Hiển thị các bài đăng có nhãn Những mảnhnhớ. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Những mảnhnhớ. Hiển thị tất cả bài đăng

Tỷ phú một thời

 Tỷ phú một thời 


Cách đây mấy năm lùng bùng có một ký giả gốc saudi arabia vào tòa lãnh sự của xứ này tại Thổ Nhĩ Kỳ rồi biến mất, không trở ra khiến cô bồ la toáng lên. Nghe nói họ xem video an ninh ngoài đường thấy an ninh tòa lãnh sự vác xác ông ta được chặt từng khúc đem ra ngoài đi quăng. Chán Mớ Đời 

Họ của ông ta thấy quen quen vì khi xưa khi mình ở Âu châu tên dòng họ rất nổi tiếng với hình ảnh các minh tinh màn bạc với mấy cô người mẫu đẹp như đầm lên tàu của ông ta chơi như ả rập. Dòng họ Khashoggi của xứ sa mạc đầy dầu mỏ. 


Tỷ phú Adnan Khashoggi rất nổi tiếng một thời, sinh tại thành phố Mecca nơi các tín đồ hôi giáo muốn đi hành hương như người công giáo muốn đi đến Lộ Đức, Fatima, jerusalem… bố ông ta là bác sĩ riêng của vua xứ này. Ngự y của hoàng cung nên được sống gần hoàng gia. 


Ông ta theo học trường Victoria College ở Alexandria, thường được gọi là "Eton of Egypt," nơi các bạn học toàn là những con cháu của vua và bộ trưởng trong tương lai. Vấn đề là ông thần Adnan này không muốn trở thành bác sĩ hay nhà ngoại giao, ông ta chỉ muốn có tiền và thật nhiều tiền.


Khi đi học ông ta đã tỏ ra có khiếu thương lượng. Bố Một người bạn học người Libya cần mua khăn lông và bố một người bạn gốc Ai Cập sản xuất khăn lông thế là ông thần này giới thiệu hai người và được tiền huê hồng là $1,000 thời ấy là biết bao nhiêu tiền chỉ cần gọi điện thoại. Ông ta đột phá tư duy là có khiếu về làm môi giới. Nên theo con đường này đã khiến ông ta nổi tiếng và giàu có nhất thế giới một thời nhờ vào cái mồm và. Cái bắt tay. 


Vào thập niên 1960, dầu hỏa của xứ Saudi Arabia bổng nhiên phát giàu lên và xứ này muốn hiện đại hóa nên ông ta làm môi giới, bắt cầu giữa các thầu khoán Tây phương và hoàng gia. Ông ta trở thành người môi giới bán vũ khí tại các buổi tiệc xa hoa. 


Trong 5 năm công ty Mỹ Lockheed trả ông ta $106 triệu tiền huê hồng. Lúc đầu là 2.5% rồi lên 15% như tổng giám đốc của công ty này cho rằng ông ta là người quảng cáo súng đạn của công ty cho mọi người. 


Vào năm 1985, tài sản ông ta được đánh giá là 4 tỷ mỹ kim theo thời đó thì nhân gấp mấy lần bây giờ.  Ông ta làm chủ du thuyền Nabila khiến đàn ông thanh niên như mình thèm nhỏ dãi khi xem hình ảnh mấy cô đẹp như Tây bận bikini đi trên tàu uống rượu. Du thuyền được quay trong phim James Bond hình như phim Never Say Never Again. Ông ta có tài sản ở 

Marbella, Paris, Madrid, Cannes, London, New York. 


Đến năm 1979, bà vợ ông ta buồn đời nạp đơn ly dị sau gần 20 năm lo chu toàn nhà cửa, con cái và chuyện làm ăn. Sau 5 năm hầu tòa  ông ta phải trả cho bà ta $884 triệu giá tương đương ngày nay là $2.8 tỷ đô la. 


Vào thập niên 1990, giá dầu xuống vì liên sô sụp đỗ nên chả ai buồn mua súng ống khiến chuyện làm ăn của ông ta bắt đầu banh ra lông vì cứ tiếp tục ăn chơi. Ông ta dính vào xì căn đan Iran-Contra nên bị lộn xộn về pháp lý. 


Trước đó tài sản được xem là $4 tỷ nay chỉ còn $8 triệu. Du thuyền Nabila phải bán để trả nợ, sau này ông Trump mua lại có $29 triệu rẻ như bèo. Rồi ông Trump bị lộn xộn với sòng bài Taj Mahal của ông ta nên bán lại cho một hoàng tử Saudi Arabia. Mối tình của ông Trump với các hoàng hậu ả rập bắt nguồn từ thời ấy nên sau này ông ta làm tổng thống được tặng một chiếc phi cơ to đùng. 


Khi hết tiền thì bạn bè gái gú cũng bỏ chạy cho thấy thế thái nhân tình. Rồi những năm tháng cuối đời ông ta bị Packinson. Một người từng nhảy mẫm với các nữ tài tử danh tiếng không đi một mình được. Nhưng ít ra như người Việt hay nói thật một phút huy hoàng rồi chơi tắt còn hơn là nông dân cả đời như mình. Chán Mớ Đời 


Ngày 6 tháng 6 năm 2017, ông Adnan Khashoggi chết tại Luân Đôn thọ 81 tuổi. Cháu ông ta Jamal Khashoggi, dự đám tang nhưng Chán Mớ Đời với sự tiêu xài của ông ta rồi có lẻ bất mãn về sự xa hoa của giới hoàng tộc, ông này là nhà báo viết chỉ trích nên vua con ra lệnh thủ tiêu mà báo chí làm tùm bệnh nhưng chính phủ Biden kêu vớ vẩn không xen vào chuyện thiên hạ. Còn mấy bác cộng hòa thì la toáng lên nhân quyền bú của la mua. Ngày nay thì ngược lại với thế thái nhân tình. 


Nếu xẩy ra ngày nay thì mấy bác Dân Chủ lên diễn đàn chửi mệt thở. Mấy bác quên là dân chủ hay cộng hoà, ăn chung là hợp với quyền lợi mấy tay tỷ phú bơm tiền tranh cử hay không. Hai bên chửi nhau cho vui đời trong khi mấy tên tỷ phú càng ngày càng giàu thêm còn chúng ta càng ngày càng đóng thuê nhiều hơn. Đóng thuế để có quyền chửi bới chính phủ vì bên nào cũng như nhau. Chán Mớ Đời 


Cuộc đời ông Adnan Khashoggi được xem là hình ảnh của sự xa hoa và cho thấy sự đi xuống của tài sản ông ta quá nhanh chóng . Ông ta đã chứng minh cho chúng ta là có tài sản khắp nơi trên thế giới nhưng rồi cuối đời chỉ còn có $0.47 trong ngân hàng. Chán Mớ Đời 


Một người đã chứng tỏ mình là người giàu có nhất thế giới rồi cuối đời cho chúng ta thấy đời là vô thường gia đình xa lánh, bạn bè rời xa khi không còn gì cả. Anh có tài sản như mật ngọt nên ruồi bu đông như kiến, ca tụng anh để được ăn tiệc lá bồ đề rồi khi anh hết tiền thì em không thèm đến. 


Nhưng con người cứ tiếp tục lao vào tranh dành như những con thiêu thân bay vào đống lửa để khẳng định biết bố mày là ai. Người giàu có bật nhất thế gian thuở mình còn trẻ thấy những hình ảnh của ông ta được các người nổi tiếng, gái đẹp bu quanh để rồi khi chết cô độc không còn gì ngoài những âm thanh ngày xưa. 


Có lẻ lỗi lầm lớn nhất của ông ta là ly dị bỏ bê bà vợ đầu tiên. Bà ta là người Anh quốc, trở về đạo hồi giáo để làm vợ ông ta. Chăm sóc 5 đứa con và tài sản nhưng đàn ông hay mắc phải lỗi lầm là không để ý tới những điểm đó mà chạy theo các cô trẻ đẹp, tân trang này nọ để rồi khi người đàn bà sau lưng bỏ đi thì không còn chỗ nương tựa và cuộc đời đi xuống như diều đứt dây. Chán Mớ Đời 


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Linh Ca và Người nghèo không thể đợi

 Linh Ca và Người nghèo không thể đợi 

Hôm qua , hai vợ chồng và một số thân hữu đi dự tiệc gây quỹ “người nghèo không thể đợi” do các thân hữu Lua Viet Organization tổ chức tại thành phố Westminster, Cali. Cũng là lễ mãn tang cho linh mục Nguyễn Hoài Chương, mình thấy chị em của cha từ San Jose xuống tham dự. Mới vào cửa đã thấy em gái của Cha đến lấy ngân phiếu để khỏi quên. Chương trình này nếu mình không lầm xuất phát từ chương trình “Chén Gạo Tình Thân” do cha Chương đề xướng với các anh chị em thân hữu Lua Viet Organization (LVO) trước khi mình tham gia tổ chức này năm 1987. Năm cha thụ phong linh mục.

Buổi gây quỹ hôm qua

Cha Chương là người bạn đầu tiên quen tại Hoa Kỳ. Cứ cuối tuần, cha chạy lại nhà kêu đi với tao. Dạo ấy mình hay bận đồ đen nên vào nhà giáo dân. Họ hỏi mình là thầy hay là linh mục để tiện xưng hô thế là hết cơ duyên kiếm vợ. Cha kêu mày lấy vợ trong xóm đạo của tao thì tao miễn cho mày học giáo lý hôn nhân. Nhờ tham gia LVO mà mình trở về nguồn, tìm sách báo việt ngữ để đọc. LVO tổ chức trại hè cho thanh thiếu niên gốc việt tại vùng Đông BẮc, và Cali. Mùa đông thì tổ chức các buổi hội thảo, họp mặt giữa các sinh viên để hiểu thêm về văn hoá Việt Nam. Mời các giáo sư gốc việt tại đại học Hoa Kỳ thuyết trình về văn hoá, nghệ thuật Việt Nam cho giới trẻ.


Lý do nếu mình không làm thì Hà Nội sẽ điền vào chỗ trống như tại âu châu mà mình đã từng trải qua. Sinh viên đi học ở đại học, thắc mắc về bản sắc của mình, văn hoá Việt Nam. Ở nhà thì bố mẹ cứ chửi Việt Cộng tàn ác này nọ nên không hiểu. Mình đã trải qua và chứng kiến Mậu Thân nên có thể hiểu sự tàn ác của Việt Cộng. Hà Nội chỉ gửi các đội văn công và múa rối nước sang tình diễn dưới sự bảo trợ của Việt kiều yêu nước hay các nhóm giáo sư thiên tả. Từ từ tham gia những sự kiện văn háo này, sinh viên gốc việt, tỵ nạn gì thì cũng sẽ nghiêng về Hà Nội.


Ngoài ra còn gây quỹ giúp các người Việt tại tỵ nan ở Đông Nam Á và Hương Cảng. Giúp các thiện nguyện viên đi thông dịch tại các trại tỵ nạn. Rồi khi các trại tỵ nạn đóng cửa thì LVO chuyển qua các chương trình từ thiện, y tế tại Việt Nam. Không quên các chương trình giúp đỡ tại Hoa Kỳ. Điển hình trận bão lụt Katrina, nạn dịch Covid 2019,…


Lần đầu tiên mình nghe đến “Linh Ca” thì không hiểu. Ca hát cho linh thiêng đến khi tham dự lần đầu thì khám phá ra “Linh” là đến từ “Linh Mục” còn ca là ca hát. Một nhóm linh mục bận áo dài do giáo dân thiết kế, lên sân khấu hát gây quỹ cho các chương trình từ thiện ở Việt Nam. Lua Viet Organization gây quỹ cho các chương trình riêng của tổ chức nhưng cũng không quên đóng góp cho các chương trình từ thiện khác, tổ chức khác tại Hoa Kỳ như cứu trợ các nạn nhân của Katrina, hay trong thời gian dịch Covid 2019, trong khi mọi người lo sợ, cha Chương cùng các thân hữu đã đứng ra kêu gọi mọi người may khẩu trang, khẩu diện và các bộ đồ y tế để gửi cho các bệnh viện và viện dưỡng lão tại Hoa Kỳ. Hay khi Puchin xâm chiếm Ukraina, Lua Viet Organization đều đứng ra quyên góp giúp người dân Ukraina có máy sưởi ấm trong mùa đông….


Lua Viet Organization có một điều hành viên được trả lương toàn thời gian tại Việt Nam. Để báo cáo cho LVO hiểu tình hình ở Việt Nam, chương trình nào nên thực hiện. Ai xin được hổ trợ để mổ tim, học bổng, xe đạp hoặc tủ thuốc. Mình có ghé vào trung tâm được LVO bảo trợ như cho mượn xe đạp cho các học sinh nghèo, dân tộc,… lý do cho mượn là bố mẹ các học sinh cần phải ký giấy tờ hoàn trả sau khi sử dụng. Nếu không họ nghèo quá, sẽ bán xe đạp luôn thì các em không thẻ đi học vì mất 10-15 cây số khi đi học. Từ trong buông ra các trường học ở ngoài khá xa.


Như tủ thuốc của Sơ Hạnh. Các người dân tộc sống trong rừng sử dụng suối để dùng nhưng ngày nay, ở đầu nguồn, họ sử dụng thuốc sâu trồng trọt này nọ nên chảy về nơi họ sinh sống. Uống nước có thuốc sâu đủ trò hay phân hoá học,.. nên bệnh khá nhiều. Xây các giếng nước cho làng để họ có nước sạch dùng.


Hay viện cô nhi nơi nuôi các em bị bố mẹ bỏ rơi, và các người cao tuổi, con cháu không có khả năng nuôi nên đem quăng trước cửa cô nhi viện. Mình nói chuyện với anh thành lập viện cô nhi thì được nghe anh ta kể là lo viện này mấy chục năm qua. Có nhà hảo tâm cho mấy ngàn đô la, anh ta cầm ra công an khu vực, mặt trận tổ quốc, nói có tiền đây tui bàn giao lại cho các các bộ để lo cho các em và các bác nhưng bị các bộ từ chối. Kêu anh về lo cho họ. Đâu phải trách nhiệm của nhà nước. Chán Mớ Đời 


Có chương trình mình rất thích đó là tặng học bổng cho sinh viên nghèo. Lâu lâu đọc những lá thư của các em tốt nghiệp ra trường khiến mình vui. Có chị nào ở Seattle biết được tin tức này nên có nhờ mình giới thiệu người điều hành LVO ở Việt Nam và có đến thăm các em. Xin cảm ơn chị. Có duyên trở lại Seattle sẽ tìm gặp ân nhân của LVO để thăm.


Hôm qua, gặp lại cha Hải Đăng nay ở San Francisco, Cha Thiên vẫn ở Rosemead, cha Dũng. Rất mừng vì mấy cha vẫn khoẻ. Gặp lại Lâm, một người giúp lo cho LVO từ 40 năm qua. Lo việc báo chí, in ấn bán, nay xem như linh hồn của LVO. Dạo này cả gia đình thích đi trượt tuyết. Anh chàng này khi xưa đi kiếm vợ chung với mình, có lần hai anh em mời hai chị em nhà kia đi chơi chung rồi bị đá như tây. Làm Phụ Rể chính cho mình rồi mấy tháng sau cũng lên xe hoa. Trao thân gửi phận cho một cô rất giỏi.


Chương trình năm nay có phần hoa hậu bận áo đi bơ lơ trên sân khấu. Nếu mình không lầm thì họ đều lên bàn giải phẫu hết. Mặt mũi cứ như tây lại giống giống nhau, chắc cùng lò bác sĩ phẫu thuật ra nên cứ tưởng mấy chị em. Chán Mớ Đời 


Hôm qua nhìn tấm di ảnh của con chim đầu đàn LVO khiến mình không khỏi bùi ngùi nhìn lại quảng đường từ khi sang Hoa Kỳ đến nay. May mắn làm quen được với cha Chương giúp mình hướng thiện, tham gia các chương trình của LVO. Cha làm người dẫn chương trình cho đám cưới của mình khiến mọi người nhớ đời, mấy chục năm sau vẫn nhắc đến Cha. Cha để mình lo gia đình sau khi lên xe hoa. Mỗi năm chỉ gửi bài làm báo và ngân phiếu đóng góp cho các chương trình LVO. Rồi khi các con mình lớn vào đại học hết thì cha lại réo gọi mình, phụ cha cho các chương trình của LVO. Chương trình cuối cùng làm việc với cha là nạn nhân chiến cuộc ở Ukraina.


Cha có nhờ mình xem vụ nới rộng khuông viên của nơi cha làm lễ ngoài trời. Tối thứ 3, cha đến nhà mình nói chuyện, và đem thùng bơ về cho nhà dòng, hẹn ngày mai ghé lại nhà dòng để tính chừng nào thực hiện. Ai ngờ sáng hôm sau, Lâm từ New Jersey gọi mình rồi khóc như mưa bay. Năm kia mình có chạy lên nhà dòng nơi họ chôn Cha ở dòng Don Bosco. Nhìn các mộ xung quanh thấy mấy cha sống thọ đến 80-90 tuổi trong khi cha Chương về thiên quốc ở tuổi 65. Mình đi Ý Đại Lợi, gặp một cha trẻ từ Việt Nam sang, cũng kêu em biết ngài. Nói chung khắp nơi đều biết đến các hoạt động của cha Chương và rất yêu mến. Mới đó đã ba năm của một đời người.


Anh chị nào muốn thêm tin tức về LVO thì xin theo đường dẫn. Xin cảm ơn trước.


http://www.luaviet.org/

https://youtu.be/BlRdyclVzzg

Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Nghe và xem hình Đà Lạt xưa của Mực Tím Sơn Đen trên you-tu-be

 Nghe và xem Mực Tím Sơn Đen trên you-tu-be


Lúc này đã già 72 mà lại mê chuyện của Sơn Đen mới thật là ngộ.
Chị em tôi là dân demi Dalat, mà sao biết nhiều chuyện thế,
Gia đình tôi nhập cư Dalat năm 1968, chạy loạn từ Du Sinh xuống số 1 Phan Đình Phùng cho đến khi di tản.
Từ đó năm ở Dalat là ký ức, là một quãng đời không bao giờ quên, không bao giờ rời xa.
Cảm ơn Sơn nhiều lắm nha.
Vì có người giúp mình nhớ lại quê hương thứ hai thật là đáng trân trọng.


Mấy hôm nay, lái xe mở YouTube nghe đài của ông thần Chử Nhị Anh, dùng trí tuệ nhân tạo để đọc và tải mấy tấm ảnh Đà Lạt xưa do ông Kính, gửi trên 1,000 tấm ảnh xưa. Ai nhớ Đà Lạt xưa nên xem và nghe thuyết minh hình ảnh xưa Đà Lạt. Mấy bài được TTNT đọc mà mình viết cách đây cả một con giáp. Thú thật mình viết cho vui nên không nhớ đã viết gì. Viết những gì lùng bùng trong đầu xong thì quên. Nay nghe lại những gì đã viết mình thất kinh. Không ngờ mình đã viết được những điều này. Mình viết xong gửi cho mấy người bạn rồi quên đã viết gì. Khi ông thần Nhị Anh biên soạn thành kỷ yếu “Mực Tím Sơn Đen” thì biết vậy thôi chớ không đọc lại.


Nghe lại thì đa số các bài này mình viết trên email khi gửi cho mấy người bạn học cũ nên không giữ lại và không có trên bờ lốc. Hơi tiếc vì hơn cả trăm bài. Có đăng một số trên trang nhà Văn Học, ai tò mò thì kiếm trên đó, chỉ có tội là chữ đọc nhỏ. Lười viết lại hay sửa đổi. Trên trang nhà Văn Học mình đoán chỉ có lưu một số thôi, còn số còn lại thì nằm trong kho của nhóm Văn Học Google Mail nhưng nay đã được huỷ.


Ai ngờ viết chơi cho đỡ buồn đời làm vườn lại tiếp tục viết đến ngày nay. Kinh. Từ ngày mua cái vườn mình mới bắt đầu viết chuyện đời xưa. Chỉ có phần giọng nói mình thì hơi bị cà giựt chưa nguyên chất lắm. Thật sự trong đầu mình viết có lúc chữ hậu 75, chữ tiền 75 nên nếu Ây Ai làm được với giọng bắc hậu 75 và trước 75 thì vui hơn.


Chả biết 10 năm nữa kỹ thuật sẽ đi đến đâu. 10 năm về trước ông thần Nhị Anh, làm kỷ yếu bỏ lên Amazon là thấy lạ vì khi nào có người đặt mua thì họ mới bắt đầu in rồi gửi cho người mua. Nay Ay Ai làm kiểu này lại lồng hình ảnh Đà Lạt xưa vào thấy quá đỉnh cho ai buồn đời muốn xem mấy ngày tấm ảnh Đà Lạt xưa do nhiều người Đà Lạt xưa lưu trữ rồi gửi cho mình. Mình thấy nhiều người tải hình ảnh Đà Lạt xưa và bỏ nhạc, đây thuyết minh chuyện về người ở Đà Lạt xưa với hình ảnh thấy phê hơn.

Ông thần Nhị Anh cứ chia mỗi phần trong cuốn Mực Tím Sơn Đen do ông thần biên soạn 100 bài viết tiêu biểu của mình 10 năm về trước. Mỗi tập đọc dài độ đâu 90 phút, vừa lái xe vừa nghe thấy hay hay. Mình ngạc nhiên là không ngờ khi xưa, 10 năm về trước mình có thể đột phá tư duy viết bú xua la mua mà có nhiều bài rất cực đỉnh về tư duy của một kẻ lưu vong. Mình không ngờ có thể viết như Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen . Viết đến đây thì ông thần Nhị Anh gửi cho cái này nên tải lên đây cho tiện.


Đây là phần tiến sĩ Chử Nhị Anh giải thích trên trang nhà của trường và xưa tại Đà Lạt 

Trong Chương Một: Nguyễn Hoàng Sơn viết miệt mài gần 500 trang, về chuyện ngày xưa ở Đà Lạt, dưới mái trường Văn Học, thỉnh thoảng cả trăm cái tên và những mẩu chuyện hơn 60 năm trước, chính người trong cuộc cũng ngẩn tò te. Viết về cha, về mẹ, anh em, bạn bè, thầy cô với những chi tiết và nhận xét tinh vi.

Chương Hai: Hắn kể lại cuộc đời phiêu bạt bôn ba tung tăng khắp thế giới, ghi lại những ký ức về cô Tây bà Đầm, kẻ da đen người da trắng, những nét chấm phá của thời đại qua con mắt một sinh viên Việt xa nhà đầy thú vị.

Chương Ba: Hắn viết về cuộc sống ở Mỹ, những tính toán của một kiến trúc sư hoá địa chủ, những chọn lựa ngày thường với vợ con, công việc, rồi nhìn sâu về những tư duy của người Việt - hồi xưa, ngày nay - ở Mỹ, tại quê nhà sau nhiều năm trở về thăm viếng.

Chương Bốn: Trong phần Địa Cầu Ta, lại quay nhìn lại thế giới với con mắt người viết sử. Những tư duy về Cộng Sản, Tư Bản, Thực Dân, Người Việt đặt lên những câu hỏi không có trả lời, mà ngày nay sau mươi năm, dần dần đã hiển thị. Cuối cùng, Sơn Đen nhìn lại cuộc đời mình và những người chung quanh: "Trăm Năm Chung Một Chuyến Tàu".

https://youtube.com/playlist?list=PLa-jHHzi_0wp-7R_lTHJy-v7oocrAbKFy&si=u9tNOYZysnTA7M7x


Mà mình cũng không hiểu sao lại nhớ những chuyện đâu đâu của Đà Lạt khi xưa. Hèn gì đầu óc khi xưa ngu học cực ngu, cứ ngóng chuyện thiên hạ, không chịu học hành gì cả. Nay mới hiểu bạn học khi xưa kêu sao mình nhớ mấy chuyện đâu đâu. Những chuyện như tên Bùi Văn Đông, năm 6 ème trong lớp cứ độ 11 giờ là nó đem mì gói ra ăn này nọ. Thầy giảng thì thầy giảng nó cứ bẻ mì gói bỏ vào mồm nhau ngồm ngoàm. Xong om


https://youtu.be/iCPYKeJ_Os8?si=Z3Y3xJh7OvfMI6BD


Mấy video YouTube được chia ra 4 chương:

Chương Một: Những ngày xưa thân ái

Được chia thành 3 phần: những ngày xưa thân ái kể về Đà Lạt, gia đình, thầy cô và bạn học và gia đình. Đến những mảnh nhớ về tuổi thơ, đời sống tại Đà Lạt xưa và trong gia đình. Sau đó đến Mái trường xưa Thành Phố Xưa, kể về những mối tình học trò, những con hẻm Đà Lạt khi xưa. Chợ Đà Lạt và khu Hoà Bình.


https://youtu.be/1extaDa4fjI?si=4x-BUdLOX9zQ071w


Chương Hai: Dế Mèn Phiêu lưu ký, nói về khi mình đi tây, một mình trên đất lạ, du hành khắp âu châu thời sinh viên, rồi trở lại Đà Lạt lần đầu tiên và những nơi khác tại Việt Nam. Sàigòn mất, bắt đầu cuộc sống lưu vong, tỵ nạn ở âu châu rồi sang Hoa Kỳ.


