khắp nơi trên nước Mỹ như 10,000 người ở tiểu bang Florida, 22,000 ở Pennylvania, 51,000 ở Arkansas và 50,000 ở trại thuỷ quân lục chiến Pendleton, tiểu bang California. Hơn 1/3 ở nam Cali.

Vấn đề là người Việt di tản ở trong các trại tiếp cư và đợi ai đó ở ngoài bảo lãnh họ, đúng hơn người Mỹ vì dạo đó rất ít người Việt ở Hoa Kỳ. Đa số là sinh viên du học. Các giáo phận công giáo tham gia, và các nhà thờ tin lành. Họ đưa người Việt đến các thành phố như Westminster, Garden Grove, Santa Ana,…nhưng khu vực không sang trọng, đúng hơn là nghèo. Lý do là tiền thuê nhà rẻ.

Rồi làn sóng tỵ nạn thứ 2 đến, từng năm 1979-1985, các thuyền nhân đến đảo ở đông Nam Á, được phỏng vấn đi mỹ. 800,000 người Việt tỵ nạn đến định cư tại Hoa Kỳ. Nghe cao uỷ tỵ nạn cho rằng 50% người vượt biển nằm lại trong lòng đại dương. 1000 người mỗi tháng tại Quận Cam.

Rồi làn sóng thứ 3 đến qua chương trình Orderly Departure Program (ODP), đoàn tụ gia đình.

Làn sóng thứ 4 cuối thập niên 1980 đến 1990, các tù nhân chính trị, cải tạo được Hoa Kỳ thâu nhận. Các làn sóng nhập cư người Việt đều đọc báo người Việt và các báo khác ở Bolsa, giúp họ dọn về định cư tại Quận Cam.

Mấy năm gần đây thì thấy có nhiều người Việt di dân qua đầu tư theo EB-5 hay các chương trình khác. Chúng ta bắt đầu thấy xuất hiện con cháu của những người từng tuyên bố đánh cho mỹ cút nguỵ nhào. Mình có gặp vài người khi họ hỏi mua cái vườn của mình. Có đám chuyên gia giúp họ đầu tư qua Hoa Kỳ để hạ cánh an toàn. Nghe họ kể nằm bắt võng ở đầu Trường Sơn, tự xưng là di dân chớ không hoi ải tỵ nạn.

Khi làn sóng người Việt đầu tiên đến Bolsa thì khu vực này đang chết. Mình nhớ khi mình đến Cali lần đầu tiên thấy nhiều vườn trồng dâu của người Nhật. Các dãy phố lụp xụp Chán Mớ Đời nhưng được cái là đất ở đây rẻ. Không như ngày nay.

Người mở tiệm bán tạp phô Việt Nam đầu tiên là ông Danh Quách nhưng ít khách lắm. Ông ta kể là 3 năm trời ít khách nhưng ổng a vẫn tiếp tục. Theo ông ta thì có lần thị trưởng thành phố và cảnh sát trưởng ghé tiệm ông và nói là cảm thấy không yên lòng về sự có mặt của tiệm ông ta. Người dân địa phương da trắng cảm thấy khó xử. Mình nhớ khi mới dọn về Westminster thì xung quanh là người Mỹ trắng rồi dần dần họ bán nhà bỏ chạy và người Việt dọn đến. Nay chỉ thấy gốc mít xung quanh.

Ông Quách không muốn bỏ đi và có dược sĩ Danh Quách dọn đến mở tiệm thuốc tây năm 1978, rồi tiệm Hoà bÌnh rồi Tân Mai. Rồi năm 1979 có được 30 business của người Việt. Đúng lúc có làn sóng người Việt thuyền nhân định cư tại đây khiến thương mại phát triển, khách đến mua đông như quân nguyên, nói tiếng Việt như người Việt.

Năm 1981, 300 business, 1984, 600 business rồi ông Triệu Phát đến Hoa Kỳ năm 1975, buồn đời mua đất rồi xây Phước lộc Thọ. Năm 1987, cảnh sát Westminster ước lượng mỗi cuối tuần có 20,000 đến 60,000 người đến mua sắm ăn phở ở Bolsa. Cứ ra khỏi xa lộ quẹo vào đường Brookhurst là kẹt xe, người Việt lại lái xe kiểu biết bố mày la ai, bóp kèn in ỏi.

Ở bolsa người Việt đã xây dựng lại truyền thống Tết, như diễn hành, rồi chợ Tết nơi hội tụ người Việt tỵ nạn từ xa về về đây mấy ngày tết để ăn tết với bạn bè và gia đình. Rồi đình chùa mọc lên như nấm. Giúp các con cháu chưa bao giờ biết Việt Nam có thể hoà mình vào không khí tết được tạo dựng lại bưởi cha mẹ ông bà. Với hội chợ tết này nọ hay chợ đêm khi hè đến, giúp người Việt tha hương có thể tìm lại chút gì để nhớ. Mình thấy đắt tiền nên chả bao giờ bò ra thêm kẹt xe.

Tiểu Sàigòn trở thành trung tâm văn hoá của người Việt tỵ nạn khắp thế giới. Các cuốn sách bị cấm tại Việt Nam được sản xuất nhiều như bánh mì baguette mỗi ngày. Các băng nhạc video được thâu dựng rồi bán qua âu châu và Úc Châu.

người Việt bỏ nước ra đi chỉ còn lại ký ức quê hương và đã tạo dựng lại quê hương trên đất nước đã cưu mang họ. Nhưng họ không quên lý do tại sao phải bỏ nước ra đi tìm tự do. Có một ngày mà hàng năm cộng đồng người Việt đều tụ tập lại để tưởng niệm nhưng người dã hy sinh trong cuộc chiến cho tự do và những người đã bỏ mình trên đường vượt biển. Họ đã mua đất để xây đài tưởng niệm chiến tranh Việt Nam (Vietnam warmemorial).

Xét ra thế hệ đầu tiên xây dựng để sống còn còn thế hệ thứ 2 thì xây dựng quyền lực. Năm 1992, ông Tony lâm đắc cử nghị viên của thành phố, người Việt đầu tiên đắc cử. Vào thập niên 1990 cử tri người Việt khá đông nên các đảng không thể làm lơ như xưa. Nhưng cộng đồng người Việt như cộng đồng cuba rất chống cộng. Khi ông John MacCain ra tranh cử tổn thống, có đến kiếm phiếu cũng như Bush cha. 

Theo thống kê thì 53% cử tri ở Tiểu Sàigòn bầu cho ông Trump. Lý do ông ta chống Trung Cộng. Mà người Việt tỵ nạn lại ghét tàu. Họ bảo thủ vì ký ức, những năm tháng dài bị Việt Cộng bỏ tù. Họ bỏ phiếu theo địa chính hơn là các chương trình phúc lợi địa phương.

Nhưng ngày nay, sau khi bám rể vào đời sống Hoa Kỳ, thì có sự rạn nứt trong giới cử tri. Theo thống kê thì cử tri gốc việt dưới 49 tuổi, 65% ghi danh là cử tri của đảng dân Chủ. Lý do là thế hệ thứ hai không trốn thoát khỏi Việt Nam. Họ không bị ở tù cải tạo, tiểu Sàigòn không phải là nơi định cư tạm của họ như thế hệ trước.

Thế hệ con cháu dọn đi các thành phố khác như Irvine, Costa Mesa, Laguna. Thế hệ này là luật sư, bác sĩ, kỹ sư. Họ đã vào dòng chính của Hoa Kỳ.

Đó là bề ngoại bề nổi, mặt bằng của Tiểu Sàigòn, chúng ta thấy tiệm ăn mọc như nấm nhưng nếu nhìn kỹ thì trong khu Tiểu Sàigòn có đến 5  khu mobile homes mà đa số người Việt ở, với tiền thuê đất đắt như vàng. Các người lớn tuổi sinh sống ở đây cho tiện đường mua sắm, nơi mà họ đã cùng nhau tạo dựng. Các người cao tuổi sống nhờ tiền an sinh xã hội. 

Little Sàigòn có hai loại kinh tế. Một kinh tế khiến thiên hạ đến mua sắm và một cố gắng sống chật vật phía sau mặt bằng hoành tráng của Tiểu Sàigòn. 

50 năm nhìn lại, cộng đồng người Việt đã thành công xây dựng qua bao nhiêu làn sóng đến Hoa Kỳ. Chúng ta bỏ lại sau lưng quê hương để xây dựng lại một quê hương thứ hai trên đất mỹ. Nhưng tương lai thế hệ con cháu có thể sẽ không màn đến vì Irvine có tiệm ăn Tàu, việt. Ngày thành phố mình bây giờ bắt đầu có tiệm ăn tàu, Việt Nam, đại hàn mọc lên như nấm. Có lẻ sẽ ít xuống Bolsa nhất là xăng trên $6. Nhưng phải kể là các lớp người Việt đi trước đã bỏ công gầy dựng một trung tâm để chúng ta quay về như viếng lại ký ức của quê hương bỏ lại.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Nền Cộng Hoà Hoa Kỳ đang thành hình Đế chế

Đế chế Hoa Kỳ đang thành hình

Bao nhiêu chuyện dồn dập hơn một năm nay từ khi ông Trump lên nắm quyền khiến nhiều người muốn trở lại thời Tiền Trump, bớt căn thẳng. Người bênh kẻ chửi nên chả biết đường nào mà lần. Dù muốn dù không chúng ta đang chứng kiến cuộc thay đổi trật tự thế giới trong lịch sử. Các đế chế được thành lập rồi banh ta lông chỉ vì không cải tiến theo trào lưu của kỹ nghệ. Vài trăm năm sau, đầu thai lại sẽ được thầy cô dạy về giai đoạn này. Mình thấy cách tuyên truyền của họ rất hay, định hướng thiên hạ chửi nhau quá đỉnh để quên đi những gì họ làm thật sự. Sau đó lại kêu làm cách mạng này nọ. Có anh bạn kêu anh theo dân chủ , chị theo cộng hoà, cả chai đều phải trả 6 đô một gallon, không ai trả ít hay nhiều hơn thì cãi nhau chi cho mệt đời cô lựu.

Toà Bạch Cung đưa ra các đầu tư về điện tử tại Hoa Kỳ. Chúng ta không thấy hiện diện ở tiểu bang Cali. Ta thấy tiểu bang Arizona là lớn nhất, cho thấy Silicon Valley hết thời với các chương trình Xanh bú xua la mua. Mấy nhà máy này cần năng lượng mà giá năng lượng ở Cali đắt nhất Hoa Kỳ, và dân Cali rất hãnh diện tham gia cuộc cách mạng môi trường xanh khi đi dỗ xăng.

Từ khi ông Trump lên, mình thấy nhiều ông thần ả rập tuyên bố sẽ đầu tư vào Hoa Kỳ, gần đây bà thủ tướng Nhật Bản cũng tuyên bố sẽ đầu tư này nọ với những số tiền khủng mà mình không thể đếm hết được hay viết mấy con số ra. Câu hỏi mình đặt ra là lý do phải đầu tư vào Hoa Kỳ thay vì đầu tư vào xứ của họ. 

Người ở Việt Nam đầu tư theo chương trình EB-5 hay chi đó để hạ cánh an toàn thì mình còn hiểu đây các nước giàu to khác như Nhật Bản, Ả rập đều đem tiền vào Hoa Kỳ như Đài loan phải đầu tư xưởng chế tạo vi chip. Nếu nhìn xa hơn thì thấy DO Thái và xứ Ả Rập xù bà Đầm Pháp quốc về việc đầu tư để sản xuất phản lực cơ chiến đấu Rafale. Họ viện cớ này nọ nhưng thật ra không có lợi khi đầu tư vào Pháp quốc ngày nay. Để tiền đưa qua Hoa Kỳ cho chắc ăn. Tổng thống Macron tuyên bố sẽ thay thế hàng không mẫu hạm De Gaulle bằng một chiếc khác vào năm 2038. Với tiền bạc hôm nay thì có lẻ đến cuối thế kỷ mới làm xong.

Khi mình ở âu châu lương bổng tương đương bên Hoa Kỳ, nay GDP Hoa Kỳ lên cao trong khi âu châu Chán Mớ Đời 

Nước Mỹ đang cởi bỏ mặt nạ và hoàn thành quá trình biến đổi từ nền Cộng hòa sang Đế chế La Mã. Giai đoạn mà tướng Julius Ceasar đã vượt dòng sông Rubicon tiến về La Mã để lật đổ nền cộng hoà do các thượng nghị sĩ cầm đầu thành lập đế chế La Mã. Địa chính trị toàn cầu do đó bị đảo lộn. Mỗi thời kỳ biến động đều tạo ra những người thắng cuộc và người thua cuộc mới. Câu hỏi duy nhất quan trọng là: Châu Âu và Việt Nam cũng như các quốc gia khác có thể hưởng lợi như thế nào từ trật tự thế giới mới? Có lẻ vì vậy họ biểu tình no king.

Việt Nam đã hụt năm 1945, 1975 và ngày nay? Việt Nam có chương trình tăng gia kinh tế trong vòng 5 năm tới 10% mỗi năm. Họ tìm cách góp các tỉnh lại để hạn chế nền hành chánh quan liêu, thêm bỏ tù các ông thần bà nữ tham nhũng vào tù khiến chả có ai dám ký kết gì cả. Cáo kinh tế gia gọi Việt Nam là Trung Cộng +1 vì nghe nói 80% các công ty hiện nay sản xuất để xuất cảng đều của người Tàu. Hoa Kỳ sẽ dựa vào đó đánh thuế. Tân thủ tướng kêu 10% hơi tham vọng.

Người Mỹ đã đặt nền móng cho đế chế của họ ngay từ năm 1945 sau khi thế chiến thứ hai kết thúc với cuộc hội thảo tại Bretton Woods, Hoa Kỳ. Ý tưởng rất đơn giản, và giống như tất cả các nền thương mại hàng hải trước đó, từ Venice đến Anh quốc, bao gồm cả Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Mình có kể vụ này rồi. Ai nắm quyền lực trên biển từ khi con người biết đóng tàu để di chuyển buôn bán là kẻ mạnh như các đế chế Venice, Hy Lạp, La MÃ, Bồ Đào nHa,… cứ hỏi các ngư dân Việt Nam đi đánh cá bị tàu lạ đâm lũng tàu. Đánh cá nhỏ thôi nhé chớ chở hàng hoá tiền nhiều hơn thì bị đánh thuế là ngọng.

Hoa Kỳ là xứ sản xuất dầu hoả nhiều nhất thế giới nên không lo vụ dầu trung đông, nay có thêm dầu Venezuela

Trước khi Kha Luân Bố tìm mò đến Mỹ Châu, Nhà Minh bên Tàu đã có tàu bè to hơn tàu bè của ông Kha Luân Bố, đi khắp nơi dưới sự điều động của đô đốc Dương Hạ, mà ngày nay Trung Cộng mới cho đóng một hàng không mẫu hạm mang tên ông này. Điều chắc chắn là Trung Cộng sẽ không như nhà mInh, bế môn toả cảng nữa. Hải cảng cao miên Sihanoukville xem như là của Trung Cộng, và vài hải cảng khác trên thế giới còn biển đông thì họ xây đường bay trên mấy đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Căn cứ hải quân ở đây.

Hoa Kỳ bảo đảm an ninh hàng hải thông qua hải quân của mình và tạo ra một thị trường rộng lớn cho phép tất cả những ai muốn đều có thể mua sắm một cách hòa bình các hàng hóa và dịch vụ thiết yếu cho sự thịnh vượng của họ. Hai tuần trước, mình có ghé con kênh Panama thì mới thấy sự quan trọng của hàng hải.

Chúng ta thấy cuộc chiến hiện nay, Ba Tư phóng toả eo biển Hormutz là cả thế giới xón trong quần. Hoa Kỳ kêu mấy ông, mấy bà ngon thì đem tàu đến mà chở dầu về. Chúng tôi không làm sen đầm quốc tế không công nữa.

Di dân mang lại cho Hoa Kỳ rất nhiều giải Nobel. Hoa Kỳ chận đứng di dân bất hợp pháp nhưng những người tài giỏi hay giàu có trên thế giới đều sẽ được cho vào. Tuần này công ty Oracle đã sa thải 30,000 của họ qua email. Đồng thời nộp đơn xin 3,126 chiếu khán H1-B. Các nhân viên ngoại quốc sẽ được trả lương rẻ, và không kêu than như nhân viên người Mỹ.

Lời đề nghị này không hề tầm thường trong bối cảnh hậu chiến tranh thế giới đẫm máu, một phần do tranh giành tài nguyên gây ra. Chúng ta đã quên mất rằng, hơn một thế kỷ trước, trong thời đại các đế chế trên đất liền, khi năng lượng trở nên cần thiết, giải pháp hiển nhiên nhất là xâm lược một quốc gia sản xuất và sáp nhập nó vào đế chế của mình. Máu đổi lấy dầu mỏ. Một trò chơi khiến Anh quốc cũng như Pháp quốc đã trải nghiệm đẫm máu tại Điện Biên Phủ hay Algeria.

Do đó, Hoa Kỳ đã tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn về mặt khách quan, dựa trên sự hợp tác và thương mại thay vì cạnh tranh và chiếm đóng chiến tranh. Họ tạo dựng Ngân Hàng Thế Giới và International Monetary Funds để làm sức ép qua tài chánh. Cũng như bất kỳ chế độ cai trị trên biển nào, những thứ duy nhất mà Hoa Kỳ cần để duy trì quyền lực và sự bền vững của hệ thống là một hải quân hùng mạnh và các căn cứ được đặt ở những vị trí chiến lược trên khắp hành tinh (các tuyến đường thương mại và các trung tâm sản xuất chính).

Khôi nguyên Nobel người Mỹ gốc di dân rất nhiều, hút chất xám trên thế giới

Các quốc gia chư hầu, để đổi lấy quyền tiếp cận tài nguyên, chỉ cần giao dịch bằng đô la và tuân thủ luật pháp Mỹ. Trong những ngày đầu của Đế chế, Hoa Kỳ phải đối xử với các chư hầu của mình một cách tương đối khoan dung, vì toàn bộ mục tiêu là ngăn chặn chúng rơi vào tay đế chế Liên Xô cộng sản đối thủ. Như các nước Tây Âu, qua chương trình Marshall. Mình đọc tài liệu về chương trình này thì thất kinh.

Trong những điều kiện thuận lợi này, các chư hầu của Mỹ-Tây Âu, khối các nước nói tiếng Anh, Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan, hầu như không nhận thức được sự lệ thuộc nhẹ nhàng và tinh tế của mình, mà quá bận rộn làm giàu cho bản thân bằng cách hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu dưới sự lãnh đạo của Mỹ. Âu châu có NATO canh gác cho họ như Cuba và Việt Nam cho thế giới ngủ.

Với sự sụp đổ của Liên Xô, mọi thứ đã thay đổi. Thứ nhất, Hoa Kỳ không còn phải đối xử đặc biệt tốt với các chư hầu của mình nữa, vì không còn sự cạnh tranh nào. Hơn nữa, không chắc chắn phải làm gì với bộ máy tình báo khổng lồ được thiết lập trong thời Chiến tranh Lạnh, tổng thống Bill Clinton đã giám sát việc tái triển khai nó trong cuộc chiến kinh tế nhằm mang lại lợi ích cho các công ty Mỹ. (Ngày nay, hầu như người ta đã quên rằng châu Âu và Nhật Bản từng có lợi thế công nghệ so với Mỹ trong nhiều lĩnh vực quan trọng cho đến đầu những năm 2000. Ai còn nhớ rằng năm 1990, 44% chất bán dẫn của thế giới được sản xuất tại châu Âu? Ngày nay, con số đó là 9%, và 0% trong số các chất bán dẫn thế hệ mới nhất cần thiết cho trí tuệ nhân tạo tiên tiến.)

Khi mình ở âu châu thì GDP của âu châu ngang ngửa với mỹ ngày nay thì thua mỹ quá xa. Xem bài mình kể trước đây.

Trên hết, cán cân quyền lực trong đế chế sơ khai này đã thay đổi. Trong khi Hoa Kỳ chỉ chiếm một phần ba sản lượng của phương Tây khi Liên Xô sụp đổ (một phần ba GDP của châu Âu + các nước nói tiếng Anh + Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan), thì hiện nay con số này đã lên đến một nửa. Sự mất cân bằng ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn về quy mô thị trường tiêu dùng, đầu tư nghiên cứu và phát triển, ngân sách quân sự, tỷ lệ sinh, sản xuất và tiêu thụ năng lượng... tóm lại, mọi thứ cấu thành nên quyền lực. Nay Hoa Kỳ kêu NATO phải chi 5% ngân sách quốc gia cho quốc phòng. Có điều chắc NATO sẽ tự động giải tán vì âu châu không có tiền chi cho quốc phòng. Có một thanh niên trẻ đức kêu là thà làm culi cho Puchin còn hơn đánh Puchin.

Các căn cứ quân sự Hoa Kỳ trên thế giới, nghe nói có đến 770 căn cứ

Có nhiều lý do cho điều này, nhưng lý do quan trọng nhất là động lực tự nhiên của các đế chế, luôn ưu tiên trung tâm. Vốn chảy về nơi có lợi nhuận tốt nhất, và nhân tài chảy về nơi được trả lương cao nhất. Và những hiệu ứng này tự củng cố lẫn nhau. Từ 1945, biết bao nhiêu chất xám của thế giới đổ về Hoa Kỳ. có ông giáo sư người Ý Đại Lợi đoạt giải Nobel hoà bình về vật lý thì phải, được chính phủ Ý Đại Lợi o bế mời về cộng tác nhưng ông ta từ chối, kêu quá quan liêu nên ông ta mới bò qua mỹ.

Mình nhớ có bố anh bạn gốc đại hàn, giáo sư địa học Hoa Kỳ, được chính phủ Nam Hàn mời về dạy tại Hán Thành, cấp nhà cao cửa rộng hơn ở Hoa Kỳ, lương bổng gấp đôi cách đây 40 năm về trước. Đó là cái đem chất xám về lại quê hương, chớ họ không kêu ca sĩ nào hát quê hương là chùm khế ngọt nhưng ăn không được, đói teo. Thậm chí Trung Cộng ngày nay cũng tìm cách đưa chất xám của họ về Trung Cộng với những đãi ngộ khiến các kỹ thuật gia gốc tàu ở tây phương phải suy nghĩ.

Nếu chúng ta thêm vào đó thực tế là Hoa Kỳ đã trở nên độc lập về năng lượng nhờ dầu đá phiến, và thông qua hiệu ứng mạng lưới của các công ty GAFAM thống trị về công nghệ, thì mối quan hệ của họ với đế chế của mình đã trở nên khác biệt về căn bản: họ bắt đầu công khai coi thường các chư hầu của mình (do đó có biệt danh "Europoors") và đặt câu hỏi tại sao họ lại phải đối xử bình đẳng với các quốc gia kém xa họ về mọi mặt quyền lực. Lại thêm cái miệng ôgn Trump cứ phang bú xua la mua khiến thiên hạ sẽ bị tổn thương.

Dân số Hoa Kỳ và âu châu và lợi tức

Về phần mình, các quốc gia chư hầu chỉ đơn giản nghĩ rằng họ đang tham gia vào một hệ thống thương mại do Hoa Kỳ dàn dựng. Họ chưa hoàn toàn hiểu rằng nền kinh tế của họ đang suy yếu khi các nguồn lực quan trọng, vốn và công nghệ của họ bị hút cạn về trung tâm của đế chế, ngay cả khi sức sống chính trị của họ đang suy giảm dưới sự bảo hộ thoải mái của chủ nhân Mỹ.

Các quốc gia chư hầu chỉ mới bắt đầu hiểu thực tế về tình hình của họ trong đế chế Mỹ. Sau đó, hai sự kiện đã thay đổi tất cả: sự trỗi dậy của Trung Quốc và cuộc khủng hoảng Covid. Như Napoleon từng nói quang la Chine se réveille, le monde tremble.

Trung Quốc đại diện cho một đối thủ mạnh hơn nhiều so với Liên Xô trước đây. Với một tỷ dân, nước này đã nhanh chóng thu hẹp khoảng cách công nghệ bằng cách chiếm đoạt tài sản trí tuệ toàn cầu. Chiến lược này không phải là mới: tất cả các cường quốc đang lên đều đã sử dụng nó, từ việc Louis XIV bắt cóc các nghệ nhân Venice, đem về Pháp đến Hoa Kỳ thời hậu chiến. Thời nhà MInh họ cũng bắt các người tài của chư hầu về điển hình ông NGuyễn An, người Việt bị bắt về tàu và đã giúp nhà Minh xây dựng Cấm Tử Thành. Ở Hy-Lạp người ta gọi dân từ xứ lại về Athens là Météque.

Nhưng Hoa Kỳ, với 350 triệu dân, lại quá nhỏ để đáp ứng thách thức này. Thực tế, sự phức tạp của các nền kinh tế hiện đại lớn đến mức dường như quy mô phù hợp cho một cường quốc độc lập là khoảng một tỷ dân.  Đây là quy mô của liên minh phương Tây dưới sự thống trị của Mỹ. Ấn Độ sẽ là ngọn đuốc tương lai vì họ không cấm đẻ.

Hơn nữa, rõ ràng là những lĩnh vực phức tạp như sản xuất vi xử lý cần đến quang học của Đức, công nghệ in thạch bản của Hà Lan, các xưởng đúc của Đài Loan và kiến ​​trúc của California. Toàn bộ liên minh phải đóng góp. Nhưng đế chế thương mại sơ khai này đang sụp đổ: các quốc gia chư hầu đã già cỗi, hoạt động kém hiệu quả và ngày càng nghèo khó.

Hơn nữa, Covid-19 đã phơi bày những điểm yếu của nền kinh tế thị trường kiểu Mỹ sơ khai. Khi cuộc khủng hoảng Covid-19 ập đến, hệ thống bị tê liệt, chuỗi cung ứng bị gián đoạn, khiến vùng trung tâm nước Mỹ dễ bị tổn thương. Nỗi đau mà người Mỹ phải gánh chịu khi nhận ra họ thiếu các nhà máy để sản xuất hàng loạt khẩu trang hoặc vắc-xin trong nước và các nước chư hầu dám ưu tiên người dân của chính họ không nên bị đánh giá thấp. Nhớ Lua Viet Organization doạ đó phải nhờ bên Mễ may khẩu trang để phát cho các nhà thương và viện dưỡng lão.

Ý tưởng rằng Trung Quốc có thể tự chủ sản xuất trong khi Hoa Kỳ phụ thuộc vào thiện chí của các nước chư hầu vô ơn là ý tưởng then chốt đã thúc đẩy sự gia tăng các biến động địa chính trị mà chúng ta đang chứng kiến ​​ngày nay. Đây là điều mà Hoa Kỳ hiện tin tưởng: hệ thống đế quốc của chúng ta, dựa trên sự hợp tác tự nguyện, đã trở nên lỗi thời trong một thế giới mà chúng ta đang cạnh tranh trực tiếp với Trung Quốc. Nếu ai có dịp đi phi châu hay Trung Á sẽ thấy sự hiện hữu của Trung Cộng khắp nơi qua chương trình Vành Đai và Con đường.

Phản ứng ban đầu là phát động một phong trào lớn nhằm di dời và tái công nghiệp hóa lãnh thổ Mỹ, với áp lực rất lớn lên các quốc gia chư hầu để đưa các nhà máy của họ vào sự kiểm soát trực tiếp của đế quốc. Ví dụ, TSMC đã bị buộc phải mở nhà máy ở Arizona thay vì Đài Loan. Tất cả những người khởi nghiệp đều cảm nhận được trong ba năm qua rằng cách duy nhất để kinh doanh thành công ở Hoa Kỳ hiện nay là sản xuất tại địa phương.

Chúng ta hiện đang ở giai đoạn lịch sử thứ ba của sự thống trị của Mỹ, sau thời kỳ liên minh thương mại chống cộng sản, theo chủ nghĩa hàng hải và giai đoạn đơn cực bất ổn, hút máu. Đây là một động thái kinh điển khi một đế chế hàng hải bị suy yếu: thương mại hóa bá quyền thông qua hội nhập và bóc lột tài nguyên của các nước chư hầu.

Ý tưởng rất đơn giản: chuyển từ một tình huống quyền lực mềm cùng có lợi về mặt lý thuyết sang một chính sách tìm kiếm lợi nhuận. Đây là điều mà Đế quốc Anh đã cố gắng thực hiện vào năm 1932 với Hiệp định Ottawa, áp đặt các điều kiện thương mại rất khắc nghiệt lên các thuộc địa của mình, nhưng cũng là điều mà người Bồ Đào Nha thế kỷ 16 đã làm với hệ thống cartaz áp đặt lên tất cả các tàu thuyền ở Ấn Độ Dương, và điều mà Tây Ban Nha thế kỷ 17 đã làm, áp đặt một hệ thống hạm đội duy nhất và độc quyền thương mại nghiêm ngặt thông qua Seville.

Khi Hoa Kỳ lên tiếng về việc thiếu đầu tư quân sự từ các thành viên NATO, họ chỉ đơn thuần bày tỏ lo ngại về sự yếu kém của đế chế mình. Giờ đây, họ muốn hội nhập nó. Hoa Kỳ tuyên bố mấy nước kia muốn bảo trợ tàu dầu hoả qua eo biển Hormutz thì đem tàu đến mà đỡ còn không thì trả tiền cho Ba tư để được đi qua. Xăng đầu của họ sẽ gia tăng. Có nhiều người như Tiệp và Hung Gia Lợi kêu thôi mua dầu anh hai Puchin cho khoẻ đời cô lựu. âu châu kêu gào ủng hộ Ukraina chống lại Puchin xâm lược nhưng mua dầu khí của Puchin. Sự ngược đời là đó. Đúng hơn là đạo đức cách mạng của họ hơi hủ hoá.

Chúng ta phải xem xét ông Trump một cách nghiêm túc; Mục tiêu lịch sử của Hoa Kỳ thực sự là sáp nhập một cách vững chắc, chứ không chỉ một phần, Canada, Greenland và Panama vào đế chế Mỹ. Điều này không nhất thiết phải bao gồm việc sáp nhập hoàn toàn, nhưng ít nhất là củng cố sự thống trị thông qua các hiệp ước hà khắc, các thỏa thuận thương mại mất cân bằng nghiêm trọng và các căn cứ quân sự mới. Mình có kể Greenland sẽ thuộc về hay được kiểm soát bởi Hoa Kỳ.

Và rõ ràng, Anh Quốc cũng nằm trong tầm ngắm của họ. Nước này từng thịnh vượng như trung tâm tài chính của chính đế chế mình. Sau khi mất đi vị thế đó, Anh Quốc đã tự tái tạo mình thành trung tâm tài chính của Liên minh châu Âu. Giờ đây bị cô lập, tương lai khả dĩ và ngày càng có khả năng xảy ra của Anh Quốc là trở thành một lãnh thổ chính thức của Mỹ. Tuần qua, Anh quốc cho biết là các phúc lợi cho người dân nhiều hơn tiền đánh thuế. Vậy là dân Anh quốc lại phải nai lưng ra đóng thuế thêm. Video quay cảnh ông thủ tướng Anh quốc đi họp với các quốc gia, chả ai đốn tiếp ông ta cả. Mấy thủ tướng xứ khác đến thì có thủ tướng xứ đốn tiếp ra phi trường đón còn khi ông ta đến chả có thằng tây con đầm nào đón.

Làn sóng chinh phục thứ hai có thể nhắm vào các quốc gia mà những người châu Âu, thậm chí không hề nghĩ đến. Toàn bộ Nam Âu cũng nằm trong tầm ngắm, với Bồ Đào Nha và Ý dẫn đầu. (Sự đổ bộ ồ ạt của người Mỹ vào Bồ Đào Nha, tình bạn của Meloni với Musk... hôm nay là những tín hiệu rất yếu, ngày mai là những cám dỗ địa chính trị rất mạnh.)

Trong lịch sử, giai đoạn củng cố và thương mại hóa đế chế này chỉ hiệu quả trong ngắn hạn. Về trung hạn, nó khuyến khích các cuộc nổi dậy của chư hầu (sự độc lập của các thuộc địa Anh được thúc đẩy bởi Hiệp định Ottawa) và sự hình thành các hệ thống thay thế linh hoạt hơn (Hà Lan và Anh chống lại Bồ Đào Nha, Pháp và Anh chống lại Tây Ban Nha).

Đây là lý do tại sao giai đoạn lịch sử mà chúng ta đang trải qua sẽ vừa rất khó khăn vừa là một cơ hội to lớn cho Hoa Kỳ và Việt Nam. Nhưng chúng ta có sẵn sàng để đeo đuổi nó hay chỉ ra tuyên cáo vớ vẩn. Âu châu và Nam Hàn, Nhật Bản xem như hết phim vì không chịu đẻ. Nên tiền bạc đem qua Hoa Kỳ cho chắc ăn. Chớ lớ mớ ông Bắc Triều Tiên chạy qua là banh ta lông hết.

Mình không biết Hoa Kỳ chi tiền cho các nước trên thế giới qua các chương trình của cơ quan USAID, như chuyển đổi giới tính , DEI bú xua la mua khiến các xứ như âu châu chả thèm đẻ để rồi họ ngưng cái rụp, kêu không cho tiền tiếp. Nay âu châu có dân số bị lão hoá tương tự Trung Cộng, Nhật Bản, Nam Hàn. Mấy ông thần ăn Kim Chi chắc trong tương lai sẽ phải hoà giải với Bắc Hàn để có người đẻ. Viếng Nam Hàn thì khám phá ra họ có xây dựng nhà máy bên Triều Tiên, nhân công rẻ. Họ chỉ các bản đồ ở Bàn Môn Điếm. Nhờ vậy mà Triều Tiên sống lành sống mạnh. Không nên để đối thủ của mình nghèo đói quá mức, chúng sẽ nổi điên. Giúp chúng sống tạm là khoẻ đời cô lựu.

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Tại sao cuộc chiến tại Gaza-Ba Tư

 Tại sao cuộc chiến tại Gaza

Từ bao nhiêu năm qua, hàng ngày cứ thấy do thái bắn chết người ở Gaza hay Hamas nên thiên hạ lâu ngày lên án Do thái kêu diệt chủng bú xua la mua. Gần đây Pháp quốc đã có đại sứ của Palestine. Cuộc chiến ở trung đông khai diễn từ năm 1948 khi Liên Hiệp Quốc nhất trí sự thành lập của một quốc gia mới mang tên ISRAEL. Từ đó, vùng này chưa bao giờ thấy được một ngày hoà bình. Khi mình đi du lịch xứ Jordanie thì có chạy ngang mấy khu vực dành cho các trại dân tỵ nạn Palestine từ năm 1948. Bao nhiêu thế hệ sống trong các trại tỵ nạn. Kinh

Bản đồ vùng khí đốt và dầu hoả ngoài khơi Gaza, và Liban, Syria.

Buồn đời, mình tìm thêm tài liệu sâu sâu một tí vì theo mình tất cả đều là kinh tế. Nếu vùng Gaza này mà chả có gì thì tại sao ông Trump kêu để ông ta khai thác, giúp người dân Palestine này nọ sống sung sướng. Tình cờ tìm được tài liệu đọc thì thất kinh. Vì cuộc chiến ở Gaza chưa bao giờ chỉ xoay quanh Hamas! Và cuộc chiến đang diễn ra khắp Trung Đông hiện nay không chỉ là về vũ khí hạt nhân hay khủng bố. Mà chính là dầu hoả.

Hai bên dân chủ và cộng hoà đều chửi nhau, bên thì kêu nhân quyền, dân chủ bú xua la mua, bên thì kêu người Palestine như kẻ khủng bố muốn có 72 trinh nữ này nọ. Họ chỉ bựa ra chuyện để tránh nói đến vấn đề chính là dầu hoả. Cuộc chiến vừa qua chúng ta đã thấy rõ là năng lượng rất quan trọng. Âu châu ham mua dầu rẻ của Puchin nên vừa ủng hộ Ukraina vừa mua dầu khí của Nga. Cho thấy sự đạo đức giả của tây phương.

Tại sao âu châu NATO không muốn nhúng tay vào thả bom ba tư vì họ chả có gì để xơi ngoài Hoa Kỳ và Do Thái. Có một thứ nằm sâu dưới lòng đất phía đông Địa Trung Hải mà hầu như không ai nhắc đến. Đúng hơn là không muốn nói đến vì sợ mất chính nghĩa. Cứ lêu bêu ra rả là thương cảm người dân ở Gaza này nọ hay phụ nữ Ba Tư bị áp bức. Trên thực tế chả có ai để ý mấy vụ đó, họ đưa ra chiêu bài này để có chính nghĩa này nọ.

Dầu hoả Việt Nam 

Mình đi học thương lượng, họ giải thích là khi đối tác đưa ra một lý do xác đáng khi họ bán nhà, đó chỉ là bề nổi còn bổn phận chúng ta phải tìm đào sâu hơn để hiểu chính xác lý do họ phải bán nhà. Mình gặp nhiều người bị trễ đóng tiền hay ngân hàng sắp xiết nhà nhưng cứ kêu muốn dọn vào căn nhà to đùng hơn. Tài liệu cho thấy năm 1999, British Gas phát hiện ra các mỏ khí đốt tự nhiên ngoài khơi bờ biển Gaza. Họ gọi là Gaza Marine 1 và Gaza Marine 2. Nằm cách bờ biển Gaza 36 km. Ước tính trữ lượng lên đến 1,4 nghìn tỷ cao bộ anh khối khí đốt.

Chính quyền Palestine đã ký một thỏa thuận cấp giấy phép sử dụng 25 năm với British Gas. Thỏa thuận rất rõ ràng: Phát triển khí đốt. Người Palestine nhận được doanh thu. Nhân dân Palestine hoan hô nữ hoàng Elizabeth muôn năm.

Người do thái nói trung đông mênh mông, mà ông tổ của họ là Moise, dẫn tổ tiên họ từ Ai Cập chạy về vùng Judea, không có dầu hoả. Nên buồn đời mấy ông do thái chơi cha thiên hạ, đã ngăn chặn việc khai thác dầu khí ngoài bờ biển Gaza. Họ muốn trục xuất luôn người dân Palestine đang sinh sống tại đây bao nhiêu ngàn năm qua. Và cuộc chiến giữa người Palestine và Do Thái sẽ đưa đến banh ta lông, kiểu Độc Cô Cầu Bài gặp Trương Bất Hối suốt 25 năm qua.

Mọi cuộc đàm phán, thỏa thuận hay nỗ lực phát triển mỏ khí đốt đều bị chặn đứng. Khi Hamas thắng cử năm 2007, Israel tuyên bố phong tỏa hải quân và hoàn toàn ngừng phát triển khí đốt ngoài khơi. Kiểu mấy anh ba tàu bổng nhiên thích ăn lưỡi bò ở biển Nam Hải.

Hoa Kỳ và do thái tốn hàng tỷ bạc để giúp phụ nữ Ba Tư được bận vấy tây phương và đeo nữ trang ?

Tháng 12 năm 2008, British Gas đóng cửa văn phòng tại Tel Aviv và rút lui. Cho đến ngày nay, khí đốt đó vẫn nằm dưới nước biển. Chưa được khai thác. Chưa được chạm đến. Và người dân Palestine chưa bao giờ nhận được một đồng nào từ nó trong khi mấy ông thần do thái cứ bắn phá nhà thương này nọ để mấy ông thần Palestine bỏ chạy như ông bà của họ khi xưa. Họ cố bám lấy quê hương vì mỏ dầu, khí đốt. Nếu không đã bỏ dầu hoả chạy mất dép. 

Khu vực dầu hoả mà Trung Cộng đánh chiếm năm 1974

Khi Việt Nam Cộng Hoà tìm ra được dầu hoả thì bổng nhiên chiến tranh được leo thang, bộ đội tấn công nhiều như Mùa hè đỏ lửa rồi 75. Chắc Liên Xô muốn chiếm mấy vụ này hay Trung Cộng ra tay trước đã chiếm Hoàng Sa. Rồi Trung Cộng giết mấy người lính hải quân của Hà Nội tại Gác Ma mà tháng vừa rồi thấy họ tổ chức truy điệu.

UNCTAD, cơ quan thương mại của Liên Hợp Quốc đã tính toán chi phí của sự phong tỏa này. Trong hơn 18 năm, người Palestine đã mất khoảng 4,59 tỷ đô la doanh thu từ các mỏ khí đốt thuộc quyền sở hữu hợp pháp của họ. Nhưng đó mới chỉ là khởi đầu. Bởi vì Gaza Marine chỉ là một phần nhỏ của một thứ lớn hơn rất nhiều, được gọi là Tỉnh lưu vực Levant. Hôm qua, thư ký Liên Hiệp Quốc tuyên Bố Lá nếu không có Hoa Kỳ đóng góp thì cơ quan này sẽ phải đóng cửa.

Vào năm 2010, Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ đã tiến hành đánh giá khu vực này. 122 nghìn tỷ feet khối khí tự nhiên. 1,7 tỷ thùng dầu. Nằm ngoài khơi. Tại phía Đông Địa Trung Hải. Trải dài dọc theo đường bờ biển của Gaza, Israel, Lebanon, Syria và Cyprus.

Đây là một trong những khu vực trữ lượng khí đốt ngoài khơi lớn nhất từng được phát hiện. Israel nằm ngay tại trung tâm của khu vực này. Mỏ Tamar Mỏ Leviathan, mỏ khí đốt lớn nhất tại Địa Trung Hải.

Vào tháng 1 năm 2026, chỉ vài tuần trước khi cuộc chiến này nổ ra, Chevron đã phê duyệt một khoản đầu tư mới nhằm mở rộng công suất khai thác của mỏ Leviathan. Nên nhớ Chevron sẽ khai thác dầu Venezuela.

Tại sao Israel lại muốn nắm quyền kiểm soát hoàn toàn đường bờ biển của Lebanon? Khi chúng ta thấy đang đánh Ba Tư lại nhảy vào , quê vợ của ông KHiêm Do khiến ngày nào ông ta ra đứng bờ biển Thái nhìn về quê vợ mà đau 27 chiều. Lính do thái đem xe tăng vào Liban đánh bú xua la mua. Tại sao cuộc chiến tranh này cứ tiếp tục lan rộng sang cả Lebanon? Tại sao Lebanon lại đóng vai trò quan trọng, vượt ra ngoài phạm vi của riêng lực lượng Hezbollah? Được biết do thái đã giết đầu não của lực lượng này năm ngoái thì phải.

Tổng thống pháp chào mừng vị đại sứ Palestine. Hy vọng mọi việc yên ấm sẽ cho Pháp đào giếng dầu ngoài khơi nhưng mấy ông do thái thì nói là của tao là Chán Mớ Đời 

Bởi vì đường bờ biển của Lebanon nằm ngay phía trên một phần của Bồn trũng Levant. Vùng biển ngoài khơi của Lebanon được ước tính chứa khoảng 30 nghìn tỷ feet khối khí đốt. Đường bờ biển của Syria cũng nằm ngay phía trên bồn trũng này.

Mình xin nhắc lại lời tuyên bố của cựu tư lệnh NATO, tướng Wesley Clark khi ra tranh cử tổng thống Hoa Kỳ. Ông cho biết sau vụ khủng bố 9/11, ông ta được triệu hồi về Ngủ Giác Đài để họp, sau đó có một ông tướng kéo vô phòng ông ta và chỉ cho các chương trình đánh 7 nước tại trung đông. Ba Tư là nước thứ 7 mà Hoa Kỳ đang bỏ bom.

Và việc kiểm soát tất cả những điều đó, kiểm soát toàn bộ đường bờ biển phía đông Địa Trung Hải, đồng nghĩa với việc kiểm soát nguồn cung năng lượng mà châu Âu hiện đang ráo riết tìm kiếm, sau khi cuộc chiến Nga-Ukraine cắt đứt nguồn khí đốt từ Nga. Nga cũng không muốn hoà bình ở khu vực này vì sẽ không bán được dầu khí. Nên cũng đứng phía sau chọt chọt mấy ông thần ba Tư, Hamas ,…

Dưới đây là một điều cần biết về chiến tranh: "Các chính phủ không chi hàng nghìn tỷ đô la và đánh đổi hàng nghìn sinh mạng chỉ vì những ý tưởng suông, bảo vệ nhân quyền, phụ nữ hay bảo vệ người Palestine, tự do dân chủ hay cho phép phụ nữ Ba Tư bận thời trang âu châu và đeo xách tay Louis Vuitton. Họ chi tiêu những thứ đó để giành lấy các tài sản thực tế." Nói như nông dân ngu lâu dốt bền như mình là đầu tư trên xác người. Và tuyên truyền sẽ giải thoát cho mấy trinh nữ lên thiên đàng sớm này nọ.

Hãy tìm ra tài sản đó, chúng ta sẽ tìm thấy lý do thực sự. Tài sản đó chính là Bồn địa Levant. 122 nghìn tỷ feet khối khí đốt. 1,7 tỷ thùng dầu. Nằm ngay bên dưới một dải mặt nước mà cả thế giới hiện đang tranh giành quyết liệt. Không có năng lượng thì chúng ta đi ăn mày hết.

Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) đã công bố những số liệu này vào năm 2010. UNCTAD đã xác nhận phần quyền lợi của Palestine trong nguồn tài nguyên này vào năm 2019. Các mỏ Leviathan và Tamar hiện đang đi vào khai thác và sản xuất. Ai buồn đời xem bài của chính phủ Hoa Kỳ về dầu hoả thì mới hiểu lý do Trung Cộng muốn đánh chiếm Đài Loan và đường Lưỡi Bò.

https://pubs.usgs.gov/fs/2010/3015/pdf/FS10-3015.pdf#:~:text=The%20U.S.%20Geological%20Survey%20(USGS),of%20the%20USGS%20World%20Petroleum

Và bất kỳ quốc gia nào kiểm soát được một phần đường bờ biển phía đông Địa Trung Hải, đều nắm trong tay một phần của nguồn tài nguyên năng lượng chưa được khai thác có giá trị nhất trên Trái Đất. Đó chính là thực tế tài chính ẩn sau những tin tức mà chúng ta đang theo dõi trên truyền hình, và chửi nhau trên mạng xã hội.

Dưới thời bác Obama, mình nghe nói bác Obama muốn làm ăn với Cuba vì họ mới khám phá ra một giếng dầu to đùng. Nghĩ đi nghĩ lại không muốn Cuba giàu có thì lại mệt nên đời ông Trump lên chận hết. Rồi đàm phán cho Puchin chở dầu vào một chuyến cho cuba không chửi rồi tiếp tục. Mình nghĩ sẽ xong vụ cuba sau khi Ba Tư chìm xuống. Ba Tư không phá rối vụ xử lý dầu khí của Gaza. Ai nấy, vui vẻ. Cứ cho phép Ba Tư thâu tiền mãi lộ trên biển. Còn Hoa Kỳ và Chevron tiếp tục đào giếng dầu, chia cho Hamas một ít xài với điều kiện không đánh nhau nữa. Khi có tiền vô như nước thì Hamas hoan hô bác Trump cho xây sòng bài.

Eo biển Hormutz bị Ba Tư chặn khiến các nước âu châu xất bất xang bang. Hoa Kỳ không bị ảnh hưởng vì là nước sản xuất dầu hảo nhiều nhất thế giới thêm mới chiếm được Venezuela chiếm 20% dầu hoả thế giới cũng như Nga. Trong tương lai, Nga và Hoa Kỳ cũng như Gia-nã-đại sẽ bán dầu cho thế giới. Nhật Bản mới ký thương ước mua dầu của Hoa Kỳ từ Alaska, sẽ gần hơn và rẻ hơn. Cứ để mấy ông Ayatollah lấy tiền mãi dương khi mấy tàu chở dầu của tây phương và Trung Cộng hay đông Nam Á.

"Kẻ nào kiểm soát được năng lượng, kẻ đó kiểm soát được nền kinh tế." Vào năm 1974, chính dầu mỏ là thứ đã định hình thế giới khiến Việt Nam Cộng Hoà banh ta lông. Vào năm 2026, thứ đó chính là nguồn khí đốt nằm sâu dưới lòng phía đông Địa Trung Hải. Họ chỉ tung hoả mù giúp chúng ta có đạn để chửi nhau. Mình chỉ thấy là các cổ phiếu của mình về dầu hoả là vui từ hơn một tháng nay. Chán Mớ Đời 

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn