Tu thân Tề già
“Khi bạn nhìn vào vực thẳm, vực thẳm cũng nhìn vào bạn.” (Quand tu regardes dans l'abîme, l'abîme regarde en toi.") Nietzsche.
Có một tên bạn ở paris nói câu này mà hắn đọc ở đâu, kêu mình nên đọc ông thần này nhưng mình mượn về đọc được 1 trang là ngủ mất tiêu. Cái tính nông dân ngu lâu dốt bền nên càng theo thời gian, mình càng nhận ra nó đúng đến nổi không cần chỉnh. Nay ở tuổi 7 bó thấy quá đúng. Khi xưa mình hay cãi với tây đầm, qua mỹ thì cãi với mỹ nhưng rồi từ từ thấy Chán Mớ Đời. Nên từ đó ai chửi mình cũng lặng thinh, ai khen cũng không để ý lắm, sợ cái tôi bay quá ngọn cây bơ. Chợt nhớ người xưa hay nói Tu Thân Tề gia trồng bơ tưới nước bán cho thiên hạ. Nên mình làm vườn cho hết nổi buồn cô lựu.
Ai đó nói với mình đừng bao giờ cãi nhau với con lợn. Thắng hay thua đều bị dính bùn nên mình không bao giờ cãi nhau với thiên hạ trên mạng hay ngoài đời. Chỉ đối chọi hay đối thoại với đồng chí gái. Có một cái bẫy mà gần như tất cả những người thông minh, những người nhìn thấy sự vận hành sai lệch của thế giới đều rơi vào. Ngày nay các mạng xã hội là phòng thí nghiệm hoàn hảo cho điều đó.
Khi các người thông minh nhìn thấy một hệ thống không hoạt động, họ lên tiếng, tức giận. Họ kêu gọi, chỉ trích và rồi, từng chút một, không hề nhận ra, cả cuộc đời họ trở thành việc tố cáo. Điển hình thượng nghị sĩ Bernie Sanders của tiểu bang Vermont, cả đời ông ta đấu tranh, chống đối chính phủ Hoa Kỳ bất chấp dân chủ hay cộng hoà, từ từ ông ta trở thành chuyên gia chỉ trích và có tài sản ròng trên 8 triệu đô la dù chưa bao giờ đi làm. Nhưng cứ mở miệng là ông ta chia vẹt-bờ, đánh thuế mấy thằng nhà giàu. Cử tri rất vui mỗi 4 năm lại bỏ phiếu cho ông ta từ mấy chục năm nay.
Có một ông người nga, từng ở tù dưới Puchin, nay được thả. Ông ta kể ở âu châu, đi xe lửa 2 tiếng đồng hồ là có thể đến một nước khác trong khi ông ta đi tù, phải ngồi xe lửa đến 7 ngày mới đến trại cải tạo. 90% người nga chưa bao giờ rời khỏi đất Liên Xô trước đây. Ông ta kể có anh bạn kể là sáng thức dậy nghe đài hay truyền hình hoặc đọc báo là thấy bọn tây phương đang muốn tấn công Nga như thời Đức quốc xã. Vào sở thì nghe ông sếp, đồng nghiệp cũng nói chuyện này nên từ từ ông ta tự hỏi ông ta có điên không vì nghĩ ngược lại. Họ bị tẩy não bơi tuyên truyền cộng sản trước đây nay được chế độ Puchin sử dụng một cách tinh vi hơn. 3 chiều.
Tương tự chúng ta ở phương tây cũng dính vào trường hợp này nhưng tự nguyện. Chúng ta thức dậy mỗi sáng và việc đầu tiên làm là tìm xem có gì sai. Chúng ta lướt mạng để tìm “cơn phẫn nộ của ngày hôm nay”. Hôm nay tên Trump tuyên bố láo ra sao, hay hôm nay bác Biden nhớ nhớ quên quên gì. Bọn di dân ăn gian phúc lợi hay mấy tên Đá (ICE) đã bắn chết ai, phải báo cho người di dân lậu biết để họ trốn,… Chúng ta nuôi mình bằng sự lệch lạc của thế giới, trở nên lệ thuộc vào vấn đề. Giới truyền thông bán quảng cáo nên cứ bơm chuyện tiêu cực. Cho nên dạo này mình thích đọc tin tức về những gì tích cực, giúp đời thêm vui hơn. Còn chuyện thiên hạ chửi nhau thì không muốn đọc hay xem nữa.
Và một ngày, chúng ta nhận ra mình đã trở thành chính thứ mà chúng ta từng lên án: cay đắng, cứng nhắc, bị nhốt trong một thế giới quan nơi mọi thứ đều hỏng hóc và chẳng có gì vận hành đúng. Chúng ta đã trở thành tấm gương của vực thẳm như Nietzsche đã nói trước đây. Chúng ta tự nhốt mình trong các silo tri thức riêng biệt, hay trên các toà cao riêng biệt.