Chương Ba: nói về quê hương mới

Chương này nói về cuộc sống sau khi rời Việt Nam, về cuộc sống làm ăn, gia đình học hành, con cái.


Chương Bốn: Tôi đi giữa Đám Bụi Mờ

Các bài viết về Địa Cầu Ta về những suy tư về đời sống, kinh tế, tình cảm người Việt. Cuối cùng là 100 năm chung một chuyến đò, nói về văn hoá lưu vong, giấc mơ Hoa Kỳ cuối cùng là Việt Nam trong mắt Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen .


Ông thần Nhị Anh để hai giọng nói; nam và nữ cho có vẻ âm dương. Mình thấy cũng hay nhưng giọng của Bội Quỳnh Hoa nghe khá hay. Cứ vào tài khoản của ông Nhị ANh trên yOutube (NhiANh Chu) để nghe và xem hình ảnh Đà Lạt xưa.

Ai muốn tìm bạn học quen Đà Lạt xưa thì vào trang này của cựu học sinh trường Văn Học Đà Lạt xưa. 

https://van-hocdalat.smugmug.com/

Nếu bác nào có ý kiến gì giúp ông thần Nhị Anh cải tiến thêm thì cho biết. Xin cảm ơn trước.


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn 

Mỏ dầu và hồi giáo

 DẦU MỎ CÓ GIÚP TIẾN LÊN XHCN ?

Đi chơi ở Nam Dương và Tân Gia Ba mình khám phá ra dân tình yêu chính phủ vì nhà cửa rẻ, mua từ chính phủ cho 99 năm. 80 % căn hộ chung đều do chính phủ kiểm soát, số còn lại của tư nhân. Câu hỏi về việc các nước giàu dầu mỏ như Libya hay vùng Vịnh có phù hợp để theo chủ nghĩa xã hội (XHCN) kiểu Liên Xô hay không thực sự rất sắc sảo. Trả lời ngắn gọn: có, các nước nhiều dầu mỏ và dân số ít là nhóm phù hợp nhất về mặt vật chất để thử mô hình XHCN kiểu Liên Xô. Tuy nhiên, chúng chỉ phù hợp về điều kiện kinh tế, hoàn toàn không phù hợp về điều kiện chính trị-xã hội, nên gần như chắc chắn sẽ thất bại hoặc biến dạng.



Nếu bỏ qua văn hóa, tôn giáo và quyền lực, dầu mỏ kết hợp với dân số ít tạo nên "thiên đường XHCN" trên giấy tờ. Tài nguyên tập trung, dễ quốc hữu hóa. Dân số ít nghĩa là chia đều dễ dàng. Không cần thị trường phức tạp. Nhà nước chỉ cần xuất dầu, thu ngoại tệ, rồi bao cấp giáo dục, y tế, nhà ở. Đây chính là mơ ước của XHCN cổ điển: không cần cạnh tranh, chỉ cần phân phối. Liên Xô từng nghĩ Iraq, Libya, Algeria là tương lai tự nhiên của XHCN, điều này không phải ngẫu nhiên.


Nhưng chính vì dầu mỏ, XHCN càng tệ hại. Dầu mỏ tạo ra cái gọi là "Rentier State" - nhà nước sống nhờ tiền thuê tài nguyên. Nhà nước không cần đánh thuế dân, không cần dân giàu, không cần doanh nghiệp, không cần đổi mới. Hệ quả là dân không có đòn bẩy chính trị, nhà nước không cần trách nhiệm giải trình, quyền lực tập trung tuyệt đối. XHCN cộng dầu mỏ tạo ra nhà nước toàn trị lý tưởng cho giới cầm quyền.


Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ: XHCN kiểu Liên Xô giả định có giai cấp công nhân đông, sản xuất phức tạp, và nhà nước điều phối tốt hơn thị trường. Nhưng dầu mỏ không phải công nghiệp, không tạo việc làm, không sinh ra sáng tạo. XHCN ở các nước dầu mỏ chỉ còn là phân phối tiền, không phải tổ chức sản xuất.


Libya dưới thời Gaddafi là ví dụ "chuẩn giáo khoa" của thất bại này. Gaddafi quốc hữu hóa toàn bộ dầu mỏ, xóa bỏ kinh tế tư nhân, tạo phúc lợi rất cao với nhà miễn phí và học miễn phí, chống thị trường và chống phương Tây. Kết quả là GDP trên đầu người cao, nhưng không có tầng lớp trung lưu độc lập, không có thể chế, không có cơ chế kế thừa quyền lực. Khi Gaddafi sụp đổ, nhà nước tan rã ngay lập tức. Lý do đơn giản: toàn bộ xã hội sống nhờ một vòi dầu cộng một người. Không có gì khác đứng vững được khi hai thứ này biến mất.


Đối chiếu Libya hay Algeria với UAE hay Qatar cho thấy sự khác biệt rõ rệt. Cả hai nhóm đều có dầu mỏ và đều quốc hữu hóa, nhưng Libya và Algeria quốc hữu hóa tuyệt đối, bóp chết kinh tế tư nhân, không thu hút vốn đầu tư, và theo ý thức hệ XHCN nghiêm ngặt. Trong khi đó, UAE và Qatar tuy cũng quốc hữu hóa dầu mỏ nhưng quản trị theo mô hình doanh nghiệp, nuôi dưỡng kinh tế tư nhân, thu hút vốn đầu tư rất mạnh, kết hợp phúc lợi với thị trường, và theo chủ nghĩa thực dụng chứ không phải ý thức hệ cứng nhắc. Vùng Vịnh không theo XHCN mà theo mô hình "nhà nước độc tài kết hợp thị trường mở và phúc lợi mua ổn định".



Vì vậy, các nước dầu mỏ phù hợp nhất để XHCN tồn tại ngắn hạn, nhưng không phù hợp để phát triển dài hạn và cực kỳ nguy hiểm về mặt chính trị. Chúng có thể sống được 20-40 năm, nhưng không tiến hóa thể chế, không tạo con người tự chủ, và rất dễ sụp đổ bạo lực. Dầu mỏ không cứu được XHCN - nó chỉ che giấu khuyết tật của XHCN cho đến khi mọi thứ nổ tung.


Nếu dầu mỏ là lời nguyền cho XHCN và nhiều nước khác, tại sao Na Uy lại thành công? Na Uy là trường hợp hiếm hoi vì họ không "chữa" lời nguyền dầu mỏ bằng mẹo kỹ thuật, mà vô hiệu hóa tận gốc cơ chế gây nghiện tài nguyên. Na Uy làm đúng những điều mà hầu hết nước dầu mỏ không muốn làm.


Các nước dầu mỏ thường gặp năm bệnh: nhà nước sống nhờ dầu nên không cần dân; đồng tiền lên giá làm công nghiệp chết (Dutch disease); quyền lực tập trung dẫn đến tham nhũng; phân phối tiền thay vì phát triển năng lực; và khi dầu biến động thì xã hội sốc, chính trị vỡ. Na Uy chặn từng bệnh ngay từ đầu.


Đầu tiên, Na Uy không dùng tiền dầu để chi tiêu trong nước. Toàn bộ lợi nhuận dầu đổ vào Quỹ tài sản quốc gia, và quỹ này đầu tư ra nước ngoài 100%. Hệ quả là không làm đồng kroner tăng giá, không bóp chết công nghiệp trong nước, không tạo "kinh tế ăn dầu". Phần lớn nước dầu mỏ làm điều ngược lại và chết ở đây.


Thứ hai, dù có dầu, Na Uy vẫn thu thuế cao. Nhà nước sống bằng thuế và chịu trách nhiệm giải trình. Dầu chỉ là tài sản của các thế hệ tương lai. Điều này giữ quan hệ dân-nhà nước là hợp đồng, không biến nhà nước thành "ông phát tiền". Các nước vùng Vịnh và Libya đứt gãy ở chỗ này.


Thứ ba, Na Uy có nhà nước can thiệp mạnh, nhưng Quốc hội thực quyền, báo chí tự do, tư pháp độc lập, và minh bạch tuyệt đối ngân sách dầu. Dầu mỏ không đi qua tay cá nhân hay phe nhóm, không tạo "tầng lớp dầu mỏ".


Thứ tư, Na Uy dùng dầu để đầu tư giáo dục, công nghệ biển, năng lượng, logistics, và tạo ngành phụ trợ cạnh tranh toàn cầu. Dầu nuôi năng lực, không nuôi lối sống. Libya, Algeria, Iraq thì ngược lại: dầu nuôi trợ cấp, không nuôi con người.


Và cuối cùng, đây là điểm rất "Bắc Âu" nhưng cực kỳ thực dụng: người Na Uy chấp nhận thế hệ hiện tại không xài tiền dầu để dành cho con cháu. Quỹ dầu lớn hơn GDP nhiều lần. Xã hội đồng thuận cao nên không có áp lực chính trị "chia ngay".


Khi so sánh Na Uy với Libya và vùng Vịnh, sự khác biệt thật rõ ràng. Na Uy đầu tư tiền dầu ra ngoài trong khi Libya chi tiêu trong nước còn vùng Vịnh vừa chi vừa đầu tư. Na Uy thu thuế dân cao trong khi Libya thu thấp và vùng Vịnh thu rất thấp. Na Uy có trách nhiệm giải trình rất cao trong khi Libya gần như không có và vùng Vịnh thấp. Kinh tế tư nhân Na Uy mạnh, Libya yếu, còn vùng Vịnh tuy có nhưng lệ thuộc nhà nước. Về độ bền vững, Na Uy rất cao, Libya đã sụp đổ, còn vùng Vịnh phụ thuộc hoàn toàn vào dầu.


Na Uy không thoát lời nguyền dầu mỏ vì họ giàu hay giỏi hơn, mà vì họ tự trói tay mình trước khi dầu mỏ trói họ. Đa số nước dầu mỏ dùng dầu để mua ổn định và trì hoãn cải cách. Na Uy dùng dầu để kéo dài kỷ luật và chấp nhận không "sướng" ngay. Nguyên lý quan trọng ở đây: nước dầu mỏ chỉ phát triển khi họ coi dầu là "tài sản tài chính", không phải "nguồn sống".


Quay lại câu hỏi ban đầu về các nước dầu mỏ và XHCN. Trong thực tế, việc thất bại hay thành công trong tương lai không quyết định việc có đi theo mô hình nào hay không. Thực chất là ý thức hệ. Người Hồi giáo với tín ngưỡng cao khó chấp nhận sự vô thần của cộng sản. Đây là nguyên nhân chính khiến Liên Xô thất bại ở Afghanistan cũng như không thể phủ XHCN được ở Trung Đông (thành trì của Hồi giáo) hay Indonesia.


Quyết định theo hay không theo XHCN không phải do hiệu quả kinh tế, mà do tính tương thích ý thức hệ-xã hội. Liên Xô thua ở thế giới Hồi giáo và Indonesia không phải vì nghèo hay giàu, mà vì xung đột cấu trúc niềm tin. Đây là nguyên nhân số 1, không thể vượt qua.


Cộng sản kiểu Liên Xô vô thần, coi lịch sử là động lực, nhà nước tối cao, và Đảng quyết định chân lý. Hồi giáo thì coi Thượng đế là tối cao, luật Chúa lớn hơn luật người, đạo là hệ thống xã hội hoàn chỉnh bao gồm luật pháp, đạo đức và chính trị. Không có vùng đệm thỏa hiệp. Cộng sản không thể "dung nạp" đạo Hồi, chỉ có thể bóp, kiểm soát, hoặc phá. Với Hồi giáo, niềm tin không thể tư nhân hóa như Thiên Chúa giáo hiện đại.


Liên Xô thất bại ở Afghanistan không phải vì sai lầm chiến thuật. XHCN cần nhà nước trung ương mạnh, hệ thống giáo dục thế tục, và Đảng kiểm soát xã hội. Afghanistan có xã hội bộ tộc, luật Sharia, quyền lực phân tán, và thánh chiến là khái niệm chính trị. Liên Xô va chạm trực diện với nền văn minh, không phải đơn thuần là chiến trường quân sự. Có thể thắng về mặt quân sự, nhưng không thể thắng Allah trong tâm trí xã hội đó.


Những nơi XHCN từng tạm đứng được ở Trung Đông như Syria (Ba'ath), Iraq (Ba'ath), Libya (Gaddafi), Yemen Nam đều có điểm chung: đàn áp Hồi giáo chính trị, thế tục hóa bằng bạo lực, và nhà nước an ninh cực mạnh. Chúng không phải xã hội Hồi giáo tự nhiên, mà là "XHCN cưỡng bức lên xã hội tôn giáo". Khi nhà nước yếu đi, Hồi giáo quay lại ngay lập tức.


Indonesia là trường hợp rất thú vị. Indonesia không phải Hồi giáo cực đoan nhưng PKI (đảng Cộng sản Indonesia) vẫn thua dù mạnh, dù có sự hỗ trợ từ Trung Quốc. Indonesia không vô thần. Pancasila coi Thượng đế là nền tảng quốc gia. Xã hội đa tôn giáo, nhưng tôn giáo là chính danh chính trị. Cộng sản Trung Quốc và Liên Xô bị coi là mối đe dọa đối với nền tảng tồn tại của quốc gia. Năm 1965, quân đội Indonesia tiến hành thanh trừng PKI, hàng trăm nghìn người thiệt mạng. Điều quan trọng: không phải vì PKI kém, mà vì họ xung đột với nền tảng đạo đức quốc gia.


Trung Quốc là ngoại lệ và đây là điểm phân biệt then chốt. Trung Quốc thành công với XHCN vì Nho giáo đã suy, tôn giáo phân mảnh, và nhà nước trung ương rất mạnh. Mao phá sạch không gian thiêng và Đảng lấp chỗ trống. Điều này không thể làm được ở Hồi giáo, nơi niềm tin ăn sâu hơn nhà nước.


XHCN không bén rễ ở "vành đai Hồi giáo" vì ba lý do cấu trúc: không chấp nhận vô thần; không chấp nhận Đảng đứng trên Thượng đế; và đã có sẵn hệ thống công bằng xã hội tôn giáo như zakat, waqf, sharia. XHCN không mang lại thứ họ thiếu. Cộng sản chỉ thắng ở nơi nó thay thế được "niềm tin tối cao". Ở Hồi giáo, niềm tin đó đã có chủ.


Liên Xô thua ở Afghanistan vì đụng phải nền văn minh tôn giáo không thể thế tục hóa. XHCN không thể phủ Trung Đông vì ý thức hệ mâu thuẫn tuyệt đối và không gian thiêng không thể xóa. Indonesia chọn diệt cộng để bảo vệ nền tảng tôn giáo quốc gia.


Sơn đen nhưng tâm hồn Sơn trong trắng, nhà Sơn nghèo dang nắng Sơn đen 

Nguyễn Hoàng Sơn