Mình thấy rất nhiều người như vậy trên mạng xã hội. Có nhiều người trước đây mình rất thích đọc bài của họ, những người thông minh, phân tích đúng, chẩn đoán chính xác, lập luận vững chắc. Nhưng dần dần mình cảm thấy họ không hạnh phúc. Bởi vì họ đã dành quá nhiều thời gian nhìn vào những gì không vận hành như ý của họ, đến mức họ không còn thấy những gì đang vận hành. Vẫn luôn luôn bài cũ lập lại từ bao nhiều năm nay.
Như khi giao thủ với đối phương, khi xưa mình hấu đá, cứ tìm cách phát lực để áp đảo đối thủ nhưng đối thủ cũng găng lại thì không bao giờ áp đảo được đối thủ. Nay thì mình bình tỉnh hơn, giữ hơi thở và nương theo lực của đối thủ và từ từ sẽ lái theo ý của mình và phá được cái lực của đối thủ. Có lẻ tập tại Đông Phương Hội đã giúp mình giác ngộ cách mạng cái lực tạo bởi hơi thở như nước chảy róc rách, không bao giờ ngừng, khi bị vật gì cản thì nước sẽ tìm cách đi ngõ khác để tiếp tục chạy ra biển,
Người dành 10 năm chỉ trích tham nhũng chính trị sẽ bắt đầu thấy tham nhũng ở khắp nơi, kể cả nơi không có. Người Mỹ hay nói đưa cho ai cái búa thì người đó sẽ thấy đâu đâu cũng là đinh để đóng đinh. Người dành 8 năm lên án bất bình đẳng sẽ thấy bất công trong mọi tương tác. Nhiều người cứ thích dành thời gian lướt mạng để fact check, bóc trần tin giả sẽ không còn tin ai nữa. Như Nietzsche đã tuyên bố: “Vực thẳm đã nuốt chúng ta và chúng ta thậm chí không nhận ra.”
Người dành cả đời nói “hệ thống này hỏng rồi” mà không đưa ra giải pháp thay thế…sẽ trở thành một phần của chính hệ thống đó. Họ trở thành tiếng ồn. Họ nuôi dưỡng sự hỗn loạn mà họ tưởng mình đang chống lại. Như ông Sanders, từ 30 năm nay mình xem đài truyền C-Span để xem điều trình trước quốc hội Hoa Kỳ để xem Dân Chủ thực thi trước quần chúng. Ông ta chỉ có một bài là đánh thuế nhà giàu để chia cho các người nghèo. Trong khi đó ông ta có tài sản ròng trên 8 triệu.
Nếu có người nói: “Hệ thống này hỏng rồi và đây là thứ tôi xây dựng thay thế nó” mới là người thay đổi thế giới. Không phải bằng cách hét to hơn, chửi những người không quen mà bằng cách khiến hệ thống cũ trở nên lỗi thời. Hồi mình mới vào học nghành kiến trúc, ông Buckminster Fuller là thành tượng của sinh viên thời đó đã nói rất rõ:“Bạn không bao giờ thay đổi mọi thứ bằng cách chống lại thực tại hiện tại. Muốn thay đổi, hãy xây dựng một mô hình mới khiến mô hình cũ trở nên lỗi thời.”
Nếu những người thông minh nhìn thấy sự sai lệch và muốn lên tiếng: Tôi hiểu bạn. Sự giận dữ của bạn là chính đáng, suy nghĩ của bạn có thể là đúng. Nhưng hãy tích cực. Hãy lạc quan. Không phải vì ngây thơ mà vì chiến lược. Bởi vì sự tích cực xây dựng, còn bi quan phá hủy.
Và nếu bạn dành cả đời để phá cái sai mà không xây cái đúng, bạn có thể đúng về mọi thứ…nhưng không thay đổi được gì. Hãy nhìn vào vực thẳm nếu bạn cần nhưng đừng để nó nhìn bạn quá lâu. Hãy quay về phía ánh sáng và xây dựng.
Vì vậy mình thích tham được các buổi họp hàng tuần của Lions International, nơi các người Mỹ trong cộng đồng, trắng mễ, da vàng họp mặt nhau, tổ chức quyên tiền để tài trợ các tổ chức xã hội tỏng thành phố hay hội Toastmasters quốc tế mỗi tuần vì tất cả các hội viên họp mặt, chung sức tổ chức buổi họp. Có người đến sớm, dọn bàn ghế, phủ khăn, sửa soạn đầy đủ rồi khi một diễn giả phát biểu, có người evaluator, phê bình cuộc nói chuyện và đưa ra cách giúp hội viên thêm ý kiến để lần sau diễn đạt khá hơn. Không có vụ chửi mày ngu như chó bú xua là mua hay bò đen bò vàng bò đỏ này nọ. Chán Mớ Đời
Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen
Nguyễn Hoàng Sơn
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét